การล่าสัตว์จะช่วยปกป้องสัตว์ป่าได้จริงหรือ - National Geographic Thailand

การล่าสัตว์จะช่วยปกป้องสัตว์ป่าได้จริงหรือ

การล่าสัตว์จะช่วยปกป้องสัตว์ป่าได้จริงหรือ

ช้างทยอยปรากฏตัวเป็นโขลงเล็กๆ  พวกมันเดินอ้อยอิ่งหาแหล่งน้ำอยู่ใกล้แอ่งที่คลุ้งไปด้วยฝุ่น ด้วยอุณหภูมิในเดือนกันยายนที่สูงถึง 40 องศาในช่วงกลางวัน ช้างจึงเดินหากินอยู่ตรงชายขอบทะเลทรายคาลาฮารี ประเทศนามิเบีย ในเขตอนุรักษ์สัตว์ป่าที่มีชุมชนเป็นผู้ดำเนินการชื่อ ไนไน (Nyae Nyae) ซึ่งปัจจุบันมีชนพื้นเมืองเผ่าซานราว 2,800 คนอาศัยอยู่อย่างแร้นแค้น

ช้างทิ้งกิ่งไม้หักและมูลอุ่นๆไว้ตามทางที่เดินผ่านไป เมื่อได้กลิ่นเหงื่อของเราผสมกับกลิ่นหญ้าที่ถูกแดดแผดเผา พวกมันก็พากันออกวิ่งพลางส่งเสียงร้องแปร๋นๆ หนีหายไปทันที

ในเวลาต่อมา ตรงขอบฟ้า ช้างอำพรางตัวอยู่ในร่มเงาของต้นอะเคเชีย  สำหรับสัตว์ตัวใหญ่ขนาดนั้น ถ้าตาไม่แหลมคมจริง คงแทบมองไม่เห็นพวกมัน และตอนนี้ดวงตาที่ว่านั้นเป็นของชายชื่อดาม นักแกะรอยชาวซานในท้องถิ่น เจ้าของรูปร่างเตี้ยล่ำ ผู้ยืนอยู่บนหลังรถแลนด์ครูสเซอร์

ดามโน้มตัวออกไปจนเกือบสุดทางด้านขวาของรถ พลางสอดส่ายสายตามองหารอยเดินบนพื้นทราย เขาตบประตูรถ  แล้วรถก็เบรกดังเอี๊ยด ดามกระโดดลงจากรถไปตรวจสอบรอยเท้า ขอบรอยมีลักษณะเป็นลอนหยักลาดเข้าด้านใน และมีวงกลมเล็กๆอยู่ตรงกลาง เขาชี้มือชี้ไม้ แล้วฟีลิกซ์ มาร์นเวกเคอเคอ พรานอาชีพและมัคคุเทศก์ในการเดินทางครั้งนี้  ก็โดดผลุงออกจากประตูด้านคนขับ  มาร์นเวกเคอในวัย 40 ปี มีร่างกายกำยำ ผิวแดงก่ำ และผมสีทอง สวมหมวกผ้าและกางเกงขาสั้น บุคลิกท่าทางแนบเนียนดูราวกับส่งตรงมาจากบริษัทคัดเลือกนักแสดง เขายืนมองรอยเท้าสักครู่ สีหน้าแสดงความกังขาแต่แล้วก็พยักหน้าเห็นพ้องด้วย ถ้าป่าทะเลทรายในไนไนเป็นบ้านของครอบครัวชาวซาน มันก็ยังเป็นบ้านของช้างป่าขนาดใหญ่ที่สุดในโลกที่เหลืออยู่เช่นกัน รอยเท้านี้เป็นเครื่องพิสูจน์

ล่าสัตว์
ชาวบ้านในซิมบับเวแบ่งปันเนื้อช้างซึ่งถูกพรานชาวอเมริกันยิงเมื่อปี 2009 โดยเป็นส่วนหนึ่งของโครงการแคมป์ไฟร์ (CAMPFIRE) ที่อนุญาตให้ชุมชนในชนบทขายสิทธิการเข้าถึงสัตว์ป่าแลกกับกำไรบางส่วน

พวกเราที่เหลือลงจากรถ  ตามด้วยนักแกะรอยที่พวกเขาเรียกกันแค่ “ผู้เฒ่า” นักแกะรอยฝึกหัดอีกคนหนึ่ง และชาวซานอีกคนซึ่งทำหน้าที่เป็น “ผู้พิทักษ์สัตว์ป่า” เพื่อให้มั่นใจว่า การล่าสัตว์ครั้งนี้จะปฏิบัติตามกฎและล่าในโควตาที่เขตอนุรักษ์กำหนดไว้ คนสุดท้ายที่ออกมาสู่อากาศอันร้อนระอุ คือลูกค้าผู้เป็นนักธุรกิจชาวอเมริกัน เขาเปิดประตูฝั่งผู้โดยสารแล้วเอื้อมมือขึ้นไปหยิบปืนบนชั้นวาง เป็นปืนไรเฟิลลำกล้องแฝด .470 ไนโตรเอกซ์เพรสสั่งทำพิเศษ หนักห้ากิโลครึ่ง ปืนซึ่งมีราคาสูงถึง 200,000 ดอลลาร์สหรัฐเหล่านี้นิยมใช้ในการล่าสัตว์ใหญ่เพื่อเป็นรางวัลหรืออนุสรณ์ (trophy hunting – เป็นการล่าสัตว์เพื่อนันทนาการรูปแบบหนึ่ง) เนื่องจากมีอานุภาพในการหยุดยั้งสูง และแน่ล่ะ  เหตุผลที่เขามาที่นี่ก็เพื่อรางวัลดังว่า ลูกค้าซึ่งเป็นพรานที่มีความปรารถนาแรงกล้าคนนี้เคยผจญภัยไปยิงแกะมาร์โคโปโลที่ระดับความสูง 4,500 เมตรในเอเชียกลาง และยิงเสือดาวที่แอฟริกามาแล้ว ตอนนี้เขากลับมาแอฟริกาเพื่อล่าช้าง

มาร์นเวกเคอระบุว่า ค่าใช้จ่ายในการล่าช้างหนึ่งตัวซึ่งใช้เวลา 14 วันอยู่ที่ประมาณ 80,000 ดอลลาร์สหรัฐ ที่ไนไน การล่าช้างเป็นรางวัลจำกัดอยู่ที่ปีละห้าตัว นับเป็นเงินก้อนโตสำหรับชาวซาน ส่วนหนึ่งของค่าธรรมเนียมจะจัดสรรโดยแบ่งให้สมาชิกในชุมชนโดยตรงและสมทบกองทุนสำหรับโครงการอนุรักษ์เพื่อปกป้องสัตว์ป่าในพื้นที่ สำหรับช้างที่ล่าได้ ลูกค้าจะนำงากลับบ้าน ส่วนเนื้อทั้งหมดจะแจกจ่ายให้ชาวซาน

การล่าสัตว์เพื่อเป็นรางวัลในทุกวันนี้  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง  “เจ้าป่าทั้งห้า”  หรือบิ๊กไฟฟ์แห่งแอฟริกา (ได้แก่ ช้าง สิงโต เสือดาว แรด และควายป่า) ก่อให้เกิดคำถามทางจริยธรรมและการเงิน การล่าสัตว์ที่อยู่ในสถานะยากลำบากในธรรมชาติเป็นเกมกีฬากระตุ้นให้เกิดการต่อต้านอย่างรุนแรงได้ นักชีววิทยาประเมินการสูญเสียสัตว์ขนาดใหญ่ทั้งหมดในพื้นที่อนุรักษ์ของแอฟริกาในช่วงปี1970 ถึง 2005 ว่ามีสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 60 ขณะที่ประชากรสัตว์ขนาดใหญ่ยังลดลงต่อไปอีกจากการรุกล้ำถิ่นอาศัยโดยมนุษย์ สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง และการลักลอบล่าสัตว์อย่างผิดกฎหมายที่แพร่ระบาดไปทั่ว กระนั้นก็ยังมีพรานดังเช่นลูกค้าชาวอเมริกันในไนไนคนนี้ซึ่งโต้ว่า การล่าช้างเพศผู้ในบั้นปลายชีวิตที่จัดขึ้นด้วยสนนราคาแพงลิ่วและมีการควบคุมอย่างรอบคอบเป็นวิธีที่ยั่งยืนที่ช่วยปกป้องทั้งสัตว์และถิ่นอาศัย

ล่าสัตว์
หัวและหนังสิงโตซึ่งร้านสตัฟฟ์สัตว์ในแอฟริกาใต้เป็นผู้จัดเตรียม ได้รับการบรรจุลงกล่องสำหรับส่งไปยังลูกค้าชาวอเมริกันซึ่งเป็นผู้ล่าสิงโตตัวนี้เมื่อปี 2010

เราแกะรอยเท้าต่อไป เมื่อมาถึงมูลดินแห่งหนึ่ง ในที่สุด เราก็เห็นตัวพวกมัน ช้างแอฟริกาหรือช้างแอฟริกัน (Loxodonta Africana) เพศผู้สามตัวกำลังกินใบไม้ใบหญ้า ลูกค้าชาวอเมริกันปลดปืนไรเฟิลลงมากระชับในมือ  ช้างแอฟริกา มีอายุยืนถึง 60 หรือ 70 ปี  และช้างที่มีงาขนาดใหญ่ที่สุดมักมีอายุมากกว่า 45 ปี งาวัดตามน้ำหนัก  พรานจัดให้งากิ่งใดก็ตามที่ประเมินว่าหนักกว่า 23 กิโลกรัม  เป็น “เป้าหมาย” ลูกค้ารายนี้อยากได้งาขนาดในช่วง 32 กิโลกรัม  แต่ในที่สุดแล้ว  งาของช้างสามตัวนี้มีขนาดเล็กเกินไป มาร์นเวกเคอตัดใจ แล้วเดินกลับไปที่รถ ดูเหมือนว่าจะไม่มีใครผิดหวังสักเท่าใด  แค่ได้มาอยู่ใกล้ชิดกับสิ่งมีชีวิตที่ยอดเยี่ยมเช่นนั้นก็เกือบจะเพียงพอแล้ว

“การลั่นกระสุนเป็นแค่ห้าเปอร์เซ็นต์สุดท้ายของการล่าช้างครับ” มาร์นเวกเคอบอก “ผมไม่ค่อยสบายใจเท่าไหร่หรอกนะครับเวลาที่เห็นช้างตาย  แต่ช้างเหล่านั้นช่วยออกค่าใช้จ่ายในการอนุรักษ์ช้างตัวอื่นที่อาศัยอยู่ที่นี่อีก 2,500 ตัว  การล่าสัตว์ เพื่อเป็นรางวัลคือแบบจำลองทางเศรษฐกิจดีที่สุดที่เรามีในแอฟริกาขณะนี้” นี่เป็นเหตุผลที่อีกไม่นานผมจะได้ยินพรานคนอื่นๆ ยกขึ้นอ้างบ้าง  ส่วนนักรณรงค์เคลื่อนไหวและนักชีววิทยาจะคัดค้านชนิดหัวชนฝา “ถึงที่สุดแล้ว วิธีนี้อาจช่วยรักษาพื้นที่นี้ไว้ได้ รวมทั้งช้างด้วยครับ”

ผมอดสงสัยไม่ได้ว่า วิธีนี้ได้ผลจริงหรือ คุณฆ่าช้างห้าตัวเพื่ออนุรักษ์ช้าง 2,500 ตัวได้จริงหรือ หรือถ้าถามจากอีกฝ่ายคือจะฆ่าช้างไปทำไมกัน

ล่าสัตว์
พรานแบกหนังสิงโตภูเขาที่ยิงได้ทางตอนใต้ของยูทาห์ในปีนี้ ฤดูหนาวเป็นฤดูเหมาะกับการล่าสัตว์ที่สุดเพราะแกะรอย สิงโตภูเขาบนพื้นดินที่มีหิมะปกคลุมได้ง่ายกว่า ในแต่ละฤดูการล่า รัฐยูทาห์จะกำหนดโควตาสัตว์ที่ล่าได้ไว้จำนวนหนึ่ง โดยคำนวณจากจำนวนปศุสัตว์ที่ถูกสิงโตภูเขาฆ่าเมื่อปีก่อนหน้า

เรื่อง ไมเคิล แพเทอร์นิที

ภาพถ่าย เดวิด แชนเซลเลอร์

 

อ่านเพิ่มเติม

มารู้จักกับเสือดำ, ไก่ฟ้าหลังเทา และเก้ง เหยื่อของการล่า

เรื่องแนะนำ

สุนัขส่งภาษากายบอกว่าต้องการอะไร

สุนัขส่งภาษากายบอกว่าต้องการอะไร สุนัขก็ไม่ต่างจากเด็กทารกที่แม้พวกเขาจะพูดไม่ได้ แต่สามารถสื่อสารผ่านภาษากายเพื่อบอกเราได้ว่ากำลังต้องการอะไร ในการศึกษาพฤติกรรมสุนัขทีมนักวิจัยพบลักษณะท่าทางที่มีนัยสำคัญบ่งบอกความต้องการถึง 19 ท่าด้วยกัน ยกตัวอย่างเช่น การส่งเสียงร้องหงิ๋งๆ เพื่อขออาหาร, กระดิกหางเพื่อขอให้เล่นด้วย ไปจนถึง สะกิดเจ้าของให้ช่วยเกามันที เชื่อกันว่าหากเป็นสุนัขของคุณเองแล้วล่ะก็ คุณย่อมต้องรู้จักมันดี และเข้าใจว่าสุนัขของคุณต้องการอะไร แต่การเรียนรู้พฤติกรรมทั่วไปเหล่านี้ก็เป็นประโยชน์ เผื่อในกรณีที่คุณต้องพบเจอกับสุนัขที่ไม่คุ้นเคย ท่าทางเหล่านี้อาจพอบ่งบอกได้ว่าพวกมันกำลังคิดอะไรอยู่   อ่านเพิ่มเติม ช่วงวัยที่ลูกสุนัขน่ารักที่สุด

Explorer Awards 2018: ดร.วราวุธ สุธีธร

ดร.วราวุธ สุธีธร ทำงานสำรวจซากดึกดำบรรพ์มานานหลายสิบปี และแม้ทุกวันนี้ท่านจะเกษียณอายุราชการแล้ว แต่ยังคงมีความสุขทุกครั้งที่ได้ออกไปขุดค้น และเปิดเผยชั้นหินของไทยให้ทั่วโลกได้รับรู้ว่าประเทศเราเองก็เป็นสถานที่หนึ่งที่มีฟอสซิลมากมายรอให้ศึกษา

ราชาลมกรดโลกสีคราม

ฉลามมาโกครีบสั้นขึ้นชื่อเรื่องความเป็นนักสู้ในหมู่นักตกปลา พอๆกับคุณภาพเนื้อของมัน ฉลามมาโกครีบสั้นซึ่งจำแนกจากญาติที่หายากกว่าคือฉลามมาโกครีบยาวด้วยครีบอกที่สั้นกว่าและลักษณะอื่นๆ (ในสารคดีเรื่องนี้ “มาโก” จะหมายถึงฉลามมาโกครีบสั้น) ตกเป็นเป้าของนักตกปลาเพื่อนันทนาการอย่างมาก และบ่อยครั้งยังถูกจับเป็นสัตว์น้ำพลอยได้ (bycatch) ในการประมงเบ็ดราวเชิงพาณิชย์ เนื้อของมันมีคุณภาพสูสีกับเนื้อปลากระโทงแทงดาบ และในเอเชีย ครีบของมันมีราคาสูงลิ่วสำหรับนำมาปรุงซุปหูฉลาม ปัจจัยเหล่านี้ประกอบกันทำให้ฉลามมาโกเผชิญแรงกดดันอย่างหนัก แต่ยังไม่มีใครแน่ใจว่าแรงกดดันมีมากเพียงใด และนำไปสู่ผลอะไรในท้ายที่สุด ฤดูร้อนปี 2015 ผมได้รับเชิญไปร่วมการติดแถบสัญญาณดาวเทียมให้ฉลามมาโกนอกชายฝั่งรัฐแมริแลนด์กับทีมนักวิทยาศาสตร์ที่พยายามหาตำตอบให้คำถามข้างต้น ผมติดสอยห้อยตามนักวิทยาศาสตร์จากสถาบันวิจัยกายฮาร์วีย์ (Guy Harvey Research Institute) ซึ่งออกติดแถบสัญญาณและติดตามฉลามมาโกในมหาสมุทรแอตแลนติกและอ่าวเม็กซิโกมาตั้งแต่ปี 2008 โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษารูปแบบการเคลื่อนที่ของฉลามชนิดนี้ ฉลามมาโกทางตะวันตกของมหาสมุทรแอตแลนติกเหนืออพยพย้ายถิ่นเป็นระยะทางไกล โดยเดินทางขึ้นไปทางทิศเหนือในช่วงเดือนที่อบอุ่น จากนั้นมุ่งหน้าลงใต้เมื่อฤดูหนาวใกล้จะมาถึง การออกเรือนอกชายฝั่งรัฐแมริแลนด์ในเดือนพฤษภาคมประสบความสำเร็จด้วยดี กล่าวคือในระยะเวลาสองสัปดาห์ ฉลามมาโกได้รับการติดเครื่องส่งสัญญาณดาวเทียม 12 ตัว ในทางกลับกัน การออกเรือที่โรดไอแลนด์ในเดือนสิงหาคมประสบความล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง เพราะตลอดช่วงหนึ่งสัปดาห์ เราไม่ได้ฉลามมาโกเลยสักตัว แต่ความแตกต่างนี้ชี้ให้เห็นเบาะแสที่อาจกำลังเกิดขึ้นกับฉลามมาโกในมหาสมุทรแอตแลนติก ในการศึกษาเบาะแสดังกล่าว คุณต้องรู้เรื่องหนึ่งซึ่งเป็นหนึ่งในเรื่องแรกๆที่คุณจะได้เรียนรู้จากการจับฉลามมาโก นั่นคือ พวกมันอยู่ร่วมอาณาเขตกับฉลามสีน้ำเงิน ฉลามสองชนิดนี้เป็นเหมือนสิงโตกับไฮยีนาซึ่งอยู่ร่วมกันในพื้นที่เดียวกัน แต่ใช้กลยุทธ์หาอาหารแตกต่างกัน ฉลามมาโกครีบสั้นเป็นฉลามที่ว่องไวที่สุดในมหาสมุทร สามารถว่ายน้ำได้เร็วถึง 55 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ขณะไล่ล่าเหยื่อที่มีความเร็วสูง เช่น ปลาบลูฟิชและปลาทูน่า นักกีฬาตกปลาจึงชื่นชอบพละกำลังของมัน ในทางกลับกัน […]