เบอร์นี เคราส์ กับสรรพเสียงธรรมชาติที่เงียบงันลงทุกที - National Geographic Thailand

เบอร์นี เคราส์ กับสรรพเสียงธรรมชาติที่เงียบงันลงทุกที

ครั้งหน้าเมื่อออกไปในธรรมชาติ ลองหยุดนิ่ง หลับตา และเงี่ยหูฟังสิ

เบอร์นี เคราส์ อยากให้เราทำอย่างนั้น ก่อนสายเกินไปที่จะฟังเสียงซิมโฟนีแห่งโลกธรรมชาติ  เคราส์เป็นนักดนตรีแจ๊สผู้โด่งดัง ระหว่างเรียนปริญญาเอกสาขา Bioacoustics เขาก่อตั้งสาขา “นิเวศวิทยาของเสียงจากสิ่งแวดล้อม” เคราส์อัดเสียงต่างๆ จากป่าดงพงไพร ทั้งบนบกและในทะเล มาตั้งแต่ พ.ศ. 2511  เขารวบรวมเสียงจากถิ่นที่อยู่ต่างๆ มากกว่า 5 พันชั่วโมง บันทึกเสียงจากสิ่งมีชีวิตอย่างน้อย 15,000 ชนิด  บางคนถือว่าห้องสมุดเสียงของเขาเป็นสมบัติของชาติ  แต่ที่น่าเศร้าคือการรบกวนของมนุษย์ที่เพิ่มขึ้นทุกทีกำลังทำให้เสียงธรรมชาติเหล่านั้นแผ่วลง  จากเสียงนกร้องถึงเสียงหมาป่าหอนและเสียงขยับจังหวะของแมลง และเสียงที่บันทึกจากระบบนิเวศหลายแห่งที่เคราส์เรียกว่า “biophonies”—เสียงสรรพชีวิต—ก็หยุดบรรเลงไปตลอดกาลเสียแล้ว  “ออร์เคสเตรธรรมชาติกำลังสาบสูญไป ไม่ใช่แค่เสียง แต่เป็นตัวผู้บรรเลงเองด้วย”  เคราส์ เคยให้สัมภาษณ์ เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ว่าทำไมเสียงของธรรมชาติจึงสำคัญ

 

เสียงจากสิ่งแวดล้อม (soundscape) บอกอะไรเราต่างไปจากภูมิทัศน์ (landscape) ?

แน่นอน  มีตัวอย่างหนหนึ่งที่บริษัทตัดไม้เข้าไปยังเซียราเนวาดา เมื่อ พ.ศ. 2531  ผมบันทึกเสียงธรรมชาติตอนรุ่งอรุณทั้งก่อนและหลังการตัดไม้  ถ้ามองด้วยตาเปล่า ป่าดูเหมือนเดิมหลังจากต้นไม้ที่ถูกเลือกตัดบางต้นถูกขนย้ายออกไป แต่เสียงนกที่เคยร้องหายไปอย่างมากและแม้อีกทศวรรษให้หลัง เสียงนกร้องแบบที่เคยมีดั้งเดิมก็ยังไม่หวนกลับมาอีกเลย

ฟังเสียงบันทึกจาก ลิงคอร์นเมโดว์ในเซียราเนวาดา แคลิฟอร์เนีย ก่อนถูกตัดไม้ในปี 2531 ได้ ที่นี่ และหลังในปีถัดมาได้ ที่นี่  

 

เสียงแบบไหนที่ธรรมชาติสร้าง ?

เสียงจากธรรมชาติมี 3 แหล่งกำเนิด ได้แก่ “geophony” หรือเสียงที่เกิดในถิ่นอาศัยแต่ไม่ได้มาจากสิ่งมีชีวิต เช่น เสียงลม เสียงน้ำในลำธาร เสียงคลื่นในมหาสมุทร  “biophony” หรือเสียงโดยรวมที่สิ่งมีชีวิตต่างๆ สร้างขึ้นในชีวมณฑลใดๆ  และ “anthropophony” หรือเสียงรบกวน (noise) ที่มนุษย์สร้าง ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ปะติดปะต่อและฟังไม่ได้ศัพท์ เกิดจากเทคโนโลยีต่างๆ

 

สิ่งมีชีวิตใดที่เราไม่คิดว่ามันจะสร้างเสียงได้ ?

นอกเหนือจากพวกมด ดักแด้แมลง และดอกไม้ทะเล ผมเคยทำงานเพื่อบันทึกเสียงโบกหางของปลาต่างชนิดพันธุ์ และยังอัดเสียงไส้เดือนซอกซอนใต้ดิน และฮิปโปส่งเสียงใต้น้ำ  เพื่อนผมคนหนึ่งเคยบันทึกเสียงสิ่งมีชีวิตที่เล็กที่สุดอย่างไวรัส  สิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลกอาจสร้างเสียงเฉพาะบางอย่างของตัวเอง  เราอยากรู้ว่าพวกมันทำได้อย่างไรและอยากบันทึกเสียงไว้ทั้งหมด

 

คุณบันทึกเสียงของสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติเป็นพันๆ ชั่วโมงจากสถานที่มากกว่า 1,200 แห่ง  การเปลี่ยนแปลงของถิ่นอาศัยเหล่านั้นเปลี่ยนเสียงที่คุณได้ยินไปอย่างไร ?

ผมแปลกใจเมื่อพบว่ามากกว่าครึ่งของสถานที่ที่ผมเคยบันทึกเสียงตลอด 5 ทศวรรษที่ผ่านมา เปลี่ยนแปลงจนไม่สามารถช่วยให้สิ่งมีชีวิตสร้างเสียงที่ต่อเนื่องกันดังเดิมอีก  ถ้าไม่เงียบงันไป ก็พ่ายแพ้มนุษย์จนเสียงจากสรรพชีวิตแผ่วลงไปมาก  ที่ที่ผมกลับไปบันทึกเสียงซ้ำมีความเปลี่ยนแปลงไปทั้งความหนาแน่น คือจำนวนสิ่งมีชีวิตที่ผลิตเสียง และความหลากหลายของชนิดพันธุ์ที่ถูกบันทึก

ในหุบเขาแห่งดวงจันทร์ โซโนมาเคาน์ตี แคลิฟอร์เนีย ที่เราอยู่ ในฤดูใบไม้ผลิกับฤดูร้อนที่ผ่านมาไม่มีเสียงนกร้องเพลง ไม่มีเลย  ที่จริงก็มีนกอยู่และร้องเรียกกันนิดหน่อย แต่ว่ามันไม่ร้องเพลง  เป็นครั้งแรกในชีวิต 77 ปีของผมเท่าที่จำได้ว่าไม่เคยได้ยินความเงียบแบบนี้มาก่อน

ฟังคลิปเสียงที่บันทึกระหว่างปี 2547-2558 ในสวนชูการ์โลฟสเตต แคลิฟอร์เนีย เมื่อเกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วกับระบบนิเวศ เช่น ฤดูใบไม้ผลิมาถึงเร็วขึ้น การเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของชนิดพันธุ์ และความแห้งแล้ง ล้วนเปลี่ยนแปลงทัศนียภาพของเสียง ได้ ที่นี่ 

นกพิราบบินผ่านหอคอยโตเกียว การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของมนุษย์กลบสรรพสำเนียงในธรรมชาติ ภาพโดย B.S.P.I., Corbis

สมัยนี้ เราจะได้ยินเสียงธรรมชาติที่ไม่ถูกรบกวนและน่าประทับใจได้จากที่ไหนบ้าง ?

สรรพเสียงจากธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดอาจพบได้เมื่อเราเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตร  ในป่าฝนเส้นศูนย์สูตร มีความหลากหลายและหนาแน่นของเสียงมากที่สุดเพราะมีถิ่นอาศัยที่เกื้อหนุน  เสียงจากธรรมชาติที่ดังที่สุดที่ผมเคยวัดได้ อยู่ในป่าฝนที่สุมาตรา ดังถึง 117 เดซิเบล ซึ่งเกือบเท่าฟ้าผ่า

 

คุณได้อะไรจากงานของคุณบ้าง ?

อย่างแรก เสียงจากธรรมชาติช่วยเยียวยาและทำให้เราสงบลง เสียงเหล่านั้นสำคัญต่อสุขภาพและความผาสุกของเรา แถมยังฟรีอีกด้วย  อย่างที่สอง โลกธรรมชาติตอบสนองด้วยเสียงต่อทุกสิ่งที่เราทำลงไป  เราได้ยินเสียงโต้ตอบแบบนี้ชัดเจนขึ้นด้วยเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นมาก  เราต้องเรียนที่จะอ่านและสนใจกับความหมายของมัน เพราะมันกำลังบอกพวกเราว่าการกระทำของเราอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงหนักหนาต่อสุขภาพและความหลากหลายของชีวิตต่างๆ บนโลก ซึ่งเป็นอันตรายต่อเราเองด้วย

ฟังเบอร์นี เคราส์ บรรยายในคลิป TEDTalk ได้ ที่นี่ (มีบรรยายภาษาไทย)

 

อ่านเพิ่มเติม : ชุมชนแห่งนี้เปลี่ยนทะเลทรายให้เป็นผืนป่าอย่างน่าอัศจรรย์1 ปีกับ 200 ชีวิตนักสิ่งแวดล้อมที่ถูกฆาตกรรม

เรื่องแนะนำ

Robo-Dog หุ่นยนต์สำรวจใต้น้ำลึก

Robo-Dog หุ่นยนต์สำรวจใต้น้ำลึก Marcello Calisti นักสำรวจจากเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก เป็นหัวหน้าโครงการ SILVER (Seabed-Interaction Legged Vehicle for Exploration and Research) โครงการสำรวจใต้น้ำใหม่ที่ใช้หุ่นยนต์แทนนักประดาน้ำ โดยฟุตเทจที่คุณผู้อ่านจะได้ชมนี้ เป็นซากของเรืออับปางบริเวณเกาะ Elba ของอิตาลี ที่หุ่ยนต์สำรวจเป็นผู้ถ่ายไว้ ด้วยขาทั้งสี่ข้างที่เลียนแบบมาจากการเคลื่อนไหวของสัตว์ หุ่นสำรวจ SILVER สามารถเดินท่องไปบนพื้นของมหาสมุทรทั้งยังสามารถเปลี่ยนรูปแบบจากการเดินเป็นการคลาน และยังสามารถกระโดดได้อีกด้วย เมื่อต้องสำรวจในสภาพแวดล้อมต่างๆ ซึ่งเทคโนโลยีใหม่นี้ใช้พลังงานน้อยกว่าการสำรวจด้วยเรือดำน้ำหรือโดรน ทั้งยังปลอดภัยสำหรับนักประดาน้ำในการสำรวจพื้นที่ที่ยากต่อการเข้าถึง นอกจากนั้นทีมนักวิจัยคาดหวังว่าในอนาคตพวกเขาจะใช่ SILVER ในการสำรวจประชากรสัตว์น้ำ หรือเก็บตัวอย่างจากก้นทะเล   อ่านเพิ่มเติม 5 ตัวอย่างที่โดรนใต้น้ำกำลังช่วยปกป้องมหาสมุทรให้เรา

วิกฤตต้นสนคริสต์มาสเกาหลี ผลกระทบจากปัญหาสภาพอากาศบนเกาะเจจู

บนฮันลา ภูเขาที่สูงที่สุดในเกาหลีใต้มีป่าต้นสนขนาดเล็กกระจุกตัวอยู่ จนมีชื่อเล่นว่า “ป่าต้นคริสต์มาส” แม้จะมองเผิน ๆ เหมือนกับต้นสนคลาสสิกแบบที่ทั่วโลกคุ้นเคย แต่แท้จริงแล้วนี่คือต้นสน Abies koreana สายพันธุ์เฉพาะที่เติบโตบนเกาะเจจูเท่านั้น ความพิเศษของต้นสนพันธุ์นี้ อยู่ที่ขนาดเล็กเพียง 30-60 ฟุต เมื่อเทียบกับต้นสนสายพันธุ์อื่น ๆ ที่อาจสูงถึง 300 ฟุต ใช้เวลาเกือบ 30 ปีกว่าจะเติบโตเต็มที่ และยังผลิตโคนต้นสนซึ่งเป็นรวงบรรจุเมล็ดตั้งแต่ยังมีความสูงเพียง 3 ฟุตเท่านั้น ปรากฏการณ์ของต้นสนคริสต์มาสในเกาหลีพึ่งเริ่มต้นขึ้นในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา พร้อมกับจำนวนประชากร 30% ของประเทศที่นับถือศาสนาคริสต์ และกลายมาเป็นวันหยุดประจำชาติหลังจากสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ได้ไม่นาน บวกกับข้อจำกัดของสถานการณ์โควิด-19 ที่ทำให้คนต้องอยู่แต่บ้าน นั่นทำให้ผู้คนกระตือรือร้นในการมองหาต้นไม้สำหรับการตกแต่งบ้านมากขึ้น เช่นเดียวกันกับต้นสนคริสต์มาสที่ช่วยสร้างชีวิตชีวาสำหรับการอยู่อาศัยก็ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเช่นกัน ความต้องการต้นคริสต์มาสที่เพิ่มขึ้นไม่ได้เป็นตัวการที่ทำให้ป่าต้นคริสต์มาสลดจำนวนลง หากแต่สภาพภูมิอากาศที่ร้อนขึ้นต่างหากที่ทำให้เกือบครึ่งหนึ่งของต้นสนสูญหายไปในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา จากเดิมที่เคยเป็นทิวทัศน์เขียวขจีที่ปกคลุมไปด้วยหิมะบนความสูงเกือบ 6,000 ฟุตจากระดับน้ำทะเล ในตอนนี้ นักท่องเที่ยวที่มาเยือนป่าแห่งนี้ได้พบกับความสูญเสียของป่าอย่างเห็นได้ชัด – ต้นไม้หลายร้อยต้นล้มลงแบบถอนรากถอนโคน เปลือกลำต้นที่ลอกออกเป็นแผ่น และกิ่งก้านเหี่ยวแห้งที่แผ่นออกไปยังท้องฟ้า “กลายเป็นว่าผู้คนหยุดถ่ายเซลฟี่กันตรงนี้ เพราะต้นไม้ดูแปลกมาก” โดยที่ก็ไม่รู้ว่าเป็นต้นไม้ชนิดใด หรือทำไมมันถึงตาย คิม […]