“เปิดเผยการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลก 43 ชนิด 

ซึ่งภายหลังได้รับพระราชนามวิทยศาสตร์จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า 

กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี”

• ค้นพบสิ่งมีชีวิตใหม่ของโลกในประเทศไทยรวม 43 ชนิด แบ่งเป็น 2 สกุลใหม่ พืช 3 ชนิด สัตว์ 33 ชนิด เห็ดและยีสต์ 5 ชนิด
• สิ่งมีชีวิตทั้ง 43 ชนิดได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี 
• การค้นพบสิ่งมีชีวิตใหม่ในครั้งนี้ตอกย้ำถึงความอุดมสมบูรณ์ด้านสิ่งแวดล้อมของไทย ในฐานะประเทศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

นับเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของวงการวิจัยไทย เมื่อมีการประกาศรายชื่อ 43 สิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลก ที่ถูกค้นพบโดยนักวิจัยชาวไทยและต่างประเทศ โดยผลงานดังกล่าวได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการในงาน Chula the Impact ครั้งที่ 36 เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2568 ซึ่งภายหลังสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ทั้งหมดได้รับพระราชทานชื่อวิทยาศาสตร์จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมายุ 70 พรรษา

ศ.ดร.สมศักดิ์ ปัญหา ผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านความหลากหลายทางชีวภาพ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในฐานะประธานการจัดงานแถลงข่าว กล่าวถึงที่มาการค้นพบสิ่งมีชีวิตใหม่ทั้ง 43 ชนิด ว่าการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ในประเทศไทยในครั้งนี้ ไม่ใช่เพียงการสะท้อนถึงศักยภาพของนักวิจัยไทยและประเด็นใหม่ทางอนุกรมวิธาน แต่ยังเป็นภาพสะท้อนของความอุดมสมบูรณ์ด้านสิ่งแวดล้อมและความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย อันเป็นรากฐานสำคัญที่จะนำไปต่อยอดสู่ขั้นตอนการอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรของประเทศ 

โดยหลังจากนี้เครือข่ายนักวิจัย 130 คน ที่มาจากสถาบันในประเทศ 31 แห่ง และต่างประเทศ 14 แห่ง จะทำแผนเพื่อเตรียมลงสำรวจความหลากหลายทางชีวภาพในลุ่มแม่น้ำโขง ซึ่งเป็นบริเวณที่มีระบบนิเวศซับซ้อนและมีความหลากหลายทางชีวภาพสูง นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมที่ผ่านมาถึงมีการค้นพบสิ่งมีชีวิตที่มีลักษณะเฉพาะหลายชนิดในบริเวณนี้มากมาย แต่ทว่าปัจจุบันพื้นที่บริเวณนี้กำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง เห็นได้จากปริมาณเขื่อนและโครงสร้างกั้นน้ำที่กระจายอยู่ตลอดลำน้ำโขง ซึ่งสิ่งปลูกสร้างของมนุษย์เหล่านี้เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้จำนวนสิ่งมีชีวิตในลุ่มน้ำโขงลดลง จึงจำเป็นต้องมีการสำรวจเพื่ออัปเดทข้อมูลความสูญเสียความหลายหลากทางชีวภาพในบริเวณดังกล่าว

โดยเฉพาะในลุ่มน้ำสงคราม ลำน้ำสาขาสำคัญของแม่น้ำโขง ที่เคยมีการค้นพบจุลินทรีย์ที่ยังไม่เคยมีการศึกษามาก่อน สิ่งเหล่านี้ทำให้เกิดสมมติฐานว่า สิ่งมีชีวิตที่ยังไม่เคยถูกค้นพบน่าจะไม่ได้อาศัยอยู่ในแม่น้ำโขงสายหลักแล้ว แต่อพยพไปอยู่ในแม่น้ำสาขา ซึ่งมีสภาพแวดล้อมหรือถิ่นอาศัยที่เหมาะสมกับการดำรงชีวิตมากกว่า

รายชื่อ 43 สิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลก ที่ค้นพบในประเทศไทย

สกุลใหม่จำนวน 2 สกุล

• สกุลผีเสื้อกลางคืนเทพรัตน์ (Debaratania)
• สกุลเห็ดก้อนอำพันเจ้าฟ้า (Sirindhornea)

พืชชนิดใหม่ของโลก จำนวน 3 ชนิด

• กระเจียวชมพูสิรินธร (Curcuma princeps)
• ต่างหูสิรินธร (Brachylophon sirindhorniae)
• ฮ่อมสิรินธร (Strobilanthes sirindhorniae)

สัตว์ในกลุ่มหนอนปล้อง จำนวน 3 ชนิด

• ไส้เดือนริมโขงบึงกาฬ (Amynthas septuaginta)
• ไส้เดือนเทพรัตน์แม่น้ำโขง (Amynthas sirindhornae)
• ไส้เดือนภักดีแม่น้ำโขง (Metaphire fidelis)

สัตว์ในกลุ่มแมลง จำนวน 13 ชนิด

• แตนเบียนเจ้าฟ้า  (Batothecoides sirindhornae)
• แตนเบียนเจ้าหญิง (Gilen principissa)
• แมลงช้างกรามโตเทพรัตน์ (Protohermes sirindhornae)
• แมลงชีปะขาวเทพรัตน์ (Ephoron debaratana)
• แมลงชีปะขาวสิรินธร (Teloganopsis sirindhornae)  
• แมลงปอเข็มท้องยาวเทพรัตน์ (Coeliccia sirindhornae)
• แมลงหางดีดถ้ำเจ้าฟ้า  (Lepidonella sirindhornae)
• ผึ้งยางไม้เจ้าฟ้าหญิงสิรินธร  (Megachile sirindhornae)
• มดเขาสูงสิรินธร  (Temnothorax sirindhornae)
• มดตะนอยเทพรัตน์  (Tetraponera sirindhornae)
• มดตะลานคูหารัตน์  (Camponotus sirindhornae)
• มดบากเทพรัตน์  (Vombisidris sirindhornae)
• มวนหญ้าสิรินธร  (Ceratocombus sirindhornae)  

สัตว์ในกลุ่มครัสเตเซียน จำนวน 5 ชนิด

• กุ้งแคระน้ำจืดเจ้าฟ้า  (Caridina sirindhornae)
• กุ้งเทพรัตน์  (Macrobrachium debaratae)
• คลาโดเซอแรนสมเด็จพระเทพรัตน์  (Paralona sirindhornae)
• โคพีพอดสิรินธร  (Tropodiaptomus sirindhornae)
• แอมฟิพอดเจ้าฟ้า (Quadrimaera sirindhornae)

สัตว์ในกลุ่มไมเรียพอด จำนวน 6 ชนิด

• กิ้งกือกระบอกหางมนสิรินธร  (Coxobolellus sirindhornae)
• กิ้งกือกระบอกหางแหลมสิรินธร (Thyropygus sirindhornae)
• กิ้งกือกระสุนพระรามเจ้าฟ้า  (Rhopalomeris sirindhornae)
• กิ้งกือตะเข็บเจ้าฟ้า (Yuennanina sirindhornae)
• กิ้งกือมังกรเจ้าฟ้าหญิง  (Desmoxytes chaofa)
• กิ้งกือมังกรสิรินธร (Desmoxytes sirindhornae)

สัตว์ในกลุ่มแมงมุม จำนวน 1 ชนิด

• แมงมุมรังซ้อนสิรินธร (Domarchus sirindhornae)  

สัตว์ในกลุ่มหอย จำนวน 4 ชนิด

• หอยกาบสามเหลี่ยมลำน้ำมูล (Pseudodon septuaginta)
• หอยทากจิ๋วจุกแดงทรงเจดีย์ (Georissa principalis)
• หอยนักล่าสิรินธร (Discartemon sirindhornae)
• หอยหางดิ้นเจ้าฟ้า (Siamopotaxis principalis) 

สัตว์ในกลุ่มสัตว์มีกระดูกสันหลัง จำนวน 1 ชนิด

• กบเขาหินทรายเจ้าฟ้า (Limnonectes sirindhornae)

เห็ดและยีสต์ชนิดใหม่ของโลก จำนวน 5 ชนิด

• ยีสต์เจ้าฟ้าหญิง (Blastobotrys princeps)
• ยีสต์สิรินธร (Cyberlindnera sirindhorniae)
• ยีสต์น้ำหวานดอกตาลโตนดเจ้าฟ้าหญิง  (Moniliella princeps)
• ยีสต์น้ำหวานดอกตาลโตนดสิรินธร (Metschnikowia sirindhorniae)  
• เห็ดโกงกางจิ๋วสิรินธร  (Calathella sirindhorniae)

อ่านเพิ่มเติม : นกปรอดหัวโขนกับชีวิตที่ถูกพิพากษา