ผู้ลี้ภัยเด็ก นับพันตกค้างอยู่ที่ชายแดนยุโรป - National Geographic Thailand

ผู้ลี้ภัยเด็กนับพันตกค้างอยู่ที่ชายแดนยุโรป

เติบโตเป็นชายชาตรีอย่างโดดเดี่ยว

ในสนามหญ้าสีเขียวกลางกรุงเบลเกรดที่บรรดาเจ้าหน้าที่เรียกเล่นๆ ว่า สวนอัฟกัน อินามุลเห์ โมฮัมหมัด วัย 15 ปี นั่งอยู่บนม้านั่งใกล้กับผู้ลี้ภัยคนอื่นๆ ด้วยความหวังที่ว่าจะมีโอกาสได้เดินทางเข้ายุโรป

“ผมมาที่นี่สองสามครั้งต่อสัปดาห์ เพราะหากผมไม่รู้เรื่องเกี่ยวกับการข้ามพรมแดนเลย ผมจะไปได้ยังไง” เขากล่าว “ผมอยู่ที่นี่ไม่ได้จริงๆ”

เช่นเดียวกับอีมาล โมฮัมหมัดมาจากจังหวัดนานกาฮาร์  ในอัฟกานิสถาน และเป็นลูกชายคนโตเหมือนกัน เขาจากบ้านเกิดมาเมื่อ 18 เดือนก่อนเพราะว่า “พวกตาลิบันต้องการให้ผมไปเข้าร่วมด้วย” และแม้ว่าขณะนี้เขาจะใช้เวลาไปแล้ว 9 เดือนในเซอร์เบีย ตัวเขายังคงเชื่อว่า นี่จะเป็นแค่สถานที่ชั่วคราวเท่านั้น

ปัจจุบันโมฮัมหมัดอาศัยอยู่ในศูนย์ผู้ลี้ภัยของรัฐบาล แต่ในฤดูหนาวที่สภาพอากาศโหดร้าย เขาใช้เวลาอยู่ในคลังสินค้าร้างซึ่งอยู่ติดกับสถานีรถไฟของกรุงเบลเกรด ซึ่งใช้เวลาสั้นๆ ในการเดินไปจากสวนอัฟกัน เขาใช้ชีวิตอยู่ที่นั่นร่วมกับเด็กผู้ชายและชายอีกหลายคน ในพื้นที่จำกัดที่สกปรก ไม่มีฮีตเตอร์และไฟฟ้าให้ใช้

ผู้ลี้ภัย
Saint-Lot เจ้าหน้าที่ยูนิเซฟเล่าให้ฟัว่าบางครั้งเด็กผู้ลี้ภัยก็จมอยู่กับความเศร้า เพราะพวกเขามองไม่เห็นอนาคตของตัวเอง
ผู้ลี้ภัย
ในตอนที่อินามุลเห์ โมฮัมหมัด ออกจากบ้านในอัฟกานิสถานมา เขายังไม่มีหนวด “พวกตาลิบันต้องการให้ผมเข้าร่วมด้วย” เขากล่าว
ผู้ลี้ภัย
เด็กหนุ่มผู้ลี้ภัยโยนลูกบาส บ้างก็เล่นโทรศัพท์อยู่ในศูนย์ผู้ลี้ภัย ในเขต Obrenovac ซึ่งเคยเป็นค่ายทหารมาก่อน

ในเดือนพฤษภาคม คลังสินค้าแห่งนี้ถูกรื้อทำลาย สภาพของมันกลายเป็นซากไม่ต่างจากเขตสงครามที่เด็กๆ จากมา อาคารเก่าเหล่านี้เป็นสิ่งไร้ค่าเมื่ออสังหาริมทรัพย์ใหม่ๆ ต้องการพื้นที่คืน ข้าวของที่บ่งชี้การมีตัวตนของบรรดาผู้ลี้ภัยกระจัดกระจายไปทั่ว ผ้าห่มเก่าๆ, แปรงสีฟัน, กระป๋องทูน่าที่ว่างเปล่า และรอยพ่นสเปรย์ภาษาอังกฤษตามผนังใกล้กับสถานีรถไฟ อ่านได้ว่า “ช่วยพวกเราด้วย โปรดเปิดพรมแดน” อีกกำแพงหนึ่งมีข้อความเขียนว่า “ฉันก็เป็นคนเหมือนกับคุณ”

ที่คลังสินค้านั้น โมฮัมหมัดเรียนรู้วิธีที่จะโกนหนวดด้วยตนเอง โดยปราศจากคำแนะนำของพ่อ ญาติผู้ใหญ่หรือแม้แต้เพื่อน ในตอนที่เขาจากบ้านมาหนวดของโมฮัมหมัดยังไม่ขึ้น แต่ตอนนี้เขาเริ่มเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว “ผมอยู่ตัวคนเดียว” เขากล่าว “ผมไม่มีใครที่พอจะแบ่งปันเรื่องราวด้วยได้” โมฮัมหมัดติดต่อสื่อสารผ่านทางโทรศัพท์กับคนเพียงคนเดียวนั่นคือนายหน้าที่พาเขามาที่นี่ ชาวอัฟกันที่เขาไม่เคยเห็นหน้า

ตัวเขาเป็นลูกเกษตรกร ไม่เคยเข้าโรงเรียน พ่อของเขาขายที่ดินในราคา 8,000 ดอลล่าร์สหรัฐเพื่อช่วยให้ลูกชายได้มีโอกาสเดินทางออกนอกประเทศ ความรู้สึกผิดและภาระหนักอึ้งวางค้างเติ่งอยู่บนสองบ่าของเขา โมฮัมหมัดต้องการที่จะหาเงินมาคืนพ่อเขาให้ได้ และจะดีที่สุดถ้าเขาสามารถซื้อที่ดินของครอบครัวกลับมา ณ ตอนนี้เขากำลังรอเงินที่จะส่งมาจากทางบ้านเพื่อเอาไปซื้อรองเท้าสักคู่ เช่นเดียวกับอีมาล รองเท้าของเขาถูกยึดไปโดยเจ้าหน้าที่ชายแดน

ผู้ลี้ภัย
โมฮัมหมัดอุลลาห์ อาฟรีดี วัย 10 ขวบ กินข้าวเพียงลำพังท่ามกลางผู้ลี้ภัยคนอื่นๆ ในศูนย์ผู้ลี้ภัยของเขต Obrenovac เขาไม่รู้ว่าตอนนี้ครอบครัวของเขาในอัฟกานิสถานมีชะตากรรมเป็นอย่างไร ลุงของเขาเล่าว่าพวกตาลิบันวางระเบิดบ้านเขา

ในขณะที่กำลังพูดคุย เขาเล่าเรื่องที่ตัวเองต้องพยายามตื่นอยู่ตลอดคืน ในช่วงของการเดินทาง 18 เดือนที่ผ่านมา “ผมกลัวว่าจะไม่ได้เจอพ่อแมอีก กลัวว่าจะถูกสัตว์กิน กลัวจะถูกรถชน หรือใครบางคนอาจยิงผม ฆ่าผม ถ้าเป็นเช่นนั้นอะไรจะเกิดขึ้นต่อกับครอบครัวผม พวกตาลิบันจะทำอะไรพวกเขา?” “ผมเห็นความตายมาแล้วหลายต่อหลายครั้ง” เขากล่าว ก่อนหน้านี้โมฮัมหมัดถูกปล้นเอานาฬิกาและเงินไป และเคยถูกกักขังอยู่ในบัลแกเรียนานถึง 7 เดือน

หนึ่งสิ่งที่เขารู้แน่คือ เขาไม่ต้องการอยู่ในเซอร์เบีย “ผมจะทำอะไรที่นี่?” เขากล่าว ดูจากท่าทางของชาวเซอร์เบียที่เขาพบในสวน “คนพวกนี้ยากจนกว่าผมด้วยซ้ำ อัฟกานิสถานยังร่ำรวยกว่า” (จริงๆ แล้วจีดีพีของเซอร์เบียสูงกว่าอัฟกานิสถาน 10 เท่า แต่สำหรับโมฮัมหมัดแล้ว เขามองไม่เห็นอนาคตที่นี่)

โมฮัมหมัดมีความมุ่งมั่นอย่างแรงกล้าที่จะเดินทางเข้าไปยังประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปให้ได้ “ผมพยายามมาแล้วมากกว่า 27 ครั้ง และถูกเนรเทศจากสโลวาเนียมาแล้ว 4 รอบ ผมอยากจะเป็นคนที่ดีกว่านี้ อยากเรียนรู้สิ่งใหม่ หากพรมแดนยังไม่เปิด สุดท้ายผมต้องกลับอัฟกานิสถาน และถูกบังคับให้เข้าร่วมกับกลุ่มตาลิบัน”

ผู้ลี้ภัย
กิจกรรมฆ่าเวลาว่าง อับดุลราห์มัน ฮัสเซน วัย 13 ปี เล่นการ์ดเกมกับเพื่อนๆ ผู้ลี้ภัย ในศูนย์ผู้ลี้ภัย Adasevci ใกล้ชายแดนโครเอเชีย
ผู้ลี้ภัย
ช่วยเหลือกัน : เด็กหนุ่มผู้ลี้ภัยวัย 16 ปี ให้เพื่อนช่วยตัดผมให้
ผู้ลี้ภัย
กลุ่มผู้ลี้ภัยชาวอัฟกานิสถาน ในจำนวนนี้รวมถึงเด็กๆ ด้วย เล่นบางสิ่งที่พวกเขาเรียกมันว่าเกม นั่นคือการพยายามฝ่าเจ้าหน้าที่ชายแดนข้ามไปยังโครเอเชียและฮังการี ด้วยความหวังว่าจะมีชีวิตที่ดีกว่า

 

เติบโตขึ้นเพราะประสบการณ์

เดลาการ์ คันดาการ์ เด็กชายขี้อายวัย 8 ขวบกำลังเดินไปรอบๆ อย่างไร้จุดหมาย เมื่อฉันพบกับเขาครั้งแรกในศูนย์ผู้ลี้ภัย Adasevci โรงแรมที่ถูกดัดแปลงให้เป็นสถานที่รองรับผู้ลี้ภัย สถานที่แห่งนี้เป็นสถานที่ที่ตั้งอยู่ใกล้กับชายแดนเซอร์เบียและโครเอเชียมากที่สุด ขับรถจาก “ป่า” ของซัดดัม อีมาลเพียงไม่นาน ผู้ลี้ภัยที่มาเป็นครอบครัวถูกอัดให้อาศัยในห้องแคบๆ ในขณะที่ชายโสดและเด็กผู้ชายต้องอาศัยอยู่รวมกันอย่างแออัด

กลุ่มวัยรุ่นและเจ้าหน้าที่เอ็นจีโอเล่นวอลเลย์บอลด้วยกันที่ด้านนอก พวกผู้ชายเบียดเสียดกันอยู่ตรงจุดที่มีสัญญาณอินเตอร์เน็ตไวไฟ เด็กผู้หญิงหอบผ้าใส่ตะกร้าพลาสติกเดินผ่าน เช่นเดียวกับเด็กผู้หญิงคนอื่นๆ ในเซอร์เบีย เธอเดินทางมากับครอบครัว Saint-Lot เจ้าหน้าที่จากยูนิเซฟเล่าว่า จำนวนเด็กผู้หญิงมีเพียงน้อยนิด เนื่องจากหากปราศจากผู้ดูแล พวกเธอจะเสี่ยงต่อการถูกคุกคามทางเพศและการทำร้ายร่างกาย รวมถึงจำนวนที่น้อยนิดนี้ยังเป็นผลสะท้อนจากสังคมวัฒนธรรมชายเป็นใหญ่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และตะวันออกลาง สถานที่ที่พวกเธอจากมา

คันดาการ์เดินกลับมายังโรงรถซึ่งเป็นบ้านของเขา “ที่นี่ไม่มีอะไรเลย” เขากล่าว ตัวเขาเดินทางมาจากจังหวัดนานกาฮาร์ เมื่อปีก่อน พร้อมกับลูกพี่ลูกน้องวัย 10 ขวบและลุงของเขาวัย 15 ปี ความทรงจำที่เขามีเกี่ยวกับบ้านไม่มีสิ่งอื่นนอกจาก กองเพลิง การต่อสู้ และพวกตาลิบัน  อย่างไรก็ตามยังพอมีความทรงจำดีๆ อยู่บ้างเช่นช่วงเวลาที่เขาเล่นคริกเก็ตกับเพื่อน หรือทานอาหารกันพร้อมหน้ากับพ่อแม่และพี่น้องอีก 4 คน “ผมจำวันที่มีความสุขเหล่านั้นได้ครับ” เขากล่าว “อยู่ที่นี่ผมเศร้า”

ผู้ลี้ภัย
ซาลีม ข่าน วัย 12 ปี จากอัฟกานิสถานพักผ่อนบนเตียง 2 ชั้น ของศูนย์ผู้ลี้ภัย Adasevci ใกล้ชายแดนโครเอเชีย 1 ใน ศูนย์ผู้ลี้ภัยจำนวน 18 แห่งของเซอร์เบียที่ได้รับความช่วยเหลือด้านอาหารและข้าวของอื่นๆ จากรัฐบาล

เด็กน้อยอยากเดินทางไปยังฝรั่งเศส เพราะได้ยินมาว่าที่นั่นมีชาวอัฟกันเยอะและเพราะว่า “ที่ฝรั่งเศสเป็นดินแดนสงบ” จริงๆ แล้ว ที่เซอร์เบียเองก็สงบเช่นกัน แต่ไม่ใช่ความสงบในแบบที่เด็กน้อยใฝ่ฝันถึงประเทศสมาชิกสหภาพยุโรป

ตัวเขาไม่รู้จักยุโรปมาก่อนด้วยซ้ำ เมื่อการผจญภัยเริ่มต้นขึ้น คันดาการ์และญาติขึ้นเครื่องบินมายังอิหร่าน เดินทางต่อมายังตุรกี เข้าบัลแกเรีย จนมาจบที่เซอร์เบีย ประสบการณ์ใหม่สำหรับเด็กน้อย ผู้ที่เคยเดินทางไกลสุดคือไปปากีสถานเพื่อขายผ้าห่มกับพ่อ

คันดาการ์ไม่ได้เล่าให้พ่อแม่ฟังว่าตัวเขาและญาติถูกทุบตี กักขัง และถูกปล้นในอิหร่านโดย “ผู้คนที่ถือปืนกลเหมือนพวกตาลิบัน” และไม่ได้เล่าว่าลุงวัย 15 ปีของเขาซ่อนเงินจำนวนหนึ่งไว้ในกางเกงในของคันดาการ์ เพราะหวังว่าพวกนั้นจะไม่ค้นตัวเขา

ในกรุงเบลเกรด คันดาการ์อาศัยอยู่ในคลังสินค้าที่สกปรกเช่นเดียวกับโมฮัมหมัด พวกเขาจุดไฟเพื่อความอบอุ่นและพบว่า “ใบหน้าของพวกเขาดำจากเขม่าควัน เมื่อตื่นขึ้นมาในตอนเช้า”

แตกต่างจากซัดดัม อีมาล ตรงที่คันดาการ์ไม่อยากที่จะเล่นเกมนี้ “ถนนปิดแล้ว ไม่มีใครข้ามพรมแดนไปได้” เขากล่าว บางครั้งเด็กน้อยวาดหวังว่าจะได้กลับบ้าน เขาไม่รู้ว่าจะทำอะไรต่อ เขาไม่มีแผนใดๆ “ว่างเปล่า” เขากล่าว “ทุกวันนี้ผมไม่มีอะไรทำเลย”

เรื่อง Rania Abouzeid

ภาพถ่าย Muhammed Muheisen

ผู้ลี้ภัย
เดลาการ์ คันดาการ์ วัย 8 ขวบ ไม่เล่าให้พ่อแม่ของเขาฟังเกี่ยวกับสิ่งเลวร้ายที่เกิดขึ้นระหว่างการเดินทางมายุโรป “พวกเขาถามว่ามีอะไรลำบากหรือเปล่า แต่ผมตอบว่าไม่” “ผมไม่อยากให้พวกเขาต้องเป็นกังวล”
ผู้ลี้ภัย
คันดาการ์เดินทางจากบ้านในอัฟกานิสถานมาไกลกว่า 4,000 ไมล์ เขาวาดฝันว่าจะได้ไปฝรั่งเศสเพราะเชื่อว่าที่นั่นสงบ หรือไม่ก็จะได้กลับบ้าน

 

อ่านเพิ่มเติม

สิ่งที่ผู้ลี้ภัยนำติดตัวไปด้วย

เรื่องแนะนำ

มังกรโคโมโดกำลังเผชิญอนาคตที่ไม่อาจคาดเดา

มังกรโคโมโดคือกิ้งก่าที่ดุร้ายที่สุดในโลก พวกมันแข็งแรง วิ่งเร็ว ทั้งยังมีน้ำลายพิษที่ทำให้เลือดไม่แข็งตัว เหยื่อที่ถูกกัดจึงเสียเลือดอย่างรวดเร็ว ทว่าปัจจุบันชาวอินโดนีเซียเริ่มกังวลถึงอนาคตของพวกมัน เพราะประชากรมังกรโคโมโดกำลังลดลงอย่างต่อเนื่อง

บันทึกช่างภาพ : ดรุณีผู้เป็นสัญลักษณ์ของ ฤดูใบไม้ผลิ

"ดรุณีผู้เป็นดังสัญลักษณ์ของฤดูใบไม้ผลิ" เมื่อถึงเดือนพฤษภาคมของทุกปี เมืองเล็กๆ ในสเปนต้อนรับ ฤดูใบไม้ผลิ ด้วยธรรมเนียมเก่าแก่ นั่นคือการให้เด็กหญิงนั่งบนแท่นบูชาที่ตกแต่งอย่างงามวิจิตร

สีผิวของอิโมจิช่วยส่งเสริมความหลากหลายได้อย่างไร

ในตอนแรกหลายคนเชื่อกันว่าอิโมจิที่มีสีผิวหลากหลายโทนจะยิ่งกระตุ้นให้เกิดการเหยียดในโลกโซเชียล แต่ผลการศึกษาใหม่พบว่าไม่เป็นเช่นนั้น

เสามังกร: ความภาคภูมิแห่งลูกหลานชาวจีนโพ้นทะเล

ภารกิจตามรอยบรรพชนของสมาชิกตระกูลเซียว หรือ "สีบุญเรือง" สู่บ้านเกิดของบรรพชนในอำเภอหนานจิ้ง มณฑลฝูเจี้ยน พร้อมร่วมประกอบพิธีศักดิ์สิทธิ์ "ยกเสามังกร" เพื่อเป็นเกียรติแก่ ดร.อรรชกา สีบุญเรือง