ความประทับใจไม่รู้ลืมจากช่างภาพ หมีแพนด้า - National Geographic Thailand

ความประทับใจไม่รู้ลืมจากช่างภาพหมีแพนด้า

ความประทับใจไม่รู้ลืมจากช่างภาพ หมีแพนด้า

ปฏิเสธไม่ได้ว่า หมีแพนด้า เป็นสิ่งมีชีวิตที่น่ารักจนอยากจะเข้าไปกอด แต่ความน่ารักไม่ใช่เพียงสิ่งเดียวที่ทำให้ Ami Vitale ช่างภาพหญิงจากสหรัฐฯ ตกหลุมรักพวกมัน และในความเป็นจริงภารกิจถ่ายภาพหนึ่งในสัตว์ที่โด่งดังที่สุดของโลกให้แก่เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิกนี้ ค่อนข้างที่จะท้าทายเอามากๆ

ตลอดช่วงระยะเวลา 3 ปี Vitale มีโอกาสเดินทางไปเยี่ยมศูนย์ดูแลแพนด้าที่ดำเนินงานโดย ศูนย์ศึกษาวิจัยและอนุรักษ์แพนด้ายักษ์ในจีน โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่อุทยานแห่งชาติ Wolong เมือง Wenchuan และในเมือง Bifengia มณฑลเสฉวน

หมีแพนด้า
กองทัพลูกแพนด้าในศูนย์วิจัยและเพาะพันธุ์แพนด้ายักษ์ Bifengxia มณฑลเสฉวน
หมีแพนด้า
ลูกแพนด้ายักษ์นอนกลิ้งกับพื้นหญ้าภายในศูนย์วิจัยและเพาะพันธุ์แพนด้ายักษ์ Bifengxia มณฑลเสฉวน

“ตรงกันข้ามกับหมีแพนด้าที่เราเห็นในสวนสัตว์ ในการ์ตูน หรือสื่ออื่นๆ แพนด้าดูเป็นสัตว์ตลกเฮฮา แต่อันที่จริงพวกมันค่อนข้างเข้าใจยาก” Vitale กล่าว ที่อุทยานแห่งชาติ Wolong สถานที่ซึ่งแพนด้าอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติขนาดใหญ่ ดังนั้นความท้าทายก็คือการรอให้พวกมันปรากฏตัวออกมา บางทีอาจเป็นหลังต้นไผ่ หรือเหนือยอดไม้

เป้าหมายของศูนย์อนุรักษ์แพนด้าเหล่านี้คือการปล่อยแพนด้าที่เกิดในศูนย์ให้สามารถใช้ชีวิตต่อไปได้เองตามธรรมชาติ นั่นหมายความว่าขั้นตอนการปฏิบัติงานจำเป็นต้องให้แพนด้าหลีกเลี่ยงการติดต่อกับมนุษย์ให้มากที่สุด ข้อกำหนดนี้ทำให้การทำงานของ Vitale ยากเข้าไปอีกขั้น ช่างภาพหญิงต้องสวมชุดแพนด้า พร้อมด้วยหน้ากาก และกลบกลิ่นกายด้วยปัสสาวะและอุจจาระของแพนด้า นั่งรอเช้าจรดเย็นกว่าโมเมนท์ที่ใช่จะปรากฏขึ้น ซึ่งการปลอมตัวในลักษณะนี้จะทำให้แพนด้าคิดว่า Vitale คือหมีแพนด้าที่มีรูปร่างแปลกออกไป

 

เผชิญหน้ากับความท้าทาย

ที่ศูนย์วิจัย Bifengxia ซึ่งเป็นทั้งสถานที่เพาะพันธุ์ และศูนย์ดูแลด้วย เอื้อโอกาสให้ช่างภาพสร้างปฏิสัมพันธ์กับแพนด้ามากกว่า อย่างไรก็ดีบรรดาเจ้าหน้าที่ยังคงให้ความสำคัญกับความเป็นอยู่ที่ดีของแพนด้ามากกว่าภาพถ่ายสวยๆ

“มันไม่ใช่แค่ความพยายามเข้าถึง และทำให้คนท้องถิ่นเชื่อใจ” Vitale กล่าว “แต่ความยากยังรวมถึงการทำงานกับสัตว์ป่าด้วย ลูกแพนด้าเหล่านี้เปราะบางมาก แต่พอผ่านไปหกเดือนพวกมันก็มีเขี้ยวเล็บงอกขึ้นมา”

“ยังไงพวกมันก็ยังเป็นหมี” Vitale เล่า

ขณะนี้ภาพถ่ายบันทึกประสบการณ์ตลอดสามปี รวมไปถึงบทเรียนที่เธอได้รับจากการทำงานร่วมกับแพนด้า ถูกรวบรวมและตีพิมพ์ลงในหนังสือ “Panda Love: the Secret Lives of Pandas”

หมีแพนด้า
ลูกแพนด้าสามตัวที่ได้รับการดูแลจากแม่ตัวเดียวกัน การถ่ายโอนแพนด้าที่อ่อนแอ หรือลูกแม่ทิ้งไปให้แม่ตัวใหม่จะเพิ่มโอกาสรอดชีวิตมากขึ้นให้แก่ลูกแพนด้า
หมีแพนด้า
ลูกแพนด้าวัยสามเดือนจำนวนสามตัวกำลังงีบหลับในโรงอนุบาลแพนด้า ปกติแล้วแม่แพนด้าที่ให้กำเนิดลูกแฝดมักล้มเหลวในการให้ความดูแลลูกอย่างเท่าๆ กัน ดังนั้นการพาลูกแพนด้ามาดูแลยังโรงอนุบาลชั่วคราวจึงเป็นการแก้ปัญหา

เมื่อสิ่งนั้นมีคุณค่ามากพอที่จะบันทึกเป็นภาพถ่าย คุณจะยอมเฝ้ารอ Vitale นึกถึงช่วงเวลาที่เธอต้องรอแพนด้าอยู่นานสองวันสองคืนเต็มโดยที่ยังไม่มีเหตุการณ์ใดๆ เกิดขึ้น เพื่อเก็บช่วงเวลาการออกลูกของแม่แพนด้า จนในที่สุด “ฉันสังเกตเห็นอะไรบางอย่างแปลกไป เลยเตรียมพร้อมที่จะถ่ายภาพ แล้วลูกแพนด้าก็ออกมาส่งเสียงกรีดร้องดังลั่น มันเกิดขึ้นเร็วมาก”

“แค่ไม่กี่วินาทีเท่านั้น” เธอเล่า “จากนั้นเจ้าหมิงหมิง (แม่แพนด้า) ก็จับลูกใส่ปาก และหันหลังให้เรา”

การได้เห็นแพนด้าออกลูก เป็นภาพที่ Vitale ประทับใจมาก “ในตอนที่เริ่มโปรเจค ฉันไม่ใช่คนที่คลั่งไคล้แพนด้า แต่หลังจากได้ใช้เวลาอยู่กับพวกมัน ตอนนี้ฉันรู้แล้วว่าทำไมผู้คนจึงพากันรักมัน”

 

ปฏิสัมพันธ์กับสัตว์

ระหว่างการทำโปรเจค Vitale ยกย่องสัตว์เหล่านี้ ในฐานะที่พวกมันไม่ได้มีดีแค่น่ารักเท่านั้น แต่ที่เธอชื่นชอบคือปฏิสัมพันธ์ที่พวกมันมีตามธรรมชาติ

“แพนด้าขโมยหัวใจฉันไปเลย ยิ่งในตอนที่คุณตระหนักได้ว่าเจ้าสัตว์หน้าขนเหล่านี้มันช่างมหัศจรรย์, ลึกลับ และมีคุณค่ามากมาย” เธอกล่าว

หมีแพนด้าตามธรรมชาติมีถิ่นอาศัยเพียงแห่งเดียวบนโลก คือบริเวณเทือกเขาทางตอนกลางของจีน พวกมันเป็นสัตว์สันโดษ และจะอยู่เป็นคู่ก็ต่อเมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์เท่านั้น แพนด้าวิวัฒนาการมาเป็นหลายล้านปี เพื่อให้ระบบย่อยอาหารของมันสามารถดึงสารอาหารจากพืชท้องถิ่นได้ นั่นคือต้นไผ่ ทว่านั่นหมายถึงหากสูญเสียถิ่นที่อยู่ไป นี่ก็เป็นการคร่าชีวิตแพนด้าเช่นกัน

ชีวิตที่พึ่งพาใบไผ่เพียงอย่างเดียว และประชากรที่กำลังลดจำนวนลงเรื่อยๆ จากการสูญเสียถิ่นอาศัยส่งผลให้แพนด้าถูกขึ้นทะเบียนเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ในทศวรรษ 1900 และตลอดการทำงานที่ผ่านมาของหน่วยงานจีน ในที่สุดเมื่อปี 2016 ที่ผ่านมา สถานะของพวกมันก็หลุดพ้นจากการเสี่ยงสูญพันธุ์ มาอยู่ที่ระดับเปราะบางต่อการสูญพันธุ์ (vulnerable) แทน โดยองค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ หรือ IUCN ท่ามกลางปัญหาการบุกรุกถิ่นอาศัยตามธรรมชาติของแพนด้าที่ยังคงเกิดขึ้น ในขณะเดียวกันอีกหนึ่งปัญหาใหญ่ก็คือ หมีแพนด้าเป็นสัตว์ที่มีลูกน้อย และมีลูกยาก

หมีแพนด้า
Liu Juan เจ้าหน้าที่ดูแลแพนด้าพยายามสร้างปฏิสัมพันธ์กับลูกแพนด้า ท่ามกลางความสนใจจากนักท่องเที่ยว
หมีแพนด้า
ลูกแพนด้าแรกเกิดจะยังมองไม่เห็น และแทบจะปราศจากเส้นขน พวกมันจะร้องเสียงดังเจื้อยแจ้วและมีขนาดตัวเพียง 1 ใน 900 เท่าของขนาดตัวแม่ ทว่าไม่ต้องใช้เวลานานเพราะแพนด้าเป็นหนึ่งในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เติบโตเร็วที่สุด ในเดือนแรกน้ำหนักตัวของมันจะเพิ่มจาก 4 ออนซ์เป็น 4 ปอนด์ อย่างรวดเร็ว

Vitale เล่าความประทับใจที่เกิดขึ้นในวันสุดท้ายของการทำงานตลอดสามปี ตอนนั้นเธออยู่ที่อุทยาน Wolong กำลังพยายามถ่ายภาพของแม่แพนด้ากับลูกน้อย “ลูกแพนด้าหลับตลอดเวลา หรือไม่แม่ของมันก็พยายามซ่อนมันเอาไว้ ฉันคิดเอาว่าวันสุดท้ายคงพอแค่นี้แล้ว แต่ก่อนที่จะจากไป แม่แพนด้าก็เอาลูกเข้าปาก มันปีนขึ้นไปบนเนินเขา ก่อนจะคายลูกน้อยใส่อุ้งมือและชูขึ้นมา คล้ายกับว่าต้องการโชว์ให้ฉันดู จากนั้นมันก็เดินกลับมายังที่เดิม”

บางทีเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอาจเป็นเพียงความบังเอิญ แต่สำหรับ Vitale นี่คือปฏิสัมพันธ์ทางอารมณ์และจิตวิญญาณที่แพนด้าแสดงให้มนุษย์เห็น ทั้งยังกระตุ้นให้เราตระหนักถึงตัวเราเอง หากเรารักแพนด้าแล้วก็ต้องกล้าที่จะลุกขึ้นมาปกป้องพวกมันด้วย ในฐานะสิ่งมีชีวิตร่วมโลก “และการปกป้องธรรมชาติก็เทียบเท่ากับการปกป้องตัวเราเองด้วย” Vitale กล่าว

เรื่อง Alexa Keefe

ภาพ Ami Vitale

หมีแพนด้า
ลูกแพนด้าแฝดตัวนี้ไม่ได้รับความใส่ใจจากแม่เท่าที่ควร มันเลยได้เข้าๆ ออกๆ โรงอนุบาล
หมีแพนด้า
ปกติแล้วลูกแพนด้าจะเริ่มหย่านมเมื่ออายุได้ราว 8 – 9 เดือน ไปจนถึงหนึ่งปี และมันจะเกาะติดกับแม่เป็นเวลา 2 ปี ก่อนที่จะได้ใช้ชีวิตเป็นของตนเอง
หมีแพนด้า
Zhang Xin เจ้าหน้าที่ดูแลแพนด้าประจำศูนย์วิจัยและเพาะพันธุ์แพนด้ายักษ์ Bifengxia กำลังชั่งน้ำหนักลูกแพนด้า “เราเก็บข้อมูลของแพนด้าโตเต็มวัย และแพนด้าเด็กทุกวันว่าพวกมันกินอะไร อุจจาระเป็นอย่างไร เราอยากให้ทุกตัวมีสุขภาพแข็งแรง” เธอกล่าว
หมีแพนด้า
แม่แพนด้าตัวหนึ่งกำลังอุ้มลูกน้อย
หมีแพนด้า
ลูกแพนด้าสองตัวเล่นกัน
หมีแพนด้า
แพนด้าวัย 6 เดือนกำลังเล่นสนุกอยู่ภายในศูนย์อนุรักษ์แพนด้า Duijangyan และเมื่ออายุได้หนึ่งปี มันจะเริ่มมองหาเพื่อน แพนด้าที่นี่แตกต่างตรงที่พวกมันใช้ชีวิตในสถานที่ปิด ต่างจากแพนด้าตามธรรมชาติที่มีชีวิตอย่างสันโดษ
หมีแพนด้า
แพนด้าชื่อ Ying Hua กับลูกน้อยของเธอ ในศูนย์วิจัยและเพาะพันธุ์แพนด้ายักษ์ Bifengxia
หมีแพนด้า
ลูกแพนด้าสองตัวกำลังฝึกปีนต้นไม้ แตกต่างจากศูนย์อื่น แพนด้าในศูนย์วิจัยและเพาะพันธุ์แพนด้ายักษ์ Bifengxia ถูกพยายามให้มีปฏิสัมพันธ์กับมนุษย์น้อยที่สุด เพราะเมื่อมันโตขึ้นแพนด้าเหล่านี้จะถูกปล่อยให้กลับไปอยู่ตามธรรมชาติ
หมีแพนด้า
แพนด้าวัย 6 เดือนในศูนย์อนุรักษ์แพนด้า Dujiangyan นอนแทะแครอทอย่างสบายใจ
หมีแพนด้า
ลูกแพนด้ากำลังสำรวจสภาพแวดล้อมรอบตัว
หมีแพนด้า
แพนด้าชื่อ Ye Ye และ Hua Jiao ลูกน้อยวัยสองปี กำลังสำรวจสภาพแวดล้อมในอุทยาน Wolong
หมีแพนด้า
แพนด้าแม่ลูกกำลังเล่นกันในอุทยาน Wolong แม่จะสอนให้ลูกของมันเอาตัวรอดได้เองตามธรรมชาติ ซึ่งบทเรียนที่ว่านี้รวมไปถึงการจดจำบรรดาผู้ล่าด้วย
หมีแพนด้า
พรางตัวท่ามกลางต้นไผ่? ย้อนกลับไปเมื่อราว 2 ล้านปีก่อน แพนด้าเคยเป็นสัตว์กินเนื้อ ก่อนที่จะเปลี่ยนมาเป็นสัตว์กินพืช

 

อ่านเพิ่มเติม

ฟอสซิลญาติแพนด้าอายุ 22,000 ปี

เรื่องแนะนำ

เสือดาว (สีดำ) ปรากฏตัวอีกครั้งในแอฟริกา ในรอบ 100 ปี

เสือดาว ตัวเมียแสดงภาวะเมลานิสซึม (Melanism) หรือภาวะที่ร่างกายผลิตเม็ดสีมากเกินปกติ ซึ่งเป็นเหมือนของหายาก ผู้คนมักกล่าว่า แมวดำนำมาซึ่งโชคร้าย แต่เมื่อ นิก พิลฟอร์ด รับรู้ว่ามี เสือดาว (สีดำ) ตัวหนึ่งป้วนเปี้ยนอยู่ในเคนยา เขารู้ทันทีว่าเขากำลังจะพบเจอกับสิ่งพิเศษ พิลฟอร์ด เป็นนักชีววิทยา ที่ทำงานวิจัยอยู่ในเคนยา เมื่อต้นปี 2018 เขาและทีมได้ติดตั้งกล้องดักถ่ายสัตว์ (Camera trap) ทั่วพื้นที่อนุรักษ์ลอยซาบา (Loisaba Conservancy) เข้าใช้เวลาไม่นานก็ได้พบกับสิ่งที่เขาตามหา เสือดาว ที่มีภาวะเมลานิสซึม ซึ่งหาตัวได้ยากมากๆ เสือตัวเมียวัยเยาว์ปรากฏตัวเคียงข้างกับเสือดาวอีกตัวที่มีขนาดใหญ่กว่าและมีสีสันปกติ สันนิษฐานว่าอาจจะเป็นแม่ของมัน ภาวะที่ตรงข้ามกับผิวเผือก หรือที่เรียกว่าเมลานิสซึม เป็นผลมาจากการแสดงออกของยีน (Gene expression) มีผลให้เซลล์ผลิตเม็ดสีออกมามากกว่าปกติ จึงปรากฏเป็นสีดำที่เส้นขนและผิวหนัง ในเคนยาเคยมีการกล่าวถึงถึงเสือดาวสีดำเมื่อนานมาแล้ว แต่การยืนยันทางวิชาการยังไม่มีข้อมูลเพียงพอ เมื่อเดือนมกราคม ที่ผ่านมา ภาพเสือดาวสีดำที่บันทึกได้จากทีมวิจัยได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร African Journal of Ecology ซึ่งเป็นภาพแรกที่ใช้การอ้างอิงข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ในรอบกว่า 100 ปีในแอฟริกา เมื่อปี 2017 มีการยืนยันว่าพบเสือดาวสีดำด้วยตาเปล่า ซึ่งไม่เพียงพอที่จะนำมาอ้างอิงได้ ภาพล่าสุดที่เคยบันทึกไว้ย้อนกลับไปเมื่อปี 1909 […]

มารู้จักบิลบี้ หรือ ‘กระต่ายอีสเตอร์’ แห่งออสเตรเลีย

บิลบี้ใหญ่ (Greater bilby) กำลังมีจำนวนลดลงเรื่อยๆ แม้กระทั่งในพื้นที่ต้นกำเนิดของพวกมันเอง ภาพถ่ายโดย ROLAND SEITRE, NATURE PICTURE LIBRARY การวิจัยครั้งใหม่บอกว่า บิลบี้ ใหญ่ หรือ แบนดิคูทหูกระต่ายใหญ่ (Greater bilby) จัดเป็นสัตว์ถูกคุกคาม จำพวกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกลุ่ม Marsupial ที่มีหูคล้ายกระต่าย นอกจากนี้ พบว่ายังมีสัตว์อีกหลายสิบสายพันธุ์ที่ขุดโพรงสำหรับเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยเช่นเดียวกับพวกมัน บิลบี้ใหญ่ หรือที่คนท้องถิ่นเรียก ‘อีสเตอร์บันนี่’ เป็นสัตว์ท้องถิ่นในออสเตรเลียจำพวกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่มีกระเป๋าหน้าท้อง และมีความสำคัญต่อระบบนิเวศมากกว่าที่เราคิด บิลบี้ใหญ่ (Greater bilby, Macrotis lagotis) หรือที่รู้จักกันในชื่อ แบนดิคูทหูกระต่ายใหญ่ (rabbit-eared bandicoot) อาศัยอยู่ในพื้นที่แห้งแล้ง ซึ่งครั้งหนึ่งเคยมีอยู่ในแผ่นดินของทวีปออสเตรเลียมากถึงร้อยละ 80 ทว่า เนื่องจากภาวะเสื่อมโทรมอันเป็นผลจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่และแหล่งอาหารที่ลดลง ซ้ำยังถูกคุกคามจากแมวป่า จิ้งจอก และสัตว์ต่างถิ่น ปัจจุบันสามารถพบบิลบี้ได้ในเขตทะเลทรายของเขตเวสเทิร์นออสเตรเลีย ควีนแลนด์ และเขตนอร์เทิร์นเทร์ริทอรี ซึ่งทางองค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและรัฐบาลออสเตรเลียพิจารณาว่า บิลบี้ เป็นสัตว์เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ กลุ่มอนุรักษ์ในออสเตรเลีย เช่น มูลนิธิปลอดกระต่ายในออสเตรเลีย […]

เต่าทะเล : หยัดยืนได้อีกนานเพียงใด

เต่าทะเลแยกสายวิวัฒนาการจากเต่าบกเมื่อกว่า 100 ล้านปีมาแล้ว พวกมันรอดชีวิตจากดาวเคราะห์น้อยที่ล้างเผ่าพันธุ์ไดโนเสาร์มาได้ และผ่านการสูญพันธุ์ทางทะเลเมื่อสองล้านปีก่อนที่ทำให้เครือญาติของมันหายไปกว่าครึ่ง ทุกวันนี้ เราพบเต่าทะเลได้ตามชายหาดในทุกทวีป ยกเว้นแอนตาร์กติกา และมีเต่าแหวกว่ายอยู่ในน่านน้ำเขตร้อนและเขตอบอุ่นทั่วโลก ถึงกระนั้น ภัยคุกคามใหม่ๆ โดยเฉพาะจากมนุษย์กำลังท้าทายความสามารถในการปรับตัวของพวกมัน