เบอร์นี เคราส์ กับสรรพเสียงธรรมชาติที่เงียบงันลงทุกที - National Geographic Thailand

เบอร์นี เคราส์ กับสรรพเสียงธรรมชาติที่เงียบงันลงทุกที

ครั้งหน้าเมื่อออกไปในธรรมชาติ ลองหยุดนิ่ง หลับตา และเงี่ยหูฟังสิ

เบอร์นี เคราส์ อยากให้เราทำอย่างนั้น ก่อนสายเกินไปที่จะฟังเสียงซิมโฟนีแห่งโลกธรรมชาติ  เคราส์เป็นนักดนตรีแจ๊สผู้โด่งดัง ระหว่างเรียนปริญญาเอกสาขา Bioacoustics เขาก่อตั้งสาขา “นิเวศวิทยาของเสียงจากสิ่งแวดล้อม” เคราส์อัดเสียงต่างๆ จากป่าดงพงไพร ทั้งบนบกและในทะเล มาตั้งแต่ พ.ศ. 2511  เขารวบรวมเสียงจากถิ่นที่อยู่ต่างๆ มากกว่า 5 พันชั่วโมง บันทึกเสียงจากสิ่งมีชีวิตอย่างน้อย 15,000 ชนิด  บางคนถือว่าห้องสมุดเสียงของเขาเป็นสมบัติของชาติ  แต่ที่น่าเศร้าคือการรบกวนของมนุษย์ที่เพิ่มขึ้นทุกทีกำลังทำให้เสียงธรรมชาติเหล่านั้นแผ่วลง  จากเสียงนกร้องถึงเสียงหมาป่าหอนและเสียงขยับจังหวะของแมลง และเสียงที่บันทึกจากระบบนิเวศหลายแห่งที่เคราส์เรียกว่า “biophonies”—เสียงสรรพชีวิต—ก็หยุดบรรเลงไปตลอดกาลเสียแล้ว  “ออร์เคสเตรธรรมชาติกำลังสาบสูญไป ไม่ใช่แค่เสียง แต่เป็นตัวผู้บรรเลงเองด้วย”  เคราส์ เคยให้สัมภาษณ์ เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ว่าทำไมเสียงของธรรมชาติจึงสำคัญ

 

เสียงจากสิ่งแวดล้อม (soundscape) บอกอะไรเราต่างไปจากภูมิทัศน์ (landscape) ?

แน่นอน  มีตัวอย่างหนหนึ่งที่บริษัทตัดไม้เข้าไปยังเซียราเนวาดา เมื่อ พ.ศ. 2531  ผมบันทึกเสียงธรรมชาติตอนรุ่งอรุณทั้งก่อนและหลังการตัดไม้  ถ้ามองด้วยตาเปล่า ป่าดูเหมือนเดิมหลังจากต้นไม้ที่ถูกเลือกตัดบางต้นถูกขนย้ายออกไป แต่เสียงนกที่เคยร้องหายไปอย่างมากและแม้อีกทศวรรษให้หลัง เสียงนกร้องแบบที่เคยมีดั้งเดิมก็ยังไม่หวนกลับมาอีกเลย

ฟังเสียงบันทึกจาก ลิงคอร์นเมโดว์ในเซียราเนวาดา แคลิฟอร์เนีย ก่อนถูกตัดไม้ในปี 2531 ได้ ที่นี่ และหลังในปีถัดมาได้ ที่นี่  

 

เสียงแบบไหนที่ธรรมชาติสร้าง ?

เสียงจากธรรมชาติมี 3 แหล่งกำเนิด ได้แก่ “geophony” หรือเสียงที่เกิดในถิ่นอาศัยแต่ไม่ได้มาจากสิ่งมีชีวิต เช่น เสียงลม เสียงน้ำในลำธาร เสียงคลื่นในมหาสมุทร  “biophony” หรือเสียงโดยรวมที่สิ่งมีชีวิตต่างๆ สร้างขึ้นในชีวมณฑลใดๆ  และ “anthropophony” หรือเสียงรบกวน (noise) ที่มนุษย์สร้าง ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ปะติดปะต่อและฟังไม่ได้ศัพท์ เกิดจากเทคโนโลยีต่างๆ

 

สิ่งมีชีวิตใดที่เราไม่คิดว่ามันจะสร้างเสียงได้ ?

นอกเหนือจากพวกมด ดักแด้แมลง และดอกไม้ทะเล ผมเคยทำงานเพื่อบันทึกเสียงโบกหางของปลาต่างชนิดพันธุ์ และยังอัดเสียงไส้เดือนซอกซอนใต้ดิน และฮิปโปส่งเสียงใต้น้ำ  เพื่อนผมคนหนึ่งเคยบันทึกเสียงสิ่งมีชีวิตที่เล็กที่สุดอย่างไวรัส  สิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลกอาจสร้างเสียงเฉพาะบางอย่างของตัวเอง  เราอยากรู้ว่าพวกมันทำได้อย่างไรและอยากบันทึกเสียงไว้ทั้งหมด

 

คุณบันทึกเสียงของสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติเป็นพันๆ ชั่วโมงจากสถานที่มากกว่า 1,200 แห่ง  การเปลี่ยนแปลงของถิ่นอาศัยเหล่านั้นเปลี่ยนเสียงที่คุณได้ยินไปอย่างไร ?

ผมแปลกใจเมื่อพบว่ามากกว่าครึ่งของสถานที่ที่ผมเคยบันทึกเสียงตลอด 5 ทศวรรษที่ผ่านมา เปลี่ยนแปลงจนไม่สามารถช่วยให้สิ่งมีชีวิตสร้างเสียงที่ต่อเนื่องกันดังเดิมอีก  ถ้าไม่เงียบงันไป ก็พ่ายแพ้มนุษย์จนเสียงจากสรรพชีวิตแผ่วลงไปมาก  ที่ที่ผมกลับไปบันทึกเสียงซ้ำมีความเปลี่ยนแปลงไปทั้งความหนาแน่น คือจำนวนสิ่งมีชีวิตที่ผลิตเสียง และความหลากหลายของชนิดพันธุ์ที่ถูกบันทึก

ในหุบเขาแห่งดวงจันทร์ โซโนมาเคาน์ตี แคลิฟอร์เนีย ที่เราอยู่ ในฤดูใบไม้ผลิกับฤดูร้อนที่ผ่านมาไม่มีเสียงนกร้องเพลง ไม่มีเลย  ที่จริงก็มีนกอยู่และร้องเรียกกันนิดหน่อย แต่ว่ามันไม่ร้องเพลง  เป็นครั้งแรกในชีวิต 77 ปีของผมเท่าที่จำได้ว่าไม่เคยได้ยินความเงียบแบบนี้มาก่อน

ฟังคลิปเสียงที่บันทึกระหว่างปี 2547-2558 ในสวนชูการ์โลฟสเตต แคลิฟอร์เนีย เมื่อเกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วกับระบบนิเวศ เช่น ฤดูใบไม้ผลิมาถึงเร็วขึ้น การเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของชนิดพันธุ์ และความแห้งแล้ง ล้วนเปลี่ยนแปลงทัศนียภาพของเสียง ได้ ที่นี่ 

นกพิราบบินผ่านหอคอยโตเกียว การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของมนุษย์กลบสรรพสำเนียงในธรรมชาติ ภาพโดย B.S.P.I., Corbis

สมัยนี้ เราจะได้ยินเสียงธรรมชาติที่ไม่ถูกรบกวนและน่าประทับใจได้จากที่ไหนบ้าง ?

สรรพเสียงจากธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดอาจพบได้เมื่อเราเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตร  ในป่าฝนเส้นศูนย์สูตร มีความหลากหลายและหนาแน่นของเสียงมากที่สุดเพราะมีถิ่นอาศัยที่เกื้อหนุน  เสียงจากธรรมชาติที่ดังที่สุดที่ผมเคยวัดได้ อยู่ในป่าฝนที่สุมาตรา ดังถึง 117 เดซิเบล ซึ่งเกือบเท่าฟ้าผ่า

 

คุณได้อะไรจากงานของคุณบ้าง ?

อย่างแรก เสียงจากธรรมชาติช่วยเยียวยาและทำให้เราสงบลง เสียงเหล่านั้นสำคัญต่อสุขภาพและความผาสุกของเรา แถมยังฟรีอีกด้วย  อย่างที่สอง โลกธรรมชาติตอบสนองด้วยเสียงต่อทุกสิ่งที่เราทำลงไป  เราได้ยินเสียงโต้ตอบแบบนี้ชัดเจนขึ้นด้วยเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นมาก  เราต้องเรียนที่จะอ่านและสนใจกับความหมายของมัน เพราะมันกำลังบอกพวกเราว่าการกระทำของเราอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงหนักหนาต่อสุขภาพและความหลากหลายของชีวิตต่างๆ บนโลก ซึ่งเป็นอันตรายต่อเราเองด้วย

ฟังเบอร์นี เคราส์ บรรยายในคลิป TEDTalk ได้ ที่นี่ (มีบรรยายภาษาไทย)

 

อ่านเพิ่มเติม : ชุมชนแห่งนี้เปลี่ยนทะเลทรายให้เป็นผืนป่าอย่างน่าอัศจรรย์1 ปีกับ 200 ชีวิตนักสิ่งแวดล้อมที่ถูกฆาตกรรม

เรื่องแนะนำ

งานวิจัยเผย เขื่อนประเทศต้น แม่น้ำโขง กักน้ำมหาศาลจนประเทศปลายน้ำเกิดภัยแล้ง

(ภาพปก) ภัยแล้งและเขื่อนต้นน้ำได้ลดระดับน้ำของแม่น้ำโขงให้ต่ำที่สุดในรอบร้อยปี และส่งผลกระทบต่อการวางไข่ของปลา อันเป็นสัญญาณที่ไม่ดีต่อแหล่งอาหารในภูมิภาคนี้ ภาพถ่ายโดย BEN DAVIES/LIGHTROCKET/GETTY ข้อมูลจากงานวิจัยใหม่เผยให้เห็นว่าทางการปักกิ่งเป็นต้นเหตุของระดับน้ำใน แม่น้ำโขง ที่ต่ำที่สุดในประวัติศาสตร์ ในประเทศไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม เมื่อปีที่แล้ว เขื่อนบนแม่น้ำโขงในประเทศจีนได้กักน้ำจำนวนมหาศาลในช่วงภัยแล้งซึ่งสร้างความเสียหายให้กับประเทศที่อยู่ปลายน้ำเมื่อปีที่แล้ว โดยในช่วงเวลาเดียวกัน เขื่อนของจีนกลับมีปริมาณน้ำมากกว่าค่าเฉลี่ยของระดับน้ำในพื้นที่ต้นน้ำของแม่น้ำ บรรดากลุ่มสิ่งแวดล้อมที่ทำงานเพื่อดูแลแม่น้ำโขงต่างเรียกร้องถึงความโปร่งใสและความร่วมมือในการเปิดเผยรายงานว่า เขื่อนของจีนได้กักน้ำจำนวนมากในช่วงเวลาดังกล่าว บริษัท Eyes on Earth Inc., บริษัทสำรวจและให้คำปรึกษาที่เชี่ยวชาญด้านแหล่งน้ำได้เปิดเผยการศึกษาที่ได้รับทุนสนับสนุนจากรัฐบาลสหรัฐฯ ในเรื่องการจัดการน้ำในแม่น้ำโขงระหว่างประเทศจีนและประเทศในลุ่มแม่น้ำโขง แม่น้ำที่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนราว 60 ล้านคนที่แม่น้ำไหลผ่าน ทั้งใน สปป. ลาว เมียนมา ไทย กัมพูชา และเวียดนาม โดยข้อมูลระดับน้ำดังกล่าวได้มาจากข้อมูลดาวเทียมที่เก็บข้อมูลเขื่อน 11 แห่งของจีน ซึ่งได้กักน้ำทั้งที่ในช่วงเวลานั้นจีนมีระดับน้ำที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยอยู่แล้ว ในทางกลับกัน ประเทศปลายน้ำกลับมีระดับน้ำที่ต่ำที่สุดในรอบ 50 ปี ภัยแล้งในปีที่แล้วได้ส่งผลให้ทั้งชาวนาและชาวประมงในพื้นที่ปลายน้ำเห็นการลดลงของระดับน้ำจนเห็นสันดอนทรายไปตลอดแนวแม่น้ำ และสีของแม่น้ำที่เปลี่ยนจากสีน้ำตาลเข้มเป็นสีฟ้าสว่างเนื่องจากระดับน้ำที่ตื้นและขาดแคลนตะกอนที่พัดมากับแม่น้ำ “ถ้าจีนอ้างว่าไม่ได้เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะแห้งแล้ง ข้อมูลที่เราพบก็ไม่ได้สนับสนุนคำกล่าวอ้างดังกล่าว” อลัน บาซิสต์ นักอุตุนิยมวิทยาและประธานบริษัท Eyes on Earth […]

แพลงก์ตอนในโลกที่ท่วมท้นไปด้วยไมโครพลาสติก

ใต้ผิวน้ำของมหาสมุทรมีโลกใบจิ๋วที่ไม่อาจมองเห็นด้วยตาของบรรดาสิ่งมีชีวิตในทะเล ทว่าทุกวันนี้มีสมาชิกที่ไม่ได้รับเชิญเพิ่มเข้ามา มันคือ "ไมโครพลาสติก"

คุยกับ ซิลเวีย เอิร์ล “เจ้าหญิงแห่งห้วงลึก”

นักสมุทรศาสตร์ ซิลเวีย เอิร์ล ได้สมญาว่า “เจ้าหญิงแห่งห้วงลึก” หรือ “Her Deepness” จากการอุทิศตนเพื่อการสำรวจและการอนุรักษ์มหาสมุทรของเธอ เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก มีโอกาสได้พูดคุยกับเธอ แบบสบายๆ (และไม่ต้องเปียกน้ำ) เมื่อไม่นานมานี้ NG: ซิลเวีย เราได้ยินข่าวลือว่าจริงๆ แล้วคุณเกิดใต้นํ้า และคุณยังมีเหงือกเหมือนปลา ที่ผ่านมาคุณเสแสร้งมาตลอดว่าเป็นมนุษย์ ที่เห็นเดินดินอยู่นี่เป็นภาพลวงตาใช่ไหม ซิลเวีย: เป็นอย่างนั้นได้ก็ดีสิ!   NG: เกิดอะไรขึ้นกับคุณตอนเป็นเด็ก ทำไมจู่ๆ การใช้ชีวิตอยู่บนบกถึงกลายเป็นเรื่องที่มีความสำคัญรองลงไปสำหรับคุณ ซิลเวีย: สมัยเด็กๆ ที่ชายฝั่งนิวเจอร์ซีย์ มีอยู่ครั้งหนึ่งฉันถูกคลื่นซัดจมนํ้า ฉันหายใจ ไม่ออก จนกระทั่งนิ้วเท้าสัมผัสพื้น ถึงทะลึ่งพรวดขึ้นมาได้ ตอนนั้นเองที่ฉันรู้สึกว่า มันทั้งสนุกและเจ๋งสุดๆ หลังจากนั้น พอครอบครัวย้ายไปอยู่ฟลอริดาตอนฉันอายุ 12 หลังบ้าน เราคืออ่าวเม็กซิโก คุณก็รู้นี่นาว่า เด็กๆ คือ นักสำรวจโดยธรรมชาติ พวกเขาเป็นนัก วิทยาศาสตร์มาตั้งแต่ต้น ชอบถามคำถามไม่หยุดหย่อน ทุกสิ่งทุกอย่างเป็นเรื่องใหม่และน่าทึ่งไปเสียหมด   NG: ถ้าเป็นเด็กๆ […]

รัฐมนตรี ปากีสถาน ชี้ ประเทศที่ร่ำรวยต้องชดใช้ประเทศยากจนที่ถูกภัยพิบัติ

รัฐมนตรีปากีสถานที่ถูกน้ำท่วมใหญ่ถล่ม ชี้ ประเทศที่ร่ำรวยต้องชดใช้ให้กับประเทศที่โดนภัยพิบัติจากสภาพอากาศเปลี่ยนแปลง จากบทสัมภาษณ์ของ เชอร์รี่ เรห์มาน (Sherry Rehman) รัฐมนตรีกระทรวงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของปากีสถานกับสำนักข่าวเดอะการ์เดี้ยน (The Guardian) จากสหราชอาณาจักร เกี่ยวกับสถานการณ์น้ำท่วมครั้งรุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ปากีสถาน ระบุว่าประเทศร่ำรวยที่ก่อมลพิษจำนวนมาก ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแบบ “ดิสโทเปีย (Dystopia – โลกที่ไม่พึงปรารถนา)” ส่งผลให้ประเทศที่กำลังพัฒนาต้องเผชิญกับภัยพิบัติอย่างรุนแรง และประเทศที่ร่ำรวยควรชดใช้ “ภาวะโลกร้อนเป็นวิกฤตที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ซึ่งโลกกำลังเผชิญอยู่ และปากีสถานคือที่รองรับภัยพิบัติ แม้เราจะมีส่วนในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ก็น้อยกว่าร้อยละ 1 และเราทุกคนทราบดีว่าคำมั่นสัญญาที่นานาประเทศได้ให้คำมั่นไว้ (ว่าจะช่วยเหลือประเทศที่กำลังพัฒนาที่ได้ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ) ยังไม่บรรลุผล” เรห์มานกล่าวและเสริมว่า “มีความสูญเสียและความเสียหายมากมาย แต่มีการชดใช้เพียงเล็กน้อยให้ประเทศต่าง ๆ (ที่ได้รับผลกระทบ) ซึ่งประเทศเหล่านั้นสร้างรอยเท้าคาร์บอนให้โลกเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เห็นได้ชัดว่าการต่อรองราคาระหว่างโลกทั้งสองนั้นไม่ได้ผล เราจำเป็นต้องกดดันอย่างหนักเพื่อตั้งเป้าหมายใหม่ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศนั้นเกิดขึ้นเร็วกว่าที่คาดการณ์ไว้ (ความเสียหาย) บนระดับพื้นดินนั้นเห็นได้อย่างชัดเจน” ความเสียหายจากน้ำท่วมครั้งใหญ่ในปากีสถานนั้นรุนแรงอย่างไม่เคยมีมาก่อน ผู้คนกว่า 1,300 รายเสียชีวิต ประชาชน 1 ใน 3 อยู่ภายใต้น้ำท่วม สาเหตุนั้นเนื่องมาจากฝนที่ตกอย่างหนักหลายสัปดาห์มากกว่าปกติถึงร้อยละ 500 ทั้งที่ก่อนหน้านี้ไม่กี่สัปดาห์ปากีสถานยังเผชิญกับภัยแล้งอยู่ พืชผลที่คอยผลิตอาหารถูกกวาดล้างไปกว่าร้อยละ 90 และตัวเลขความเสียหายนั้นคาดว่าจะเพิ่มขึ้นอีกหลังการสำรวจความเสียหาย […]