คริสต์มาส กับวิวัฒนาการเทศกาลข้ามศตวรรษ - National Geographic Thailand

คริสต์มาส กับวิวัฒนาการเทศกาลข้ามศตวรรษ

คริสต์มาส เทศกาลแห่งการเฉลิมฉลองที่ทั้งสุขสันต์และสดใส แล้วเหตุใดกันที่ทำให้คริสต์มาสได้รับความนิยมทั่วโลกมากมายขนาดนี้?

คำสอนของคริสต์ไม่ได้กล่าวถึงวันประสูติของพระเยซู หากเพียงแต่บอกเล่าเรื่องราวการปฏิสนธินิรมลและทรงประสูติอย่างสมถะ นักประวัติศาสตร์ไม่เห็นด้วยกับที่ว่า วันที่ 25 ธันวาคม มีความเกี่ยวข้องกับคริสต์มาส อย่างไรก็ตาม ในปี ค.ศ.336 คริสตจักรในกรุงโรมได้ทำการเฉลิมฉลองคริสต์มาสในวันนั้น ซึ่งประจวบเหมาะกับเทศกาลเหมายัน (วันที่กลางคืนในซีกโลกเหนือยาวนานกว่ากลางวัน) เลี้ยงฉลองพระเสาร์ของโรมัน นี่จึงเป็นเหตุผลที่ว่า บางคนก็ฉลองคริสต์มาสในเดือนมกราคม

ภาพวาดนี้มีชื่อว่า Adoration of the Magi โดย Juan Correa de Vivar พรรณนาถึงปราชญ์ 3 คนที่มาเยี่ยมเยียนพระเยซูคริสต์แรกประสูติพร้อมกับมอบของขวัญให้กับพระองค์ แม้ว่าปัจจุบันจะมีการเฉลิมฉลองในวันที่ 25 ธันวาคม แต่คำสอนไม่ได้กล่าวถึงวันที่ทรงบังเกิดของพระเยซู (ภาพ JUAN CORREA DE VIVAR, ORONOZ/ART RESOURCE)
พระเจ้าชาร์เลอมาญ จักรพรรดิแห่งโรมันตะวันตก ณ มหาวิหารเซนต์ปีเตอร์ กรุงโรม ในวันคริสต์มาส ค.ศ. 800 ในเวลานั้น โบสถ์คริสต์ได้เริ่มฉลองคริสต์มาสในวันที่ 25 ธันวาคม ถึงแม้ว่านักประวัติศาสตร์จะไม่เห็นด้วยกับวิธีการกำหนดวันของคริสตจักร (ภาพ ART RESOURCE)
เดือนธันวาคม และเทศกาลคริสต์มาส รายละเอียดถูกสลักลงบนเสาหินในศตวรรษที่ 12 ณ รัฐซูวินญี ประเทศฝรั่งเศส (ภาพ A DAGLI ORTI / NPL – DEA PICTURE LIBRARY, BRIDGEMAN IMAGES)

เทศกาลฤดูหนาวจัดขึ้นทั่วโลกตั้งแต่ครั้งโบราณ จนในที่สุดประเพณีเหล่านั้นก็เชื่อมโยงกันกับคริสต์มาส ยกตัวอย่างเทศกาลเหมายันดั้งเดิมของเยอรมันที่เต็มไปด้วยช่อดอกไม้และการเฉลิมฉลอง หรือดรูอิด (ผู้นำศาสนา) ของชาวเคลท์ที่จัดเทศกาลครีษมายันยาวนานตลอดสองวันไปพร้อมกับการจุดเทียนและตกแต่งบ้านด้วยต้นฮอลลี่หรือแขวนมิสเซิลโท

ไม่มีสัญลักษณ์คริสต์มาสใดที่น่าจดจำไปมากกว่าซานตาคลอส ชายมีหนวดผู้มีที่มาจากเซนต์นิโคลัส บิชอปชาวกรีกในศตวรรษที่สาม ผู้เกี่ยวข้องกับการมอบของขวัญประจำเดือนธันวาคม ในภาพวาดของรัสเซีย เซนต์นิโคลัสรายล้อมด้วยฉากต่างๆ จากชีวิตของเขา (ภาพ HIP, ART RESOURCE)
ซานตาคลอสกำลังฟังวิทยุในการ์ดโฆษณาปี 1924 สำหรับนิตยสารเซนต์นิโคลัส เมื่อผู้อพยพหลั่งไหลเข้ามาในสหรัฐอเมริกา พวกเขานำเอาประเพณีของตนเองติดตัวมา รวมถึงเซนต์นิคชราร่าเริงผู้นี้ด้วย (ภาพ ART RESOURCE)
การผลิตซ้ำซานตาคลอสเกิดขึ้นหลายครั้งตลอดประวัติศาสตร์ รวมถึงการ์ดคริสต์มาสของฮังการีสมัยศตวรรษที่ 20 ที่วาดภาพคุณพ่อคริสต์มาสในเสื้อคลุมสีน้ำเงินและหมวกที่ประดับประดาด้วยขนสัตว์ พร้อมกันกับถือกระสอบของเล่นกับตะกร้าผลไม้ (ภาพ ART RESOURCE)
ภาพพิมพ์อังกฤษสมัยศตวรรษที่ 19 แสดงภาพซานตาคลอสที่เต็มไปด้วยของขวัญและต้นคริสต์มาสใต้แสงเทียน นักประวัติศาสตร์ส่วนใหญ่ตามรอยต้นกำเนิดของต้นคริสต์มาสไปยังประเทศเยอรมนี แต่ประเพณีนี้กลายมาเป็นที่นิยมในศตวรรษที่ 19 จากราชวงศ์อังกฤษ (ภาพ ART RESOURCE)
การ์ดคริสต์มาสฝรั่งเศสปี 1900 แสดงภาพคุณพ่อคริสต์มาสกำลังนำของขวัญไปให้เด็กๆ การพรรณาถึงซานตาคลอสส่วนใหญ่แสดงให้เห็นว่าเขาเดินทางมอบของขวัญให้กับเด็กดีทั่วโลก (ภาพ ART RESOURCE)

เมื่อเวลาผ่านไป คริสต์มาสได้รับความนิยม และกลายเป็นประเพณีใหม่ ในยุคกลางของอังกฤษ คริสต์มาสกินระยะเวลายาว 12 วัน ซึ่งเกี่ยวพันกับความสนุกสนานรื่นเริงในทุกรูปแบบ ตั้งแต่การเล่นละครไปจนถึงการประกวดเพื่อฉลองการประสูติของพระเยซู เช่นนั้นแล้วดนตรี การให้ของขวัญ และของประดับตกแต่งจึงกลายมาเป็นวิถีปฏิบัติประจำเทศกาล

งานเลี้ยงคริสต์มาส อย่างเช่นมื้อค่ำวันคริสต์มาสสุดหรูในเยอรมนีสมัยศตวรรษที่ 15 เป็นประเพณีในยุโรปมาช้านาน ช่วงยุคกลางของอังกฤษ คริสต์มาสเป็นเทศกาลแห่งความสนุกสนานทุกรูปแบบซึ่งกินเวลายาวนานถึง 12 วัน (ภาพ BRIDGEMAN IMAGES)
จดหมายคริสต์มาสปี 1984 กับข้อความที่ว่า “สุขสันต์วันคริสต์มาส” ในภาษาเยอรมัน ต้นคริสต์มาสไม่ใช่เพียงประเพณีเดียวที่มีต้นกำเนิดมาจากประเทศเยอรมนี ตุ๊กตานัทแครกเกอร์และปฏิทิน Advent (ปฏิทินนับถอยหลังสู่วันคริสต์มาส) ต่างก็มีต้นกำเนิดจากเทศกาลคริสต์มาสแบบเยอรมัน (ภาพ UTE FRANZ-SCARCIGLIA, ART RESOURCE)
หญิงสาวยืนถือหุ่นกระบอกและต้นคริสต์มาส บนภาพประกอบของศิลปิน Friedrich Stahl บนปกนิตยสาร Moderne Kunst ของเยอรมัน (ภาพ FRIEDRICH STAHL/DE AGOSTINI PICTURE LIBRARY, BRIDGEMAN IMAGES)

 

ชาวอเมริกันหล่อหลอมประเพณีในวันคริสต์มาสด้วยการแลกของขวัญ ในศตวรรษที่ 20 กระดาษห่อของขวัญเข้ามาแทนที่การห่อของขวัญด้วยกระดาษสีน้ำตาล เมื่อ Rollie B. Hall ผู้ซึ่งน้องชายของเขาเป็นผู้ก่อตั้ง Hallmark Cards ได้ใช้กระดาษหุ้มซองจดหมายสไตล์ฝรั่งเศสมาห่อของแทนกระดาษในร้านที่หมดไป เช่นเดียวกันกับที่ Hallmark ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์การ์ดคริสต์มาสสมัยใหม่ แทนที่กระดาษการ์ดใบเล็กจากช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ด้วยการ์ดใบใหญ่เปิดหน้าคล้ายหนังสือสำหรับบอกความรู้สึกที่เป็นส่วนตัวขึ้น

ภาพประกอบบอกเล่าเรื่องราวช่วงเย็นอันแสนวุ่นวายในลอนดอน ที่ซึ่งนักช็อปคริสต์มาสรีบไปหยิบต้นหมายและของขวัญจากงานออกร้านของเล่น แม้ว่าคริสต์มาสจะมีต้นกำเนิดมาจากศาสนา แต่ก็กลายเป็นวันหยุดที่มีการค้าขายทางโลกมากขึ้น (ภาพ BRIDGEMAN IMAGES)
การ์ดคริสต์มาสสำหรับครอบครัวแสดงให้เห็นกิ่งก้านของต้นฮอลลี่และผลเบอร์รี่สีแดงอันเป็นสัญลักษณ์ประจำฤดูกาล การส่งการ์ดหากันเป็นประเพณีคริสต์มาสสำหรับหลายครอบครัว โดยบางส่วนได้รับอิทธิพลจากการ์ด Hallmark (ภาพ BRIDGEMAN IMAGES)
คริสต์มาส
หน้าปกการ์ดคริสต์มาสใบนี้แสดงให้เห็นฉากคริสต์มาสอันเป็นตำนาน : ซานตาคลอสปีปล่องไฟเพื่อส่งของขวัญ ในขณะที่ทีมกวางเรนเดียร์กำลังรออยู่บนหลังคาพร้อมกับเลื่อน
(ภาพ BRIDGEMAN IMAGES)

จากการสำรวจในปี 2019 ชาวอเมริกันมากกว่า 9 ใน 10 เฉลิมฉลองเทศกาลคริสต์มาส แต่เพียง 35% เท่านั้นที่มองว่าเป็นเทศกาล ‘เคร่งศาสนา’ แต่เมื่อผ่านเวลาของการผสมปนเประหว่างลัทธิกับประเพณีทางศาสนา วันหยุดนี้จึงมอบบางอย่าง สำหรับทุกคนที่เฉลิมฉลอง ไม่ว่าจะเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือไม่ก็ตาม

 

เรื่อง ERIN BLAKEMORE

 


อ่านเพิ่มเติม ในคืนวันคริสต์มาส ซานตาคลอสต้องเหนื่อยขนาดไหน?

 

เรื่องแนะนำ

หยิบเท่าที่จำเป็น ให้เท่าที่ทำได้ – หลักการที่แท้จริงของตู้ปันสุข

ที่มาภาพ Facebook: The Little Free Pantry https://www.facebook.com/littlefreepantry/photos/a.1046213478786893/4567812126626993/?type=3&theater ตู้ปันสุข โครงการแบ่งปันอาหารช่วยเหลือผู้ที่ได้รับผลกระทบทางเศรษฐกิจจากไวรัสโควิด-19 กับหลักปฏิบัติที่ทำให้การช่วยเหลือเช่นนี้ยั่งยืนและมีความสุขทั้งผู้ให้และผู้รับ การแพร่ระบาดของไวรัส โควิด-19 ทำให้สังคมไทยต้องประสบปัญหาทางด้านสาธารณสุข ไวรัสดังกล่าวทำให้มีผู้คนต้องรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาลนับพันคนและมีผู้เสียชีวิต และในอีกด้านหนึ่ง ก็ทำให้เกิดปัญหาทางด้านเศรษฐกิจและสังคม นั่นคือการออกมาตรการการปิดเมือง (Lockdown) หยุดกิจกรรม รวมไปถึงกิจการ ภาคธุรกิจต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของผู้คนทั้งประเทศ ทำให้มีคนจำนวนมากต้องกลายเป็นคนที่ขาดรายได้ หรือตกงาน ส่งผลต่อการใช้ชีวิตที่ยากลำบากมากขึ้น ในสังคมไทย มีการช่วยเหลือผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนทางเศรษฐกิจจากโควิด-19 ทั้งจากรัฐบาล บริษัทเอกชน หรือแม้กระทั่งบุคคลหรือกลุ่มคนธรรมดาที่คิดหาวิธีการช่วยเหลือผู้ที่ประสบปัญหาในรูปแบบที่ต่างกันออกไป นับตั้งแต่ต้นเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา รูปแบบการช่วยเหลือซึ่งกำลังเกิดขึ้นและได้รับความนิยมคือโครงการ “ตู้ปันสุข” อันเป็นโครงการที่มีรูปแบบของ ‘ตู้กับข้าวของชุมชน’ ที่มุ่งช่วยเหลือคนในชุมชนด้วยการให้คนที่มีกำลังช่วยเหลือร่วมแบ่งปันของต่างๆ นำมาใส่เอาไว้ให้กับคนที่ต้องการมาเปิดตู้กับข้าวนี้เพื่อหยิบไปใช้ได้ฟรี ซึ่งโครงการนี้มุ่งหวังช่วยเหลือผู้คนที่เดือดร้อนให้ผ่านวิกฤตจาก โควิด-19 ไปด้วยกัน ไอเดียตู้ปันสุขมีต้นแบบมาจากโครงการ Little Free Pantry ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งมีหลักการสำคัญว่า Take what you need, give what you can – […]

มาทำโลงศพของคุณกันเถอะ!

ทุกๆ สัปดาห์ กลุ่มผู้สูงอายุในนิวซีแลนด์มีกิจกรรมที่พวกเขาทำร่วมกันนั่นคือการทำโลงศพ มันอาจฟังดูน่ากลัวแต่บรรยากาศการทำงานของเขานั้นเป็นไปอย่างสนุกสนานและอบอุ่นด้วยมิตรภาพ ชมรม DIY โลงศพของตัวเองนี้มีชื่อว่า “Coffin Clubs” มีจุดประสงค์เพื่อช่วยให้ผู้สูงอายุสามารถรับมือกับความตายได้ดียิ่งขึ้น ด้วยกระบวนการสร้างและตกแต่งโลงศพของตนเอง ที่สุดท้ายแล้วหากยังไม่ได้ใช้ก็สามารถนำไปเป็นเฟอร์นิเจอร์ประดับบ้านได้ นอกจากนั้นการพบปะสังสรรค์ผู้สูงอายุในวัยเดียวกันยังช่วยลดความเครียด ความโดดเดี่ยว ตลอดจนลดค่าใช้จ่ายที่จะเกิดขึ้นในงานศพจริงอีกด้วย ติดตามเรื่องราวของพวกเขาได้ผ่านภาพยนตร์สั้นที่จัดทำโดย  Briar March ในรูปแบบมิวสิเคิล   อ่านเพิ่มเติม : ฤาษีประหลาดแห่งหน้าผาศักดิ์สิทธิ์, ผู้คนที่ตกค้างอยู่ในโรงแรมหรูสมัยสหภาพโซเวียต

เพื่อปกป้องแผ่นดิน ชาวโคลอมเบีย เหล่านี้ต้องจ่ายด้วยชีวิต

นับจากปี 2016 ชาวโคลอมเบีย ที่เป็นผู้นำชุมชนถูกสังหารแล้ว 1,297 ราย หลังออกมาต่อต้านการรุกล้ำของนักพัฒนาที่ดินและแก๊งค้ายาเสพติด หลุยส์ มานูเอล ซาลามังกา ทรงตัวอยู่บนบานประตูท้ายรถกระบะมีหลังคาที่โคลงเคลง เขาเกาะตะแกรงหลังคาไว้แน่น ขณะรถแล่นปัดไปปัดมาตามถนนชนบทลดเลี้ยวในเทือกเขาแอนดีส ตอนนั้นเป็นช่วงรุ่งสางของวันที่ 22 พฤษภาคม ปี 2018 และนูโดเดอัลมากวยร์ เขตเขาสูงรูปโดมอันอุดมสมบูรณ์ทางตะวันตกเฉียงใต้ของโคลอมเบีย เพิ่งตื่นจากหลับใหล เรากำลังมุ่งหน้าไปยังคินชานา หมู่บ้านขนาดราว 90 ครัวเรือนที่ซุกตัวอยู่ในเนินเขาเขียวชอุ่มกลาง สายหมอกของจังหวัดอุยลา ภูมิภาคที่ขึ้นชื่อเรื่องการปลูกกาแฟ การสำรวจน้ำมัน และแหล่งต้นน้ำของแม่น้ำหลัก หลายสาย ทั้งยังเป็นต้นทางทอดสู่ชุมชนเล็กๆ ชื่อลาไกตานา และแหล่งโบราณคดีซึ่งมีศิลปวัตถุยุคก่อนโคลัมบัสอย่างบรรดาเทพเจ้าหินและคูหาฝังศพที่มีอายุในช่วงศตวรรษที่หนึ่งถึงแปด โบราณวัถตุเหล่านี้ถูกค้นพบอีกครั้ง ในปี 1942 และช่วยให้ภูมิภาคนี้เป็นที่รู้จักของโลกภายนอก ซาลามังกาอุทิศหน้าที่การงานของตนเพื่อศึกษาและรักษาประวัติศาสตร์ข้างต้น ชายวัย 64 ปีผู้นี้เป็น นักมานุษยวิทยาที่มีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่งของโคลอมเบีย เขาพูดจานุ่มนวล เลือกเฟ้นถ้อยคำ ใบหน้าอ่อนโยน ทรงกลมรับกับจมูกกลมๆ รวมเป็นบุคลิกสุขุม อบอุ่น เหมือนความสบายของเสื้อสเวตเตอร์นุ่มฟู ผมมาหาซาลามังกาในช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านอันตึงเครียดสำหรับโคลอมเบีย ประเทศที่เผชิญกับความขัดแย้งรุนแรงถึงขั้นใช้อาวุธอยู่ครึ่งศตวรรษ ตอนนั้น ผมกำลังลัดเลาะไปตามแม่น้ำมักดาเลนา ลำน้ำ สายหลักในตำนานที่ทอดยาวกว่า […]

สถานการณ์อันยากลำบากในมัณฑะเลย์, เมียนมา ช่วงไวรัสโคโรนา และการช่วยเหลือกันของชาวเมือง

โค วิน อ่อง ซึ่งเป็นครู ทำหน้าที่เป็นผู้จัดการกลุ่มภาคประชาสังคมของคน มัณฑะเลย์ ที่ชื่อว่า ป้องกันมัณฑะเลย์จาก COVID-19 (Stop Mandalay from COVID-19) “บางคนกล่าวว่าพวกเรามีภูมิคุ้มกันเนื่องระบบสาธารณสุขของเรามีขีดความสามารถจำกัด” วิน อ่อง กล่าวติดตลกแล้วเสริมว่า “เราปรับตัวแล้ว แอนติบอดีของเราไม่กลัวไวรัสหรอกครับ” ผู้คนใน มัณฑะเลย์ เมืองใหญ่อันดับสองของเมียนมากำลังรวมตัวกันเพื่อเตรียมเผชิญหน้ารับมือกับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้น มัณฑะเลย์, เมียนมา – “คุณรู้วิธีการแจกจ่ายอาหารไหม” อ่อง โค โค (Aung Ko Ko) พยายามเรียนรู้วิธีการบรรเทาภัยพิบัติที่รวดเร็ว เขาเป็นผู้จัดการหนุ่มของโรงแรมในเมืองมัณฑะเลย์ เมืองที่ใหญ่เป็นอันดับสองของเมียนมา เขาเอามือไถโทรศัพท์สมาร์ตโฟน ค้นหาคำแนะนำด้านโภชนาการสำหรับความช่วยเหลือทางอาหารระหว่างภัยพิบัติทางอาหาร (ทุกขภิกขภัย) ซึ่งอาจเป็นจุดจบที่เป็นไปได้ของการระบาดของไวรัส COVID-19 ท่ามกลางเศรษฐกิจโลกที่อ่อนแรง เขาส่งข้อความหาบรรดาเพื่อนฝูงเพื่อจัดการนับจำนวนกลุ่มประชากรผู้เปราะบางที่สุดในเมือง ซึ่งโดยหลักแล้วจะเป็นผู้ไร้บ้าน แต่ก็มีแรงงานรายวันผู้ยากจนที่ไม่สามารถกักตัวร่วมกับความหิวโหยได้เช่นกัน “เราไม่รู้เลยว่ากำลังทำอะไร” โค โค ยอมรับระหว่างดึงถุงมือพลาสติกสำหรับทำอาหารที่ต้องนำมาใช้เป็นเครื่องมือสำหรับป้องกันไวรัส และออกไปส่งถุงขนมปังกรอบโดยรถสามล้อเครื่อง “แต่เราก็พยายามช่วยเหลือกันอยู่” หนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในโลกด้วยรายได้ต่อประชากรเพียง 1,200 ดอลลาร์สหรัฐ ( ราว […]