ทำไมลูกห่านเพรียงที่มีอายุเพียงแค่ 24 ชั่วโมงถึงต้องกระโดดหน้าผา

ทำไมลูกห่านเพรียงที่มีอายุเพียงแค่ 24 ชั่วโมงถึงต้องกระโดดหน้าผา

สาเหตุที่ ห่านเพรียง ตั้งถิ่นฐานอยู่บนหน้าผาสูงก็เพื่อที่จะหลบหลีกนักล่าอย่างสุนัขจิ้งจอก แต่พวกมันก็มีพฤติกรรมที่แปลก ทำไมทารกวัยแรกเกิดของพวกมันถึงต้องกระโดดหน้าผาที่สูงขนาดนั้น แม้ว่าจะมีอายุได้เพียงแค่ 1 วัน 

รู้หรือไม่ว่า ห่านเพรียง (barnacle goose) จัดเป็นอีกหนึ่งสัตว์ที่มีชีวิตอันยากลำบากเอามากๆ เพราะว่าพวกมันต้องต่อสู้กับอุณหภูมิอันหนาวเย็นในแถบอาร์กติก ไหนจะต้องปกป้องลูกๆ ของพวกมันจากเหล่านักล่าอย่างสุนัขจิ้งจอกอีก โดยวิธีหลบหลีกของพวกมันคือการหนีไปทำรังอยู่บนโขดหินและหน้าผาสูง แต่กลยุทธ์นี้ก็ยังมีข้อเสียคือ ทารกแรกเกิดของพวกมันจะต้องกระโดดหน้าผาสูงกว่าหลายร้อยฟุต เพื่อเป็นการเริ่มต้นชีวิต..

(คลิปวิดิโอ ทำไมห่านเพรียงต้องกระโดดหน้าผาสูงด้วย)

24 ชั่วโมงหลังจากการฟักไข่ เหล่าลูกห่านทั้งหลายจะต้องออกจากรังเพื่อที่หาหญ้ากิน ซึ่งพ่อแม่ของพวกมันไม่สามารถหามาป้อนพวกมันได้

แต่ด้วยความที่อาหารของพวกมันทั้งหญ้าและน้ำสะอาด ไม่สามารถหาได้ในบริเวณที่มันอาศัยอยู่ ทำให้ลูกห่านต้องดิ่งออกจากรังสู่พื้นดินข้างล่างตามพ่อแม่ โดยปกติแล้ว ห่านเพรียงจะมีการวางไข่เพียงประมาณ 3-5 ฟองต่อปีเท่านั้น

ดูเผินๆ อาจจะเป็นการกระทำที่น่ากลัว แต่แท้จริงแล้วลูกห่านพวกนี้มีน้ำหนักที่เบามากจนถึงขนาดที่ทำให้พวกมันตกลงมากระทบพื้นดินแล้วแทบจะไม่มีอาการบาดเจ็บใดๆ David Cabot ศาสตราจารย์วุฒิคุณของมหาวิทยาลัยคอร์กในประเทศไอร์แลนด์ กล่าว

“พวกมันมีน้ำหนักเบาและนุ่มนวลมาก ส่วนใหญ่แล้ว พวกมันมักจะชนกับก้อนหินเวลากระโดดลงมา” Cabot ผู้ที่เป็นคนแรกที่ถ่ายวีดิโอพฤติกรรมอันน่าทึ่งไว้เมื่อปี 1985 กล่าว “มีเพียงไม่กี่ตัวเท่านั้นที่ตายจากเหตุการณ์นี้ บางตัวอาจจะติดอยู่ระหว่างโขดหิน ธารน้ำหรือบางทีอาจจะโชคร้ายไปกระแทกกับหินคมก็มี”

อันตรายที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่การกระโดดจากหน้าผาสูง หากแต่อยู่ที่พวกนักล่าอย่างสุนัขจิ้งจอกอาร์กติก และเหล่านกนางนวลมากกว่า พวกมันมักจะรอเวลาที่เหมาะสม จากนั้นก็จะ “ตะครุบลูกห่านให้ได้มากที่สุด” Cabot เสริม

กระนั้นเองพ่อแม่ของพวกลูกห่านเองก็พยายามที่จะไล่เหล่านกนางนวลและสุนัขจิ้งจอกไปไกลๆ แล้ว แต่ดูเหมือนจะไม่ประสบความสำเร็จเลย เขากล่าว

ถิ่นอาศัยของห่านเพรียงมีอยู่ด้วยกันทั้งหมด 3 แห่ง คือกรีนแลนด์ตะวันออก (สถานที่ในคลิปข้างต้น) เกาะสฟาลบาร์ และเกาะโนวายาเซมเลีย

ดิ่งพสุธา 

Mateo Willis ผู้กำกับซีรีส์สารคดีเรื่อง Hostile Planet ของช่อง National Geographic ต้องใช้เวลากว่า 3 สัปดาห์ในการถ่ายทำฉากนี้ ห่านเหล่านี้ฟักไข่ในช่วงปลายเดือนมิถุนายนถึงต้นเดือนกรกฎาคม ช่วงเวลาดังกล่าว พวกมันมีแนวโน้มที่จะฟักตัวแล้วหนีออกจากรังในเวลาไหนก็ได้ในช่วงระหว่าง หกโมงเช้าถึงสี่ทุ่ม Willis กล่าว

กว่าจะได้มาซึ่งฉากดังกล่าว Willis และทีมของเขาต้องเตรียมพร้อมตลอดเวลา Willis รับหน้าที่เก็บภาพจากด้านบน ส่วนคู่หูที่เหลืออีกสองคนของเขาถ่ายจากข้างล่าง

“เป็นหนึ่งในช่วงเวลาที่คุณจะต้องรอ..รอ..แล้วก็รอ” Willis เผย

“ในช่วงระหว่างรอ คุณแทบจะเสียสติไปเลย” เขากล่าว เนื่องจากช่วงเวลาดังกล่าว เขาและทีมงานแทบจะไม่ได้พักผ่อนกันเลย

“เป็นการถ่ายทำที่ท้าทายมาก” เขาเสริม “คุณต้องติดตามวัตถุสีเทาเล็กๆ นี้พร้อมกับก้อนหินสีน้ำตาลเทาจำนวนมากในอัตราความเร็วสูง และทันทีที่ห่านพวกนั้นชนกับอะไรสักอย่าง ทิศทางการตกของพวกมันจะเปลี่ยน”

Willis อธิบายว่า เป็นเรื่องง่ายมากที่เราจะคุ้นเคยกับความยากลำบากในเรื่องพฤติกรรมของสัตว์ หลังจากถ่ายทำฉากประวัติศาสตร์ทางธรรมชาติต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน แต่ชะตากรรมของห่านที่เพิ่งฟักตัวใหม่ ทำให้เขากลับรู้สึกแย่ทุกครั้งที่เห็น

ผู้รอดชีวิต

“นี่เป็นอีกหนึ่งสถานการณ์ที่คุณอดรู้สึกแย่และสงสารพวกห่านเหล่านี้ไม่ได้” Willis กล่าว และเนื่องจากเขาเองก็เป็นพ่อลูกสอง ทำให้เขารู้สึกสงสารพ่อแม่ของลูกห่านเหล่านั้นด้วย

กระนั้นเอง กลยุทธ์ที่รุนแรงและเสี่ยงนี้เห็นได้ชัดว่ามันได้ผล ลูกห่านจำนวนกว่าร้อยละ 90 มีชีวิตรอดจากการกระโดดหน้าผา

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากการมีตัวตนของนักล่าอย่างสุนัขจิ้งจอกและนกนางนวล ทำให้มีห่านที่รอดชีวิตจากการกระโดดเพียงครึ่งเดียว (หรือบางทีน้อยกว่านั้น) เท่านั้นที่ใช้ชีวิตไปถึงวัยหนุ่มสาวเพื่อที่จะเดินทางไปยังบริเวณที่มีอากาศหนาวเย็นอย่างเกาะอายล่า (Islay) ของประเทศสกอตแลนด์

ห่านนับหมื่นตัวมักจะเดินทางไกลไปสถานที่ข้างต้นเพื่อกินหญ้า การอพยพครั้งใหญ่นี้ได้สร้างปัญหาให้กับเกษตรกรท้องถิ่นเป็นอย่างมาก โดยพวกเขาอ้างว่าห่านพวกนี้ไปรบกวนการเลี้ยงปศุสัตว์และแกะ ทำให้รัฐบาลสกอตแลนด์ต้องอนุมัติมาตราการการฆ่าห่าน เริ่มบังคับใช้ครั้งแรกในปี 2010 โดยตอนนี้ห่านนับพันถูกฆ่าในแต่ละปี ตามการรายงานของ The Ferret สำนักข่าวของประเทศสกอตแลนด์

โดยปกติแล้วอัตราการเพิ่มขึ้นของห่านมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นมาตลอดตั้งแต่ทศวรรษ 1960 แต่มาตรการข้างต้นก็เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้ตัวเลขลดลงอย่างเห็นได้ชัด ประชากรห่านในบริเวณกรีนแลนด์ตะวันตกมีจำนวนประมาณ 70,000 ตัวจากการนับครั้งล่าสุดในปี 2018 ซึ่งลดลงมากกว่าร้อยละ 10 จากตัวเลขของปี 2013 ตามการรายงานขององค์กรไม่แสวงผลกำไร Wildfowl & Wetland Trust ของประเทศอังกฤษที่ทำการสำรวจจำนวนประชากรสัตว์ปีกทุกๆ 5 ปี

ก้าวกระโดดอันยิ่งใหญ่

อย่างไรก็ตาม ห่านเพรียงไม่ได้เป็นสัตว์ชนิดเดียวที่เริ่มต้นชีวิตด้วยการกระโดดหน้าผาสูง

Isabella Scheiber นักชีววิทยาจากมหาวิทยาลัยเวียนนากล่าวว่า “นกน้ำหลายตัวก็ออกจากรังไปใช้ชีวิตด้วยวิธีนั้น ยกตัวอย่างเช่น เป็ดก่า ซึ่งปกติแล้วทำรังบนต้นไม้” ถึงแม้ดูเผินๆ จะเป็นการกระทำที่น่ากลัวและเสี่ยงต่อการเสียชีวิตแต่เธอเสริมว่า “วิธีนี้เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ปลอดภัยมากๆ”

ตัวไหนที่ไม่ตามพ่อแม่ออกจากรังเมื่อถึงเวลา ส่วนใหญ่มักจะถูกทอดทิ้งแล้วก็ตายไปในที่สุด

เป็นเรื่องปกติที่ลูกห่านเพรียงจะไม่สามารถมีชีวิตรอดได้ทั้งหมด การศึกษาในปี 1998 เผยว่าห่านตัวผู้ “เผลอ” ชนลูกห่านของพวกมันเองตกหน้าผาโดยบังเอิญ อีกตัวหนึ่งถูกนกนางนวลจับตัวไป ส่วนตัวที่สามเสียชีวิตหลังจากกระโดดลงน้ำตก

เมื่อเอาสองเหตุการณ์มาเปรียบเทียบกันแล้ว ห่านเพรียงที่เป็นตัวเอกในซีรีส์สารคดีเรื่อง Hostile Planet นับว่าโชคดีอย่างมาก แล้วถ้าโชคเข้าข้างอีกสักนิด พวกมันอาจมีโอกาสกลับมาเจอหน้ากันพร้อมหน้าพร้อมตา เพื่อที่จะสืบพันธุ์กันต่อไปที่กรีนแลนด์

***แปลและเรียบเรียงโดย รชตะ ปิวาวัฒนพานิช
โครงการนักศึกษาฝึกงาน กองบรรณาธิการ นิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย 


อ่านเพิ่มเติม : น้ำแข็งละลายในกรีนแลนด์มีความหมายอะไรต่อโลก

เรื่องแนะนำ

ตัวนิ่มจะสูญพันธุ์ถ้าเรายังไม่ทำอะไร

ตัวนิ่ม จะสูญพันธุ์ถ้าเรายังไม่ทำอะไร ลิ่น หรือ ตัวนิ่ม ไม่ใช่สัตว์ป่าอันดับต้นๆ ที่ผู้คนทั่วไปจะพูดถึงในประเด็นการอนุรักษ์ แต่ทุกวันนี้ชะตากรรมของพวกมันกำลังแขวนอยู่บนเส้นด้ายไม่ต่างจากแรดและช้าง พวกมันเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเพียงชนิดเดียวที่มีเกล็ดปกคลุมรอบตัว ตัวนิ่มมีขนาดตั้งแต่แมวบ้าน ไปจนถึงสุนัขสายพันธุ์ขนาดกลาง ในตัวนิ่มหนึ่งตัวมีเกล็ดมากถึง 1,000 เกล็ด อวัยวะเหล่านี้ทำหน้าที่ปกป้องมันจากผู้ล่าอย่างสัตว์จำพวกแมวใหญ่ ซึ่งเมื่อเผชิญหน้ากับศัตรู ตัวนิ่มจะขดตัวเป็นลูกบอลก้อนกลม แต่น่าเศร้าที่เกล็ดซึ่งวิวัฒนาการขึ้นมาตามธรรมชาติไม่อาจปกป้องมันจากผู้ล่ารายใหม่ได้ นั่นคือ “มนุษย์” ข้อมูลจากองค์กรสัตว์ป่าชี้ว่าตั้งแต่ปี 2006 – 2015 มีตัวนิ่มถูกลักลอบล่าและค้าขายอย่างผิดกฎหมายไปแล้วมากถึง 1,122,756 ตัว โดยในจำนวนนี้ตัวนิ่มทั้งแบบที่ยังมีชีวิต หรือถูกแล่เฉพาะชิ้นส่วน และเกล็ดส่งต่อไปในหลายประเทศทั่วโลก โดยมีตลาดใหญ่ที่สุดคือจีน และเวียดนาม ส่งผลให้ขณะนี้ทุกสายพันธุ์ทั้ง 8 สายพันธุ์ของตัวนิ่มในแอฟริกาและเอเชียกำลังมีสถานะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ เหตุผลที่ตัวนิ่มกลายมาเป็นสินค้าสัตว์ป่ายอดนิยมมีหลากหลายตั้งแต่ การนำมันไปทำยาไปจนถึงเป็นสินค้าเครื่องประดับ แม้ว่าจะมีงานวิจัยบ่งชี้แล้วว่าตัวนิ่มไม่มีสรรพคุณทางยาในการรักษาโรคต่างๆ ก็ตาม แต่ด้วยความเชื่อที่ฝังลึกแน่นทำให้พวกมันยังคงเป็นที่ต้องการของตลาด นอกจากนั้นผืนป่าที่ลดลงยังสร้างความกังวลต่อถิ่นที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของตัวนิ่มอีกด้วย ปกติแล้วพวกมันเป็นสัตว์ที่มีอัตราการให้กำเนิดลูกช้า และมีลูกเพียงแค่หนึ่งตัวต่อปีเท่านั้น เจ้าลูกอ่อนตัวนิ่มนี้จะยังไม่มีเกล็ดแข็งปกคลุมร่างกาย และพวกมันต้องพึ่งพาแม่ไปชั่วระยะหนึ่งกว่าจะสามารถอยู่รอดได้ด้วยตนเอง มีงานวิจัยเสริมว่าการลดจำนวนลงของตัวนิ่มส่งผลกระทบต่อไร่นาและผลิตผลทางการเกษตร เนื่องจากไม่มีใครช่วยกำจัดปลวกที่เข้าทำลายพืชผล และเหล่าคือเรื่องราวบางส่วนของตัวนิ่ม ที่น้อยคนจะได้ทราบถึงชะตากรรมของพวกมัน   อ่านเพิ่มเติม กาแฟขี้ชะมด: ความลับเบื้องหลังกาแฟแพงที่สุดในโลก

ช่วยด้วย! ช้างตกทะเล

เจ้าช้างตัวนี้ถูกน้ำทะเลพัดออกจากฝั่งเกือบ 15 กิโลเมตร (8 ไมล์ทะเล) ขณะเดินข้ามข้ามทะเลสาบน้ำเค็มชายฝั่ง Kokkilai เพื่อไปยังป่าอีกฝั่งหนึง เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนพบช้างตัวดังกล่าวกำลังพยายามลอยตัวในทะเลจากฝั่งทางตะวันออกเฉียงเหนือของศรีลังกา  เจ้าช้างเกือบจะจมน้ำ ได้แต่ชูงวงไว้หายใจและเหนื่อยอ่อน  เจ้าหน้าที่ทหารเรือของศรีลังการเชื่อว่าช้างตัวดังกล่าวพยายามข้ามสันดอนทะเลสาบน้ำเค็มชายฝั่ง Kokkilai ซึ่งอยู่ตรงกลางของเขตรักษาพันธุ์สัตว์และระหว่างผืนป่าสองแห่งที่บรรดาช้างใช้เป็นทางลัดเดิน กระทั่งว่ายน้ำข้ามเป็นประจำ เจ้าหน้าที่ทหารเรือในชุดประดาน้ำต้องว่ายน้ำจากเรือเพื่อคล้องเชือกรอบตัวช้าง  อีกคนต้องขึ้นขี่หลังนำทางเจ้าช้างหลงทะเลกลับขึ้นฝังอย่างปลอดภัย เรื่องช้างว่ายน้ำไม่ได้เป็นเรื่องแปลกประหลาด  สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่อย่างช้างลอยตัวในน้ำและว่ายน้ำได้โดยอาศัยงวงช่วยหายใจ และช้างถือเป็นนักว่ายน้ำที่เก่งที่สุดในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อาศัยอยู่บนบก ถ้าไม่นับนักกีฬาว่ายน้ำมืออาชีพ  ช้างอินเดียชื่อราชัน วัย 66 ปีที่เพิ่งล้มไปเมื่อปีก่อน ก็เป็นนักว่ายน้ำผู้โด่งดังในยูทูป  แต่หากช้างต้องว่ายน้ำทะเลต่อเนื่องกันนานเกินไป มันจะเหนื่อยมากเนื่องจากใช้พลังงานมากเกินไปในการเอาชีวิตให้รอด และน้ำทะเลก็เป็นอันตรายต่อผิวช้าง หากมันต้องแช่อยู่นานๆ  ในศตวรรษที่ผ่านมา ประชากรช้างศรีลังกาลดลงถึงร้อยละ 65 เพราะการตัดไม้ทำลายป่า  ปัจจุบันช้างศรีลังการถูกคุ้มครองตามกฎหมาย เรื่อง ซาร่าห์ กิบเบ็น   อ่านเพิ่มเติม : แกะรอยงาช้างเถื่อน, ฮัดเช้ย! ขอน้ำมูกหน่อยนะ : นักวิทยาศาสตร์ใช้โดรนเก็บน้ำมูกวาฬ, จะเป็นอย่างไร? เมื่อทดลองตั้งกล้องถ่ายต้นไม้ไว้ 1 ปี