ทำไม แมลงสาบ ถึงไม่สูญพันธุ์ - National Geographic Thailand

ทำไม แมลงสาบ ถึงไม่สูญพันธุ์

เพราะเหตุใด แมลงสาบ ถึงไม่สูญพันธุ์

หลักฐานซากดึกดำบรรพ์ของแมลงชนิดหนึ่ง เป็นข้อพิสูจน์ที่สามารถบ่งชี้ได้ว่าแมลงสาบนั้นมีมาตั้งแต่ช่วงราวๆ 300 ล้านปีก่อน เนื่องจากมันดำรงชีวิตมาอย่างยาวนาน เจ้า แมลงสาบ หลากหลายสายพันธุ์จึงถูกพิจารณาให้เป็นหนึ่งในบรรดาสัตว์ที่สูญพันธุ์ยากเป็นอันดับต้นๆ

แมลงสาบ
ซากดึกดำบรรพ์คล้ายแมลงสาบที่เก่าแก่ที่สุด คาดการณ์ว่ามาจากยุคคาร์บอนิเฟอรัส (Carboniferous) ซึ่งอยู่ในช่วง 354 – 295 ล้านปีก่อน ขอขอบคุณรูปภาพจาก http://www.crystalinks.com/fossilcockroach.html

หากพูดถึงแมลงสาบคงมีแต่คนส่ายหน้าและแสดงอาการไม่ชอบใจ เพราะแมลงเหล่านี้มักสร้างประสบการณ์อันน่าตื่นตระหนกให้กับใครหลายๆ คน ไม่ว่าจะเป็นตอนที่พวกมันบิน หรือคืบคลานเข้ามาหาตัวเรา ไม่เพียงแค่นี้พวกมันยังสร้างผลกระทบอื่นๆ ต่อสุขภาพของมนุษย์อีกด้วย และปัญหาที่ว่านั้นล้วนแต่เป็นสิ่งที่เราพบเจอกันในชีวิตประจำวันทั้งสิ้น

ปัญหาแรกที่พบ คือ พวกมันมักก่อเชื้อโรคเจือปนในอาหาร เพียงแค่พวกมันวิ่งผ่านจานข้าว หรือแม้แต่สัมผัสของใช้ภายในครัว แบคทีเรียที่อยู่ในตัวของแมลงสาบก็สามารถส่งผ่านมายังภาชนะได้ ซึ่งอาจเป็นสาเหตุของโรคอาหารเป็นพิษ โรคบิด และโรคท้องร่วง

ปัญหาข้อต่อมา คือ โรคภูมิแพ้จากแมลงสาบ หากมนุษย์คนใดที่พบเจอกับอุจจาระ หรือซากการลอกคาบของแมลงสาบ อาจส่งผลให้เกิดอาการผิดปกติ เช่น มีผดผื่นขึ้นที่ผิวหนัง น้ำตาไหลไม่รู้ตัว จามติดต่อกันหลายครั้ง และอาจร้ายแรงถึงขั้นเป็นโรคหอบหืด

ปัญหาข้อสุดท้ายที่สาหัสไม่แพ้กัน คือ แมลงสาบเป็นพาหะนำโรค เชื้อโรคที่มาพร้อมกับแมลงสาบนั้นอาจส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อสุขภาพได้ หากได้รับการสะสมแบคทีเรียติดต่อกันเป็นเวลานาน เช่น โรคอุจจาระร่วงจากเชื้ออีโคไล (Escherichia coli) หรือโรคสเตรปโทคอกโคสิส (Streptococcus) เป็นต้น (อ่านข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับโรคสเตรปโทคอกโคสิสได้ที่นี่

แมลงสาบ
ลักษณะของแมลงสาบหลากสายพันธุ์ และรูปภาพนี้ยกมาเพียงแค่ส่วนหนึ่งของสายพันธุ์ทั้งหมดที่มีอยู่บนโลก ขอขอบคุณรูปภาพจาก https://www.domyown.com/roach-identification-guide-a-456.html

ไดโนเสาร์ยังสูญพันธุ์ แล้วเหตุใดแมลงสาบถึงยังคงมีชีวิตอยู่? หลายๆ คนคงเคยสงสัย และต่างนึกถึงเหตุผลว่าทำไมแมลงสาบถึงยังไม่สาบสูญไปจากโลกเสียที เพราะเจ้าแมลงเหล่านี้มีปัจจัยหลายๆ อย่างที่ส่งผลให้พวกมันสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ และเหตุผลเหล่านี้จึงถือเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้พวกมันดำรงชีพมาเป็นระยะเวลาหลายร้อยล้านปี

  1. พวกมันมีความสามารถในการปรับตัวอย่างยอดเยี่ยม คงเป็นเรื่องยากสำหรับแมลงชนิดอื่นที่จะสามารถปรับตัวให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลง ไม่ว่าจะเป็นฤดูกาล หรือแม้แต่ที่อยู่อาศัย แต่สำหรับแมลงสาบนั้น พวกมันสามารถปรับตัวได้กับทุกถิ่น และอาศัยอยู่ได้ทั้งในบ้าน ที่สาธารณะ หรือแม้แต่ในที่อับชื้นก็ยังได้
  2. อาหาร แมลงสาบสามารถกินอาหารได้แทบทุกอย่างบนโลกใบนี้ เช่น อาหารจำพวกแป้ง, ของหวาน, เนื้อสัตว์, ซากสัตว์, กาว และเส้นผม เป็นต้น
  3. ขนาด แมลงสาบเยอรมันคือสายพันธุ์ที่มีขนาดเล็ก ดังนั้นพวกมันสามารถซ่อนตัวอยู่ในรอยร้าวเล็กๆ ได้ หรืออยู่กันอย่างแออัดตรงหลังกำแพงก็ทำได้ไม่ยาก หรือพวกมันอาจถูกพบใต้ตู้เย็น ใต้ตู้กับข้าว หรืออุปกรณ์เครื่องใช้ต่างๆ ด้วยขนาดตัวที่ไม่ใหญ่มากจนเกินไป จึงทำให้แมลงสาบเหล่านี้สามารถหลบหลีกผู้คนได้อย่างว่องไว
  4. ออกหากินในเวลากลางคืน แมลงสาบมักใช้เวลาในช่วงกลางคืนมากกว่าตอนกลางวัน และแน่นอนว่าช่วงกลางดึกนั้นถือเป็นช่วงนอนหลับพักผ่อนของมนุษย์ ดังนั้นมันจึงใช้โอกาสนี้ในการออกหาอาหาร โดยปราศจากผู้คนรบกวน
  5. การสืบพันธุ์ แมลงสาบเพศเมียสามารถมีการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศได้ โดยวิธีการนี้เป็นการสืบพันธุ์แบบ พาร์ธีโนเจเนซิส (Parthenogenesis) ซึ่งตัวเมียสามารถผลิตไข่ที่ฟักเป็นตัวได้โดยไม่ต้องมีการปฏิสนธิ โดยส่วนใหญ่ตัวเมียมักจะวางไข่ออกมาในลักษณะแคปซูล ซึ่งในแคปซูลนั้นบรรจุทายาทของมันได้ถึง 40 ตัว ภายใน 1 ปีจึงมีลูกแมลงสาบออกมาสู่โลกภายนอกถึง 400 ตัว

ถึงแม้แมลงสาบจะหัวขาด แต่มันยังคงมีชีวิตต่อไปได้นานนับสัปดาห์ เพราะแมลงสาบนั้นมีทางเดินหายใจอยู่ที่เปลือกภายนอก ไม่ได้หายใจทางจมูกแต่อย่างใด

วิธีกำจัดแมลงสาบด้วยวิธีง่ายๆ สามารถทำได้อย่างไร?

หลายๆ คนคงประสบปัญหาแมลงสาบวิ่งวุ่นภายในบ้าน ถึงแม้จะกำจัดด้วยวิธีหลากหลายก็ไม่หมดไปเสียที แต่หากลองด้วยวิธีง่ายๆ ที่อาจคาดไม่ถึงด้วยการนำน้ำเปล่าไปผสมกับน้ำสบู่ น้ำยาล้างจาน หรือผงซักฟอก แล้วนำมาใส่ภาชนะอย่างขวดสเปรย์แบบฉีด จากนั้นให้นำไปฉีดในบริเวณที่มีแมลงสาบ หรือหากเจอแมลงสาบตัวเป็นๆ ก็สามารถฉีดใส่มันได้เลย จากนั้นให้ดูปฏิกิริยาของเจ้าสิ่งมีชีวิตพวกนี้ มันจะค่อยๆ หมดลมหายใจ เหตุใดวิธีนี้จึงสามารถกำจัดแมลงสาบได้? นั่นก็เพราะแมลงสาบนั้นมีทางเดินหายใจอยู่ที่เปลือกภายนอก (Exoskeleton) และเมื่อผิวของมันสัมผัสกับน้ำสบู่ น้ำยาล้างจาน หรือผงซักฟอก น้ำยาเหล่านี้จะมีคุณสมบัติลดแรงตึงผิว และมีความสามารถในการเคลือบผิวของแมลงเหล่านี้เอาไว้ ส่งผลให้แมลงสาบหายใจไม่ออก และตายในที่สุด

เหตุผลที่แมลงสาบบางสายพันธุ์สามารถบินได้นั้น เนื่องมาจากอุณหภูมิโดยรอบเป็นตัวกระตุ้นให้พวกมันบินสูงขึ้นจากพื้นดิน

***แปลและเรียบเรียงโดย กุลธิดา ปัญญาเชษฐานนท์
โครงการนักศึกษาฝึกงาน กองบรรณาธิการ นิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย


อ่านเพิ่มเติม แมลงสาบมีดีอะไรถึงอยู่มาได้หลายล้านปี ชมคลิปวิดีโอที่เผยความทรหดทนทายาดของสัตว์ที่ได้ชื่อว่า อึดที่สุดชนิดหนึ่งในโลก

 

เรื่องแนะนำ

ค้นพบม้าน้ำแคระพันธุ์ใหม่ ตัวเล็กเท่าเมล็ดข้าว

ค้นพบม้าน้ำแคระพันธุ์ใหม่ ตัวเล็กเท่าเมล็ดข้าว เจ้าม้าน้ำแคระสายพันธุ์ใหม่ที่เพิ่งถูกค้นพบนี้มีขนาดเล็กมากๆ เทียบเท่ากับเมล็ดข้าวเท่านั้น มันมีชื่อว่า Hippocampus japapigu แปลว่า “หมูญี่ปุ่น” ค้นพบบริเวณก้อนหินที่อุดมไปด้วยสาหร่ายหลากสีสันในน่านน้ำตื้นทางตะวันออกเฉียงใต้ของญี่ปุ่น อันที่จริงม้าน้ำแคระเหล่านี้ถูกพบมานานแล้วหลายปี แต่เพิ่งจะได้รับการศึกษาวิจัยอย่างละเอียดว่าพวกมันเป็นสายพันธุ์เฉพาะเมื่อเร็วๆ นี้ ด้วยเอกลักษณ์คือครีบหลังเพียงครีบเดียว ต่างจากม้าน้ำอื่นๆ ที่มีครีบหลังเป็นคู่ และนับเป็นโชคดีที่เจ้าสิ่งมีชีวิตจิ๋วน่าถะนุถนอมนี้ยังคงมีจำนวนมาก นอกจากนั้นม้าน้ำแคระในญี่ปุ่นยังมีถิ่นอาศัยที่แปลกเนื่องจากพวกมันอยู่ในน้ำตื้นที่อุณหภูมิต่างกันสุดขั้วในฤดูร้อนและฤดูหนาว ต่างจากม้าน้ำแคระในแหล่งอื่นๆ ที่มักพบในบริเวณน้ำลึกมากกว่า พวกมันเอาตัวรอดได้อย่างไร ประเด็นนี้ยังคงต้องหาคำตอบกันต่อไป…   อ่านเพิ่มเติม ภาพถ่ายสัตว์เผยความจริงที่น่ากังวลของสิ่งแวดล้อม

วันโชคดีของงูในท้อง

เมื่องูที่ถูกเขมือบซึ่งเกือบจะหายเข้าไปในท้องของงูอีกตัว เอาชีวิตรอดออกมาได้อย่างคาดไม่ถึง เรื่อง  คริสตินา นูเนซ 29 พฤษภาคม  2017: ฉากที่เกิดขึ้นข้างถนนในรัฐเทกซัสกลายเป็นเหตุการณ์ “บิ๊กเซอร์ไพรส์” สำหรับคริสโตเฟอร์ เรโนลด์สและภรรยา งูขนาดเขื่องตัวหนึ่ง (ยังไม่ทราบชนิดแน่ชัด) ซุกตัวอยู่ใต้ร่มไม้โดยมีอะไรบางอย่างโผล่ออกมาจากปาก ไม่นานหลังจากเรโนลด์สเริ่มใช้กล้องบันทึกภาพ เจ้างูตัวนั้นก็เริ่มขย้อนงูอีกตัวหนึ่งออกมา และที่น่าประหลาดใจยิ่งกว่านั้นคือ เจ้างูที่ถูกกินยังมีชีวิตอยู่เสียด้วย เรย์โนลด์สสันนิษฐานว่า การปรากฏตัวและจับจ้องของมนุษย์อาจทำให้เจ้างูสีดำเกิดความเครียดจนยอมสละอาหารมื้อนี้และล่าถอยไป เขาพูดทีเล่นทีจริงว่า นี่คงเป็น “วันโชคดีแบบสุดๆ” ของเจ้างูที่เป็นเหยื่อ แม้ยังไม่ทราบแน่ชัดว่า งูทั้งสองชนิดในภาพคืองูอะไร แต่พฤติกรรมลักษณะนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ เหตุการณ์ทำนองนี้เคยเกิดขึ้นและมีผู้บันทึกภาพไว้หลายครั้ง  เช่น งูเหลือมในอินเดียขย้อนแอนทิโลปทั้งตัวออกมา (ชมวิดีโอเพิ่มเติมได้ที่ Watch a Python Devour, Then Regurgitate, an Antelope) เรย์โนลด์สอาจพูดถูกที่ว่า การปรากฏตัวของเขาทำให้งูนักล่าตัวนี้ยอมสละอาหารมื้อใหญ่ เคนนีย์ คริสโก ผู้เชี่ยวชาญด้านสัตว์เลื้อยคลานและผู้จัดการด้านสัตว์จัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาฟลอริดา ซึ่งเคยให้ความเห็นกับเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก เกี่ยวกับคลิปงูเหลือมขย้อนแอนทิโลปเมื่อปีที่แล้ว  บอกว่า พฤติกรรมลักษณะนี้ของงูถือเป็นกลไกป้องกันตนเอง (defense mechanism) งูเป็นสัตว์ที่ไม่เคี้ยวอาหาร พวกมันจึงต้องใช้เวลาค่อนข้างมากในการย่อยอาหารที่กลืนกินเข้าไป ทว่าในหลายกรณี […]

มหากาพย์นกอพยพ

เรากำลังเรียนรู้มากขึ้นเกี่ยวกับการเดินทางอันน่าทึ่งที่นกอพยพต้องฟันฝ่า และเกี่ยวกับเรื่องที่มนุษย์เราทำให้เหล่าวิหกลำบากมากขึ้นไปอีกอย่างไร

วัดนี้ไม่ได้มีแค่พระ แต่มีกวางด้วย

วัดนี้ไม่ได้มีแค่พระ แต่มีกวางด้วย ขอเชิญชวนคุณผู้อ่านร่วมเดินทางไปยังวัดโทไดจิ (Todai-ji) แห่งเมืองนารา สถานที่ท่องเที่ยวแห่งสำคัญที่ต้องไปเยือนหากมีโอกาสได้ไปเที่ยวยังจังหวัดนะระ ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนกลางของญี่ปุ่น นอกเหนือจากความสำคัญในฐานะของวัดไม้เก่าแก่ที่มีอุโบสถทำจากไม้สักขนาดใหญ่ที่สุดในโลกแล้ว อีกหนึ่งไฮไลท์ที่ดึงดูดนักท่องเที่ยวให้มายังที่นี่คือ กวางซีกา เพราะไม่ว่านักท่องเที่ยวจะเดินไปไหนก็จะพบแต่กวาง กวาง และกวาง เจ้ากวางเหล่านี้เป็นมิตรกับทุกคน และได้รับการปกป้องจากรัฐบาลญี่ปุ่นมาตั้งแต่ปี 1957 ดังนั้นพวกมันจึงใช้ชีวิตอย่างอิสระเสรี ออกลูกออกหลานจนมีประชากรกวางเต็มไปหมด หากนักท่องเที่ยวคนใดสนใจให้อาหาร ทางวัดเองก็มีบริการแครกเกอร์พิเศษสำหรับกวางซีกาด้วย อย่างไรก็ตามแม้กวางจะเป็นสัตว์กินพืช แต่นักท่องเที่ยวเองควรระมัดระวังขณะให้อาหาร เนื่องจากอาจถูกมันกัดเข้าได้   อ่านเพิ่มเติม ลิงกังญี่ปุ่นเมคเลิฟกับกวาง