ปลา : ทำไมปลาบางชนิดถึงไม่ค่อยชอบว่ายน้ำ ว่าแต่เพราะขี้เกียจหรืออะไรกันนะ

เกิดเป็นปลา แต่ทำไมว่ายน้ำไม่ค่อยเก่งล่ะ

ม้าน้ำ ปลากบ และปลาอีกหลายชนิด ที่แม้ว่าจะมีถิ่นอาศัยอยู่ใต้มหาสมุทร แต่ก็ไม่ได้การันตีว่าจะสามารถว่ายน้ำได้คล่องเหมือน ปลา ตัวอื่นๆ ทั่วไป

ทุกวันนี้เราทราบกันดีว่ามีนกหลายหลายชนิดที่ไม่สามารถบินได้ เช่นนกกระจอกเทศ หรือนกเพนกวิน แต่รู้หรือไม่ว่า มีปลาจำนวนมากเช่นเดียวกันที่ไม่ได้ว่ายน้ำเก่งแบบที่พวกเราคิดกัน จึงชวนให้เกิดข้อสงสัยว่า ในเมื่อเกิดเป็นปลาทั้งที ทำไมบางตัวถึงว่ายน้ำไม่แข็งล่ะ?

คำตอบก็คือ พวกมันต่างเก็บพลังงานเอาไว้ใช้ในสถานการณ์อื่นมากกว่า..

ช้าๆ ได้พร้าเล่มงาม

เมื่อพูดถึงปลาแล้ว “ปลาที่ว่ายน้ำช้า ส่วนใหญ่มักจะเป็นตัวที่ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องว่ายน้ำอย่างรวดเร็ว” Selina Heppell หัวหน้าแผนกประมงและสัตว์ป่าที่มหาวิทยาลัยโอเรกอนสเตต กล่าว

ยกตัวอย่างเช่น ม้าน้ำ ด้วยรูปร่างลักษณะที่แปลกประหลาด ทำให้พวกมันตกเป็นปลาที่ว่ายน้ำได้ช้าที่สุดในมหาสมุทร แต่พอถึงเวลาไล่ล่าเหยื่อ ความเร็วของพวกมันก็เพิ่มขึ้นมาอย่างไม่น่าเชื่อ ยิ่งโดยเฉพาะเวลาที่กระแสน้ำมีความนิ่ง อาหารหลักของพวกมันคือโคพีพอด ซึ่งเป็นครัสเตเชียนตัวจิ๋วที่สามารถหนีจากนักล่าได้ในเวลาเพียงแค่ 2 มิลลิวินาที แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังไม่ทันอยู่ดี ในเมื่อม้าน้ำต้องการแค่เพียง 1 มิลลิวินาทีเท่านั้นในการจู่โจม…

ปลา

อ่านเพิ่มเติม อะไรคือครัสเตเชียน (Crustacean)

ปลาบางชนิดก็เป็นเจ้าแห่งการพรางตัว อย่างปลาหิน สามารถอำพรางตัวเองได้อย่างแนบเนียนบนพื้นทะเล จนบางครั้งมีสาหร่ายมาเจริญเติบโตบนร่างกายของพวกมัน การอำพรางเหล่านี้จัดว่าเป็นเครื่องมือล่อให้ปลามาติดกับได้ง่ายขึ้น

เหยื่อส่วนใหญ่ของปลาหิน จะเป็นพวกปลาที่มาหาอาหารในละแวกนั้น ด้วยความที่มีสาหร่ายมาเติบโตบนร่างกายของพวกมัน บ่อยครั้งที่ปลามักจะไม่ทันได้สังเกตว่าตรงนั้นคือปลาหินพรางตัวอยู่ ทำให้สุดท้ายแล้วพวกปลาเหล่านั้นก็ตกหลุมพรางและเป็นอาหารให้แก่ปลาหินในที่สุด

และด้วยความที่ร่างกายของพวกมันมีเงี่ยงที่เต็มไปด้วยพิษ ทำให้ความเร็วในการว่ายน้ำแทบจะไม่มีความจำเป็นต่อพวกมันเลย โดยพิษของพวกมันสามารถฆ่ามนุษย์ได้ในเวลาเพียงไม่ถึงหนึ่งชั่วโมง

อีกหนึ่งชนิดคือ ปลาบร็อบ ซึ่งอาศัยอยู่ที่ความลึกประมาณ 1,200 เมตรนอกชายฝั่งออสเตรเลีย ปลาเหล่านี้ไม่มีมวลกล้ามเนื้อเลย ทำให้พวกมันมีความหนาแน่นน้อยกว่าความลึกของน้ำที่พวกมันอาศัยอยู่ และสามารถรอดชีวิตได้จากแรงกดดันจากใต้ทะเลลึก พวกมันไม่ทำอะไรเลย นอกจากนอนนิ่งๆ และกินอะไรก็ได้ที่พวกมันสามารถหาได้ตามพื้นทะเล ไม่ว่าจะเป็น ปู หอย หรือสัตว์อื่นๆ

ปลา
มองเผินๆ อาจจะคิดว่าเป็นปะการังทั่วไปธรรมดา แต่แท้จริงแล้วเจ้านี้กลับเป็นปลาหิน โดยปลาหินมีทักษะการอำพรางตัวที่ยอดเยี่ยมมาก

ไม่เป็นไรเดินก็ได้

Scott Heppell รองศาสตราจารย์ด้านการประมงที่มหาวิทยาลัยโอเรกอนสเตต กล่าวว่า ปลานกฮูกที่มีถิ่นอาศัยอยู่ใต้ก้นลึกของมหาสมุทร สามารถว่ายน้ำได้ แต่ไม่เร็วมากนัก

พวกมันเป็นหนึ่งในปลาไม่กี่ชนิดที่เลือกที่จะเดินบนก้นทะเลมากกว่าการว่ายน้ำ เพราะสำหรับพวกมันแล้ว ความเร็วแทบจะไม่มีส่วนสำคัญอะไรเลย วิธีการล่าของพวกมันคือค่อยๆ เดินไปหาเหยื่อ

ดูคลิปวิดิโอ ปลาเดินบนก้นทะเล

สัตว์อีกหนึ่งชนิดที่ชอบเดินมากกว่าว่ายน้ำคือ Spotted Handfish โดยพวกมันเกือบสูญพันธุ์ไปแล้วในช่วงกลางทศวรรษที่ 1990 สาเหตุหลักคือมลพิษและการลักลอบขโมยไข่ แต่มีนักวิทยาศาสตร์ชาวออสเตรเลียยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือ สร้างโปรแกรมการผสมพันธุ์เพื่อที่จะไม่ให้พวกมันต้องเป็นเพียงแค่สัตว์ในตำนาน…

สำหรับในบรรดาเหล่าปลาเดินทั้งหมดทุกชนิด ที่เรียกได้ว่าหากมีรางวัลรูปร่างแปลกประหลาดที่สุด พวกมันก็คงจะลอยลำมาแบบชนิดที่ทิ้งอันดับที่สองอย่างไม่เห็นฝุ่น คงหนีไม่พ้น ปลาค้างคาวปากแดง ซึ่งพวกมันอาศัยอยู่ใต้ทะเลบริเวณหมู่เกาะกาลาปาโกส

ปลาชนิดสุดท้ายที่ไม่สนใจในเรื่องของความเร็วเลยคือ ปลาปักเป้า โดยหากตกเป็นเหยื่อ พวกมันจะกลืนน้ำเป็นจำนวนมาก จากนั้นก็พองตัวออกไป ทำให้เกิดหนามแหลมคมมากมาย ส่งผลให้ในนักล่าไม่สามารถกินพวกมันได้

นอกจากนี้ ปลาปักเป้าหนึ่งตัวมีพิษมากพอที่จะฆ่ามนุษย์ได้มากถึง 30 คนอีกด้วย จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มียาตัวไหนที่สามารถถอนพิษพวกมันได้

“ก็มาดิครับ”… คงจะเป็นความในใจถึงนักล่าที่ชอบดูแคลนพวกมันว่า เป็นปลาภาษาอะไรว่ายน้ำเชื่องช้า

***แปลและเรียบเรียงโดย รชตะ ปิวาวัฒนพานิช
โครงการนักศึกษาฝึกงาน กองบรรณาธิการ นิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย 


อ่านเพิ่มเติม บางปะกง : สายใยชีวิตแห่งพื้นที่ชุ่มน้ำ

บางปะกง

เรื่องแนะนำ

คู่มือเอาชีวิตรอด

สัมผัสกับประสบการณ์เอาชีวิตรอดจากสถานการณ์อันตรายของบรรดานักสำรวจหน้าใหม่ เพื่อย้ำเตือนถึงความมีสติอยู่ทุกเมื่อระหว่างการสำรวจ แม้คุณเองจะเป็นผู้เชี่ยวชาญก็ตาม

อุทยานแห่งชาติทางทะเล ณ ดินแดนสุดขอบโลก

โครงการทะเลพิสุทธิ์ (Pristine Seas Project) ของสมาคมเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก แสวงหาความร่วมมือกับรัฐบาลประเทศต่างๆ หน่วยงานในท้องถิ่น และชุมชน เพื่อปกป้องท้องทะเลและมหาสมุทรที่ยังคงความสมบูรณ์ โดยจัดตั้งเป็นพื้นที่คุ้มครองทางทะเล (Marine Protected Area: MPA) เพื่อปกป้องระบบนิเวศและถิ่นอาศัย

แอนทีไคนัส : ยอมตายเพื่อความรัก

มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพียง 22 ชนิดที่สืบพันธุ์แล้วตาย 15 ชนิดในจำนวนนั้นคือ แอนทีไคนัส สำหรับสัตว์ในสกุล แอนทีไคนัส (Antechinus) แล้ว ชีวิตนั้นช่างแสนสั้นและการสืบพันธุ์ก็เป็นเรื่องสำคัญ หลังลืมตาดูโลกได้หกเดือน สัตว์มีถุงหน้าท้องกินเนื้อขนาดเล็กชนิดนี้จะโตเต็มวัย อีกห้าเดือนต่อมา นํ้าหนักตัวของพวกมันจะเพิ่มขึ้น และจะไปลดเอาตอนจับคู่ผสมพันธุ์ แอนดรูว์ เบเกอร์ นักวิทยาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอธิบาย จากนั้นสัตว์ชนิดนี้จะเข้าสู่ “ช่วงเวลาหนึ่งถึงสามสัปดาห์ที่พวกมันจะผสมพันธุ์กันตลอดเวลา” และการผสมพันธุ์ครั้งเดียวอาจใช้เวลานานถึง 14 ชั่วโมง จึงไม่น่าแปลกใจที่ “ทั้งสองเพศรู้สึกเครียดเอามาก ๆ” เบเกอร์ตั้งข้อสังเกต เมื่อรู้สึกเครียด แอนทีไคนัส จะผลิตฮอร์โมนคอร์ติซอล นอกจากนั้น แอนทีไคนัส เพศผู้ “ยังหลั่งฮอร์โมนเทสทอสเทอโรนจากการพยายามจีบสาวอีกด้วย”  เบเกอร์บอก และฮอร์โมนเทสทอสเทอโรนนี่เองที่ทำให้ฮอร์โมนคอร์ติซอลไหลทะลักในเวลาที่ควรจะหยุดทำงาน เมื่อฮอร์โมนคอร์ติซอลขึ้นถึงระดับที่เป็นพิษ  ระบบภูมิคุ้มกันและระบบอื่น ๆในร่างกายของเพศผู้จะล้มเหลว ทำให้มันตายเมื่อมีอายุได้เพียงหนึ่งปี ประชากรของ แอนทีไคนัสจึงลดลงครึ่งหนึ่ง จนกว่าเพศเมียจะให้กำเนิดลูกน้อยขนาดเท่าลูกอมครอกละ 4 ถึง 14 ตัวในแต่ละปี —แพทริเซีย เอดมันด์ส ถิ่นอาศัย/ถิ่นกระจายพันธุ์ พื้นที่ป่าและทุ่งหญ้าในออสเตรเลีย สถานะการอนุรักษ์ แอนทีไคนัส หนึ่งในห้าชนิดอยู่ในสถานะถูกคุกคาม  แอนทีไคนัสหางดำ ซึ่งเพิ่งค้นพบและอาจมีอยู่เพียง 500 ตัว  จัดอยู่ในสถานะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ข้อมูลน่าสนใจ […]

ปลาเหล่านี้เดินเหมือนบรรพบรุษเรา

ปลาเหล่านี้เดินเหมือนบรรพบรุษเรา เรารู้กันมานานแล้วว่าที่พื้นของมหาสมุทรมีปลาหลายชนิดเคลื่อนที่ไปมาด้วยวิธีการซึ่งคล้ายกับการก้าวเดินเช่นเดียวกันกับที่สัตว์บกที่มีกระดูกสันหลังทำ เพียงแต่เราไม่ทราบว่าวิธีการเคลื่อนไหวของพวกมันที่ว่าคล้ายนั้น คล้ายคลึงการเดินมากแค่ไหน ผลการศึกษาใหม่ในปลาสเกต ปลากระดูกอ่อนจำพวกปลากระเบนชนิดหนึ่ง นักวิทยาศาสตร์พบว่าพวกมันมีวงจรประสาทที่แตกต่างจากวงจรประสาทของปลาอื่นๆ ที่เคลื่อนที่ด้วยการว่ายน้ำ ในปลาเมื่อพวกมันว่ายน้ำ กล้ามเนื้อหลักที่ช่วยให้ร่างกายเคลื่อนที่ไปข้างหน้าคือกล้ามเนื้อรอบๆ กระดูกสันหลัง แต่กับการเดินนั้นกล้ามเนื้อหลักจะอยู่ที่รยางค์ที่ยื่นออกมาจากร่างกาย ดังจะเห็นได้จากภาพการทดลอง และผลการศึกษาจีโนมของพวกมัน ยังพบอีกว่าพวกมันมียีนบางอย่างที่เชื่อมโยงกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม การค้นพบครั้งนี้ช่วยฉายภาพสำคัญของวิวัฒนาการในครั้งอดีต เมื่อสัตว์น้ำเริ่มขึ้นมาอาศัยอยู่บนบก ซึ่งนักวิทยาศาสตร์คาดหวังว่าจากการศึกษาบรรดาปลาสเกตเหล่านี้ต่อไป เราอาจเข้าใจได้ว่าบรรพบรุษในยุคก่อนประวัติศาสตร์มีท่าทางการเดินเช่นไร   อ่านเพิ่มเติม ฟอสซิลรอยเท้าเก่าแก่ที่สุดของการวิ่งสองขาในกิ้งก่า