นิตยสาร National Geographic Thailand - NGThai.com

Travel

Science

ลูซิเฟอร์เอฟเฟ็กต์ (Lucifer effect) เปลี่ยนคนเป็นปีศาจร้ายด้วยการให้อำนาจ

สิ่งใดกันที่ทำให้คนดีประพฤติชั่ว? หนึ่งในการทดลองด้านจิตวิทยาสังคมอันมีชื่อเสียงและเป็นที่ถกเถียงกันมากที่สุด ให้คำอธิบายเรื่องนี้ได้ แม้แต่เจ้าผู้ปกครองนรกเอง ครั้งหนึ่งก็เคยเป็นชาวสวรรค์มาก่อน ลูซิเฟอร์ผู้กบฎต่อพระผู้เป็นเจ้าถูกเนรเทศเพราะอัตตาของตน ฑูตสวรรค์ ‘ผู้ส่องสว่าง’ องค์นี้ตกดิ่งลงไปสู่ดินแดนแห่งความมืดมิด อันเป็นที่ที่เขาอุทิศตัวเองเข้าสู่ด้านมืดอย่างสมบูรณ์ เส้นแบ่งระหว่างความดีและความชั่วร้ายอยู่ตรงไหนกัน? คนที่ดูจริงใจจะถูกล่อลวงให้ทำสิ่งที่ผิดศีลธรรมหรือแม้กระทั่งแสดงออกว่าชื่นชอบความทุกข์ยากของผู้อื่นแบบไม่รู้ตัวได้อย่างไรกัน? คำตอบหนึ่งที่เป็นไปได้มาจากการทดลองอันโหดร้ายที่เกิดขึ้นในปี 1971 ณ มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา นักจิตวิทยาสังคมชาวอเมริกัน ฟิลิป ซิมบาร์โด (Philip Zimbardo) ต้องการศึกษาพฤติกรรมของมนุษย์ที่อยู่ภายใต้เงื่อนไขของการถูกจองจำอันรุนแรง เพื่อจะวิจัยเรื่องนี้ ซิมบาร์โดได้ดัดแปลงห้องใต้ดินของมหาวิทยาลัยบางส่วนให้กลายเป็นคุกจำลองที่มีทั้ง ห้องขังลูกกรง ลานเรือนจำ และห้องอาบน้ำรวม “พวกเราต้องการสำรวจผลกระทบทางจิตวิทยาของการเป็นนักโทษหรือเจ้าพนักงานราชทัณฑ์ดู” ซิมบาร์โดกล่าว “ดังนั้น เราจึงตัดสินใจจำลองเรือนจำขึ้นมาและเฝ้าสังเกตอย่างระมัดระวังว่าการจัดสิ่งต่าง ๆ ภายในเรือนจำนั้นส่งผลกระทบต่อคนที่อยู่ภายในพื้นที่นั้นอย่างไร” ธรรมชาติของความชั่วร้าย ด้วยวิธีการโฆษณาทางหนังสือพิมพ์ ฟิลิปประกาศรับอาสาสมัครนักศึกษาจำนวน 25 คนมาเป็นผู้ทดลองอยู่ในห้องขังเป็นระยะเวลาสองสัปดาห์ พร้อมค่าตอบแทนจำนวน 15 ดอลลาร์สหรัฐฯ โดยครึ่งหนึ่งของผู้เข้าร่วมจะถูกสุ่มให้รับบทเป็นนักโทษและอีกครึ่งหนึ่งเป็นผู้คุม “การศึกษาชีวิตในเรือนจำของเรานี้เริ่มจากกลุ่มเฉลี่ยของชายหนุ่มชนชั้นกลางที่มีสุขภาพดีและฉลาด” นักจิตวิทยาชาวอเมริกันกล่าว “สิ่งสำคัญที่เราต้องพึงตระหนักไว้คือ ตอนเริ่มทำการวิจัยนั้นทั้งนักโทษและผู้คุมนั้นไม่แตกต่างกันเลย” นักโทษต้องสวมชุดคลุมสั้นแบบที่ใช้ในโรงพยาบาล สวมถุงน่องไว้เป็นหมวกและล่ามโซ่ที่ข้อเท้า นอกจากนี้พวกเขาจะถูกเรียกด้วยหมายเลขแทนการเรียกชื่อ ในทางกลับกันทางฝั่งผู้คุมกลับได้สวมชุดเครื่องแบบสีกากีเงางาม แว่นกันแดดแสนเท่และไม้พลองยาง ส่วนซิมบาร์โดนั้นก็ได้รับบทเป็นหัวหน้าพนักงานราชทัณฑ์ เมื่อด้านมืดตื่นขึ้นมา […]

ภาพถ่ายทางวิทยาศาสตร์ที่สวยงาม เผยมุมมองที่ตาเปล่ามองไม่เห็น

ภาพถ่ายทางวิทยาศาสตร์ ที่จะพาคุณไปชมสีสันสดใสแห่งธรรมชาติสรรค์สร้างอันน่าตื่นตะลึง ที่ตาเปล่าของเราไม่อาจมองเห็น เราต่างรู้ว่า กฎพื้นฐานทางฟิสิกส์, การค้นพบครั้งสำคัญในเชิงชีววิทยา และแนวคิดวิทยาศาสตร์ต่างๆ นั้นซับซ้อน แต่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ในชีวิตประจำวันได้ ทว่า นักวิทยาศาสตร์จะทำให้งานของพวกเขา และความคิดเหล่านั้นเป็นที่เข้าใจได้กับคนทั่วไปได้อย่างไร คำตอบอาจจะอยู่ที่ เฟลิซ แฟรงเคิล แฟรงเคิล ประจำอยู่ที่สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ หรือเอ็มไอที (Massachusetts Institute of Technology-MIT) เธอได้ช่วยนักศึกษามากมายหาหนทาง “ฉายภาพ” ความคิดของพวกเขาออกมา หนังสือของเธอที่ชื่อว่า ภาพถ่ายวิทยาศาสตร์และวิศวกรรม (Picturing Science and Engineering) เต็มไปด้วยตัวอย่างของงานวิจัยและข้อมูลที่เธอได้แปลงออกมาเป็นภาพถ่ายที่น่าอัศจรรย์ โดยแฟรงเคิลได้กล่าวถึงประเด็นสำคัญว่า ภาพเหล่านี้ช่วยบรรดานักวิทยาศาสตร์ “เข้าใจความสวยงามของภาพซึ่งทำให้สาธารณชนเข้าถึงงานของพวกเขาได้” การถ่ายภาพแบบนี้ไม่ต้องใช้อุปกรณ์พิเศษอะไรมากมาย ในหนังสือ เธอกล่าวว่าใช้เพียงแค่ เครื่องสแกนแบบแท่นเรียบ (Flatbed Scanner) ซึ่งสามารถควบคุมความคมชัดได้ แม้จะเป็นอุปกรณ์ที่ไม่ได้ทันสมัยมากนัก แต่ก็ช่วยให้เกิดภาพที่ให้รายละเอียดข้อมูลของสิ่งของชนิดต่างๆ ตั้งแต่หินอาเกต ไปจนถึงหอยเป๋าฮื้อ “มันมหัศจรรย์มากๆ เป็นรายละเอียดที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าเลยค่ะ” แฟรงเคิลกล่าว โดยเครื่องสแกนแท่นเรียบนี้สามารถจับภาพวัตถุที่มีโครงสร้างซับซ้อน ตั้งแต่จานเพาะเชื้อไปจนถึงเครื่องมือที่ใช้วิเคราะห์ประเภทต่างๆ แล้วนำเสนอออกมาในรูปแบบใหม่ๆ เรื่อง CATHERINE ZUCKERMAN […]

เทอร์โมพลาสติก: พลาสติกที่รีไซเคิลได้

ผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่มนุษย์ใช้ประโยชน์อยู่ทุกวัน ต้องมีพลาสติกประเภท เทอร์โมพลาสติก เป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่เราหยิบจับอย่างไม่รู้ตัว เช่น ขวดน้ำดื่ม บรรจุภัณฑ์เครื่องสำอาง ถึงบรรจุอาหาร และถุงหิ้ว เป็นต้น เทอร์โมพลาสติก (Thermoplastics) คือ พลาสติกพอลิเมอร์ (Plastic Polymer) ที่เกิดจากสารประกอบอินทรีย์หรือสารประกอบไฮโดรคาร์บอน (Hydrocarbons) ที่มีโครงสร้างเป็นโมเลกุลขนาดใหญ่เรียงเชื่อมชิดติดกันเป็นสายโซ่ตรงยาว นอกจากนี้ เมื่อสัมผัสกับความร้อนยังมีคุณสมบัติเปลี่ยนแปลงรูปลักษณ์ทางกายภาพได้ง่ายโดยเทอร์โมพลาสติกจะอ่อนตัวลงเมื่อได้รับความร้อนสูง โดยไม่สูญเสียสมบัติเฉพาะ และเมื่ออุณหภูมิลดต่ำลง เทอร์โมพลาสติกจะคืนกลับมามีโครงสร้างแข็งแรงทนทานอีกครั้ง ดังนั้น เทอร์โมพลาสติกจึงมีคุณสมบัติเหมาะสมสำหรับการขึ้นรูปผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ รวมถึงเป็น “พลาสติกรีไซเคิล” ที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้อีกครั้ง หลังผ่านกระบวนการบด หลอมเหลว และขึ้นรูปด้วยความร้อน ทอร์โมพลาสติกสามารถจำแนกออกเป็น 7 ชนิด 1. พอลิเอทธิลีน เทเรฟธาเลท (Polyethylene Terephthalate: [1] PETE) คือ พลาสติกใสที่มีลักษณะแข็ง เนื้อเหนียว ทนทานต่อแรงกระแทก และไม่เปราะบางแตกหักง่าย มีคุณสมบัติในการป้องกันการแพร่ผ่านของก๊าซได้ดี ประโยชน์ : นิยมนำมาใช้ในการผลิตขวดน้ำดื่ม ขวดน้ำมันพืช และขวดเครื่องปรุงอาหารต่าง […]

มวลและความเฉื่อยของวัตถุ

วัตถุทุกอย่างบนโลกนี้ล้วนมีมวล (น้ำหนัก) ในตัวเอง และมีแรงพื้นฐานที่กระทำต่อวัตถุเหล่านั้น อย่างแรงดึงดูดของโลก นอกจากนี้ แรงต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากธรรมชาติ และมนุษย์ ก็ส่งผลต่อ มวลและความเฉื่อย ของวัตถุเช่นกัน มวลและความเฉื่อย – จากการศึกษาการเคลื่อนที่ของวัตถุในแนวตรง นักวิทยาศาสตร์ค้นพบว่า “แรง” (Force) สามารถก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพการเคลื่อนที่ของวัตถุในลักษณะต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการคงสภาพการเคลื่อนที่ของวัตถุให้หยุดนิ่ง หรือทำให้วัตถุเคลื่อนที่ต่อไปด้วยความเร็วคงที่ รวมไปถึงการเปลี่ยนแปลงทิศทาง ความเร็ว หรือแม้แต่รูปร่างของวัตถุให้แตกต่างไปจากเดิม ซึ่งในทางฟิสิกส์ แรงเป็นปริมาณเวกเตอร์ (Vector) มีหน่วยเป็นนิวตัน (Newton; N) นอกจาก “แรง” จะทำให้วัตถุเปลี่ยนแปลงสภาพการเคลื่อนที่ได้แล้ว มวล (Mass) ยังเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ในหลักฟิสิกส์ มวล หมายถึง ปริมาณของสสารในวัตถุนั้น ๆ เป็นหนึ่งในคุณสมบัติประจำตัวของวัตถุที่ต้านทานการเปลี่ยนสภาพการเคลื่อนที่ เมื่อมีแรงจากภายนอกมากระทำ มวลเป็นปริมาณสเกลาร์ (Scalar) มีหน่วยเป็นกิโลกรัม (Kilogram; kg) เมื่อมีแรงมากระทำต่อวัตถุที่อยู่นิ่ง มวลคือความต้านทานหรือความพยายามที่จะทำให้วัตถุนั้นไม่เคลื่อนที่ ในทางกลับกัน หากวัตถุที่กำลังเคลื่อนที่อยู่ มวลคือความพยายามที่เกิดขึ้น เพื่อต้านทานการหยุดนิ่งหรือทำให้วัตถุเคลื่อนที่ต่อไป […]

ยุค “ยาคุมกำเนิดผู้ชาย” กำลังเป็นจริง! หลังทดสอบแล้ว มีความปลอดภัยและได้ผลดี

ยุค “ยาคุมกำเนิดผู้ชาย” กำลังเป็นจริง! หลังทดสอบแล้ว มีความปลอดภัยและได้ผลดี หวังลดภาระคุมกำเนิดของผู้หญิง ยุค “ยาคุมกำเนิดผู้ชาย” กำลังเป็นจริง หลังทดสอบแล้ว มีความปลอดภัยและได้ผลดี หวังลดภาระคุมกำเนิดของผู้หญิง . การศึกษาล่าสุดที่ได้นำเสนอในการประชุมประจำปีของสมาคมต่อมไร้ท่อ (ENDO2022) ที่เมืองแอตแลนตา รัฐจอร์เจีย สหรัฐอเมริกา รายงานว่า ยาคุมกำเนิดสำหรับเพศชาย 2 ตัวชนิดรับประทานเองมีประสิทธิภาพในการยับยั้งฮอร์โมนที่จำเป็นสำหรับการผลิตสเปิร์มและได้รับการตอบรับที่ดีจากผู้เข้าร่วมการทดลองส่วนใหญ่  . ยาทั้งสองตัวนี้มีชื่อว่า DAMU และ 11 beta-MNTDC โดยมีผลทำให้ลดฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน หรือที่รู้จักกันในชื่อว่าฮอร์โมนเพศชายลดลง โดยปกติแล้วฮอร์โมนนี้จะถูกกระตุ้นจากไฮโปทาลามัสซึ่งคอยควบคุมการหลั่งฮอร์โมนต่าง ๆ และเทสโทสเตอโรนคือหนึ่งในนั้น มันจะกระตุ้นให้อัณฑะสร้างสเปิร์มมากยิ่งขึ้น นักวิจัยได้ใช้กลไกการย้อนกลับเชิงลบนี้โดยการใช้ยาลดการหลั่งฮอร์โมนและการผลิตอสุจิก็จะลดลงตาม . ทีมวิจัยได้ทำการทดลองทางคลินิกในระยะที่ 1 โดยมีผู้เข้าร่วมเป็นชายที่มีสุขภาพดี 96 คนและแบ่งเป็น 2 กลุ่มโดยกลุ่มทดลองจะได้รับยาตัวใดตัวหนึ่ง DMAU 2 เม็ด (200 มก.) หรือ 4 (400 มก.) หรือ 11 beta-MNTDC […]

สิ่งมีชีวิตสุดขั้ว ในธรรมชาติ

บนโลกของเรามีภูมิประเทศที่หลากหลาย และบางสถานที่ก็ไม่เหมาะแก่การดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตชนิดใดเลย แต่ สิ่งมีชีวิตสุดขั้ว กลับมีชีวิตรอดในภูมิประเทศอันโหดร้ายเหล่านั้นได้ สิ่งมีชีวิตสุดขั้ว (Extremophile) คือ สิ่งมีชีวิตที่สามารถเจริญเติบโตได้ดีในสภาวะสุดขั้ว (extreme condition) เช่น แบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในปากปล่องภูเขาไฟใต้ทะเลลึก หรือจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในทะเลสาบน้ำเค็ม และใต้ชั้นดินเยือกแข็ง โดยส่วนใหญ่ สิ่งมีชีวิตสุดขั้วคือกลุ่มของจุลินทรีย์หรือสิ่งมีชีวิตที่มีเซลล์เดียวแบบโพรคาริโอต (Prokaryote) โดยเฉพาะกลุ่มของอาร์เคีย (Archaea) และแบคทีเรีย รวมไปถึงสิ่งมีชีวิตที่มีขนาดใหญ่ขึ้น เช่น หนอน กบ แมลง และกุ้ง เป็นต้น ซึ่งนับเป็นกลุ่มของสิ่งมีชีวิตที่สามารถดำรงอาศัยอยู่และมีวิวัฒนาการอย่างโดดเด่นเหนือสิ่งมีชีวิตทั่วไปในสภาพแวดล้อมที่เป็นอันตราย ทั้งในเชิงกายภาพและชีวภาพ สิ่งมีชีวิตสุดขั้วสามารถแบ่งออกเป็น 6 กลุ่มหลักตามสภาพแวดล้อมที่แหล่งที่อยู่อาศัย สิ่งมีชีวิตที่เจริญเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมร้อนจัด (Hyper/Thermophile) : สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ซึ่งมีอุณหภูมิสูงจัด ตั้งแต่ราว 40 ไปจนถึง 200 องศาเซลเซียส อย่างเช่น ทะเลทราย น้ำพุร้อน และปล่องระบายความร้อนใต้พิภพในทะเลลึก สิ่งมีชีวิตที่เจริญเติบโตได้ดีในสภาพแวดล้อมเย็นจัด (Psychrophile) : สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ซึ่งมีอุณหภูมิตั้งแต่ 10 ไปจนถึง -20 องศาเซลเซียส อย่างเช่น […]

Sustainability

Environment

คดีอ่าวมาหยา ศาลไทยสั่ง 20th Century Fox จ่ายชดเชย 10 ล้านบาท หลังสู้นาน 24 ปี

สรุปคดีอ่าวมาหยา ศาลไทยสั่ง 20th Century Fox เตรียมจ่ายเงินชดเชย 10 ล้านบาท หลังสู้กันนานกว่า 20 ปี ในปี 2000 ภาพยนตร์ที่มีชื่อเรื่องว่า ‘The Beach’ ของลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ (Leo DiCaprio) นักแสดงที่มีชื่อเสียงจาก ‘ไททานิค’ ในขณะนั้น ได้ออกฉายสู่สายตาชาวโลก ทำให้อ่าวมาหยา เกาะพีพี จังหวัดกระบี่ในประเทศไทยโด่งดังขึ้นมา อย่างไรก็ตามความมีชื่อเสียงนั้นทำให้เกาะต้องรองรับนักท่องเที่ยวที่เข้ามาเพื่อเยี่ยมชมเกาะที่เป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์เรื่องนี้กว่าวันละ 4,000 คน ส่งผลให้เกาะมีสภาพเสื่อมโทรมอย่างยิ่ง นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นยังระบุว่าทางทีมถ่ายทำยังได้ทำการปรับเปลี่ยนพื้นที่ในบริเวณอ่าวมาหยา ไม่ว่าจะเป็นการตัดต้นไม้รอบๆ ก่อสร้างนั่งร้าน สร้างที่พักชั่วคราว นำเอาแพยานยนต์เพื่อขนย้ายเครื่องจักรขนาดใหญ่ รวมทั้งการนำพืชต่างถิ่นมาปลูก ส่งผลให้ระบบนิเวศปกติมีความเสียหายอย่างรุนแรง ชาวกระบี่และนักอนุรักษ์หลายคนจึงรวมตัวกันคัดค้าน และในที่สุดจึงได้ฟ้องร้องต่อศาลเพื่อเอาผิดกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ อธิบดีกรมป่าไม้ ในฐานะที่เป็นผู้อนุญาตให้มีการถ่ายทำ และบริษัทผู้ผลิตภาพยนต์ 20th Century Fox ให้ชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้น กระนั้น ต้องใช้เวลากว่า 12 ปีนับตั้งแต่ภาพยนต์ออกฉาย ศาลแพ่ง แผนกคดีธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมก็รับคำฟ้องร้อง และสืบค้นหาหลักฐานด้วยตัวเอง […]

ปลูกป่ามากกว่า 1 ล้านตารางเมตร อย่างมีคุณภาพ สร้างสังคมคาร์บอนต่ำเพื่อโลก

ปัจจุบัน ถือเป็นเรื่องสำคัญที่สังคมต้องร่วมมือเพื่อหาหนทางในการมุ่งสู่ “สังคมคาร์บอนต่ำ”สิงห์เอสเตท จึงเริ่มต้นโครงการ “ปลูกป่าด้วยปลายนิ้ว” จำนวนมากกว่า 1 ล้านตารางเมตร ทั่วประเทศไทย เพื่อมุ่งสู่การเป็นองค์กรเป็นกลางทางคาร์บอน ภายในปี 2030 ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นหนึ่งในก๊าซเรือนกระจกที่ดูดกลืนความร้อนเข้ามาในชั้นบรรยากาศของโลกมากเกินกว่าปกติ ทำให้โลกของเราปรากฏการณ์ “ภาวะโลกรวน” หรือการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ที่ส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศของโลก ทำให้ธรรมชาติอยู่ในภาวะที่แปรปรวน เสียสมดุล ส่งผลกระทบต่อมายังสิ่งมีชีวิตทั้งหลายบนโลก รวมไปถึงมนุษย์ ปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ล้วนมาจากการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ของมนุษย์ เช่นการใช้พลังงานต่าง ทั้งพลังงานไฟฟ้า พลังงานฟอสซิล รวมไปถึงการตัดไม้ทำลายป่าที่เป็นตัวการสำคัญในการเพิ่มก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เข้าสู่ชั้นบรรยากาศ นับตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศมีปริมาณสะสมที่เพิ่มมากขึ้น จึงยิ่งซ้ำเติมให้ภาวะโลกร้อนมีความรุนแรงมากขึ้น ในช่วง 10 – 20 ปีที่ผ่านมา ชาวโลกประสบกับคลื่นความร้อน ความแห้งแล้ง ไฟป่า นํ้าท่วมใหญ่ และพายุหมุนเขตร้อนบ่อยขึ้น รุนแรงขึ้น ผิดปกติขึ้น ไม่เป็นไปตามฤดูกาล และคาดการณ์ได้ยากขึ้นทุกที และที่แย่ไปกว่านั้นคือ สภาพภูมิอากาศจะเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ชนิดที่ไม่อาจหวนกลับคืนมาสู่สภาพเดิมที่เราเคยอยู่กันมาได้อีกต่อไป ดังนั้น จึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งที่ผู้คนที่ภาคส่วนในโลกที่จะต้องมาร่วมมือกันเพื่อหาหนทางในการลดการปล่อยคาร์บอนสู่ชั้นบรรยากาศ หรือการมุ่งสู่ “สังคมคาร์บอนต่ำ” โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในภาคธุรกิจ หรือองค์กรขนาดใหญ่ […]

Cultures

CHAOS : CALM โกลาหล : สงบสุข ธีมครั้งใหม่ของ Bangkok Art Biennale 2022

ศิลปะร่วมสมัยจากศิลปินชั้นนำทั่วโลก กับการมุ่งผลักดันกรุงเทพฯ ให้เป็นมหานครแห่งศิลปวัฒนธรรมของโลก โลกในช่วงสองสามปีที่ผ่านมา สอนอะไรให้กับพวกเราบ้าง? ภายใต้ความวุ่นวายจากวิกฤตการณ์ที่รายล้อมผู้คนทั่วโลก ความนิ่งสงบยังคงเป็นขั้วตรงข้ามที่อยู่ในภายในจิตใจ ถึงแม้สองคำจะดูขัดแย้งกันด้วยความหมาย หากแต่ทั้งสองสิ่งกลับปรากฏอยู่ในชีวิตของทุกคนเสมอมา จากแนวคิดของความรู้สึกที่เกิดขึ้นภายในจิตใจครั้งนี้ ส่งทอดต่อมาสู่การเป็นแนวความคิดหลักของงาน เทศกาลศิลปะร่วมสมัยนานาชาติ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2022 ภายใต้ธีม Chaos : Calm โกลาหล : สงบสุข โดยมีแก่นของแนวคิดคือ การค้นพบความสงบสุขท่ามกลางความวุ่นวาย เพื่เปิดโอกาสและปูทางนำไปสู่ความรู้ใหม่ๆ Chaos : Calm โกลาหล : สงบสุข ในส่วนของงานบางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ หรือ BAB ในปี 2020 ที่ผ่านมา ถึงแม้จะอยู่ในช่วงการระบาดครั้งใหญ่ของโควิด-19 ที่หลากหลายวงการกำลังสับสนวุ่นวาย และต้องเตรียมการรับมือในแบบฉุกเฉิน หากแต่ครั้งนั้น งาน BAB2020 นับเป็นหนึ่งในกิจกรรมศิลปะระดับนานาชาติที่ยังคงยืนหยัดจัดงานตามกำหนด ด้วยแนวความคิด ‘ศิลป์สร้าง ทางสุข’ งานครั้งนั้นจึงต้องการให้เป็นความสุขของผู้คนในช่วงระหว่างอุปสรรคที่หลากหลายทั้งระดับบุคคล สังคม และโลกกว้าง แม้จะออกเดินทางได้จำกัดบนพื้นที่จริงในช่วงมาตรการกึ่งล็อคดาวน์ แต่ผู้ชมงานกว่า […]

ฟื้นวิถี “ลำพูน” สู่ความเป็นไปได้ใหม่กับ Lamphun City Lab

ปลุก “ลำพูน” สู่ความสร้างสรรค์ ผ่านผลิตภัณฑ์ เทศกาล และเศรษฐกิจหมุนเวียน เมื่อนวัตกรรมเข้ามาจับกับศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นได้อย่างถูกที่ถูกทาง เมื่อนั้นโอกาสใหม่ๆ ก็จะเกิดขึ้น แม้แต่ในเมืองเก่าที่เคยเงียบเหงามานานอย่าง “ลำพูน” วันนี้ได้นำนวัตกรรมมาพัฒนาเมืองจนเกิดเป็นรูปลักษณ์ใหม่ที่ทันสมัย แต่ยังคงความมีเสน่ห์ของเมืองเก่าไว้ได้ครบทุกมิติ ถ้าพูดถึงจังหวัดลำพูน คนส่วนใหญ่คงนึกถึงเมืองเล็ก ๆ ที่เงียบนิ่ง เป็นเมืองทางผ่านไปสู่จังหวัดเชียงใหม่ น้อยคนจะสนใจแวะเที่ยวในตัวเมืองลำพูน และดูเหมือนเป็นเมืองนอกสายตานักท่องเที่ยวมาโดยตลอด ทั้ง ๆ ที่ พื้นที่เมืองเก่าแห่งนี้มีมรดกทางวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นไม่ด้อยไปกว่าเมืองท่องเที่ยวอื่นในไทย ไม่ว่าจะเป็น “ผ้าทอมือ” ที่มีเอกลักษณ์งดงามที่สุดของภาคเหนือ ยืนยันได้จากชุดไทยที่ทำจาก “ผ้าไหมยกดอกลำพูน” ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า GI (ผลิตภัณฑ์ที่บ่งชี้ทางภูมิศาสตร์) ซึ่ง “ลิซ่า Blackpink” ใช้สวมใส่ในมิวสิกวิดิโอเพลง LALISA นอกจากนี้ยังมี “เก้าอี้แขนอ่อน” งานคราฟท์เฟอร์นิเจอร์ไม้สักสุดฮิตในหมู่นักแต่งบ้าน และ “ผ้าปักลายไทลื้อ” ก็มีต้นกำเนิดจากลำพูนทั้งนั้น ที่ผ่านมามรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้ไม่ได้รับการเหลียวมองเท่าที่ควร แต่วันนี้เมืองลำพูนได้สลัดภาพจำเก่า ๆ และจะไม่ใช่เมืองที่เงียบงันอีกต่อไป เมื่อมีคนกลุ่มหนึ่งมองเห็นในคุณค่าของมรดกทางวัฒนธรรมเหล่านั้น จึงรวมตัวกันก่อตั้ง “Lamphun City Lab” ขึ้นมาโดยมีเป้าหมายเพื่อฟื้นฟูเมืองลำพูน โดยการนำเอานวัตกรรมเศรษฐกิจสร้างสรรค์เข้ามาผสมผสานกับวิถีชุมชนดั้งเดิม ซึ่งสร้างโอกาสการหารายได้ช่องทางใหม่ๆ […]

History

ฟอลคอน คือใคร? รู้จักประวัติขุนนางต่างชาติผู้สร้างตัวได้อย่างโลดโผนยุคอยุธยา

บ้านวิชาเยนทร์ ก่อนวาระสุดท้ายของฟอลคอน ฟอลคอน คือใคร? นามเจ้าพระยาวิชาเยนทร์ หรือคอนสแตนติน ฟอลคอน เป็นที่รู้จักดีอยู่แล้วในกลุ่มคนที่สนใจประวัติศาสตร์อยุธยา และขยายสู่สาธารณชนในวงกว้าง เมื่อฟอลคอนกลายเป็นตัวละครในซีรีส์เรื่อง บุพเพสันนิวาส ซึ่งออกอากาศเมื่อ พ.ศ. 2561 แต่น้อยคนนักจะรู้เรื่องราวเกี่ยวกับบ้านที่ลพบุรีของเขา “บ้านวิชาเยนทร์” แม้จะเหลือเพียงซากปรัก แต่ก็เป็นสถานที่ที่ชวนให้เราคิดจินตนาการถึงชีวิตช่วงสุดท้ายของขุนนางคนสนิทของสมเด็จพระนารายณ์ผู้นี้ โชคชะตาอันแสนโลดโผนของเขาที่รุ่งโรจน์ถึงขีดสุด แต่สุดท้ายกลับพลิกผันดิ่งลงชั่วข้ามคืน สอดคล้องสัมพันธ์กับการเติบโตและล่มสลายของบ้านหลังนี้อย่างแยกไม่ออก การขุดค้นทางโบราณคดีและการศึกษารูปแบบสันนิษฐานในอดีตของเคหสถานบ้านฟอลคอน ไม่เพียงเปิดเผยหลักฐานที่ไม่มีใครรู้มาก่อนแต่ยังช่วยฉายภาพบั้นปลายชีวิตของผู้เป็นเจ้าของซึ่งเต็มไปด้วยเรื่องราวระทึกใจ ไม่ต่างจากชมภาพยนตร์ดรามาเรื่องหนึ่งเลยทีเดียว ************************** แดดบ่ายของฤดูร้อนสาดลงบนซากอิฐปูนเกิดเป็นแสงสะท้อนจ้า โบสถ์น้อยหลังหนึ่งตั้งอยู่ใกล้ต้นโพธิ์ที่แผ่กิ่งก้านสาขาเป็นเงาครึ้ม ยามลมพัด ได้ยินใบไม้กิ่งไม้กระทบกัน สลับกับเสียงเดินฉับๆ ของคนดูแลสถานที่ ซึ่งกำลังถอนวัชพืชที่ขึ้นเกาะตามผนัง ผมยืนปาดเหงื่อที่กำลังไหลเข้าตา เป็นอีกวันหนึ่งในช่วงหลายปีที่ผมมาทำความเข้าใจร่องรอยของฟอลคอน ณ โบราณสถานบ้านวิชาเยนทร์ จุดเริ่มต้นที่ทำให้ผมกับทีมงานเข้ามาเกี่ยวข้องกับบ้านวิชาเยนทร์นี้ออกจะเป็นเรื่องจับพลัดจับผลู ย้อนกลับไปเมื่อ พ.ศ. 2559 กรมศิลปากร โดยสำนักศิลปากรที่ 4 ลพบุรี เป็นต้นเรื่องให้มีการสันนิษฐานสภาพในอดีตของบ้านวิชาเยนทร์ จึงติดต่อมายังภาควิชาศิลปสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากรที่ผมสังกัดอยู่ และด้วยความเข้าใจกันว่า บ้านวิชาเยนทร์มีลักษณะเป็น “ฝรั่งตะวันตก” ภาควิชาเห็นว่าผมมีความสนใจสถาปัตยกรรมตะวันตกในไทยอยู่บ้าง จึงมอบหมายงานนี้ให้ แม้ความรู้เกี่ยวกับอยุธยาและฟอลคอนของผมยังอ่อนด้วยนักในตอนนั้น ความทรงจำเพียงอย่างสองอย่างที่ผมพอจะนึกได้ […]

เปิดภาพที่หาชมได้ยากของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 จากเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก

ตั้งแต่ภาพถ่ายพระราชพิธีเก่าแก่ไปจนถึงภาพถ่ายที่การแข่งขันอเมริกันฟุตบอล ทั้ง 20 ภาพนี้บันทึกเรื่องราวชีวิตของสมเด็จพระราชินีเอาไว้อย่างครอบคลุม โดยช่างภาพของ เนชันแนล จีโอกราฟฟิก และแทบไม่เคยเผยแพร่ที่ใดมาก่อน สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธ อเล็กซานดรา แมรี่ วินด์เซอร์ ประทับอยู่บนบัลลังก์โบราณ พระเนตรของพระองค์ช่างหม่นหมอง ก่อนหน้านี้ในช่วงพระชนมพรรษา 27 พรรษา สมเด็จพระราชินีนาถยังแต่งพระองค์ด้วยชุดขาว แต่บัดนี้พระองค์คือสมเด็จพระบรบราชินีนาถอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราขอาณาจักรและเครือจักรภพ พระอังสาคลุมด้วยผ้าสีทอง พระหัตถ์กุมคทาประดับประดาไปด้วยอัญมนี และพระเศียรที่มีมงกุฎอันหนักอึ้งสวมอยู่ เสียงตะโกนกู่ร้อง “ขอพระเจ้าโปรดทรงคุ้มครององค์ราชินีผู้สูงศักดิ์” (God save the Queen!) ดังก้องไปทั่วมหาวิหารเวสต์มินสเตอร์ พร้อมทั้งเสียงแตรเงินดังกังวาน ในพิธีบรมราชาภิเษกเดือนมิถุนายนปี 1953 ไม่มีใครเดาได้เลยว่าการครองราชย์ขององค์พระราชินีเอลิซาเบธจะดำเนินมายาวนานถึง 70 ปี ช่วงเวลาพระราชพิธีสำคัญอันแสนวิจิตรบรรจงนี้มิได้สูญหายไปตามกาลเวลาแต่อย่างใด หากแต่ถูกบันทึกไว้โดยช่างภาพผู้เจนจัดอย่าง เจมส์ จาร์เช่ ผ่านกล้องไลก้าที่บรรจุฟิล์มสไลด์สี Kodachrome เอาไว้ เขาบันทึกภาพพิธีกรรมอันเก่าแก่นี้ไว้ทุกช่วงเวลา ก่อนจะรีบนำภาพเหล่านี้ไปยังสำนักงานใหญ่ของสมาคมเนชันแนลจีโอกราฟิกในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ผ่านบริการขนส่งทางอากาศพิเศษ บริบทของสังคมไม่ว่าจะเป็น เสื้อผ้า แฟชั่น ดินแดน การสื่อสาร การคมนาคม และอื่นๆ […]