สุนัขป่าอาร์กติก : โดดเดี่ยวกลางแดนหนาว - National Geographic Thailand

สุนัขป่าอาร์กติก : โดดเดี่ยวกลางแดนหนาว

สุนัขป่าอาร์กติก : โดดเดี่ยวกลางแดนหนาว

ในแสงสีฟ้ายามเช้าตรู่ของเขตอาร์กติก  สุนัขป่าอาร์กติก เจ็ดตัวร้องหงิงๆ ระหว่างไถลตัวไล่ตามก้อนน้ำแข็งขนาดเท่ากำปั้น ข้ามบึงที่จับตัวเป็นน้ำแข็ง พวกมันวิ่งข้ามบึงไปมา ลูกสุนัขป่าสี่ตัวแข่งกันไล่ตามก้อนน้ำแข็ง แล้วสุนัขป่าที่โตกว่าสามตัวก็ชนพวกมันให้ล้มลง ก้อนน้ำแข็งกลิ้งหลุนๆ เข้าไปในพงหญ้า ลูกสุนัขป่าตัวใหญ่ที่สุดไล่ตามไปทันและเคี้ยวมันแหลกละเอียดคาปาก

พวกที่เหลือได้แค่ยืนเอียงคอมอง ราวกับกำลังตกตะลึงกับความป่าเถื่อนของสิ่งที่เห็น จากนั้นพวกสุนัขป่าพากันหันมามองผมทีละตัว

ความรู้สึกนี้ช่างยากจะอธิบาย  ขณะสายตาจับจ้องกัน เมื่อฝูงสัตว์ผู้ล่าจ้องมองคุณ และคุณก็จ้องกลับด้วยหัวใจที่เต้นตูมตาม  โดยปกติแล้วมนุษย์มิใช่เป้าหมายให้ประเมินค่าอย่างนั้น  แต่ดูเหมือนร่างกายผมจะรู้ดีกว่าความคิด  ผมตัวสั่นอีกครั้ง แต่คราวนี้ไม่ได้เกิดจากความหนาว  แม้เมื่อไม่กี่นาทีก่อนหน้านี้พวกมันจะดูขี้เล่นแค่ไหน ถึงอย่างไรพวกมันก็เป็นสุนัขป่า  ขนสีขาวของพวกมันเปรอะคราบเลือดเกรอะกรัง  ซากวัวมัสก์ขนาดใหญ่กว่าผมหลายเท่าที่พวกมันกินนอนอยู่ใกล้ๆ ซี่โครงถูกเปิดออก

พวกสุนัขป่ามองผมเงียบๆ แต่พวกมันกำลังคุยกันด้วยการกระดิกใบหูและท่าทางของหาง  พวกมันกำลังตัดสินใจ  และหลังจากนั้นไม่นาน พวกมันก็ตัดสินใจเข้ามาใกล้ขึ้น

สุนัขป่าอาร์กติก
ลูกวัวมัสก์ต้านทานสุนัขป่าได้นาน 20 นาทีก่อนล้ม ขณะที่ “เจ้าตาเดียว” (ซ้ายสุด) พยายามกัดและยื้อยุดจมูกลูกวัว สุนัขป่าตัวอื่นเข้าโจมตีจากทางด้านหลัง  นี่เป็นวิธีที่สุนัขป่าอายุหนึ่งขวบเรียนรู้วิธีฆ่าเหยื่อ ซึ่งโดยทั่วไปพุ่งเป้าไปยังสัตว์อายุน้อย สัตว์อายุมาก หรือสัตว์ป่วย  บางครั้งสุนัขป่าที่หิวโหยลงมือกินเหยื่อก่อนเหยื่อตายเสียด้วยซ้ำ

บางทีอาจไม่มีสถานที่อื่นใดอีกแล้วบนโลกที่จะเกิดเหตุการณ์เช่นนี้  นี่คือเหตุผลว่าทำไมผมจึงเดินทางมาเกาะเอลส์เมียร์ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของกลุ่มเกาะอาร์กติกในแคนาดา เพื่อร่วมคณะถ่ายทำภาพยนตร์สารคดี สถานที่แห่งนี้ช่างรกร้างห่างไกลและในฤดูหนาวก็หนาวเย็นมากเสียจนแทบไม่มีมนุษย์มาเยือน  สถานีตรวจวัดอากาศชื่อ ยูรีกา ตั้งอยู่บนชายฝั่งตะวันตก มีเจ้าหน้าที่แปดคนประจำการตลอดทั้งปี ชุมชนที่อยู่ใกล้ที่สุดคือ กรีส ฟียอร์ด (ประชากร 129 คน) อยู่ห่างไปทางใต้ 400 กิโลเมตร

ที่กล่าวมานี้หมายความว่า สุนัขป่าอาร์กติกในพื้นที่แถบนี้ของเกาะเอลส์เมียร์ ซึ่งเป็นชนิดเดียวกับสุนัขป่าสีเทา (Canis lupus) ที่อาศัยอยู่ทางตอนเหนือของเทือกเขาร็อกกี้  พื้นที่ส่วนใหญ่ของแคนาดา และกลุ่มประชากรเล็กๆ ที่กระจัดกระจายอยู่ทั่วยุโรปและเอเชีย ไม่เคยถูกล่า ไม่เคยถูกการพัฒนาขับไล่ ไม่เคยถูกชาวไร่วางยาเบื่อหรือดักจับ ไม่มีรถยนต์วิ่งทับ มีนักวิทยาศาสตร์เพียงไม่กี่คนเคยศึกษาพวกมัน

ใช่ว่าสุนัขป่าที่นี่จะไม่เคยพบเห็นมนุษย์มาก่อน นักชีววิทยาระดับตำนาน แอล. เดวิด เมช ใช้เวลา 25 ฤดูร้อนเฝ้าสังเกตพวกมันตั้งแต่ปี 1986  พนักงานสถานีตรวจวัดอากาศพบเห็นพวกมันบ่อยครั้ง และมีรายงานการพบสุนัขป่าอาร์กติกฝูงใหญ่เดินผ่านพื้นที่ของสถานี  ยังมีเพื่อนของผมในคณะถ่ายทำเคยฝังตัวอยู่กับฝูงที่ผมมีโอกาสได้รู้จักเป็นเวลาสองสามสัปดาห์ โดยขับรถเอทีวีติดตามความเคลื่อนไหวของพวกมัน

การติดต่อกับมนุษย์เช่นนี้ทำให้ความเป็นสัตว์ป่าของพวกมันลดลงบ้างไหม  ความเป็นสัตว์ป่าของสัตว์วัดกันด้วยความห่างไกลที่พวกมันรักษาระยะห่างจากมนุษย์กระนั้นหรือ  สุนัขป่าที่เอลส์เมียร์ถูกตัดขาดจากญาติของพวกมันที่อาศัยอยู่ในภูมิประเทศอันเป็นมิตรมากกว่ามาก  และด้วยปัจจัยมากกว่าระยะทาง  ในดินแดนตอนเหนือเช่นนี้ สุนัขป่าไม่เคยถูกมนุษย์คุกคามจนจวนเจียนสูญพันธุ์  ที่นี่ พวกมันอาศัยอยู่ไกลจากเงื้อมเงาของมนุษย์ พวกมันไม่จำเป็นต้องกลัวเรา  การจะไปเยี่ยมเยือนพวกมัน เราต้องยอมสละการควบคุมต่างๆ แล้วเข้าสู่โลกอีกโลกหนึ่ง

สุนัขป่าอาร์กติก
สุนัขป่าอาร์กติกอาศัยอยู่ในหมู่เกาะอาร์กติกทางตอนเหนือสุดของแคนาดาและตามแนวชายฝั่งของกรีนแลนด์เท่านั้น  แต่พวกมันเป็นญาติใกล้ชิดกับสุนัขป่าสีเทาที่พบแถบเทือกเขาร็อกกี้  พื้นที่ส่วนใหญ่ของแคนาดา และหลายพื้นที่ของยุโรป  นักวิทยาศาสตร์ไม่แน่ใจว่า ปัจจุบันมีสุนัขป่าอาร์กติกอาศัยอยู่ในเขตกระจายพันธุ์นี้เป็นจำนวนเท่าใด
สุนัขป่าอาร์กติก
ลูกสุนัขป่าตัวหนึ่งกัดขนนก ขณะอีกตัวหนึ่งใช้จมูกดุนเพศเมียจ่าฝูงอายุมากชื่อ เจ้าผ้าพันคอขาว (ตัวขวาสุด)  หลังจากการล่าเหยื่อครั้งสุดท้ายที่มันมีส่วนร่วม เจ้าผ้าพันคอขาวดูจนแน่ใจแล้วว่า ลูกสุนัขป่าได้กินก่อน ในเวลาต่อมา มันก็หายตัวไปในทุ่งทุนดรา ลูกเพศเมียตัวหนึ่งพยายามสวมบทบาทเป็นจ่าฝูงตัวใหม่

ผมอยากจะคิดถึงสุนัขป่าแบบเดียวกับที่คิดถึงสุนัขบ้าน นั่นคือใสซื่อและเป็นมิตร การคิดเช่นนี้ทำให้ผมคลายกังวลเมื่ออยู่ต่อหน้าสิ่งมีชีวิตที่เล่าขานเป็นตำนานมาเนิ่นนานว่าเป็นนักฆ่าอำมหิต

บนบึงน้ำแข็งในวันนั้น ฝูงสุนัขป่าเดินก้มหัวต่ำ จมูกสูดดมกลิ่นเข้ามาหาช้าๆ เวลานั้นเป็นช่วงต้นเดือนกันยายน อุณหภูมิลบสามองศาเซลเซียส  ฤดูร้อนอันแสนสั้นของอาร์กติกสิ้นสุดลงแล้ว แต่ดวงอาทิตย์ยังคงอ้อยอิ่งอยู่บนท้องฟ้าวันละประมาณ 20 ชั่วโมง  ค่ำคืนอันมืดสนิท กลางคืนในฤดูหนาวที่กินเวลาสี่เดือนและอุณหภูมิลดต่ำกว่าศูนย์ถึง 50 องศา ยังต้องรออีกสองสามสัปดาห์จึงจะมาถึง

ผมนั่งอยู่เพียงลำพัง ไร้ซึ่งอาวุธใดๆ  พลางคิดว่าผมเคยอยู่ตัวคนเดียวอย่างนี้มาแล้วสองสามครั้งในชีวิต แต่ไม่เคยเสี่ยงอันตรายมากเท่านี้

สุนัขป่าแยกกันมาล้อมรอบผมราวกับควันไฟ  พวกมันกำลังผลัดขนเป็นชุดขนฤดูหนาว  ขณะพวกมันเดินผ่านไป ลักษณะเด่นที่แยกแยะพวกมันปรากฏให้เห็นในระยะประชิด ได้แก่ เพศผู้อายุหนึ่งปีที่มีขนแผงคอสีเทา เพศเมียที่มีเบ้าตาถูกแทง ซึ่งอาจเกิดในช่วงต่อสู้กับวัวมัสก์ ปลายหางสีดำของลูกสุนัขซึ่งไม่นานจะกลายเป็นสีขาว ผมได้กลิ่นคาวเลือดของวัวมัสก์ที่ติดตัวพวกมันมา

พวกลูกสุนัขป่าวิ่งเหยาะๆ อย่างงุ่มง่ามบนอุ้งตีนมหึมาอยู่ห่างๆ  แต่สุนัขป่าที่แก่กว่าเข้ามาใกล้ขึ้น  เพศเมียใจกล้าตัวหนึ่งซึ่งอาจอายุสองหรือสามปี เดินเข้ามายืนห่างแค่หนึ่งช่วงแขน  ดวงตาของมันเป็นสีอำพันสดใส  ช่วงจมูกและปากเป็นสีเข้มจากคราบเลือดหรืออาจเป็นขยะจากกองขยะที่สถานียูรีกา ซึ่งเป็นที่รู้กันว่าสุนัขป่าฝูงนี้แวะไปเยี่ยมเยือน

ผมได้ยินเสียงท้องมันร้องโครกคราก  มันมองผมหัวจดเท้า  ทำจมูกฟึดฟัดในอากาศราวกับกำลังร่างภาพ แล้วมันก็ก้าวเข้ามาใกล้ขึ้น ทันใดนั้นเอง มันเอาจมูกดันข้อศอกผม  ช่างน่าหวาดเสียว ผมสะดุ้ง  สุนัขป่าตัวนั้นกระโดดหนี แล้ววิ่งเหยาะๆ ไปข้างหน้าอย่างไม่รีบร้อน  ก่อนจะเหลียวกลับมามอง ขณะมันไปสมบทกับตัวที่เหลือในครอบครัวซึ่งกำลังง่วนอยู่กับการกินซากวัวมัสก์

สุนัขป่าอาร์กติก
ฝูงสุนัขป่าซึ่งต้องการเหยื่ออย่างมาก เสาะหาวัวมัสก์และกระต่ายอาร์กติกในกรีลีฟยอร์ด  เมื่อฟยอร์ดนี้ปกคลุมด้วยน้ำแข็งในฤดูหนาว อาณาเขตล่าเหยื่อของพวกมันก็ขยายไปพ้นเทือกเขาที่เห็นอยู่ลิบๆ

ผมอยากจะคิดถึงสุนัขป่าแบบเดียวกับที่คิดถึงสุนัขบ้าน นั่นคือใสซื่อและเป็นมิตร  ส่วนหนึ่งเป็นเพราะพวกมันช่างเหมือนกันเมื่อดูจากภายนอก อีกส่วนหนึ่งเป็นเพราะการเปรียบเทียบเช่นนี้  ทำให้เราคลายกังวลเมื่ออยู่ต่อหน้าสิ่งมีชีวิตที่เล่าขานเป็นตำนานมาเนิ่นนานว่าเป็นนักฆ่าอำมหิต  การเผชิญหน้ากับสุนัขป่าที่เอลส์เมียร์ลบความคิดเกี่ยวกับสุนัขบ้านที่ผมมี เจ้าเพศเมียนัยน์ตาสดใสตรวจสอบผมอย่างละเอียด มันดูสงบ แทบไม่หลบสายตา ชั่วแวบหนึ่ง ผมเห็นแววความฉลาดที่ฉายออกมาเหนือกว่าอะไรก็ตามที่ผมรู้จักในสัตว์อื่น  ผมมีความรู้สึกแน่ชัดอย่างหนึ่งว่า ในส่วนลึกของรหัสพันธุกรรมของเรานั้น เรารู้จักกันและกัน

เรื่อง นีล เช

ภาพถ่าย โรแนน โดโนแวน

*อ่านสารคดีฉบับเต็มได้ในนิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย เดือนกันยายน 2562


สารคดีแนะนำ

กรีนแลนด์ : รายงานจากสถานีเฝ้าระวังน้ำแข็ง

เรื่องแนะนำ

วิทยาการพลิกโฉมหน้าไดโนเสาร์

วิทยาการและการค้นพบใหม่ๆ หักล้างความเข้าใจและภาพเก่าๆ ของเหล่าดาวเด่นแห่งโลกดึกดำบรรพ์อย่าง ไดโนเสาร์ ไดโนเสาร์ ครอบครองภูมิทัศน์ทั่วโลกดึกดำบรรพ์อยู่นานถึง 150 ล้านปี และอยู่ในอาณาบริเวณ ที่ปัจจุบันคือทวีปทั้งเจ็ด ไดโนเสาร์นับว่าประสบความสำเร็จอย่างมากในช่วงที่พวกมันครองพิภพ โดยปรับตัวจนมีขนาดและรูปร่างที่หลากหลาย สตีฟ บรูแซตตี นักบรรพชีวินวิทยาจากมหาวิทยาลัยเอดินบะระ กับคนอื่นๆคาดการณ์ว่า นักวิทยาศาสตร์จำแนกชนิดพันธุ์ไดโนเสาร์ที่สูญพันธุ์ไปแล้วได้กว่า 1,100 ชนิด และนั่นเป็นแค่ ส่วนหนึ่งของชนิดพันธุ์ทั้งหมดที่เคยมีชีวิตอยู่ เพราะฟอสซิลเกิดขึ้นได้ในสภาพแวดล้อมเพียงไม่กี่แบบเท่านั้น เรื่องราวของพวกมันดำเนินต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน เมื่อดาวเคราะห์น้อยพุ่งชนคาบสมุทร ยูกาตานของเม็กซิโกเมื่อ 66 ล้านปีก่อนและทำลายชีวิตบนโลกไปสามในสี่ ไดโนเสาร์กลุ่มหนึ่งอยู่รอดต่อมา นั่นคือกลุ่มสัตว์มีขนที่ปัจจุบันเราเรียกกันว่า นก วิทยาศาสตร์ในโลกตะวันตกเพิ่งศึกษาไดโนเสาร์อย่างเป็นทางการตั้งแต่ทศวรรษ 1820 แต่สิ่งที่เรารู้เผยข้อมูลมากมายว่า สัตว์บกได้รับผลกระทบอย่างไรจากโลกที่เปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา ไดโนเสาร์ยังคงดำรงเผ่าพันธุ์อยู่ได้ ขณะที่ทวีปต่างๆแยกออกจากกันและกลับมารวมกันอีกครั้ง และแม้ขณะที่อุณหภูมิตลอดจนระดับทะเลเพิ่มขึ้นและลดลง การตอบสนองและการปรับตัวของ พวกมันสอนบทเรียนอะไรแก่เรา การบอกเล่าเรื่องราวมหากาพย์เช่นนั้นต้องใช้กระดูกไดโนเสาร์ จากทั่วโลก และนักบรรพชีวินวิทยาก็ส่งข้อมูลเข้ามาอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน ภูมิภาคหนึ่งที่จัดว่ารุ่มรวยที่สุดเมื่อพูดถึงการค้นพบฟอสซิลใหม่ๆคือแอฟริกาเหนือ คนที่เหงื่อโชกท่ามกลางอุณหภูมิ 41 องศาเซสเซียสในทะเลทรายสะฮาราของโมร็อกโกอาจนึกภาพไม่ออกว่า ที่นี่เคยอุดมไปด้วยทางน้ำ แต่นิซาร์ อิบรอฮีม นักสำรวจของเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก กับลูกทีม นักบรรพชีวินวิทยาหวนกลับมาที่ภูมิภาคนี้ปีแล้วปีเล่าเพื่อขุดหาไดโนเสาร์พิลึกที่สุดชนิดหนึ่งเท่าที่ เคยพบ นั่นคือปีศาจแม่น้ำชื่อ […]

ความจริงของตลาดค้าสัตว์ป่าจีนในยุคไวรัสโคโรนา

ที่ ตลาดค้าสัตว์ป่า ในเซินเจิ้น ผู้ค้านำสัตว์เลี้อยคลานและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมออกมาโชว์เพื่อค้าขาย ในประเทศจีน มีสัตว์ 54 สายพันธุ์ที่สามารถซื้อขายได้อย่างถูกกฎหมายเพื่อการบริโภค การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาทำให้การค้าสัตว์ป่าเหล่านี้เป็นที่จับตามองจากคนทั้งโลก ภาพถ่ายโดย AFP, GETTY ภาพข่าวจากสื่อหลายสำนักมักทำให้เชื่อว่า ตลาดค้าสัตว์ป่า เป็นที่นิยมในจีน แต่ความจริงแล้ว ชาวจีนส่วนมากไม่คุ้นเคยกับมัน การแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาที่เชื่อว่ามีแหล่งกำเนิดมาจากตลาดค้าสัตว์ป่าในอู่ฮั่นทำให้มีการจับจ้องการค้าสัตว์ป่าของจีน โดยเมื่อวันที่ 26 มกราคม ที่ผ่านมา จีนได้ประกาศห้ามการค้าสัตว์ป่าจนกว่าวิกฤติในครั้งนี้จะจบสิ้น ภาพของสัตว์ที่ป่วยและดูทนทุกข์ทรมานในตลาด หรือวิดีโอที่แสดงการต้มค้างคาวเป็นๆในถ้วยซุป ได้เผยแพร่ไปในสังคมออนไลน์ ก่อให้เกิดความขุ่นเคืองไปทั่วโลก และทำให้เกิดภาพลักษณ์ว่าการซื้อสัตว์ป่าเป็นๆเพื่อนำไปบริโภคเป็นปรากฏการณ์ที่แพร่หลายในสังคมจีน แต่ในความเป็นจริง สำหรับชาวจีนส่วนใหญ่ การกินสัตว์ป่านั้นเป็นเรื่องแปลกประหลาด China Daily ซึ่งเป็นสื่อที่ควบคุมโดยรัฐบาลจีน ได้เผยแพร่บทบรรณาธิการอันน่าเสียดแทงเพื่อประณามวัฒนธรรมนี้ และเรียกร้องมาตรการห้ามค้าสัตว์ป่าอย่างถาวร ซึ่งกระแสสังคมออนไลน์ในจีน เช่น Weibo ก็มีความเห็นไปในทิศทางเดียวกัน ด้านผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า ขนาดหรือระดับของการค้าสัตว์ป่าในจีนนั้นยังไม่มีความชัดเจน เนื่องจากสัตว์หลายชนิดถูกล่า นำเข้า และส่งออกอย่างผิดกฎหมายเพื่อเป็นอาหาร ยา เกมกีฬา หรือเป็นสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะอุตสาหกรรมการแพทย์แผนจีนโบราณที่ยังคงมีความเชื่อเรื่องการใช้พลังจากอวัยวะส่วนต่างๆของสัตว์ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมนี้ รัฐบาลจีนอนุญาตให้เพาะเลี้ยงสัตว์ป่า 54 ชนิดในฟาร์มเพื่อจำหน่ายและบริโภค เช่น มิ้งค์ […]

แมวน้ำช้างจดจำกันได้จากเสียงร้อง

ผลการศึกษาใหม่ช่วยให้เข้าใจเจ้าสิ่งมีชีวิตตัวกลมอุดมไปด้วยไขมันอย่างแมวน้ำช้างมากขึ้น ภายในฝูงที่ประกอบด้วยแมวน้ำช้างจำนวนหลายตัว ขนาดและลักษณะภายนอกไม่ใช่เพียงสิ่งเดียวที่พวกมันใช้ในการจดจำซึ่งกันและกัน แต่ยังรวมถึงเสียงร้องอีกด้วย แมวน้ำช้างแต่ละตัวมีเสียงร้องที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเอง เช่นเดียวกับลายนิ้วมือของมนุษย์ ความสามารถในการจดจำเสียงร้อง ตลอดจนสื่อสารหากันในสังคม เป็นพฤติกรรมที่พบได้ยากในสัตว์ เสียงร้องของพวกมันมีลักษณะเหมือนกับเสียงของเครื่องดนตรีและมีจังหวะที่ชัดเจน ด้านนักวิทยาศาสตร์เองเชื่อว่า พฤติกรรมเช่นนี้ของแมวน้ำช้างอาจนำไปสู่การกำเนิดของเครื่องดนตรี ในมนุษย์ก็เป็นได้   อ่านเพิ่มเติม : คุณจะกินอาหารยังไงนะ ถ้าคุณตัวหนักเบาะๆ แค่เกือบสองร้อยตัน, แมลงสาบมีดีอะไรถึงอยู่มาได้หลายล้านปี ชมคลิปวิดีโอที่เผยความทรหดทนทายาดของสัตว์ที่ได้ชื่อว่า อึดที่สุดชนิดหนึ่งในโลก