สัตวแพทย์: เป็นมากกว่าคนซ่อมสัตว์ - National Geographic Thailand

สัตวแพทย์: เป็นมากกว่าคนซ่อมสัตว์

เรื่อง  สุวัชรี พรมบุญมี และนิรมล มูนจินดา

ภาพถ่าย  ธนัท ชยพัทธฤทธี

ทุกปีฉันต้องพา “ถุงเงิน” แมวที่เปรียบเหมือนน้องสาวไปพบสัตวแพทย์ตามกำหนดเพื่อเข้ารับวัคซีนพื้นฐานอย่างน้อยปีละสองเข็ม ได้แก่ วัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้า และวัคซีนรวมซึ่งช่วยเสริมสร้างภูมิคุ้มกันโรคไข้หัดแมว โรคหวัดแมว  และโรคติดเชื้อคลามัยเดีย อยู่ในเข็มเดียว

อุตสาหกรรมสัตว์เลี้ยงในประเทศไทยกำลังเติบโต  และส่งผลให้ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับสัตว์เลี้ยงเติบโตเป็นเงาตามตัว   มูลค่าตลาดธุรกิจสัตว์เลี้ยงในปี 2560 มีมูลค่าสูงถึง 22,000 ล้านบาท โดยแบ่งเป็นธุรกิจบริการ 5,000 ล้านบาท เวชภัณฑ์และยา 7,000 ล้านบาท และธุรกิจอาหารสัตว์ 10,000 ล้านบาท และยังมีโอกาสเติบโตขึ้นอีกร้อยละ 5-10 แม้สภาวะเศรษฐกิจในภาพรวมยังคงซบเซา  ศูนย์วิจัยกสิกรไทยระบุว่า ปัจจุบันคนไทยหันมาเลี้ยงสัตว์เป็นเพื่อนคลายเหงาเพิ่มมากขึ้น ส่วนหนึ่งเป็นเพราะคนไทยแต่งงานมีครอบครัวน้อยลงและเลือกไม่มีลูกมากขึ้น และยังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอีกด้วย

ที่โรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน  บรรดาเจ้าของที่บ้างกำลังอุ้มสัตว์เลี้ยง บ้างจับสายจูงให้กระชับ เลือกนำสัตว์เลี้ยงมารักษาที่นี่เพราะมั่นใจในวิทยาการรักษา  จึงฝากชีวิตสมาชิกในครอบครัวเอาไว้ในแง่นี้ โรงพยาบาลสัตว์ย่อมเป็นเสมือนที่พึ่งทางใจของเจ้าของสัตว์ด้วย

“เดี๋ยวนี้คนเลี้ยงสัตว์เหมือนเป็นสมาชิกในครอบครัว ไม่เหมือนสมัยก่อนที่มักเลี้ยงเน้นใช้งาน เช่น เฝ้าบ้าน พอสมาชิกในครอบครัวป่วย ก็พามาหาเรา มาด้วยความหวัง หน้าที่ของสัตวแพทย์คือทำงานเต็มที่เพราะต้องแบกความหวังของเจ้าของเอาไว้ด้วย” ผศ. นสพ. คัมภีร์ พัฒนะธนัง ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสัตว์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน อธิบาย  สัตวแพทย์จึงเป็นข้อต่อสำคัญระหว่างคนที่เป็นเจ้าของกับสัตว์เลี้ยง เพราะนอกจากจะต้องรักษาสัตว์ตามหน้าที่แล้ว  ยังต้องรักษาเยียวยาสภาพจิตใจของเจ้าของให้เข้มแข็งด้วยในเวลาเดียวกัน

นิสิตคณะสัตวแพทยศาสตร์ชั้นปีที่สองของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์กำลังศึกษากระดูกของสัตว์ชนิดต่างๆ ในห้องปฏิบัติการวิชากายวิภาคศาสตร์ถือเป็นวิชาพื้นฐานสำคัญนักศึกษาสัตวแพทย์ทุกคนต้องท่องจำชิ้นส่วนกระดูกและกล้ามเนื้อให้ได้เพื่อใช้ต่อยอดในวิชาอื่นต่อไป

นิยามของอาชีพที่เข้าใจกันทั่วไปว่า เป็นผู้ตรวจวินิจฉัยโรคหรืออาการบาดเจ็บของสัตว์ หรือบำบัดรักษา ป้องกันและกำจัดโรค  จึงเรียกได้ว่าน้อยเกินไป  และปัญหาระหว่างสัตวแพทย์กับเจ้าของสัตว์ก็เป็นสิ่งที่พบได้ประจำทั้งในคลินิกและโรงพยาบาลสัตว์  ตั้งแต่ปัญหาเรื่องราคาค่ารักษาพยาบาลที่ถูกมองว่าแพงเกินไป สัตว์เลี้ยงเสียชีวิตระหว่างการรักษาหรือให้ยา เรื่อยไปจนถึงการทิ้งสัตว์ป่วยไว้ที่คลินิกและโรงพยาบาลสัตว์  นอกจากสัตว์เลี้ยงมีเจ้าของรักใคร่ใกล้ชิดแล้ว ยังมีสัตว์ที่ไม่มีเจ้าของ เช่น สัตว์ป่า สัตว์ที่เป็นอาหาร สัตว์เศรษฐกิจ ฯลฯ อีกด้วย

อันที่จริงสัตวแพทยศาสตร์แบ่งออกเป็นหลายหมวดหมู่สาขา  และอาจละเอียดยิบย่อยไม่ต่างจากแพทย์ที่รักษาคนหรือมากกว่าด้วยซ้ำ เช่น แบ่งหมวดหมู่ออกเป็นสัตวแพทย์ที่รักษาสัตว์เลี้ยงก็ได้ ดูแลสัตว์เพื่อการอนุรักษ์ก็ได้ และสัตวแพทย์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิตอาหาร เช่น ไข่ นม ไอศกรีม หรือจำแนกความเชี่ยวชาญตามชนิดพันธุ์สัตว์และความถนัดทางการรักษา เช่น ผ่าตัด ผิวหนัง มะเร็ง ไต ฯลฯ  แต่ก็ยังมีสัตวแพทย์ที่ไม่ได้รักษาสัตว์หรือทำงานกับสัตว์โดยตรง เช่น สัตวแพทย์ที่ทำงานด้านโรคระบาดติดต่อระหว่างคนกับสัตว์  สัตวแพทย์ที่ทำวิจัยในห้องปฏิบัติการ สัตวแพทย์ผู้ดูแลการผลิตเซรุ่มพิษงู สัตวแพทย์ด้านนิติวิทยาศาสตร์ เป็นต้น  ซึ่งกลุ่มหลังนี้นับได้ว่าทำงานเพื่อความอยู่ดีมีสุขของสังคมมนุษย์  มากกว่าจะเป็นไปเพื่อตัวของสัตว์เอง

ปัจจุบัน คณะสัตวแพทยศาสตร์กลายเป็นคณะที่นักเรียนนักศึกษาให้ความสนใจเข้าเรียนต่อเป็นอย่างมาก และมีการเรียนการสอนในมหาวิทยาลัยถึงเก้าแห่งทั่วประเทศ  ไม่นับรวมสาขาวิชาการพยาบาลสุขภาพสัตว์ เช่น เทคนิคการสัตวแพทย์ วิทยาศาสตร์สุขภาพสัตว์ เทคโนโลยีสัตวแพทย์  แน่นอนว่าสาขาวิชาที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือสัตวแพทย์สัตว์เล็กที่ดูแลรักษาสัตว์เลี้ยงตามคลินิกและโรงพยาบาลสัตว์  ในขณะที่สัตวแพทย์สาขาอื่น เช่น สัตวแพทย์ด้านปศุสัตว์หรือสัตว์ใหญ่ สัตวแพทย์สัตว์ป่า สัตวแพทย์ที่ทำงานวิจัย ยังนับเป็นสาขาที่ขาดแคลนบุคลากรอยู่มาก  ส่วนสัตวแพทย์ที่รักษาสัตว์แปลกหรือสัตว์เอ็กโซติก (exotic) อย่างเม่นแคระ เฟอร์เร็ต มังกรเคราหรือเบียร์ดดรากอน ลิงบางชนิด ฯลฯ ก็ค่อยๆ เพิ่มจำนวนขึ้นตามความนิยมเลี้ยงสัตว์ประเภทนี้ส่วนใหญ่มักเป็นหมอที่สนใจและรักที่จะศึกษาหาความรู้เอง

“คนเริ่มตื่นตัวเรื่องการเลี้ยงสัตว์จริงๆ บางช่วงการเลี้ยงหมาบูมมาก บางช่วงคนแห่เลี้ยงหมูตัวเล็กๆ” นสพ. ประกิจ เกาะกายสิทธิ์ ผู้ก่อตั้ง โรงพยาบาลสัตว์พระราม 8 กล่าว “พอมีเฟซบุ๊ก มีแฟนเพจหมาแมวขึ้นมาคนก็เลี้ยงสัตว์เยอะขึ้น ใส่ใจสัตว์เลี้ยงเยอะขึ้น กระแสการเลี้ยงสัตว์เลยเติบโตมากขึ้น  สังเกตได้ว่าโรงพยาบาลสัตว์มีมากขึ้นเมื่อเทียบกับสมัยก่อน เดินไปใกล้ๆ ก็เจอ  เผลอๆอาจจะพอๆกับร้านสะดวกซื้อแล้ว”

ผศ. สพญ.อารีย์ ไหลกุล อาจารย์ประจำคณะสัตวแพทยศาสตร์ ภาควิชาเวชศาสตร์คลินิกสัตว์ใหญ่ และสัตว์ป่า มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 
กำลังผ่าตัดกระดูกข้อเข่าของม้าแข่งเพื่อให้กลับมาวิ่งได้อีกครั้ง

เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ในงานประชุมสัตวแพทย์ที่ใหญ่ที่สุดของโลก  BSAVA Congress ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองเบอร์มิงแฮม สหราชอาณาจักร ที่ประชุมได้ประมวลความเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่คาดว่าสัตวแพทย์รุ่นใหม่อาจเผชิญไว้ว่า  ในอนาคต  ความคาดหวังของเจ้าของสัตว์จะสูงขึ้น เช่นเดียวกับมาตรฐานการดูแลและให้บริการ ธุรกิจสัตวแพทย์จะขยายตัวขึ้นเรื่อยๆ  สัตวแพทย์เฉพาะทางมีมากขึ้น  มีการใช้เทคโนโลยีมากขึ้น ทักษะงานพยาบาลและเทคนิคการสัตวแพทย์จะนำมาใช้มากขึ้น  ค่าใช้จ่ายสูงขึ้น  และผู้หญิงจะเป็นอนาคตของวงการสัตวแพทย์

ในบ้านเรา มีผู้ประเมินว่าคนที่เลี้ยงสัตว์ส่วนใหญ่ แม้จะมีความรู้มากขึ้น ดูแลสัตว์เก่งขึ้น แต่ก็ยังเลี้ยงแบบกึ่งเป็นเพื่อน  คือดูแลบ้าง ไม่ดูแลบ้าง คนที่เลี้ยงดูสัตว์เหมือนลูกอาจมีราวร้อยละ 20-30 โดยเฉพาะผู้มีรายได้สูง และอาศัยในเมืองใหญ่หรือตามหัวเมืองต่างจังหวัด เกิดโรงพยาบาลสัตว์แบบไฮเอนด์ และโรงพยาบาลที่ทำธุรกิจเป็นเครือข่ายทั่วไป  ไม่ต่างจากโรงพยาบาลคน  โรงพยาบาลสัตว์ขนาดใหญ่มีเครื่องมือเครื่องใช้พร้อม  เช่น ห้องปฏิบัติการตรวจเลือด  มีเครื่องเอ็มอาร์ไอเป็นของตัวเอง  ในขณะเดียวกัน ก็ยังมีที่ทางสำหรับโรงพยาบาลขนาดกลางและคลินิกขนาดเล็กให้เติบโตได้อีก ขณะที่สัตว์เลี้ยงมีแนวโน้มเจ็บป่วยด้วยโรคเฉพาะที่คล้ายคลึงกับมนุษย์ เช่น มะเร็ง เบาหวาน ผิวหนัง โรคไต และโรคหัวใจ มากขึ้น อาหารและข้าวของเครื่องใช้บางอย่างของสัตว์เลี้ยงมีราคาสูงกว่าของคนด้วยซ้ำ

ความที่สัตวแพทย์เป็นคนกลางระหว่างมนุษย์กับสัตว์ ไม่ว่าจะเป็นระดับครัวเรือนหรือสังคม ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสัตว์เป็นอย่างไร ลึกซึ้ง ฉาบฉวย หรือหลากหลายเพียงใด ธุรกิจของสัตวแพทย์ก็ดูจะเป็นไปเช่นนั้นด้วย ในศตวรรษที่ 21 นี้  หน้าที่ ขอบเขตงาน และความชำนาญของวิชาชีพสัตวแพทย์เดินทางมาไกลและซับซ้อนกว่าที่เคยเป็นเมื่อสองสามชั่วอายุคนก่อนหลายเท่าพันทวี

นสพ.เบญจพล หล่อสัญญาลักษณ์ ใช้เลเซอร์ช่วยลดอาการอักเสบและกระตุ้นกล้ามเนื้อให้สิงโตที่มีปัญหาทางระบบประสาทและกล้ามเนื้อ

 

อ่านเพิ่มเติม : การล่าจะช่วยปกป้องสัตว์ป่าได้จริงหรือกว่าจะมาเป็นเจน กูดดอลล์

เรื่องแนะนำ

เทียบกันตาต่อตา

การจำลองภาพการมองเห็นของสัตว์อย่างสมบูรณ์แบบเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่ช่างภาพของเราสร้างภาพให้ใกล้เคียงได้โดยใช้ชุดอุปกรณ์ของเขาผสมผสานข้อมูลจากห้องปฏิบัติการ เช่น ความหนาแน่นของตัวรับแสงและปฏิกิริยาต่อแสง จากภาพเปรียบเทียบนี้ ภาพด้านซ้ายคือการมองเห็นของมนุษย์ เทียบกับภาพด้านขวาแทนการมองเห็นของสัตว์ หนอนตัวแบน (พลานาเรีย) (Dugesia dorotocephala) ตาของหนอนตัวแบนประกอบด้วยเซลล์ ตัวรับแสงรูปทรงคล้ายถ้วยขนาดเล็กที่สามารถระบุได้ว่า แสงมาจากทิศทางใด หนอนจำเป็นต้องใช้เบาะแสนี้ในการระบุถิ่นอาศัยที่เหมาะสม ซึ่งต้องมีที่กำบังแสงอาทิตย์ แมงกะพรุนกล่อง (Tripedalia cystophora) แมงกะพรุนกล่องไม่มีสมองสำหรับแปลผลข้อมูล ที่ได้จากประสาทรับความรู้สึก แต่มันตอบสนองต่อภาพความคมชัดตํ่าแบบเรียบง่ายได้ ดวงตาที่มีเลนส์สี่ดวงมองขึ้นด้านบนเพื่อรับรู้ร่มเงาพืชชายเลนซึ่งเป็นบริเวณที่มีอาหารอุดมสมบูรณ์ ดวงตาที่มีเลนส์อีก สี่ดวงมองลงด้านล่างผ่านร่างกายโปร่งใสเพื่อช่วยให้มันหลบหลีกสิ่งกีดขวางด้านล่างได้ ผีเสื้อเหยี่ยวงวงช้าง (Deilephila elpenor) รูม่านตาขนาดใหญ่ของผีเสื้อเหยี่ยวงวงช้างเอื้อให้แสงปริมาณมากผ่านเข้าสู่ดวงตา ช่วยให้มันแยกแยะสีได้แม้แต่ในแสงสลัวของดวงดาวในคืนข้างแรม ดังนั้นผีเสื้อที่หากินในเวลากลางคืนและมีเครื่องนำทางชนิดนี้จึงสามารถเสาะหานํ้าต้อยในดอกไม้ ซึ่งมีสีสันที่มนุษย์มองไม่เห็นในเวลากลางคืนได้ แมว (Felis catus) ดวงตาของแมวบ้านมีเซลล์รูปแท่งที่ไวต่อสภาวะแสงน้อยดีกว่าของมนุษย์ และรูม่านตาแบบช่องเล็กยาวเปิดได้กว้างในความมืด ช่วยให้แมวล่าสัตว์ขนาดเล็กในเวลากลางคืนได้อย่างง่ายดาย อย่างไรก็ตาม ความที่มีเซลล์รูปกรวยที่ไวต่อสีน้อยกว่า แมวจึงแยกแยะสีเขียวกับสีแดงไม่ได้ นกอินทรีหัวล้าน (Haliaeetus leucocephalus) ถ้าอยากมองหาดวงตาที่มีความคมชัดสูงเป็นพิเศษ (2.5 เท่าของดวงตามนุษย์) ให้ดูนกอินทรีหัวล้าน เป็นตัวอย่าง ขณะที่จอตาของมนุษย์มีบริเวณที่มี ตัวรับแสงหนาแน่นอยู่บริเวณเดียว นกอินทรีมี สองบริเวณ ซึ่งช่วยให้มันเห็นตรงด้านหน้าและ ด้านข้างได้ในเวลาเดียวกัน […]

ท่วงท่าลีลาสัตว์

ชมภาพถ่ายอันน่าตื่นตาตื่นใจของบรรดาสรรพสัตว์ที่จะบันดาลใจให้คุณออกไปสำรวจโลกกว้าง

ทำความรู้จักกับ “อาร์ดวูลฟ” สัตว์โลกน่ารักน่าชัง

ทำความรู้จักกับ “อาร์ดวูลฟ” สัตว์โลกน่ารักน่าชัง เจ้าตัวนี้คือ “อาร์ดวูลฟ” มันหาใช่ญาติสนิทชิดเชื้อของตัวอาร์ดวากหรือหมาป่าแต่อย่างใด ดูรูปร่างหน้าตาของมันให้ดีๆ อีกที เพราะญาติผู้ใกล้ชิดของมันคือไฮยีน่า นักล่าแห่งทวีปแอฟริกา และเช่นเดียวกับญาติของมัน อาร์ดวูลฟเป็นสัตว์ที่ออกหากินในเวลากลางคืน แต่ไม่ต้องกังวลไปเพราะถึงแม้มันจะมีหน้าตาคล้ายไฮยีน่า แต่อาร์ดวูลฟเป็นสัตว์ที่ขี้อายมาก พวกมันไม่โจมตีสัตว์อื่นใด เว้นก็แต่ปลวก… ปลวกคืออาหารหลักของมัน ด้วยลิ้นขนาดใหญ่ตะปุ่มตะป่ำ นี่คืออาวุธสำคัญที่พวกมันใช้เลียกินปลวก โดยภายในหนึ่งคืนอาร์ดวูลฟสามารถกินปลวกได้มากถึง 200,000 ตัวเลยทีเดียว   อ่านเพิ่มเติม พบกับชายผู้ใช้ชีวิตกับไฮยีน่า

Follow Me

NATIONAL GEOGRAPHIC ASIA

Contact

เว็บไซต์ : ngthai.com

บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน)

Tel : 02-422-9999 ต่อ 4244

© COPYRIGHT 2019 AMARIN PRINTING AND PUBLISHING PUBLIC COMPANY LIMITED.