วันคุ้มครองโลก 2070: อีก 50 ปี โลกจะสวยด้วยมือเราหรือไม่ -National Geograhphic Thailand

วันคุ้มครองโลก 2070: อีก 50 ปี โลกจะสวยด้วยมือเราหรือไม่

ในปี 2070 ชีวิตจะแตกต่างออกไปและร้อนขึ้น แต่เราจะค้นพบหนทางจำกัดการปล่อยคาร์บอน อยู่ร่วมกับธรรมชาติ และอยู่ดีมีสุขอีกครั้ง

แม่ของฉันกำลังเย็บฝักยูคาลิปตัสประดับชุดกระโปรงที่ตัดจากผ้าเนื้อพลิ้วสีเขียวอ่อน ระหว่างพูดคุยหัวเราะร่วนกับเพื่อนๆ แม่เพิ่งอายุ 19 ปี

ตอนนั้นเป็นเดือนกุมภาพันธ์ปี 1970 ไม่กี่เดือนก่อน วันคุ้มครองโลก (Earth Day) ครั้งแรก นักศึกษาที่วิทยาลัยแซนโฮเซสเตตกำลังเตรียมจัดงาน “เซอร์ไววัลแฟร์” ซึ่งพวกเขาวางแผนจะประกอบพิธีฝังรถฟอร์ดมาเวอริกสีเหลืองใหม่เอี่ยมคันหนึ่ง รถคันนี้รวมทั้งรถที่ใช้เครื่องยนต์เผาไหม้ภายในทั้งหมดจะได้รับการประกาศว่าตายแล้ว

เพราะพวกมันสำรอกมลพิษที่มีส่วนก่อหมอกควันเลวร้ายในแซนโฮเซและเมืองอื่นๆ ทั่วโลก พอล เอเวอรี นักข่าวหนังสือพิมพ์แซนแฟรนซิสโกโครนิเคิล เขียนไว้ว่า รถมาเวอริกคันที่ว่า “ถูกเข็นผ่านย่านดาวน์ทาวน์ของแซนโฮเซในขบวนแห่ที่นำโดยศาสนาจารย์สามคน และกลุ่มนักศึกษาหญิงสวมเสื้อกาวน์คล้ายผ้าห่อศพสีเขียว”

ห้าสิบปีให้หลัง แม่ยังจำเสื้อคลุมที่ว่านั้นได้ นักศึกษาในวันนั้นห่วงใยเรื่องแหล่งนํ้าปนเปื้อน ปัญหาประชากรล้นโลก และอากาศเป็นพิษ แต่แม่เป็นคนมองโลกสวย “แม่เชื่อว่ามนุษย์จะลุกขึ้นมาจัดการกับปัญหาได้เมื่อจำเป็น” แม่บอก และในระดับหนึ่งเราก็ทำเช่นนั้นจริงๆ รถยนต์ในสหรัฐฯ สะอาดขึ้นถึงร้อยละ 99 เมื่อเทียบกับสมัยนั้น เพราะการบังคับใช้กฎหมายควบคุมมลพิษ

ฉันไม่ได้ความสามารถในการเย็บปักถักร้อยมาจากแม่ ในวัย 41 ปี  ฉันยังเอาเสื้อผ้าไปให้แม่ซ่อมเหมือนเดิม แต่ฉันได้นิสัยมองโลกสวยมา และทุกวันนี้ พวกเรามีปัญหาท้าทายใหม่ๆให้ลุกขึ้นมาจัดการ

วันคุ้มครองโลก
ถูกใจใช่เลยไหม! เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ปี 1970 ก่อนถึงวันคุ้มครองโลก (Earth Day) ครั้งแรก นักศึกษาวิทยาลัยแซนโฮเซสเตตซื้อรถฟอร์ดมาเวอริกใหม่เอี่ยมมาคันหนึ่ง เข็นไปยังใจกลางวิทยาลัย แล้วฝังลงไปใต้ดินลึก 3.5 เมตร พิธีกรรมนี้เป็นการประกาศต่อต้านการก่อหมอกควันพิษและเป็นส่วนหนึ่งของสัปดาห์ “เซอร์ไววัลแฟร์” ที่ส่งผลให้เกิดการก่อตั้งภาควิชาวิทยาการสิ่งแวดล้อมแห่งแรกๆ ในมหาวิทยาลัยของสหรัฐฯ ภาพถ่ายโดย สแตน เครกตัน, SAN FRANCISCO CHRONICLE/POLARIS

ฉันยังรู้สึกหนักอึ้งบ่อยครั้งกับสารพัดปัญหาอันโยงใยที่ประจัญหน้าเราอยู่ ตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศพืชพันธุ์ในธรรมชาติและประชากรสัตว์ป่าที่ลดน้อยลง ไปจนถึงความอยุติธรรมทางสิ่งแวดล้อมที่แพร่ไปทั่ว ปัญหาเหล่านี้แก้ไขยากกว่าหมอกควัน

อะไรทำให้ฉันมีความหวังน่ะหรือ เรามีความรู้และเทคโนโลยีที่จำเป็นอยู่ในมือพร้อมแล้ว ไม่ว่าจะเพื่อเลี้ยงประชากรจำนวนมากขึ้น แจกจ่ายพลังงานให้ทั่วถึงทุกคน เริ่มพลิกสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือป้องกันการสูญพันธุ์ส่วนใหญ่ กระแสเรียกร้องจากสาธารณชนให้ผู้มีอำนาจลงมือแก้ปัญหากู่ก้องไปทั่วท้องถนน เมื่อเดือนกันยายนปีที่แล้ว ผู้คนทั่วโลกราวหกล้านคนร่วมใจกัน “หยุดงานประท้วงปัญหาสภาพภูมิอากาศ” เช่นเดียวกับเมื่อปี 1970 การเปลี่ยนแปลงเชิงวัฒนธรรมหวนกลับมาอีกครั้ง ฉันเชื่อว่าเราจะสร้างความเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นแก่โลกในปี 2070 เมื่อวันคุ้มครองโลกมีอายุครบหนึ่งศตวรรษ

อนาคตดังกล่าวจะไม่เหมือนกับในปี 2020 หรือ 1970 เราไม่อาจเปลี่ยนสิ่งที่ทำไปแล้วได้ จะย้อนเวลากลับก็ไม่ได้ การเปลี่ยนแปลงไม่ว่าในเชิงนิเวศวิทยา เศรษฐกิจ หรือสังคม ล้วนไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ การเปลี่ยนแปลงบางอย่างจะส่งผลน่าเศร้า เราจะสูญเสียสิ่งที่เรารัก เช่น ชนิดพันธุ์ต่างๆ สถานที่ที่ผูกพัน และความสัมพันธ์ประดามีกับโลกนอกเหนือไปจากมนุษย์ที่คงอยู่มานับพันๆ ปี การเปลี่ยนแปลงบางอย่างจะไม่อาจทำนายได้โดยง่าย ระบบนิเวศจะปรับเปลี่ยนพลิกผัน ชนิดพันธุ์จะวิวัฒน์ตามไป

เราเองก็จะเปลี่ยนไปด้วย พวกเราจำนวนมากจะเรียนรู้ที่จะมองตัวเองต่างไปจากเดิมว่าเราเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดหนึ่งท่ามกลางสิ่งมีชีวิตหลากหลายสายพันธุ์ เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ ไม่ใช่อยู่ฝ่ายตรงกันข้าม ฉันทำนายว่า เราจะมองย้อนกลับมายังปลายศตวรรษที่ยี่สิบและต้นศตวรรษที่ยี่สิบเอ็ดว่าเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านอันสับสนอลหม่านและเจ็บปวด เป็นช่วงเวลาที่มนุษยชาติเรียนรู้ที่จะเจริญงอกงามบนความสัมพันธ์อันดีกับเพื่อนมนุษย์ด้วยกันและกับนานาชนิดพันธุ์รอบตัวเรา

ความท้าทายใหญ่หลวงที่สุดที่เราเผชิญร่วมกันอยู่คือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศหากปัญหานี้ดูใหญ่โตจนชวนให้ถอดใจ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะเราในฐานะปัจเจกบุคคลไม่สามารถหยุดปรากฏการณ์นี้ได้ ต่อให้เราเป็นผู้บริโภคสายเขียวตัวจริงที่เลิกเดินทางด้วยเครื่องบิน นำถุงช็อปปิ้งกลับมาใช้ใหม่ และเป็นสาวกวีแกน เราล้วนติดอยู่ในกับดักของระบบที่ทำให้การหยุดซํ้าเติมปัญหากลายเป็นเรื่องยากแสนยาก การดำรงชีวิตหมายถึงความจำเป็นต้องกินอาหาร เดินทางไปทำงาน อยู่อย่างอบอุ่นเพียงพอในฤดูหนาว และเย็นพอในฤดูร้อน เพื่อให้สามารถทำงานและหลับนอนได้ จนถึงปัจจุบัน การทำสิ่งเหล่านี้ในแทบทุกหนแห่งโดยไม่ปล่อยคาร์บอนเลยยังเป็นไปไม่ได้

แต่การเปลี่ยนแปลงอาจเกิดขึ้นเร็วกว่าที่หลายคนจะทันรู้สึก รถยนต์เข้ามาแทนที่ม้าภายในเวลาเพียง 15 ปีในหลายพื้นที่ เราอยู่กันมาได้หลายพันปีโดยไม่มีพลาสติก แล้วจู่ๆภายในไม่กี่สิบปี รอบตัวเราก็เกลื่อนกล่นไปด้วยพลาสติก ตลอดประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา เราเป็นทั้งนักประดิษฐ์ผู้ชาญฉลาด และสุดยอดนักปรับตัวผู้อ้าแขนรับเทคโนโลยีใหม่ๆ ขอเพียงมีเจตจำนงมุ่งมั่นร่วมกันบวกกับนโยบายที่ถูกต้องเหมาะสม เราจะสามารถสร้างพลังงานและโครงสร้างพื้นฐานด้านการคมนาคมขนส่งรูปแบบใหม่ๆขึ้นมา ผลิตสินค้าปราศจากสารก่อมลพิษหรือปล่อยคาร์บอน เป็นผลิตภัณฑ์ย่อยสลายได้ที่จะใช้ทดแทนพลาสติก

วันคุ้มครองโลก, ป่า
หายใจเข้า หายใจออก การอนุรักษ์ป่าเขตร้อนเช่นป่าในภาพนี้ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเขตสงวนธรรมชาติเทือกเขาอาร์แฟกในปาปัวตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย เป็นหัวใจสำคัญสำหรับความผาสุกของโลก ขณะที่ต้นไม้ในป่าเหล่านี้เติบโตขึ้นโดยสังเคราะห์แสง รวมกันคิดเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 60 ของโลก พวกมันดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์หลายพันล้านตันต่อปี แต่เมื่อป่าถูกแผ้วถางและเผา ป่าจะปล่อยคาร์บอนที่กักเก็บไว้ออกมา การคุ้มครองผู้กักเก็บคาร์บอนขนาดมหึมาเหล่านี้ให้อยู่รอดปลอดภัย อาจเป็นทางออกที่คุ้มทุนที่สุดในการแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ภาพถ่ายโดย ทิม เลแมน

ในระดับปัจเจก จะเป็นการดีและมีประสิทธิภาพมากกว่า ถ้าเราทุ่มเทพลังงานให้กับการเรียกร้องนโยบายเหล่านี้ ซึ่งจะช่วยให้การใช้ชีวิตแบบเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมีค่าใช้จ่ายถูกลง และเป็นหนทางที่ง่ายกว่า เมื่อเทียบกับการซื้อสินค้าสีเขียวและผลิตภัณฑ์ทางเลือก “เฉพาะกลุ่ม” ราคาแพงในท้องตลาดปัจจุบัน ฉันเห็นผู้คนมากขึ้นเรื่อยๆที่ตระหนักในข้อเท็จจริงนี้ ซึ่งเป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ฉันมีความหวัง เราไม่อาจแก้วิกฤติสภาพภูมิอากาศได้ด้วยการเป็น “ผู้บริโภคที่ดี” แต่เราสามารถช่วยให้อะไรหลายอย่างดีขึ้นได้อย่างแน่นอนด้วยการเป็น “พลเมืองดี”

หนึ่งในสี่ของปริมาณการปล่อยคาร์บอนมาจากการผลิตไฟฟ้าและสร้างความร้อนนับว่าโชคดีถ้าหากมีความมุ่งมั่นทางการเมืองแล้ว สิ่งเหล่านี้ยังเป็นตัวการปล่อยคาร์บอนที่จัดการได้ง่ายที่สุดด้วย “เราสามารถลดปริมาณการปล่อยให้เหลือครึ่งหนึ่งได้ภายในสิบปีครับ” เป็นคำยืนยันจากโจนาทาน โฟลีย์ ผู้อำนวยการบริหารโครงการดรอว์ดาวน์ (Project Drawdown) องค์กรไม่แสวงกำไรซึ่งประเมินความคุ้มค่าของวิธีการต่างๆที่จะใช้แก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พลังงานลมและแสงอาทิตย์รุดหน้าไปไกล และมีค่าใช้จ่ายถูกลงมากพอจะนำมาใช้ในระดับกว้างขวางได้แล้ว

เกษตรกรรม การทำไม้ และการใช้ประโยชน์ในที่ดินเป็นปัญหาที่แก้ยากกว่า ทั้งสามอย่างนี้ปล่อยคาร์บอนรวมกันอีกหนึ่งในสี่ของปริมาณการปล่อยทั้งหมดของเรา โดยส่วนใหญ่เป็นก๊าซไนตรัสออกไซด์ที่ลอยออกมาจากมูลสัตว์หรือปุ๋ยสังเคราะห์ ก๊าซมีเทนที่วัวควายเรอออกมา ตลอดจนก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากการเผาเชื้อเพลิงและวัสดุทางการเกษตร เมื่อถึงปี 2070 เราอาจต้องเลี้ยงประชากรมากกว่า 10,000 ล้านคน เราจะลดผลกระทบจากการทำเกษตรที่มีต่อสภาพภูมิอากาศและที่ดินลงได้อย่างไร ขณะที่ยังสามารถผลิตอาหารได้มากพอสำหรับทุกคน

ทางออกหนึ่งคือการหยุดให้เงินอุดหนุนการผลิตเนื้อสัตว์ และส่งเสริมให้สังคมในวงกว้างหันไปบริโภคหาอาหารจากพืชมากขึ้น โดยเฉพาะเนื้อวัวซึ่งใช้ที่ดินและนํ้าเปลืองที่สุด การจะได้เนื้อวัวสักหนึ่งกิโลกรัม เราต้องใช้พืชเลี้ยงวัวตัวนั้นราวหกกิโลกรัม โชคดีที่เรื่องนี้ยังมีความหวังซึ่งมาในรูปของอาหารทางเลือกที่มีรสชาติดีเหมือนเนื้อสัตว์ แต่ทำจากพืช ฉันไม่คาดหวังว่าคนทั้งโลกจะกลายเป็นวีแกนในปี 2070 แต่คนส่วนใหญ่จะกินเนื้อน้อยลงกว่าทุกวันนี้ไปเอง

แล้วตัวฟาร์มหรือเรือกสวนไร่นาเองเล่า นักสิ่งแวดล้อมมีแนวโน้มจะแบ่งเป็นสองค่าย ค่ายหนึ่งบอกว่า การทำเกษตรต้องเข้มข้นขึ้นโดยใช้เทคโนโลยีอย่างหุ่นยนต์ พืชดัดแปรพันธุกรรม และฐานข้อมูลขนาดใหญ่ (big data) เพื่อให้สามารถผลิตอาหารได้อย่างมหาศาลโดยสร้างผลกระทบเพียงน้อยนิด ขณะที่อีกค่ายชี้ว่า ฟาร์มหรือพื้นที่เพาะปลูกต้องเป็น “ธรรมชาติ” มากขึ้น โดยปลูกพืชแบบผสมผสาน ลดการใช้สารเคมีเป็นพิษ และปล่อยพื้นที่ชายขอบของเรือกสวนไร่นาให้เป็นถิ่นอาศัยของสัตว์ป่า หลังจากรายงานเรื่องนี้มาหลายปี ฉันอดสงสัยไม่ได้ว่า เราทำทั้งสองอย่างในเวลาเดียวกันไม่ได้หรือ

วันคุ้มครองโลก, นกกีวี
ที่ปลอดภัยสำหรับนกกีวี กีวีซึ่งเป็นนกบินไม่ได้และเป็นสัตว์พื้นเมืองของนิวซีแลนด์ ได้รับผลกระทบจากฤดูแล้งที่ยาวนานขึ้นและจากการล่าโดยเพียงพอนหางสั้นและสุนัข ลูกนกกีวีมีความเสี่ยงสูงที่สุด กลุ่มนักอนุรักษ์ในท้องถิ่นจึงเก็บรวบรวมไข่หรือลูกนกเพิ่งฟักมาเลี้ยงในที่ปลอดภัย จนกว่าพวกมันจะสามารถหาอาหารกินเองได้อย่างเพียงพอ รวมทั้งปกป้องตัวเองจากสัตว์นักล่า ภาพถ่ายโดย โจเอล ซาร์โทรี, NATIONAL GEOGRAPHIC PHOTO ARK

การปล่อยคาร์บอนส่วนที่เหลือมาจากภาคอุตสาหกรรม การขนส่ง และอาคารบ้านเรือน  เราจะใช้วิธีใดปรับปรุงอาคารบ้านเรือนให้ทันสมัยขึ้น ต้องหาอะไรมาใช้ทดแทนนํ้ามันและก๊าซในการสร้างความอบอุ่น (และทำความเย็น) และจะเอาตัวเขมือบนํ้ามันราว 1,500 ล้านคันออกไปจากท้องถนนอย่างไร

ทางเลือกเดียวที่เป็นไปได้คือ รัฐบาลประเทศต่างๆ ต้องขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงด้วยมาตรการจูงใจทางภาษีและกฎหมาย ในนอร์เวย์ ครึ่งหนึ่งของรถยนต์ที่จดทะเบียนใหม่ในปัจจุบันเป็นรถไฟฟ้า สาเหตุสำคัญเป็นเพราะรัฐบาลยกเว้นภาษีการขาย ทำให้รถไฟฟ้าทำราคาได้ถูกพอๆ กับรถใช้นํ้ามัน ซึ่งอย่างหลังจะห้ามขายภายในปี 2025

เพื่อแก้ปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ต่อให้เราลดการปล่อยคาร์บอนทั่วโลกลงใกล้เป็นศูนย์ เราก็ยังจำเป็นต้องลงทุนกับวิธีการต่างๆ ที่จะใช้กำจัดก๊าซเรือนกระจกที่ถูกปล่อยและล่องลอยอยู่ในบรรยากาศแล้ว เทคโนโลยีที่จะใช้แก้ไขปัญหานี้ดูมีความหวัง แต่ส่วนใหญ่ยังอยู่ในขั้นเริ่มพัฒนา  ยกเว้นมวลหมู่ต้นไม้ซึ่งในระยะสั้นอย่างน้อยก็เป็นตัวดูดซับคาร์บอนชั้นดี

คนที่ได้ประโยชน์สูงสุดจากเชื้อเพลิงฟอสซิล มักไม่ใช่คนที่ได้รับผลกระทบหนักหนาสาหัสที่สุดจากการใช้เชื้อเพลิงดังกล่าว ยกตัวอย่างเช่น  โรงไฟฟ้ากับควันพิษที่ปล่อยออกมาพบมากอย่างผิดปกติวิสัยในย่านที่อยู่อาศัยของคนจนและไม่ใช่คนผิวขาว การวิเคราะห์ชิ้นหนึ่งชี้ว่า ช่องว่างของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศต่อหัวระหว่างประเทศยากจนที่สุดกับประเทศรํ่ารวยที่สุดกว้างถึงร้อยละ 25 อยู่แล้ว โดยที่ยังไม่มีปัจจัยของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ส่วนใหญ่เป็นเพราะอุณหภูมิที่สูงขึ้นในประเทศเขตร้อนทำให้ผลิตภาพการผลิตทางการเกษตรลดลง พายุที่รุนแรงขึ้น ภัยแล้ง และอุทกภัยสร้างความบอบชํ้าแก่คนยากจนที่สุดในโลกมากพออยู่แล้ว

ความยุติธรรมทางสภาพภูมิอากาศที่แท้จริงจะทำให้โลกมีความยืดหยุ่นสูงขึ้น แม้ในยามที่โลกกำลังช่วยเยียวยามนุษยชาติจากความบอบชํ้าทางเศรษฐกิจและสังคมในประวัติศาสตร์ ในแง่หนึ่ง การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเปิดโอกาสให้เราลุกขึ้นมาจัดการกับปัญหา ให้เราได้เติบโตขึ้นในฐานะชนิดพันธุ์หนึ่ง

เรื่อง เอ็มมา มาร์ริส


อ่านสารคดีฉบับเต็มได้ในนิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย เดือนเมษายน 2563


อ่านเพิ่มเติม เศรษฐกิจหมุนเวียน : ขยะจะกลายเป็นศูนย์ได้จริงหรือ

เรื่องแนะนำ

โลกร้อน: ชั้นดินเยือกแข็งอาร์กติกที่กำลังละลายอาจปล่อยปรอทปริมาณมหาศาลออกมา!

หรืออันตรายจากภาวะโลกร้อนจะมาถึงเราเร็วกว่าที่คิด เมื่อน้ำแข็งที่กำลังละลายอาจปลดปล่อยเอาสารปรอทอายุหลายพันปีออกมา

ขอบคุณกุ้งเหล่านี้ที่ช่วยให้น้ำใสสะอาด

ขอบคุณกุ้งเหล่านี้ที่ช่วยให้น้ำใสสะอาด ใครหลายคนสนใจที่จะอนุรักษ์ผืนมหาสมุทรไว้ ว่าแต่แหล่งน้ำอื่นๆ อย่างทะเลสาบ, แม่น้ำ, ลำธารและบึงล่ะ? แม้สัดส่วนของน้ำจืดจะมีน้อยมากเมื่อเทียบกับปริมาณน้ำในมหาสมุทร แต่แหล่งน้ำเหล่านี้มีความสำคัญต่อระบบนิเวศทั้งยังช่วยให้มนุษย์สร้างเมืองและอารยธรรมขึ้นมาได้ นับเป็นโชคดีของเราที่ในแหล่งน้ำจืดเหล่านี้มีสิ่งมีชีวิตกลุ่มหนึ่งที่ขยันขันแข็งทำงานอย่างหนักในทุกวัน เพื่อช่วยให้น้ำยังคงใสสะอาดต่อไป ในสารคดีสั้นที่ผลิตโดย Freshwaters Illustrated จะพาคุณผู้อ่านดำลงไปในบึงและหาคำตอบว่า บรรดาสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังอย่างกุ้งและปูเหล่านี้ที่มีส่วนช่วยกำจัดซากขยะในน้ำ พวกมันมีความสำคัญอย่างไรต่อระบบนิเวศ?   อ่านเพิ่มเติม แพขยะพลาสติกแห่งแปซิฟิกไม่ใช่ในแบบที่คุณคิด

คลิปนี้ดีต่อใจและจะทำให้คุณยิ้มได้

เพราะเหตุใดการเพาะเลี้ยงและขยายพันธุ์แพนด้าจึงยุ่งยากและเต็มไปด้วยความท้าทาย ลองไปฟังจากปากของผู้ชายเจ้าของฉายา “ป๊ะป๋า” แพนด้ากันดีกว่า “ลูกแพนด้าจะทำให้คุณนึกถึงลูกๆของตัวเอง  และทำให้คุณหลงรักพวกมันครับ” เขาผู้นี้คือ “ป๊ะป๋าแพนด้า” (Papa Panda) หรือตำแหน่งอย่างเป็นทางการคือ ผู้อำนวยการศูนย์อนุรักษ์และวิจัยแพนด้ายักษ์ของจีน (China Conservation and Research Center for the Giant Panda) ที่นี่คือศูนย์เพียงแห่งเดียวในโลกที่ไม่เพียงประสบความสำเร็จในการเพาะขยายพันธุ์แพนด้า แต่ยังรวมถึงการปล่อยพวกมันกลับคืนสู่ธรรมชาติด้วย “การเพาะขยายพันธุ์แพนด้ามีปัญหาหลักๆ 3 ประการ ประการแรก การจะให้แพนด้าจับคู่ผสมพันธุ์เป็นเรื่องยาก ประการที่สอง การจะให้แพนด้าตั้งท้องก็เป็นเรื่องยาก และประการที่สาม การจะเลี้ยงลูกแพนด้าให้รอดก็เป็นเรื่องยากเช่นกัน แต่ด้วยการวิจัยอย่างต่อเนื่องยาวนาน 20 ปีของเราทำให้เราสามารถแก้ปัญหาทั้งสามประการนี้ได้” ลูกแพนด้าเมื่อแรกเกิดจะตาบอดและไม่สามารถถ่ายอุจจาระได้ด้วยตัวเองโดยปราศจากความช่วยเหลือ ก่อนหน้าที่เราจะทราบเรื่องนี้ ลูกแพนด้าจำนวนไม่น้อยที่อยู่ในความดูแลของมนุษย์ตายลงจากอาการท้องผูก ปัจจุบัน อัตราการรอดชีวิตของลูกแพนด้าเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 90 ผู้ดูแลแพนด้าต้องเลียนแบบการเลียของแม่แพนด้าเพื่อช่วยเหลือลูกแพนด้าให้ขับถ่ายอย่างสม่ำเสมอ ลูกแพนด้าในความดูแลของมนุษย์ไม่สามารถส่งหรือปล่อยคืนสู่ธรรมชาติได้ทันที ด้วยเหตุนี้ เราจึงจำเป็นต้องฝึกสอนพวกมัน กุญแจสู่ความสำเร็จในการปล่อยแพนด้ากลับคืนสู่ธรรมชาติคือการลดหรือขจัดการพึ่งพามนุษย์ของพวกมัน ที่ศูนย์วิจัยบางแห่ง ลูกและแม่แพนด้าอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมกึ่งธรรมชาติ นี่เป็นเหตุผลที่ทำให้ผมเกิดความคิดให้เราแต่งตัวด้วยชุดหมีแพนด้า ด้วยวิธีนี้ ลูกแพนด้าจะคุ้นเคยแต่กับ “แพนด้า” ตัวสีขาวดำเหมือนพวกมันเท่านั้น เพื่อช่วยกลบหรือลบกลิ่นมนุษย์  นักวิจัยต้องสเปรย์ฉี่และอุจจาระแพนด้าลงบนชุด […]

สำรวจโลก : สาหร่ายทะเลกำลังมาแรง

เรื่อง แคเทอรีน ซักเคอร์แมน ถ้าไม่นับรวมญี่ปุ่นและอีกไม่กี่ประเทศในเอเชียแล้ว รสชาติและผิวสัมผัสอันเป็นเอกลักษณ์ของ สาหร่ายทะเล ยังไม่เป็นที่นิยมมากนัก นอกจากความชื่นชอบในรสชาติแล้ว ยังมีเหตุผลอื่นๆ ที่คนเราควรหันมาสนใจ “พืชผักแห่งท้องทะเล” เหล่านี้ สาหร่ายทะเลโดยเฉพาะ เคลป์ (kelp) มีศักยภาพในการช่วยลดความเป็นกรดของทะเลได้อย่างมาก เคลป์ที่เกิดตามธรรมชาติในน่านนํ้าแถบชายฝั่งทะเลอันหนาวเย็น เจริญเติบโตอย่างรวดเร็วโดยไม่ต้องพึ่งพาปุ๋ย ดูดซึมก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งเป็นตัวการทำให้ภาวะโลกร้อนเลวร้ายลง ตลอดจนไนโตรเจน และฟอสฟอรัสส่วนเกินอีกด้วย ทว่าปัญหาคือสาหร่ายเคลป์มีไม่มากพอ การเพาะเลี้ยงสาหร่ายเคลป์จึงเป็นทางออก จีนเป็นผู้นำในอุตสาหกรรมนี้ โดยผลิตสาหร่ายเคลป์ได้มากกว่าเจ็ดล้านตันเมื่อปี 2015 มุฮัมมัด โอยินโลลา นักชีววิทยาทางทะเลที่มหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบียกล่าวว่า การเพาะเลี้ยงเคลป์มีมานานหลายร้อยปีแล้วในญี่ปุ่นและเกาหลี หากการเพาะเลี้ยงสาหร่าย ทะเลขยายตัวมากขึ้น “ก็อาจช่วยกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์หลายพันล้านตันออกจากชั้นบรรยากาศได้เลยนะครับ” และการมีผู้เพาะเลี้ยงสาหร่ายมากขึ้นย่อมหมายถึงความหลากหลายทาง ชีวภาพที่เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ตัวอย่างเช่น ลำพังแค่ในรัฐแคลิฟอร์เนีย นักวิจัยพบว่า “ดง” สาหร่ายเคลป์ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติอาจเป็น บ้านให้กับสัตว์ทะเลมากกว่า 800 ชนิด สาหร่ายเคลป์และสาหร่ายทะเลชนิดอื่น ๆ มีแร่ธาตุและเส้นใยสูง และยังมีคุณสมบัติด้านความหนืด คุณลักษณะเหล่านี้ทำให้มีการนำสาหร่ายทะเลมาใช้ในเครื่องสำอางและวิตามิน อาหารปลาและอาหารปศุสัตว์มากขึ้น   อ่านเพิ่มเติม : สำรวจโลก : สัตว์ก็มีหัวใจ, สำรวจโลก : […]