มรดกภารกิจ แคสซีนี-ไฮเกนส์ - Page 2 of 2 - National Geographic Thailand

มรดกภารกิจ แคสซีนี-ไฮเกนส์

ในภาพประกอบนี้ ละอองไอน้ำและน้ำแข็งถูกพ่นออกจากปล่องน้ำร้อนบนดวงจันทร์เอนเซลาดัส บริวารที่ใหญ่เป็นอันดับหกของดาวเสาร์ ภายใต้เปลือกเยือกแข็งคือมหาสมุทรซึ่งอาจมีเมล็ดพันธุ์ของชีวิตยุคแรกเริ่มซ่อนอยู่ (ภาพประกอบโดย มาร์ก การ์ลิก/SCIENCE PHOTO LIBRARY)

เกือบหกเดือนต่อมา ในวันก่อนวันคริสต์มาส ยานสำรวจไฮเกนส์ขนาดราว 2.7 เมตรและหนักประมาณ 318 กิโลกรัม ได้แยกตัวออกจากยานแคสซีนีและลดระดับลงถึงพื้นดวงจันทร์ไททันเมื่อวันที่ 14 มกราคม ปี 2005 ยานทำงานได้นานกว่า 72 นาทีหลังการลงจอด และส่งข้อมูลกลับไปยังยานแคสซีนีตลอดเวลานั้น บริเวณที่จอดยานเป็นที่ราบพื้นแน่นเต็มไปด้วยก้อนกรวด ซึ่งคาดว่าน่าจะเป็นน้ำแข็ง บรรยากาศแวดล้อมเป็นหมอกสีส้มซึ่งเชื่อกันว่าเป็นสารอินทรีย์

บรรยากาศของดวงจันทร์ไททันราวร้อยละห้าเป็นมีเทน ซึ่งดูจะมีบทบาทเหมือนน้ำบนโลก แม้ดวงจันทร์ไททันจะมีอุณหภูมิต่ำถึงติดลบ 179 องศาเซลเซียส แต่ก็มีหลายอย่างคล้ายโลก หลังการประเมินข้อมูลภารกิจ นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ในสหรัฐฯเรียนรู้ว่า ไฮโดรเจนไซยาไนด์ถูกสร้างขึ้นเนื่องจากปฏิกิริยาของมีเทนกับแสงแดดในบรรยากาศอันหนาแน่นของดวงจันทร์ไททัน และอาจมีชีวิตบนดาวเคราะห์ในระยะเริ่มแรกบางรูปแบบเกิดขึ้น

ในช่วง 13 ปีของการสำรวจ ยานแคสซีนีเผยแง่มุมที่เราไม่เคยรู้จักทุกรูปแบบเกี่ยวกับดาวเสาร์ ซึ่งใหญ่กว่าโลก 764 เท่า ยานค้นพบดวงจันทร์ใหม่จำนวนหนึ่ง รวมถึงดวงจันทร์มีโทนี, พาลลีนี, แอนที, แดฟนิส และอีจีออน การค้นพบอย่างอื่นคือแสงเหนือใต้ที่ขั้วดาวและพายุเฮอร์ริเคนยักษ์ ในจำนวนนี้ลูกหนึ่งที่สังเกตได้ในซีกใต้มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางเกือบ 8,000 กิโลเมตร

สิ่งที่ถือกันว่าเป็นการค้นพบสุดมหัศจรรย์ของภารกิจแคสซีนี-ไฮเกนส์มาจากดวงจันทร์ไททันและดวงจันทร์อื่นๆ บางดวงของดาวเสาร์

หลังจากเกือบ 20 ปีของการเดินทางในอวกาศและการสำรวจ ภารกิจของยานแคสซีนีก็เสร็จสมบูรณ์ แนวบินสุดท้ายของยานคือการจงใจพุ่งเข้าสู่บรรยากาศของดาวเสาร์ เป็นการทำลายตัวเองเพื่อหลีกเลี่ยงโอกาสที่จะไปปนเปื้อนดวงจันทร์ของดาวเสาร์ (ภาพประกอบโดย NASA/JPL-CALTECH)

มหาสมุทรที่อาจมีเมล็ดพันธุ์แห่งชีวิตยุคแรกเริ่มซ่อนตัวอยู่ใต้เปลือกเยือกแข็งของดวงจันทร์ที่ใหญ่เป็นอันดับหกของดาวเสาร์ คือดวงจันทร์เอนเซลาดัส ภาพถ่ายจากกล้องบนยานแคสซีนีแสดงลำอนุภาคน้ำแข็งและไอน้ำหลายลำพุ่งขึ้นจากปล่องน้ำร้อนที่ก้นมหาสมุทรของดวงจันทร์ดวงนั้น ขณะที่ดวงจันทร์ไดโอนีเยือกแข็งมีหน้าผาธารน้ำแข็งและไอออนของโมเลกุลออกซิเจนซึ่งยืนยันความมีอยู่ของบรรยากาศที่เบาบาง สารประกอบไฮโดรเจนและคาร์บอนอันเป็นส่วนประกอบพื้นฐานของชีวิตถูกพบบนดวงจันทร์ดวงประหลาดที่สุด คือดวงจันทร์ไฮเพียเรียน

ยานแคสซีนีอำลาเอกภพเมื่อวันที่ 15 กันยายน ปี 2017 ด้วยภารกิจเสร็จสมบูรณ์และเชื้อเพลิงใกล้หมด ผู้ควบคุมโครงการส่งยานไปตามแนวบินที่ควบคุมให้เข้าสู่บรรยากาศดาวเสาร์จนเผาไหม้เป็นจุณ เพื่อหลีกเลี่ยงการปนเปื้อนที่อาจเกิดกับดวงจันทร์ของดาวเสาร์ อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อมูลปริมาณมหาศาลที่รอการตรวจสอบ และการค้นพบใหม่อันน่าตื่นใจก็น่าจะเกิดขึ้นได้อีกมากในหลายปีต่อจากนี้

เรื่อง อีวา แวน เดน เบิร์ก

 

อ่านเพิ่มเติม

มองโลกเปลี่ยนไปเมื่อได้ท่องอวกาศ

เรื่องแนะนำ

ไอดินและกลิ่นฝน : กลิ่นหอมจากนภาและพิภพ

ไอดินและกลิ่นฝน กลิ่นหอมจากธรรมชาติที่เกิดขึ้นในช่วงฝนตก ความทรงจำบางอย่างของคนเรามักเกี่ยวโยงกับประสาทสัมผัสอย่างใดอย่างหนึ่ง แสงแดดยามเย็นในฤดูหนาว อาจนำพาความทรงจำบางอย่างย้อนกลับมา บางครั้งอารมณ์และความรู้สึกในช่วงเวลานั้นยังแจ่มชัดแม้เวลาผ่านไปเนิ่นนาน เช่นเดียวกับช่วงเวลาเปลี่ยนผ่านฤดูร้อนสู่ฤดูฝน ไอดินและกลิ่นฝน อาจนำพาความรู้สึกและความทรงจำเก่าๆ ของเรากลับมาเช่นกัน ความรู้สึกสดชื่นในช่วงเวลาเม็ดฝนโปรยปราย เป็นความรู้สึกดีสำหรับใครหลายคน นักวิทยาศาสตร์สนใจเรื่องนี้มานานแล้ว และเชื่อกันว่า มนุษย์เราถูกถ่ายทอดความรู้สึก “ชื่นชอบ” และ “กระชุ่มกระชวย” ต่อฟ้าฝน มาจากบรรพบุรุษดั้งเดิมในยุคที่มนุษย์ทั้งหลายต้องอาศัยฝนเป็นหลักในการทำเกษตรกรรมเพื่อเลี้ยงชีพ สำหรับฉัน ไอดินและกลิ่นฝนทำให้ความทรงจำในวัยเด็กที่เติบโตในท้องทุ่งชนบทหวนคืนกลับมา หลังจากมาร่ำเรียนและทำงานในเมืองหลวง ทุกครั้งที่ฝนตก ฉันจะนึกถึงบรรยากาศบ้านไร่ปลายนาอยู่ทุกครั้ง ฉันจึงหาข้อมูลของกลิ่นดินและไอฝนที่ฉันรู้สึกประทับใจ จนพบคำตอบว่า กลิ่นทั้งสองชนิดนี้มีปรากฏการณ์ทางธรรมชาติอยู่เบื้องหลัง กลิ่นฝน ในขณะที่สายฝนสาดกระเซ็นลงมาจากท้องฟ้า นอกจากการควบแน่นของไอน้ำที่หยดลงมาเป็นเม็ดฝน ยังเกิดปรากฏการณ์ฟ้าแลบหรือฟ้าผ้า ซึ่งเป็นการเคลื่อนที่ของประจุไฟฟ้าในก้อนเมฆ ส่งผลให้โมเลกุลของก๊าซออกซิเจนบางส่วนในอากาศแตกตัวเป็นอะตอมของออกซิเจน และเกิดปฏิกิริยาขึ้นใหม่กลายเป็นแก๊ซโอโซน กลิ่นของโอโซนที่ลอยมาในอากาศก่อนช่วงฝนตกเป็นตัวบ่งชี้อย่างหนึ่งถึงสายฝนที่กำลังจะมาถึงในไม่ช้า และกลิ่นของแก๊ซโอโซนยังกระตุ้นให้มนุษย์รู้สึกสดชื่นเมื่อได้สูดดม ทำความรู้จักกับ “เมฆ” แต่ละประเภท ไอดิน “หอมกลิ่นดิน” ฉันได้ยินคำนี้จากคนรุ่นพ่อรุ่นแม่พึมพำเวลาฝนตกใหม่ๆ ในภาษาอังกฤษ กลิ่นหอมของดินเรียกว่า เพตริเคอร์ (Petrichor) มีที่มาจากการรวมสองคำคือคำว่า “petros” หมายความว่า ก้อนหิน และ “ichor” แปลว่าของเหลวที่ไหลอยู่ในเส้นโลหิตของทวยเทพ โดยนักวิทยาศาสตร์ชาวออสเตรเลียที่ศึกษาเรื่องกลิ่นหลังฝนตก […]

ไบโอเทคพัฒนาวัคซีนป้องกันโรค COVID-19 แบบพ่นจมูก

ไบโอเทค สวทช. พัฒนา วัคซีนโควิด-19 แบบพ่นจมูก เพิ่มประสิทธิภาพป้องกันการติดเชื้อ ลดความเสี่ยงของการเกิดผลข้างเคียง สู้เชื้อกลายพันธุ์ โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019 (โควิด-19) เป็นโรคอุบัติใหม่ที่กำลังเป็นปัญหาสำคัญของประเทศไทยและของโลก สาเหตุของโรคเกิดจากเชื้อไวรัสโคโรนา ชนิด SARS-CoV-2 ที่สามารถติดเชื้อจากคนสู่คนและแพร่กระจายเป็นวงกว้าง อีกทั้งยังประสบปัญหาการกลายพันธุ์ของเชื้ออีกหลายรูปแบบซึ่งเพิ่มความเสี่ยงในการกลับมาติดเชื้อซ้ำได้อีก ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต สังคม และเศรษฐกิจทั่วทั้งโลกอย่างมหาศาล วัคซีนโควิด-19 แบบพ่นจมูก กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ได้พัฒนาวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019 (โควิด-19) แบบพ่นจมูก ชนิด Adenovirus-based และ Influenza-based ซึ่งผ่านการทดสอบการกระตุ้นภูมิคุ้มกันในหนูทดลองเรียบร้อยแล้ว พบว่ามีประสิทธิภาพต่อการคุ้มโรคที่เกิดขึ้น ซึ่งข้อมูลที่ได้จะผลักดันให้เป็นวัคซีนต้นแบบป้องกันโรคติดเชื้อโควิด-19 สามารถนำไปทดสอบทางคลินิกในอาสาสมัครต่อไป ดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยนวัตกรรมสุขภาพสัตว์และการจัดการ ไบโอเทค สวทช. ให้ข้อมูลว่า ทีมวิจัยไวรัสวิทยาและเซลล์เทคโนโลยี ไบโอเทค ได้ดำเนินงานวิจัยและพัฒนาวัคซีนต้านโรคติดเชื้อโควิด-19 ตั้งแต่มีการเริ่มระบาดในประเทศจีนในเดือนมกราคม 2563 เป็นต้นมา ทางทีมวิจัย เริ่มงานวิจัยโดยการสังเคราะห์ยีนสไปค์ของไวรัสขึ้นเองโดยอาศัยข้อมูลรหัสพันธุกรรมของไวรัสที่เผยแพร่หลังจากที่มีการถอดรหัสสำเร็จ […]

ก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gases)

ก๊าซเรือนกระจก เป็นประเด็นที่รับความสนใจจากประชาคมโลกมาเป็นเวลาหลายทษวรรษ ก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gases) คือ กลุ่มก๊าซในชั้นบรรยากาศโลกที่สามารถกักเก็บและดูดกลืนคลื่นความร้อนหรือรังสีอินฟราเรด (Infrared) ที่ส่งผ่านลงมายังพื้นผิวโลกจากดวงอาทิตย์ได้ดี ก่อนทำการปลดปล่อยพลังงานดังกล่าวออกมาในรูปของความร้อน ซึ่งทำให้โลกเกิด “ภาวะเรือนกระจก” ที่สามารถช่วยรักษาสมดุลของอุณหภูมิพื้นผิวดาวเคราะห์ไว้ได้ โดยไม่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของบรรยากาศอย่างฉับพลันในช่วงระหว่างกลางวันและกลางคืน ส่งผลให้โลกมีอุณหภูมิที่อบอุ่นและเหมาะสมต่อการดำรงอยู่ของสิ่งมีชีวิต ก๊าซเรือนกระจกที่สำคัญประกอบไปด้วย คาร์บอนไดออกไซด์ (Carbon dioxide): CO2  เป็นก๊าซเรือนกระจกที่ถูกปลดปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศโลกสูงสุด (ร้อยละ 75) และเป็นตัวการที่ทำให้เกิดการสะสมพลังงานความร้อนในชั้นบรรยากาศมากที่สุด คาร์บอนไดออกไซด์มีอายุอยู่ในชั้นบรรยากาศได้นานถึง 200 ปี โดยมีแหล่งกำเนิดในธรรมชาติจากการระเบิดของภูเขาไฟและการย่อยสลายของอินทรียวัตถุ ขณะที่ในปัจจุบันนี้ มนุษย์กลายมาเป็นตัวการหลักในการสร้างและปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ จากการเผาไม้เชื้อเพลิงฟอซซิลต่างๆ เช่น ถ่านหิน น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ รวมถึงการตัดไม้ทำลายป่า ซึ่งมีส่วนต่อการปลดปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์มากถึง 1 ใน 3 ของคาร์บอนไดออกไซด์ที่เกิดจากกิจกรรมมนุษย์ทั้งหมด มีเทน (Methane): CH4 เป็นก๊าซเรือนกระจกที่ถูกปลดปล่อยสู่ชั้นบรรยากาศโลกมากเป็นลำดับที่ 2 (ร้อยละ 16) เป็นก๊าซในธรรมชาติที่เกิดจากย่อยสลายของเสียต่างๆ แต่มีเทนร้อยละ 60 ในชั้นบรรยากาศเกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ เช่น การกำจัดขยะด้วยวิธีการฝังกลบ การเผาไม้เชื้อเพลิง […]

“Marsquakes” แผ่นดินไหวบนดาวอังคารที่นาซ่าพยายามไขคำตอบ

ปริศนาแผ่นดินไหวบนดาวอังคารคือหนึ่งในภารกิจที่ยานสำรวจอินไซต์ต้องเก็บข้อมูล เพื่อส่งต่อให้นักวิทยาศาสตร์ร่วมกันไขคำตอบ