แค่แตะ มูลค้างคาว อาจถึงตาย - National Geographic Thailand

แค่แตะมูลค้างคาวอาจถึงตาย

แค่แตะ มูลค้างคาว อาจถึงตาย

เมื่อหลายปีก่อน ตอนทำงานที่ได้รับมอบหมายให้ เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ผมเข้าไปผจญภัยในถ้ำแห่งหนึ่งที่ยูกันดาเพื่อถ่ายภาพฝูงค้างคาวผลไม้อียิปต์ราว 100,000 ตัว ค้างคาวเหล่านี้พบเห็นได้ทั่วไปทั่วทั้งทวีปแอฟริกา แต่ถ้ำนี้มีความพิเศษ เพราะรูปร่างที่เหมือนซุ้มโค้งและมีแสงส่องสว่างตรงปลายทั้งสองด้าน เพดานหินอยู่ในระดับต่ำ ซึ่งหมายความว่าค้างคาวจะอยู่ใกล้และถ่ายภาพได้ค่อนข้างง่าย

ผมใส่หน้ากากนิรภัยเป็นการป้องกันไว้ก่อน ผมคิดว่า อันตรายที่แท้จริงเพียงอย่างเดียวจะมาจากงูหลามและงูเห่าที่เลื้อยไปตามพื้นถ้ำเพื่อล่าค้างคาวที่ร่วงลงมาเป็นอาหาร ผมจะปลอดภัยถ้าเดินอย่างระมัดระวัง ผมคิดเช่นนั้น

หลังจากทำงานไม่กี่ชั่วโมง ผมก็ออกจากถ้ำตอนพลบค่ำ ผมเนื้อตัวสกปรกและเหน็ดเหนื่อย แต่ตื่นเต้นเรื่องภาพที่เพิ่งถ่ายและความจริงที่ว่า ค้างคาวดูเหมือนจะไม่สนใจว่าผมอยู่ที่นั่น

ห่างจากถ้ำหนึ่งร้อยก้าว ผมเพิ่งถอดเครื่องช่วยหายใจและแว่นตาออกตอนที่ผมได้ยินเสียงอึกทึกเหมือนเสียงเครื่องจักรขนาดใหญ่อยู่เหนือศีรษะ เมื่อค้างคาวในถ้ำกรูกันออกมาในยามพลบค่ำเพื่อเริ่มออกหาอาหารในเวลากลางคืน

ผมเงยหน้าขึ้นมองเพียงชั่ววินาที และมูลค้างคาวสดๆ ก้อนหนึ่งก็ตกใส่ตาซ้ายของผมตรงๆ มันแสบร้อน ผมรู้ทันทีว่า นี่เป็น “การสัมผัสของเปียก” ซึ่งอาจอันตรายพอๆ กับการกัด

ผมถ่ายภาพสัตว์มาหลายสิบปี และผมรู้ว่าต้องทำอย่างไรในสถานการณ์เช่นนี้ ไม่ใช่หมีหรือสิงโตหรอกที่เป็นอันตรายต่อคุณ แต่เป็นสิ่งเล็กๆ ต่างหาก ผมเคยถูกตัวอ่อนแมลงวันหนอนเจาะสัตว์ฝังตัวอยู่ในมือและหลังส่วนล่าง ต่อมาเป็นโรคลิชมาเนียที่ผิวหนัง ซึ่งเป็นโรคที่เกิดจากปรสิตกินเนื้อ โรคนั้นต้องใช้เวลารักษาด้วยเคมีบำบัดนานหนึ่งเดือน

มูลค้างคาว โจเอล ซาร์โทรี
โจเอล ซาร์โทรี ถ่ายภาพค้างคาวผลไม้อียิปต์ในถ้ำที่ยูกันดาสำหรับสารคดีว่าด้วยสัตว์ป่าในแอลเบอร์ทีนริฟต์ของแอฟริกา เมื่อเขาออกจากถ้ำตอนหมดวันและถอดอุปกรณ์ป้องกันออก ชีวิตของเขาก็ตกอยู่ในอันตรายด้วยการชำเลืองมองท้องฟ้าเพียงแวบเดียว

เมื่อกลับมาที่แคมป์ ผมโทรศัพท์หาสำนักงานของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐฯในยูกันดาทันที เผื่อทางสำนักงานจะรู้ว่าค้างคาวเหล่านี้อาจเป็นพาหะของโรคอะไรบ้าง ทางปลายสายหยุดนิ่งไปนาน “คุณไม่ควรเข้าไปในนั้นเลย” ชายคนหนึ่งบอก “โรคมาร์บวร์กแพร่กระจายอยู่ในถ้ำนั้น”

เชื้อไวรัสมาร์บวร์กน่ากลัวมากและทำให้ถึงตาย มันก่อให้เกิดโรคไข้เลือดออกซึ่งคล้ายคลึงกับเชื้อไวรัสอีโบลา (เพียงแต่บางครั้งมันอาจฆ่าคุณเร็วกว่าเล็กน้อย) ไม่มีวิธีง่ายๆที่จะทดสอบโรคมาร์บวร์ก ถ้าผมติดเชื้อ อาการจะปรากฏภายในสามวันถึงสามสัปดาห์ ได้แก่ ปวดหัวอย่างรุนแรง การทำงานของอวัยวะล้มเหลว และไข้ขึ้นสูงมากจนเบลอ ถ้าผมยังรอดอยู่ ในการระบาดของโรคบางครั้งอัตราการเสียชีวิตอาจสูงถึงร้อยละ 90 โอกาสรอดชีวิตของผมอาจจะมากขึ้นในสหรัฐฯ “กลับบ้านเดี๋ยวนี้เลย” ชายคนนั้นบอก “ก่อนที่คุณจะมีโอกาสกลายเป็นคนแพร่เชื้อ”

เมื่อกลับไปเนแบรสกา ผมเข้าไปยังห้องกักกันโรคภายในบ้าน นี่เป็นครั้งแรกที่ผมคิดเรื่องความตายอย่างไม่หยุดหย่อน ผมจำได้ว่าข้างนอกแดดจ้า นกส่งเสียงร้อง รถเก็บขยะคำรามไปทั่วละแวกบ้าน โลกทั้งใบทำราวกับว่าไม่มีอะไรผิดปกติเลย ผมคิดว่า พวกเขาไม่รู้หรือว่าเกิดอะไรขึ้นที่นี่ แน่นอนว่าไม่ ถ้าพวกเขารู้ มันจะต้องกลายเป็นข่าวระดับประเทศ

ผมอยู่ห่างจากครอบครัวนานสามสัปดาห์ ผมเฝ้ามองงานเลี้ยงวันเกิดของลูกสาวจากฝั่งตรงข้ามของห้องโถง อาหารของผมอยู่บนถาดที่วางไว้นอกประตู กระนั้น ผมก็กินได้ไม่มาก ผมเอาแต่นั่งคิด ผมตัวร้อนหรือเปล่า ผมปวดศีรษะหรือไม่ ผมวัดอุณหภูมิวันละ 50 ครั้ง ถ้ามีอะไรบ่งชี้ว่าเป็นไข้แม้เพียงเล็กน้อย ผมจะรีบขับรถไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที ซึ่งอยู่ห่างออกไปแค่ไม่กี่กิโลเมตร ที่นั่นพวกเขามีห้องที่มีแรงดันอากาศต่ำกว่าภายนอก (เพื่อไม่ให้เชื้อไวรัสเล็ดลอดออกไปได้) ทั้งหมดเตรียมพร้อมไว้สำหรับผม ผมวาดภาพว่า ในห้องนั้นมีเต็นท์ที่มีแรงดันอากาศต่ำกว่าภายนอกล้อมอยู่รอบเตียงเพื่อปิดผนึกผมไว้

(ค้างคาวแวมไพร์มีชีวิตด้วยเลือดเพียงอย่างเดียวได้อย่างไร?)

จนกระทั่งตอนนี้ งานที่ได้รับมอบหมายเกี่ยวกับสัตว์ป่าในแอลเบอร์ทีนริฟต์ของแอฟริกานี้ยังคงเป็นการเดินทางที่น่าหวาดเสียว เราวางกล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่าไว้บนแอ่งน้ำและซากสัตว์ แล้วจับภาพฮิปโป ไฮยีนา และเสือดาวจากระยะห่างเพียงไม่กี่เซนติเมตร

แต่นั่นคือในเวลานั้นและในสถานที่ห่างไกลอย่างยิ่ง ทว่าที่นี่ ในเมืองลิงคอล์น รัฐเนแบรสกา เวลาผ่านไปอย่างเชื่องช้าในห้องเล็กๆ ของผม ผมนึกสงสัยว่าภาพถ่ายของผมดีพอหรือไม่ มีภาพอะไรบ้างไหมที่ผมพลาดไปจากการไม่ได้อยู่ในยูกันดาต่อจนถึงตอนปิดงาน แต่นอกเหนือจากนั้น ผมสงสัยว่าเมื่อผมพ้นจากอันตรายแล้ว ผมจะซาบซึ้งกับทุกสิ่งทุกอย่างที่ผมได้รับหรือไม่ ทั้งครอบครัว ชีวิต และเอกสิทธิ์ในการพยายามรักษาสถานที่ตามธรรมชาติแห่งท้ายๆไว้ด้วยภาพถ่าย ซึ่งเป็นสิ่งที่ผมยังคงไม่เชื่อว่าสามารถทำเพื่อหาเลี้ยงชีพได้

ในวันที่ 22 เมื่อการกักกันโรคผ่านไปและไม่มีสัญญาณของความเจ็บป่วย ในที่สุดผมก็ออกมาจากห้อง ผมนั่งลงที่โต๊ะอาหารของตัวเองเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่กลับจากแอฟริกา แคที ภรรยาของผม และลูกๆ ทั้งสามคนของเราอยู่ที่นั่น เตรียมอาหารมื้อพิเศษเพื่อฉลองการยุติการกักกันโรค จากนั้นใครบางคนก็เปิดเครื่องปั่นอาหาร

เพียงครู่เดียวห้องก็อื้ออึงไปด้วยเสียงค้างคาวนับพันตัวกระพือปีกบิน ผมหลับตาแน่น เผื่อไว้ในกรณีฉุกเฉิน…

เรื่องและภาพถ่าย โจเอล ซาร์โทรี

 

อ่านเพิ่มเติม

ค้างคาวโบราณตัวใหญ่กว่าค้าวคาวปัจจุบัน 3 เท่า

เรื่องแนะนำ

สำรวจโลก : สัตว์ก็มีหัวใจ

ครึ่งหญิงครึ่งชาย เรื่อง แพทริเซีย เอดมันด์ส โลกธรรมชาติเต็มไปด้วยสัตว์กะเทย (hermaphrodite) หรือสัตว์ที่รูปลักษณ์ภายนอกอาจดูเหมือนเพศผู้หรือเพศเมียแต่มีอวัยวะสืบพันธุ์ของทั้งสองเพศ ญาติของพวกมันที่เราพบเห็นได้น้อยกว่าคือ สิ่งมีชีวิตซึ่งเป็นลูกผสมระหว่างลักษณะสืบสายพันธุ์ของเพศผู้และเพศเมีย (gynandromorph) เช่นมีขนาดและสีสันของเพศหนึ่ง แต่มีอวัยวะสืบพันธุ์ของอีกเพศ แต่ที่หายากกว่านั้นคือพวกที่มีลักษณะของเพศผู้อยู่ข้างหนึ่งและของเพศเมียอยู่อีกข้างหนึ่ง แบ่งแยกกันตรงกึ่งกลาง เช่นผีเสื้อกะเทย (บน) จอช จอห์เนอร์ นักชีววิทยาเชิงวิวัฒนาการ อธิบายถึง “สิ่งที่นักวิทยา-ศาสตร์ส่วนใหญ่ตั้งสมมุติฐาน” เกี่ยวกับการเกิดความผิดปกติเหล่านี้ กล่าวคือ โครโมโซมเพศของผีเสื้อกลับกันกับของมนุษย์ เพศผู้มีโครโมโซมเหมือนกันสองตัว (แซดแซด – ZZ) ส่วนเพศเมียมีโครโมโซมต่างกัน (แซดดับเบิลยู – ZW) บางครั้งไข่ของเพศเมียมีสองนิวเคลียส คือ แซดและดับเบิลยู เมื่อไข่ได้รับ “การผสมสองครั้ง” จากสเปิร์มแซดของเพศผู้ เอ็มบริโอที่เกิดขึ้นจึงเป็นเพศผู้และเพศเมียอย่างละครึ่ง จอห์เนอร์บอกและเสริมว่า ผีเสื้อกะเทยในห้องปฏิบัติการของเขาพยายามวางไข่ แต่ไม่ประสบผลสำเร็จ น่าจะเป็นเพราะความผิดปกติในระบบสืบพันธุ์ ดังนั้นแม้ว่าสายพันธุ์ของพวกมันจะมีส่วนผสมของสีสันอันน่าตื่นตา แต่ก็ไม่อาจตกทอดไปสู่ลูกหลานได้ P A P I L I O G L A […]

เสน่ห์ทางเพศขยายขึ้นได้ จริงหรือ ใช่ จริงแท้แน่นอน

นกเพศผู้หลายชนิดเบ่งหน้าอกโดยหวังจะสร้างความประทับใจให้เพศเมีย แต่สำหรับสีสัน ขนาด และพรสวรรค์ในการร้องแล้ว ไม่มีอะไรเอาชนะหน้าอกที่เหมือนเรือเหาะของ นกโจรสลัด พันธุ์อเมริกัน (Fregata magnificens) ไปได้ ในระหว่างการเกี้ยวพาราสี นกเพศผู้แต่ละตัวจะหาทางเอาชนะนกตัวอื่นๆ ด้วยส่วนหนึ่งของร่างกาย นั่นคือถุงสีแดงที่ห้อยลงมาจากคอ เมื่อมันพองถุงที่คอนี้ ถุงจะโป่งออกเป็นรูปร่างคล้ายหัวใจมีความสูงเท่ากับตัวมัน จากนั้นมันจะใช้จะงอยปากทำ เสียงแหลม และเสียงจะก้องกังวานอยู่ในถุงเหมือนเสียงตีกลองซึ่งเป็นการร้องเรียกคู่ด้วยเสียงเคาะ “คุณได้ยินเสียงร้องนี้ก่อนที่จะเห็นตัวพวกมันนานเลยค่ะ” เจน โจนส์ จากกองทุนอนุรักษ์หมู่เกาะกาลาปาโกส ผู้เป็นประจักษ์พยานการเกี้ยวพาราสีดังกล่าวบนหมู่เกาะแห่งนั้น บอกนกเพศเมียที่บินอยู่เหนือหัวจะร่อนลงมาและพิจารณาหาคู่ นกเพศผู้อาจดึงดูดเพศเมียมากขึ้นด้วย “การเคลื่อนไหวเหมือนเต้นดิสโก้ การสั่นหัว หรือการเขย่าตัวเป็นครั้งคราว” โจนส์กล่าว ผลการศึกษาครั้งหนึ่ง (ขวา) บอกว่าเป็นเพราะเสียงเหมือนตีกลองที่ทำให้นกเพศผู้ตัวนั้นๆเป็นคู่ผสมพันธุ์ที่ดีที่สุด แต่การแสดงทั้งหมด “น่าทึ่งจริงๆค่ะ” โจนส์ว่า “บันเทิงสุดๆ” เรื่องโดย แพทริเซีย เอดมันด์ส ข้อมูลเพิ่มเติม ถิ่นอาศัย/ถิ่นกระจายพันธุ์ Fregata magnificens โดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ตามชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกและแอตแลนติกของทวีปอเมริกา รวมทั้งหมู่เกาะข้างเคียงจากแคลิฟอร์เนียและจอร์เจียลงใต้ไปยังเอกวาดอร์และอุรุกวัย สถานะการอนุรักษ์ ไอยูซีเอ็นจัดให้นกชนิดนี้อยู่ในสถานะ “มีความเสี่ยงน้อย” ข้อมูลน่าสนใจ นกโจรสลัดบินได้นานหลายเดือนในคราวเดียว โดยอาศัยกระแสลมอุ่นที่พัดขึ้น พวกมันจะโฉบลงไปยังผิวนํ้ามหาสมุทรเพื่อหาอาหารหรือขโมยอาหารจากสัตว์อื่น ๆ นักนิเวศวิทยาซึ่งศึกษาการเกี้ยวพาราสีของนกเพศผู้ที่อพยพเข้าไปในเม็กซิโกสรุปว่า เสียงมีผลต่อ […]

พบลูกสิงโตขาวในป่าแอฟริกาใต้

ไม่บ่อยนักที่จะพบลูกสิงโตขาวในธรรมชาติ เนื่องจากพวกมันมักตายตั้งแต่ยังเล็ก มีเพียงน้อยนิดเท่านั้นที่เติบโตไปเป็นสิงโตขาวตัวเต็มวัยได้