ปลา : ทำไมปลาบางชนิดถึงไม่ค่อยชอบว่ายน้ำ ว่าแต่เพราะขี้เกียจหรืออะไรกันนะ

เกิดเป็นปลา แต่ทำไมว่ายน้ำไม่ค่อยเก่งล่ะ

ม้าน้ำ ปลากบ และปลาอีกหลายชนิด ที่แม้ว่าจะมีถิ่นอาศัยอยู่ใต้มหาสมุทร แต่ก็ไม่ได้การันตีว่าจะสามารถว่ายน้ำได้คล่องเหมือน ปลา ตัวอื่นๆ ทั่วไป

ทุกวันนี้เราทราบกันดีว่ามีนกหลายหลายชนิดที่ไม่สามารถบินได้ เช่นนกกระจอกเทศ หรือนกเพนกวิน แต่รู้หรือไม่ว่า มีปลาจำนวนมากเช่นเดียวกันที่ไม่ได้ว่ายน้ำเก่งแบบที่พวกเราคิดกัน จึงชวนให้เกิดข้อสงสัยว่า ในเมื่อเกิดเป็นปลาทั้งที ทำไมบางตัวถึงว่ายน้ำไม่แข็งล่ะ?

คำตอบก็คือ พวกมันต่างเก็บพลังงานเอาไว้ใช้ในสถานการณ์อื่นมากกว่า..

ช้าๆ ได้พร้าเล่มงาม

เมื่อพูดถึงปลาแล้ว “ปลาที่ว่ายน้ำช้า ส่วนใหญ่มักจะเป็นตัวที่ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องว่ายน้ำอย่างรวดเร็ว” Selina Heppell หัวหน้าแผนกประมงและสัตว์ป่าที่มหาวิทยาลัยโอเรกอนสเตต กล่าว

ยกตัวอย่างเช่น ม้าน้ำ ด้วยรูปร่างลักษณะที่แปลกประหลาด ทำให้พวกมันตกเป็นปลาที่ว่ายน้ำได้ช้าที่สุดในมหาสมุทร แต่พอถึงเวลาไล่ล่าเหยื่อ ความเร็วของพวกมันก็เพิ่มขึ้นมาอย่างไม่น่าเชื่อ ยิ่งโดยเฉพาะเวลาที่กระแสน้ำมีความนิ่ง อาหารหลักของพวกมันคือโคพีพอด ซึ่งเป็นครัสเตเชียนตัวจิ๋วที่สามารถหนีจากนักล่าได้ในเวลาเพียงแค่ 2 มิลลิวินาที แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังไม่ทันอยู่ดี ในเมื่อม้าน้ำต้องการแค่เพียง 1 มิลลิวินาทีเท่านั้นในการจู่โจม…

ปลา

อ่านเพิ่มเติม อะไรคือครัสเตเชียน (Crustacean)

ปลาบางชนิดก็เป็นเจ้าแห่งการพรางตัว อย่างปลาหิน สามารถอำพรางตัวเองได้อย่างแนบเนียนบนพื้นทะเล จนบางครั้งมีสาหร่ายมาเจริญเติบโตบนร่างกายของพวกมัน การอำพรางเหล่านี้จัดว่าเป็นเครื่องมือล่อให้ปลามาติดกับได้ง่ายขึ้น

เหยื่อส่วนใหญ่ของปลาหิน จะเป็นพวกปลาที่มาหาอาหารในละแวกนั้น ด้วยความที่มีสาหร่ายมาเติบโตบนร่างกายของพวกมัน บ่อยครั้งที่ปลามักจะไม่ทันได้สังเกตว่าตรงนั้นคือปลาหินพรางตัวอยู่ ทำให้สุดท้ายแล้วพวกปลาเหล่านั้นก็ตกหลุมพรางและเป็นอาหารให้แก่ปลาหินในที่สุด

และด้วยความที่ร่างกายของพวกมันมีเงี่ยงที่เต็มไปด้วยพิษ ทำให้ความเร็วในการว่ายน้ำแทบจะไม่มีความจำเป็นต่อพวกมันเลย โดยพิษของพวกมันสามารถฆ่ามนุษย์ได้ในเวลาเพียงไม่ถึงหนึ่งชั่วโมง

อีกหนึ่งชนิดคือ ปลาบร็อบ ซึ่งอาศัยอยู่ที่ความลึกประมาณ 1,200 เมตรนอกชายฝั่งออสเตรเลีย ปลาเหล่านี้ไม่มีมวลกล้ามเนื้อเลย ทำให้พวกมันมีความหนาแน่นน้อยกว่าความลึกของน้ำที่พวกมันอาศัยอยู่ และสามารถรอดชีวิตได้จากแรงกดดันจากใต้ทะเลลึก พวกมันไม่ทำอะไรเลย นอกจากนอนนิ่งๆ และกินอะไรก็ได้ที่พวกมันสามารถหาได้ตามพื้นทะเล ไม่ว่าจะเป็น ปู หอย หรือสัตว์อื่นๆ

ปลา
มองเผินๆ อาจจะคิดว่าเป็นปะการังทั่วไปธรรมดา แต่แท้จริงแล้วเจ้านี้กลับเป็นปลาหิน โดยปลาหินมีทักษะการอำพรางตัวที่ยอดเยี่ยมมาก

ไม่เป็นไรเดินก็ได้

Scott Heppell รองศาสตราจารย์ด้านการประมงที่มหาวิทยาลัยโอเรกอนสเตต กล่าวว่า ปลานกฮูกที่มีถิ่นอาศัยอยู่ใต้ก้นลึกของมหาสมุทร สามารถว่ายน้ำได้ แต่ไม่เร็วมากนัก

พวกมันเป็นหนึ่งในปลาไม่กี่ชนิดที่เลือกที่จะเดินบนก้นทะเลมากกว่าการว่ายน้ำ เพราะสำหรับพวกมันแล้ว ความเร็วแทบจะไม่มีส่วนสำคัญอะไรเลย วิธีการล่าของพวกมันคือค่อยๆ เดินไปหาเหยื่อ

ดูคลิปวิดิโอ ปลาเดินบนก้นทะเล

สัตว์อีกหนึ่งชนิดที่ชอบเดินมากกว่าว่ายน้ำคือ Spotted Handfish โดยพวกมันเกือบสูญพันธุ์ไปแล้วในช่วงกลางทศวรรษที่ 1990 สาเหตุหลักคือมลพิษและการลักลอบขโมยไข่ แต่มีนักวิทยาศาสตร์ชาวออสเตรเลียยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือ สร้างโปรแกรมการผสมพันธุ์เพื่อที่จะไม่ให้พวกมันต้องเป็นเพียงแค่สัตว์ในตำนาน…

สำหรับในบรรดาเหล่าปลาเดินทั้งหมดทุกชนิด ที่เรียกได้ว่าหากมีรางวัลรูปร่างแปลกประหลาดที่สุด พวกมันก็คงจะลอยลำมาแบบชนิดที่ทิ้งอันดับที่สองอย่างไม่เห็นฝุ่น คงหนีไม่พ้น ปลาค้างคาวปากแดง ซึ่งพวกมันอาศัยอยู่ใต้ทะเลบริเวณหมู่เกาะกาลาปาโกส

ปลาชนิดสุดท้ายที่ไม่สนใจในเรื่องของความเร็วเลยคือ ปลาปักเป้า โดยหากตกเป็นเหยื่อ พวกมันจะกลืนน้ำเป็นจำนวนมาก จากนั้นก็พองตัวออกไป ทำให้เกิดหนามแหลมคมมากมาย ส่งผลให้ในนักล่าไม่สามารถกินพวกมันได้

นอกจากนี้ ปลาปักเป้าหนึ่งตัวมีพิษมากพอที่จะฆ่ามนุษย์ได้มากถึง 30 คนอีกด้วย จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มียาตัวไหนที่สามารถถอนพิษพวกมันได้

“ก็มาดิครับ”… คงจะเป็นความในใจถึงนักล่าที่ชอบดูแคลนพวกมันว่า เป็นปลาภาษาอะไรว่ายน้ำเชื่องช้า

***แปลและเรียบเรียงโดย รชตะ ปิวาวัฒนพานิช
โครงการนักศึกษาฝึกงาน กองบรรณาธิการ นิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย 


อ่านเพิ่มเติม บางปะกง : สายใยชีวิตแห่งพื้นที่ชุ่มน้ำ

บางปะกง

เรื่องแนะนำ

ตามติดชีวิตนักจับผีเสื้อ

ร่วมติดตามภารกิจจับความสวยงามบรรจุลงกล่องอันเป็นนิรันดร์ของนักจับผีเสื้อในอินโดนีเซีย หนึ่งในตลาดค้าผีเสื้อที่ใหญ่ที่สุดในโลก

พบกับแมลงที่ตั้งท้องแต่กำเนิด

โดย ลิซ แลงเลย์ ในฐานะที่เราเป็นไพรเมตความสมบูรณ์ทางเพศของเราเติบโตเป็นไปอย่างช้าๆ แม้กระทั่งว่าบางคนถึงจะอายุ 50 ปีแล้ว ก็ยังคงหัวเราะคิกคักเมื่อได้ยินคำที่พูดถึงอวัยวะเพศ… ความสมบูรณ์พร้อมทางเพศคือช่วงอายุที่สิ่งมีชีวิตนั้นๆ เติบโตพอที่จะผสมพันธุ์ได้ และแน่นอนว่าเมื่อพูดถึงเรื่องนี้ในโลกของสรรพสัตว์แล้ว มีเรื่องราวของสัตว์มากมายที่คุณต้องเซอร์ไพร์   เพลี้ยอ่อน (Aphid) เพลี้ยอ่อน แมลงปากดูดขนาดเล็กที่พบได้ทั่วโลก เกิดมาพร้อมกับการตั้งท้อง ข้อมูลจาก Ed Spevak ผู้ดูแลสาขาสัตว์ไม่มีกระดูก ประจำสวนสัตว์ St. Louis “พวกมันสร้างแบบจำลองจิ๋วภายในตัว” Spevak กล่าว “เหมือนกับเจ้าตัว Tribbles ในซีรี่ย์ Star Trek ชุดเก่า” ดังนั้นแล้วนั่นแปลว่าเพลี้ยอ่อนเพศเมีย เมื่อเกิดมาก็จะมีไข่เติบโตอยู่ภายในตัวแล้ว นอกจากนั้นเพลี้ยอ่อนจะเลือกใช้การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ เมื่อสภาพอากาศไม่สามารถคาดเดาได้ ทั้งนี้เพื่อให้แน่ใจว่าลูกหลานของมันที่เกิดมามีความหลากหลาย และความแข็งแรงที่ยึดหยุ่นมากขึ้น   อะโซโลตล์ (Axolotl) อะโซโลตล์ ซาลาแมนเดอร์หน้าตาน่ารักจากเม็กซิโก มีภาวะปีเตอร์ แพน ซินโดรม (ภาวะไม่อยากเป็นผู้ใหญ่) อะโซโลต์จะมีชีวิตอยู่ในระยะตัวอ่อนเกือบทั้งชีวิตของมัน การสืบพันธุ์ทั้งๆ ที่ยังเป็นตัวอ่อนอยู่หรือยังไม่เติบโตเต็มวัยนี้เรียกการสืบพันธุ์ประเภทนี้ว่า พีโดเจเนซีส (Paedogenesis) โดย […]

นกกระจอกเทศ : ใครว่าเรากระจอก

ลืมภาพลักษณ์เหมารวมที่มองว่า นกกระจอกเทศ เซ่อซ่าไปได้แล้ว พวกมันเป็นผู้อยู่รอดที่เฉลียวฉลาดในโลกของสัตว์ผู้ล่าต่างหาก พวกเราส่วนใหญ่เออออไปกับความคิดขำๆ แบบเดียวเกี่ยวกับ นกกระจอกเทศ ว่า พวกมันเป็นนกขนาดใหญ่ที่เอาหัวปักทรายเวลาเผชิญเหตุการณ์หน้าสิ่วหน้าขวานเพราะคิดว่า ถ้ามันไม่เห็นอันตรายเสียแล้ว อันตรายที่ว่า ก็คงไม่เห็นมันด้วย อันที่จริง นกกระจอกเทศก้มหัวลงมากินพืชหรือดูแลรังบนพื้นดินบ่อยๆ แต่ไม่ได้มุดลงไปใต้ผิวดิน คอของนกกระจอกเทศมีน้ำหนักเบาและยืดหยุ่นด้วยกระดูกคอ 17 ชิ้นเมื่อเทียบกับมนุษย์ซึ่งมีแค่เจ็ดชิ้น จึงสามารถเคลื่อนที่ขึ้นๆ ลงๆ โยกไปด้านข้างหรือหน้าหลังได้อย่างคล่องแคล่ว ดวงตาขนาดใหญ่โตช่วยให้พวกมันระแวดระวังโลกรอบตัวได้สบาย นกกระจอกเทศมีเหตุผลให้ต้องระวังตัวอยู่เสมอ ถ้าใครที่ยังไม่เคยรู้มาก่อนโดยพื้นฐานแล้วนกกระจอกเทศก็คือไก่ขนาดใหญ่กว่าปกติในถิ่นอาศัยที่มีสิงโต เสือดาว ไฮยีนา หมาป่าแอฟริกา และเสือชีตาห์ ที่หิวโหย และแม้ว่านกกระจอกเทศตัวเต็มวัยจะมีพละกำลังมากเกินกว่าจะตกเป็นเหยื่อได้ง่ายๆ เพราะลูกเตะ ของพวกมันอาจทำให้นอาอกระดูกหักและกรงเล็บขนาดใหญ่สองข้างก็สามารถฉีกท้องศัตรูได้ กระนั้น พวกมันก็หนีเก่งกว่าต่อสู้ด้วยฝีเท้าที่ทำความเร็วได้สูงสุดเกือบ 70 กิโลเมตรต่อชั่วโมง สิ่งที่ทำให้พวกมันต้องคอยระแวดระวังอีกประการคือ อันตรายที่จะมาถึงลูกนก นกกระจอกเทศสร้างรังในพื้นที่เปิดโล่งบนพื้นดินซึ่งไข่อาจถูกช้างซุ่มซ่ามเหยียบจนแหลกละเอียด ยังไม่ต้องพูดถึงสัตว์นักล่าที่หิวโหยเลย ความสำเร็จต้องอาศัยโชคช่วยซึ่งก็หาได้ยาก นกขนาดใหญ่ที่สุดในโลกและยังเตะตาที่สุดชนิดหนึ่งอีกด้วย ต้องซ่อนรังไม่ให้ถูกพบหรือพร้อมป้องกันรังอยู่เสมอนานกว่าสองเดือน ตั้งแต่วางไข่ฟองแรกจนถึงไข่ฟักเป็นตัว ความล้มเหลวเป็นเรื่องปกติ และเป็นแรงผลักดันเบื้องหลังพฤติกรรมการทำรังวางไข่ร่วมกันอันชาญฉลาด อุทยานแห่งชาติทารางีรีทางตอนเหนือของแทนซาเนียเป็นสถานที่ที่เหมาะกับการชมนกกระจอกเทศ แห่งหนึ่ง พื้นที่ 2,850 ตารางกิโลเมตรประกอบด้วยเนินเขาแห้งแล้งและที่ราบทุ่งหญ้าเลาะเลียบไปตามแม่น้ำทารางีรี ที่นี่เหล่าช้างป่ากระจายตัวเป็นฝูงใหญ่ๆอยู่ด้วยกันกับม้าลายและวิลเดอบีสต์จำนวนนับพันๆตัว นกกระจอกเทศก็พบได้ทั่วไปเช่นกัน แต่เมื่อผมร่วมทีมไปค้นหารังนกกระจอกเทศกับ ฟลอรา […]

หนอนเรืองแสงที่ไม่ธรรมดา

หนอนเรืองแสงที่ไม่ธรรมดา หนอนเรืองแสงนี้เป็นที่รู้จักในชื่อ “หนอนทางรถไฟ” นั่นเป็นเพราะแสงสว่างที่สว่างออกมาเป็นจุดๆ บนตัวของมันคล้ายกับหน้าต่างของรถไฟ ซึ่งมีเพียงแค่ตัวอ่อนและเพศเมียที่โตเต็มวัยเท่านั้นที่จะเรืองแสงออกมาได้ด้วยอวัยวะพิเศษที่มีลักษณะเป็นคู่อยู่ที่ด้านข้างของลำตัว พวกมันสามารถควบคุมแสงบนตัว และใช้เตือนศัตรูผู้ล่าว่าพวกมันมีพิษ เช่นเดียวกันกับสัตว์อีกหลายชนิดที่สามารถเรืองแสงออกมาด้วยปฏิกิริยาทางเคมี ส่วนในหนอนเพศผู้นั้นแม้ไม่มีแสง แต่พวกมันมีปีกแทน โดยปีกคู่แรกมีขนาดเล็กกว่าครึ่งหนึ่งของความยาวปีกคู่หลัง นอกจากนั้นพวกมันยังมีหนวดคล้ายขนนกซึ่งใช้ในการตรวจสอบและติดตามฟีโรโมนที่ผลิตมาจากหนอนเพศเมีย และถูกดึงดูดด้วยแสงไฟเวลากลางคืน   อ่านเพิ่มเติม ดอกไม้เรืองแสง