Faces of Samui (ผู้คนแห่งสมุย) คือนิทรรศการภาพถ่ายฉลองครบรอบ 1 ปีของการก่อตั้ง Samui Art Center และ House of Lucie Samui ที่ได้ บอย – เจตนิพัทธ์ เกษประดิษฐ์ หรือ JKBoy ช่างภาพชาวไทยฝีมือระดับรางวัลนานาชาติ ที่เชี่ยวชาญในการถ่ายภาพบุคคล มาบอกเล่าเรื่องราวของ “ผู้พิทักษ์วิถีชีวิตของสมุยรุ่นสุดท้าย” ผู้เป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนวิถีชีวิตดั้งเดิมของเกาะสมุยให้ยังคงมีลมหายใจ ท่ามกลางประแสการเปลี่ยนแปลงของโลกสมัยใหม่
เจตนิพัทธ์เล่าว่า ในฐานะช่างภาพเขาตั้งใจที่จะอธิบายอัตลักษณ์ของเกาะสมุยให้ชัดขึ้น การลงพื้นที่เพื่อบันทึกภาพสำหรับนิทรรศการนี้ จึงจำเป็นต้องใช้เวลาในการคลุกคลีกับชุมชน เพื่อค้นหาแง่มุมที่บริสุทธิ์ที่สุดของความเป็นสมุย โดยภาพแต่ละภาพจะผ่านการคัดสรรอย่างพิถีพิถัน เพื่อให้ได้ภาพที่เปี่ยมด้วยพลังของบุคคลที่มาจากหลายสาขาอาชีพที่ล้วนเป็นเสาหลักของชุมชน
“การคัดเลือกบุคคลแต่ละท่านที่เป็นตัวแบบในการถ่ายภาพครั้งนี้ ได้รับคำแนะนำจากทีมงานของ House of Lucie และผู้เชี่ยวชาญในท้องถิ่นว่าเป็นบุคคลที่มีความเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตแบบสมุย คนที่ผมเลือกมาจึงมีทั้งครูขวัญควาย เซียนไก่ชน ชาวประมงพื้นบ้าน ปราชญ์ชุมชน ไปจนถึงสายเลือดของคณะโนราห์ที่เก่าแก่ที่สุดบนเกาะสมุย”
“ทุกคนล้วนแล้วแต่มีความสุดยอดในแบบของตัวเอง” เจตนิพัทธ์ย้ำ
“ก่อนที่จะทำโปรเจคนี้ผมเคยคิดว่า คนสมุย น่าจะเหมือนกับคนใต้ในจังหวัดอื่น ๆ แต่พอผมได้ลงพื้นที่ ได้คุยกับคนในชุมชน กลายเป็นว่าพื้นที่นี้ประเพณี มีภาษาถิ่น และมีประวัติศาสตร์ที่ลึกซึ้งยาวนานมาตั้งแต่สมัยก่อนกรุงธนบุรี นั่นยิ่งทำให้ผมรู้สึกประทับใจและอยากถ่ายทอดเรื่องราวของพวกเขาให้ทุกคนได้เห็น”
และเพื่อให้การถ่ายทอดความงามและศักดิ์ศรีของชาวสมุยให้สมบูรณ์แบบที่สุด เจตนิพัทธ์ได้เลือกเฟ้นเฉพาะภาพที่ทรงพลังเพียง “ภาพเดียวต่อหนึ่งซีน” ตามที่เขาได้ออกแบบไว้ เพื่อให้แต่บุคคลต้นแบบแต่ละคนได้ทำหน้าที่บอกเล่าเรื่องราวและอารมณ์ได้อย่างเบ็ดเสร็จในตัวเอง
ดั่งเช่นภาพของกำนันยศ (ผู้รักษาตำนานสนามศักดิ์ศรีประเพณีชนควาย) ที่เขาตั้งใจถ่ายทอดผ่านภาษาภาพและการจัดวางแสงเงาอย่างมีชั้นเชิง จนเผยให้เห็นแววตาที่เต็มไปด้วยความมุ่งมั่นในการพิทักษ์วัฒนธรรมควายชน อันเป็นมรดกทางจิตวิญญาณที่ดุดันและเปี่ยมไปด้วยศักดิ์ศรีของลูกผู้ชายในสมุย
ในระหว่างการรับชมนอกจากภาพถ่ายที่สื่อถึงเรื่องราว อารมณ์ และบริบทของคนสมุยในแง่มุมต่าง ๆ แล้ว สิ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กันก็คือคำบรรยายเล็ก ๆ ใต้ภาพที่ช่วยขยายเรื่องราวให้เราเข้าใจความเป็นสมุยมากขึ้น เรารู้สึกว่าคำบรรยายสั้น ๆ ที่เจตนิพัทธ์เขียนถึงคนต้นแบบแต่ละคน ว่าเขาเป็นใครและผูกพันธ์กับสมุยอย่างไร นั้นทำหน้าที่ได้ยอดเยี่ยมมาก
เพราะมันช่วยให้เราเข้าใจถึงจิตวิญญาณที่เจตนิพัทธ์พยายามจะสื่อสาร คำบอกเล่าเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงข้อมูลประกอบ แต่เปรียบเสมือนกุญแจที่ไขไปสู่ประวัติศาสตร์ ช่วยให้เรามองเห็นคุณค่าของลมหายใจที่พยายามประคับประคองรากเหง้าของตนเองไว้ จนทำให้ภาพถ่ายของบุคคลเหล่านี้ดูทรงพลังและมีความหมายมากขึ้นอย่างน่าประหลาด
บรรยากาศในคืนวันเปิดนิทรรศการยิ่งตอกย้ำภาพนั้นให้ชัดเจนขึ้น เมื่อพื้นที่ของหอศิลป์คลาคล่ำไปด้วยผู้คน ทั้งชาวสมุยที่เดินทางมาจากหลายมุมของเกาะ นักท่องเที่ยวที่แวะเวียนเข้ามาโดยบังเอิญ และที่พิเศษที่สุดคือ “บรรดาบุคคลในภาพถ่าย” ที่เดินทางมาเพื่อดูตัวเองในฐานะ Subject ของงานศิลปะเป็นครั้งแรก
แม่จงดี อดีตหัวหน้าคณะมโนราห์จงดี ที่เข้ามาชมงานพร้อมกับหลาน ๆ บอกกับเราว่าเธอรู้สึกภูมิใจมากที่เจตนิพัทธ์และ House of Lucie เข้ามาช่วยนำเสนอเรื่องราวของชุมชนให้คนภายนอกได้เห็น เธอยิ้มก่อนพาเราไปรู้จักกับครูอัลดุลเลาะห์ ครูสอนศาสนาที่เพิ่งเคยเป็นแบบในการถ่ายภาพครั้งแรกเช่นกัน
“ผมดีใจมาก ๆ ที่มีเจตนิพัทธ์ เลือกนำเสนอสมุยในแง่มุมของความเป็นพหุวัฒนธรรมด้วย”ครูอัลดุลเลาะห์กล่าว
“สมุยเป็นหนึ่งในพื้นที่เก่าแก่แห่งหนึ่งของภาคใต้ที่คนจีน พุทธ และมุสลิม อยู่ร่วมกันมานับร้อย ๆ ปี และการที่แง่มุมนี้ถูกนำเสนอจะช่วยให้คนนอกรู้จักตัวตนของเราจริง ๆ”
ท่ามกลางรอยยิ้มและเสียงพูดคุยที่อบอวลไปทั่วงาน เจตนิพัทธ์ใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการเดินทักทายและรับฟังทุกถ้อยคำจากเหล่าต้นแบบที่แวะเวียนเข้ามาอย่างไม่ขาดสาย สำหรับเขาแล้ว หัวใจสำคัญของโปรเจกต์นี้ไม่ใช่เพียงการสร้างงานศิลปะที่สวยงาม แต่คือความมุ่งหวังที่จะเปลี่ยนสายตาของคนนอกที่มีต่อเกาะแห่งนี้
“ผมอยากให้ภาพถ่ายเหล่านี้ทำหน้าที่สื่อสารตัวตนที่แท้จริงของชาวสมุย เพื่อให้ทุกคนที่มาเยือนได้สัมผัสถึงหัวใจและรากเหง้าที่เข้มแข็ง มากกว่าที่จะมองเห็นสมุยเป็นเพียงจุดหมายปลายทางของการพักผ่อนเพียงอย่างเดียว”
นิทรรศการ Faces of Samui (ผู้คนแห่งสมุย) เปิดให้เข้าชมแล้วตั้งแต่วันนี้ ถึงวันที่ 24 พฤษภาคม 2569 ทุกวันพุธ – อาทิตย์ เวลา 13.00 – 18.00 น. ที่ House of Lucie, Samui 2/23 ถนนพรุหน้าเมือง หมู่ 2 ตำบลมะเร็ต อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราฏฎร์ธานี 84310 เข้าชมฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย
House of Lucie, Samui คือพื้นที่แสดงศิลปะระดับนานาชาติ ที่ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมระหว่างศิลปินและชุมชนท้องถิ่น ด้วยวิสัยทัศน์ในการนำศิลปะชั้นเลิศมาสู่ผู้คนในทุกระดับ นิทรรศการแต่ละครั้งได้รับการคัดสรรอย่างพิถีพิถันเพื่อมอบประสบการณ์ทางศิลปะที่มีความหมายและสร้างแรงบันดาลใจ House of Lucie เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่าย Lucie Foundation ซึ่งสนับสนุนและยกระดับวงการถ่ายภาพระดับโลกมาอย่างต่อเนื่อง
House of Lucie, Samui โทร. 095-478-9987
อีเมล์: samui@houseoflucie.org