หมีขาว กับช่างภาพ และช็อตเด็ดที่เกือบหลุดมือไป - National Geographic Thailand

หมีขาว กับช่างภาพ และช็อตเด็ดที่เกือบหลุดมือไป

หมีขาว กับช่างภาพ และช็อตเด็ดที่เกือบหลุดมือไป

เรื่องและภาพถ่าย  เอาดุน ริคาร์ดเซน

ช่างภาพ เอาดุน ริคาร์ดเซน วางกล้องดักถ่ายภาพสัตว์ไว้ข้างๆ ช่องหายใจในบนแผ่นน้ำแข็งในอาร์กติก โดยหวังว่าจะจับภาพที่สมบูรณ์แบบของแมวน้ำ จากนั้น หมีขาว ตัวหนึ่งก็ปรากฏตัวขึ้นและกระตือรือร้นที่จะตรวจดูกล้องถ่ายภาพ

————————————————

ก่อนหน้านี้ไม่นาน  ผมเป็นมัคคุเทศก์นำทริปถ่ายภาพสัตว์ป่าที่สฟาลบาร์ กลุ่มเกาะซึ่งตั้งอยู่ครึ่งทางระหว่างแผ่นดินใหญ่ของนอร์เวย์กับขั้วโลกเหนือ หลังจากเดินทางบนเรือโดยสารขนาดเล็กเลียบไปตามชายฝั่งที่เป็นน้ำแข็งขรุขระสองวัน เราก็ไปถึงฮอร์นซุนด์ฟยอร์ดที่อยู่ปลายสุดทางตอนใต้ของกลุ่มเกาะสปิตส์เบอร์เกน พื้นที่เปราะบางและห่างไกลนี้มีสัตว์ป่าอุดมสมบูรณ์ และเรากำลังมองหาแมวน้ำกับ หมีขาว

เมื่อเราทอดสมอที่น้ำแข็งของฟยอร์ด เราพบเห็นแมวน้ำหลายตัวพักผ่อนอยู่บนน้ำแข็ง แต่ไม่มีหมีขาว ผมนึกอยากถ่ายภาพแมวน้ำขณะที่มันโผล่ขึ้นมาหายใจตรงช่องเปิดในน้ำแข็ง  ผมจึงติดตั้งกล้องและเซนเซอร์จับความเคลื่อนไหวไว้ใกล้กับขอบช่องนั้น แผนการคือเซนเซอร์จับความเคลื่อนไหวจะกดชัตเตอร์กล้องถ่ายภาพเมื่อแมวน้ำโผล่หัวขึ้นมาจากท้องน้ำด้านล่าง ภาพถ่ายจะจับภาพแมวน้ำกับสภาพแวดล้อมอันหนาวเหน็บและทารุณด้านหลังมัน

ระหว่างทางกลับไปที่เรือ ผมสงสัยว่าผมควรจะยึดกล้องไว้ให้แน่นเผื่อกรณีฉุกเฉินหรือไม่ แต่การกลับไปที่ช่องหายใจจะรบกวนแมวน้ำและอาจขัดขวางไม่ให้ผมได้ภาพที่ต้องการ ผมจึงตัดสินใจไม่กลับไป

หมีขาว
ภายใต้อาทิตย์เที่ยงคืน ข้างๆช่องหายใจในน้ำแข็งของอาร์กติก หมีขั้วโลกตัวหนึ่งพบบางสิ่งที่แปลกใหม่ นั่นคือกล้องถ่ายภาพและเซนเซอร์จับความเคลื่อนไหวของเอาดุน ริคาร์ดเซน เจ้าหมีดมกลิ่น ตะกุย และทำกล้องตกลงไปในน้ำ หนึ่งปีต่อมา ริคาร์ดเซนออกเดินทางอีกครั้งเพื่อกู้กล้องคืนมา

ต่อมาเวลาตีสอง ลูกเรือคนหนึ่งปลุกเราขึ้นมา  เขาเห็นหมีขาวตัวหนึ่งป้วนเปี้ยนอยู่ไกลๆ ใต้อาทิตย์เที่ยงคืน เราวิ่งไปยังหัวเรือเพื่อดูว่าจะเกิดอะไรขึ้น ตอนแรกเจ้าหมีเดินมาทางเรือ จากนั้นเปลี่ยนเส้นทางมุ่งหน้าไปยังกล้อง ผมฝันมานานแล้วถึงการถ่ายภาพหมีขาวขณะที่มันเฝ้ารออยู่ข้างๆช่องหายใจเพื่อจับแมวน้ำ ผมรู้ว่านี่เป็นภาพที่ถ่ายได้ยาก แต่ที่นี่ผมเห็นมันกำลังจะเกิดขึ้นตรงหน้า ฝันใกล้จะเป็นจริงแล้ว

เซนเซอร์จับความเคลื่อนไหวตอบสนองการเคลื่อนไหวของหมีขาว โดยการกระตุ้นให้กล้องเริ่มถ่ายภาพ เจ้าหมีเดินวนรอบกล้อง ดมเบาๆ และกระทั่งเลียกล้อง แล้วเคาะเซนเซอร์กับน้ำแข็ง คว้าขาตั้งกล้อง และจับมันกับกล้องคว่ำลงไปในช่อง กล้องห้อยอยู่กับสายเซนเซอร์ ผมภาวนาว่ามันจะยังอยู่อย่างนั้น อย่างน้อยผมจะได้กู้เมโมรีการ์ดที่มีภาพถ่ายขึ้นมาได้

หมีต้องได้ยินผมแน่ มันหยิบสายเซนเซอร์เข้าปากและเริ่มถอยกลับจากช่องหายใจ พร้อมกับดึงกล้องขึ้นมาด้วย

แล้วสายเซนเซอร์ก็ขาด กล้องกับเมโมรีการ์ดพร้อมภาพถ่ายระยะใกล้ของเจ้าหมีซึ่งยากยิ่งที่จะได้มา หายไปใต้น้ำแข็งลึกกว่า 140 เมตร

นั่นเป็นช่วงเวลาเลวร้ายที่สุดในอาชีพช่างภาพของผม หลังจากนั้นผมนอนหลับไม่สนิทเป็นเวลานาน ผมโกรธตัวเองมาก ผมจะปล่อยมันไปไม่ได้ ผมเริ่มมีความคิดบ้าๆเกี่ยวกับการกู้กล้องขึ้นมา ผมพยายามหาใครสักคนที่จะช่วยผมค้นหามัน แต่เพื่อนร่วมงานวิจัยเรื่องขั้วโลกบอกผมว่า กล้องน่าจะจมลงไปในโคลนนุ่มๆซึ่งพบได้ทั่วไปตรงข้างหน้าธารน้ำแข็ง ผมแทบจะล้มเลิกความคิดเลยทีเดียว

หมีขาว
หมีขาวกัดและดึงกล้องของริคาร์ดเซนจนพับลงไปในช่องเปิด

หมีขาว

หมีขาว
เจ้าหมีดึงสายเคเบิลของอุปกรณ์ตรวจจับความเคลื่อนไหว ขณะที่กล้องจมลงในน้ำ

หนึ่งปีต่อมา ผมขอเข้าร่วมการเดินทางที่คล้ายกันไปยังจุดเดิมบนเรือลำเดิม ผมได้รับอนุญาตให้นำยานควบคุมระยะไกล หรืออาร์โอวี (remotely operated vehicle: ROV) กับเพื่อนร่วมงานที่เป็นคนบังคับยานไปด้วย เราจะพยายามค้นหากล้อง ถ้าเราทำไม่สำเร็จ ผมจะได้รู้ว่าอย่างน้อยผมก็พยายามแล้ว จากนั้นผมอาจจะหยุดคิดถึงกล้องตัวนั้นได้ ผมเกลียดการล้มเลิกกลางคัน

เมื่อเรากลับไปถึงฮอร์นซุนด์ฟยอร์ด เรามีเวลาดำเนินการเพียงสี่ชั่วโมงเนื่องจากมีลูกค้าที่จ่ายเงินมาอยู่บนเรือ มีน้ำแข็งอยู่ข้างหน้าธารน้ำแข็งมากกว่าที่เคยมีในการเดินทางครั้งก่อน และเราสงสัยว่าการเดินไปไกลจากเรือจะปลอดภัยหรือไม่ ตามที่ผมรู้ หมีขาวอาจอยู่ใกล้ๆ เราตัดสินใจที่จะลองเสี่ยง เราเกือบจะหันหลังกลับหลายครั้ง แต่เมื่อเราจัดการหาเส้นทางปลอดภัยเพื่อไปยังจุดที่กล้องของผมหายไปเมื่อหนึ่งปีก่อนได้ ตอนนี้เราก็แค่ไปค้นหามัน

เราพบกับความยุ่งยากทางเทคนิคแทบจะทันทีและต้องนำอาร์โอวีขึ้นจากน้ำถึงสองครั้ง น้ำขุ่นมัวจนเราบังคับอาร์โอวีไม่ได้ และกระแสน้ำขึ้นลงทำให้ยานลอยไปจากจุดนั้น โอกาสเดียวที่เราจะหากล้องพบคือการนำยานลงจอดบนจุดที่กล้องหายไป ซึ่งดูเหมือนเป็นโอกาสอันริบหรี่

และแล้วราวกับปาฏิหาริย์ ในความพยายามครั้งที่สาม อาร์โอวีก็หากล้องพบ เราตะโกนและเต้นรำกันบนน้ำแข็ง

หมีขาว
หนึ่งปีผ่านไป ริคาร์ดเซนกลับมาตรงจุดเดิมอีกครั้งพร้อมทีมงานและยานควบคุมระยะไกลหรืออาร์โอวี (remotely operated vehicle: ROV)
หมีขาว
ยานอาร์โอวีถูกหย่อนลงในน้ำผ่านทางช่องเปิดในน้ำแข็ง

การฉลองของเราเกิดขึ้นก่อนเวลาอันควร เมื่อเราพยายามคว้ากล้อง สายเคเบิลของยานกลับพันกัน มือจับบนแขนกลของยานอยู่ห่างจากกล้องไม่ถึงสองเซนติเมตร ใกล้แต่ไม่ใกล้พอที่จะคว้ากล้องไว้ได้ เราได้ยินเสียงแขนกลขูดกับด้านข้างของกล้อง

จากนั้นเราก็ควบคุมอาร์โอวีไม่ได้  คนบังคับยานแน่ใจว่ามันพังแล้ว ผมถึงกับท้อแท้ยิ่งกว่าที่เคยเป็นเมื่อปีก่อนเสียอีก ผมสงสัยว่าจะดีกว่าไหมถ้าเราไม่ได้พบกล้องเลย

เรากู้อาร์โอวีขึ้นมาและเห็นว่าใบพัดติดอยู่กับสาหร่ายทะเล เรามีเวลาพอที่จะลองอีกแค่ครั้งเดียว เราทำการจอดอาร์โอวีบนกล้องได้เป็นครั้งที่สองอย่างน่าประหลาดใจ คราวนี้มือจับของยานคว้าขาตั้งกล้องไว้แน่น เรานำกล้องขึ้นมาบนน้ำแข็ง ผมส่งเสียงร้องดังที่สุดเท่าที่จะทำได้

กล้องถูกกัดกร่อน แต่ผมจัดการเอาเมโมรีการ์ดออกมาได้ ผมวางมันลงในน้ำกลั่นเพื่อป้องกันไม่ให้ถูกกัดกร่อนมากขึ้น ผมเก็บมันไว้อย่างนั้นจนกระทั่งกลับถึงแผ่นดินใหญ่ จากนั้นจึงติดต่อบริษัทที่ทำงานกู้ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่หายไปในคดีอาชญากรรม พวกเขากู้ภาพถ่ายของผมทั้งหมด 149 ภาพกลับมาได้

หมีขาว
ในความพยายามครั้งสุดท้าย แขนกลของยานอาร์โอวีจับกล้องและขาตั้งกล้องที่จมอยู่ได้ในที่สุด
หมีขาว
ยานอาร์โอวีค่อยๆ นำกล้องขึ้นสู่เบื้องบนอย่างปลอดภัย
หมีขาว
ริคาร์ดเซนกับกล้องที่กู้คืนมาได้ในสภาพผุกร่อน

น่าทึ่งมากที่ได้เห็นภาพเหล่านั้น ผมเห็นหมีขาวกำลังหายใจ เห็นมันเลียเลนส์กล้องจนเลนส์พร่ามัว เห็นมันแหย่เลนส์ด้วยอุ้งเท้าสีขาวขนาดใหญ่ขนปุกปุย และในตอนท้าย ผมเห็นขอบอันเลือนรางของช่องหายใจ

การกู้กล้องคืนมาได้คือความสำเร็จที่น่าพึงพอใจที่สุดในอาชีพช่างภาพของผมจนถึงทุกวันนี้ ผมไม่เคยประสบกับการที่อะดรีนาลินหลั่งขนาดนั้นเหมือนกับตอนที่ผมดึงกล้องขึ้นมาจากน้ำและวางลงบนน้ำแข็ง

หมีขาว
ส่วนหนึ่งของภาพถ่ายที่กล้องจับภาพหมีขาวไว้ได้ ริคาร์ดเซนกู้คืนภาพเหล่านี้ได้จากเมโมรีการ์ด

หมีขาว

————————————————-

เอาดุน ริคาร์ดเซน เป็นช่างภาพแนวธรรมชาติและอาจารย์ด้านชีววิทยาทางทะเลและน้ำจืดที่มหาวิทยาลัยอาร์กติกแห่งนอร์เวย์  นี่เป็นผลงานชิ้นแรกที่เขาถ่ายให้นิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก


อ่านเพิ่มเติม

หมีขาวหาอาหารยากลำบากขึ้น

เรื่องแนะนำ

คืนป่าให้ชีวิต ความสัมพันธ์ที่ไม่อาจตัดขาดของมนุษย์กับธรรมชาติ

เมื่อ 2559 ที่อาคารตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยใจกลางกรุงเทพมหานคร หลังฟัง ดร. สรณรัชฎ์ กาญจนะวณิชย์ ประธานมูลนิธิโลกสีเขียวนำเสนอชุดสไลด์เปิดงานประชุม “Rewilding Bangkok ฟื้นชีวิตป่าเมืองกรุง” เราเพิ่งเข้าใจถึงความเป็นมาของกรุงเทพมหานครย้อนกลับไปไม่ใช่แค่กว่า 200 ปีก่อน แต่เป็นเมื่อ 20,000 ปีที่แล้ว จะว่าไปก็ไม่ไกลเกินไป แต่ทำไมเราถึงไม่เคยสนใจมาก่อน  แผ่นดิน ทะเล แม่น้ำ และระดับน้ำเค็มน้ำจืดเปลี่ยนแปลงไปมาตามกาลเวลา ภาคกลางตอนล่างของไทยเคยถูกน้ำทะเลท่วมหลังสมัยน้ำแข็งถึงสุพรรณบุรี (เลยไม่แปลกที่กฤชจะคิดว่ากรุงเทพฯ มีดินเค็มที่ต้นขลู่ขึ้นได้) แถมไม่เคยคิดจินตนาการเลยด้วยว่า การเชื่อมต่อกันของแผ่นดินจากอินโดจีนยันบอร์เนียว จากแม่น้ำสยามโบราณถึงแม่น้ำโขง จะทำให้ไทยในปัจจุบันเป็นถิ่นอาศัยของปลาน้ำจืดหลากหลายเป็นอันดับ 9 ของโลก เฉพาะในแม่น้ำเจ้าพระยาปัจจุบันก็มีพันธุ์ปลามากถึง 280 ชนิด เรื่องที่ฟังแล้วตื่นเต้นที่สุดคือ ภายในเวลาไม่เกินสองศตวรรษจนมาถึง 50 ปีที่ผ่านมา กรุงเทพมหานครหรือบางกอกเคยมีสัตว์ป่าชุกชุม  สังฆราชปาเลอกัวบันทึกไว้ในสมัยรัชกาลที่ 3 ว่า ชาวบ้านญวนสามเสนแขวนเนื้อจระเข้ขายราคาถูกกว่าเนื้อหมู  ช้างป่าถูกคล้องแถวบางซื่อ กวางทุ่งย่านมหานาคออกมากินหญ้าและถูกชาวบ้านตีด้วยไม้และใช้ปืนยิง กระเรียนขนาดใหญ่ยังมีให้เห็น จระเข้น้ำเค็มแถวบางนาเคยคาบคนไป  และมีบันทึกว่า เมื่อสัก 120 ปีก่อน สมันหรือกวางทุ่งที่พบในไทยเพียงแห่งเดียวในโลกยังมีอยู่อย่างชุกชุม แต่ถูกล่าอย่างหนัก และพอถึง พ.ศ. 2481 […]

ช่วยด้วย! ช้างตกทะเล

เจ้าช้างตัวนี้ถูกน้ำทะเลพัดออกจากฝั่งเกือบ 15 กิโลเมตร (8 ไมล์ทะเล) ขณะเดินข้ามข้ามทะเลสาบน้ำเค็มชายฝั่ง Kokkilai เพื่อไปยังป่าอีกฝั่งหนึง เจ้าหน้าที่ลาดตระเวนพบช้างตัวดังกล่าวกำลังพยายามลอยตัวในทะเลจากฝั่งทางตะวันออกเฉียงเหนือของศรีลังกา  เจ้าช้างเกือบจะจมน้ำ ได้แต่ชูงวงไว้หายใจและเหนื่อยอ่อน  เจ้าหน้าที่ทหารเรือของศรีลังการเชื่อว่าช้างตัวดังกล่าวพยายามข้ามสันดอนทะเลสาบน้ำเค็มชายฝั่ง Kokkilai ซึ่งอยู่ตรงกลางของเขตรักษาพันธุ์สัตว์และระหว่างผืนป่าสองแห่งที่บรรดาช้างใช้เป็นทางลัดเดิน กระทั่งว่ายน้ำข้ามเป็นประจำ เจ้าหน้าที่ทหารเรือในชุดประดาน้ำต้องว่ายน้ำจากเรือเพื่อคล้องเชือกรอบตัวช้าง  อีกคนต้องขึ้นขี่หลังนำทางเจ้าช้างหลงทะเลกลับขึ้นฝังอย่างปลอดภัย เรื่องช้างว่ายน้ำไม่ได้เป็นเรื่องแปลกประหลาด  สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่อย่างช้างลอยตัวในน้ำและว่ายน้ำได้โดยอาศัยงวงช่วยหายใจ และช้างถือเป็นนักว่ายน้ำที่เก่งที่สุดในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อาศัยอยู่บนบก ถ้าไม่นับนักกีฬาว่ายน้ำมืออาชีพ  ช้างอินเดียชื่อราชัน วัย 66 ปีที่เพิ่งล้มไปเมื่อปีก่อน ก็เป็นนักว่ายน้ำผู้โด่งดังในยูทูป  แต่หากช้างต้องว่ายน้ำทะเลต่อเนื่องกันนานเกินไป มันจะเหนื่อยมากเนื่องจากใช้พลังงานมากเกินไปในการเอาชีวิตให้รอด และน้ำทะเลก็เป็นอันตรายต่อผิวช้าง หากมันต้องแช่อยู่นานๆ  ในศตวรรษที่ผ่านมา ประชากรช้างศรีลังกาลดลงถึงร้อยละ 65 เพราะการตัดไม้ทำลายป่า  ปัจจุบันช้างศรีลังการถูกคุ้มครองตามกฎหมาย เรื่อง ซาร่าห์ กิบเบ็น   อ่านเพิ่มเติม : แกะรอยงาช้างเถื่อน, ฮัดเช้ย! ขอน้ำมูกหน่อยนะ : นักวิทยาศาสตร์ใช้โดรนเก็บน้ำมูกวาฬ, จะเป็นอย่างไร? เมื่อทดลองตั้งกล้องถ่ายต้นไม้ไว้ 1 ปี