จากโครงการที่เปรียบเหมือนความฝันสู่อัศจรรย์ทางวิศวกรรม

คลองคอรินท์เผชิญชะตากรรมที่ไม่อาจคาดเดาได้อย่างไร

ผู้คนพร่ำบ่นเรื่องการก่อสร้างที่ล้าช้า แต่กระทั่งโครงการสร้างระบบขนส่งสาธารณะสมัยใหม่ที่ล่าช้าที่สุดก็เทียบไม่ได้เลยกับคลองคอรินท์ของกรีซที่ไม่เปิดใช้งานจนกระทั่ง 2,500 ปี หลังประกาศสร้างโครงการ

ด้วยความยาวหกกิโลเมตร และผนังหินสูงชันเกือบ 80 เมตรจากแนวน้ำ คลองสายนี้เชื่อมอ่าวคอรินท์กับอ่าวซาโรนิก ในทางทฤษฎีจึงช่วยย่นระยะทางให้นักเดินเรือได้หลายร้อยกิโลเมตรรอบคาบสมุทรเพโลพอนนีซัส เชื่อกันว่าผู้ปกครองนครรัฐคอรินท์นาม เพเรียนเดอร์ ดำริสร้างคลองสายนี้เมื่อราว 600 ปีก่อนคริสตกาล แต่ที่สุดแล้ว เขากลับลงเอยด้วยการตัดถนนหินปูนพร้อมรางรถไฟพื้นฐานที่สามารถลากเรือเล็กข้ามคอคอดได้ 

จูเลียส ซีซาร์ และกาลิกุลา ดำริจะรื้อฟื้นโครงการสร้างคลองอีกครั้ง แต่การลงมือก่อสร้างจริงๆ กลับเกิดขึ้นในรัชสมัยจักรพรรดิเนโร เมื่อ ค.ศ 67 กองทัพคนงานนับพันของพระองค์ซึ่งมีทั้งทาส นักโทษ และทหาร ขุดคูความยาวราวสามกิโลเมตร ก่อนที่การโค่นอำนาจจักรพรรดิเนโรและการทรงทำอัตวินิบาตกรรมของพระองค์จะทำให้โครงการมีอันต้องหยุดชะงัก เวลาล่วงเลยมาอีก 18 ศตวรรษ กระทั่งบริษัทสัญชาติกรีซแห่งหนึ่งที่เพียบพร้อมด้วยพลังจักรกลไอน้ำและระเบิดไดนาไมต์จะเข้ามาสานต่อโครงการจนเสร็จสมบูรณ์

แต่อนิจจา คลองเปิดใช้งานเมื่อปี 1893 ขณะที่เรือซึ่งต่อด้วยเหล็กกล้าไร้สนิมมาแทนที่เรือเหล็กขนาดเล็กกว่า คลองซึ่งหลายจุดมีความกว้างเพียง 21 เมตร จึงแคบเกินไปสำหรับเรือขนส่งที่มีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ และไม่เคยรับบทบาทเส้นทางการค้าหลักเลย

ทุกวันนี้ คลองคอรินท์จึงทำหน้าที่ในฐานะจุดหมายท่องเที่ยวเป็นส่วนใหญ่ และจะเปิดให้บริการอีกครั้งในเร็วๆ นี้ หลังปิดเป็นระยะๆ ในช่วงห้าปีของโครงการเสริมความแข็งแรงให้ผนังหินที่เสี่ยงจะพังถล่ม เรือราว 15,000 ลำจะแล่นผ่านคลองในปีนี้จากการเปิดเผยของจอร์จ ซูกลิส ผู้จัดการทั่วไปของคลองคอรินท์ และข้อเท็จจริงที่ว่า เรือส่วนใหญ่จะบรรทุกนักท่องเที่ยวมากกว่าตู้สินค้าก็หาได้ทำให้มนตร์เสน่ห์ของเส้นทางเดินเรือแห่งนี้ลดน้อยถอยลงเลย 

แผนที่  แมตทิว ดับเบิลยู. ชวาสติก 

เรื่อง  แซม คีน  

แปล กองบรรณาธิการ

อ่านเพิ่มเติม : ฉีกต่อนปลาร้า เจาะลึกภูมิปัญญาปลาหมักแห่งสยาม