เบอร์นี เคราส์ กับสรรพเสียงธรรมชาติที่เงียบงันลงทุกที - National Geographic Thailand

เบอร์นี เคราส์ กับสรรพเสียงธรรมชาติที่เงียบงันลงทุกที

ครั้งหน้าเมื่อออกไปในธรรมชาติ ลองหยุดนิ่ง หลับตา และเงี่ยหูฟังสิ

เบอร์นี เคราส์ อยากให้เราทำอย่างนั้น ก่อนสายเกินไปที่จะฟังเสียงซิมโฟนีแห่งโลกธรรมชาติ  เคราส์เป็นนักดนตรีแจ๊สผู้โด่งดัง ระหว่างเรียนปริญญาเอกสาขา Bioacoustics เขาก่อตั้งสาขา “นิเวศวิทยาของเสียงจากสิ่งแวดล้อม” เคราส์อัดเสียงต่างๆ จากป่าดงพงไพร ทั้งบนบกและในทะเล มาตั้งแต่ พ.ศ. 2511  เขารวบรวมเสียงจากถิ่นที่อยู่ต่างๆ มากกว่า 5 พันชั่วโมง บันทึกเสียงจากสิ่งมีชีวิตอย่างน้อย 15,000 ชนิด  บางคนถือว่าห้องสมุดเสียงของเขาเป็นสมบัติของชาติ  แต่ที่น่าเศร้าคือการรบกวนของมนุษย์ที่เพิ่มขึ้นทุกทีกำลังทำให้เสียงธรรมชาติเหล่านั้นแผ่วลง  จากเสียงนกร้องถึงเสียงหมาป่าหอนและเสียงขยับจังหวะของแมลง และเสียงที่บันทึกจากระบบนิเวศหลายแห่งที่เคราส์เรียกว่า “biophonies”—เสียงสรรพชีวิต—ก็หยุดบรรเลงไปตลอดกาลเสียแล้ว  “ออร์เคสเตรธรรมชาติกำลังสาบสูญไป ไม่ใช่แค่เสียง แต่เป็นตัวผู้บรรเลงเองด้วย”  เคราส์ เคยให้สัมภาษณ์ เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ว่าทำไมเสียงของธรรมชาติจึงสำคัญ

 

เสียงจากสิ่งแวดล้อม (soundscape) บอกอะไรเราต่างไปจากภูมิทัศน์ (landscape) ?

แน่นอน  มีตัวอย่างหนหนึ่งที่บริษัทตัดไม้เข้าไปยังเซียราเนวาดา เมื่อ พ.ศ. 2531  ผมบันทึกเสียงธรรมชาติตอนรุ่งอรุณทั้งก่อนและหลังการตัดไม้  ถ้ามองด้วยตาเปล่า ป่าดูเหมือนเดิมหลังจากต้นไม้ที่ถูกเลือกตัดบางต้นถูกขนย้ายออกไป แต่เสียงนกที่เคยร้องหายไปอย่างมากและแม้อีกทศวรรษให้หลัง เสียงนกร้องแบบที่เคยมีดั้งเดิมก็ยังไม่หวนกลับมาอีกเลย

ฟังเสียงบันทึกจาก ลิงคอร์นเมโดว์ในเซียราเนวาดา แคลิฟอร์เนีย ก่อนถูกตัดไม้ในปี 2531 ได้ ที่นี่ และหลังในปีถัดมาได้ ที่นี่  

 

เสียงแบบไหนที่ธรรมชาติสร้าง ?

เสียงจากธรรมชาติมี 3 แหล่งกำเนิด ได้แก่ “geophony” หรือเสียงที่เกิดในถิ่นอาศัยแต่ไม่ได้มาจากสิ่งมีชีวิต เช่น เสียงลม เสียงน้ำในลำธาร เสียงคลื่นในมหาสมุทร  “biophony” หรือเสียงโดยรวมที่สิ่งมีชีวิตต่างๆ สร้างขึ้นในชีวมณฑลใดๆ  และ “anthropophony” หรือเสียงรบกวน (noise) ที่มนุษย์สร้าง ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ปะติดปะต่อและฟังไม่ได้ศัพท์ เกิดจากเทคโนโลยีต่างๆ

 

สิ่งมีชีวิตใดที่เราไม่คิดว่ามันจะสร้างเสียงได้ ?

นอกเหนือจากพวกมด ดักแด้แมลง และดอกไม้ทะเล ผมเคยทำงานเพื่อบันทึกเสียงโบกหางของปลาต่างชนิดพันธุ์ และยังอัดเสียงไส้เดือนซอกซอนใต้ดิน และฮิปโปส่งเสียงใต้น้ำ  เพื่อนผมคนหนึ่งเคยบันทึกเสียงสิ่งมีชีวิตที่เล็กที่สุดอย่างไวรัส  สิ่งมีชีวิตทุกชนิดบนโลกอาจสร้างเสียงเฉพาะบางอย่างของตัวเอง  เราอยากรู้ว่าพวกมันทำได้อย่างไรและอยากบันทึกเสียงไว้ทั้งหมด

 

คุณบันทึกเสียงของสิ่งมีชีวิตในธรรมชาติเป็นพันๆ ชั่วโมงจากสถานที่มากกว่า 1,200 แห่ง  การเปลี่ยนแปลงของถิ่นอาศัยเหล่านั้นเปลี่ยนเสียงที่คุณได้ยินไปอย่างไร ?

ผมแปลกใจเมื่อพบว่ามากกว่าครึ่งของสถานที่ที่ผมเคยบันทึกเสียงตลอด 5 ทศวรรษที่ผ่านมา เปลี่ยนแปลงจนไม่สามารถช่วยให้สิ่งมีชีวิตสร้างเสียงที่ต่อเนื่องกันดังเดิมอีก  ถ้าไม่เงียบงันไป ก็พ่ายแพ้มนุษย์จนเสียงจากสรรพชีวิตแผ่วลงไปมาก  ที่ที่ผมกลับไปบันทึกเสียงซ้ำมีความเปลี่ยนแปลงไปทั้งความหนาแน่น คือจำนวนสิ่งมีชีวิตที่ผลิตเสียง และความหลากหลายของชนิดพันธุ์ที่ถูกบันทึก

ในหุบเขาแห่งดวงจันทร์ โซโนมาเคาน์ตี แคลิฟอร์เนีย ที่เราอยู่ ในฤดูใบไม้ผลิกับฤดูร้อนที่ผ่านมาไม่มีเสียงนกร้องเพลง ไม่มีเลย  ที่จริงก็มีนกอยู่และร้องเรียกกันนิดหน่อย แต่ว่ามันไม่ร้องเพลง  เป็นครั้งแรกในชีวิต 77 ปีของผมเท่าที่จำได้ว่าไม่เคยได้ยินความเงียบแบบนี้มาก่อน

ฟังคลิปเสียงที่บันทึกระหว่างปี 2547-2558 ในสวนชูการ์โลฟสเตต แคลิฟอร์เนีย เมื่อเกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วกับระบบนิเวศ เช่น ฤดูใบไม้ผลิมาถึงเร็วขึ้น การเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบของชนิดพันธุ์ และความแห้งแล้ง ล้วนเปลี่ยนแปลงทัศนียภาพของเสียง ได้ ที่นี่ 

นกพิราบบินผ่านหอคอยโตเกียว การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของมนุษย์กลบสรรพสำเนียงในธรรมชาติ ภาพโดย B.S.P.I., Corbis

สมัยนี้ เราจะได้ยินเสียงธรรมชาติที่ไม่ถูกรบกวนและน่าประทับใจได้จากที่ไหนบ้าง ?

สรรพเสียงจากธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดอาจพบได้เมื่อเราเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตร  ในป่าฝนเส้นศูนย์สูตร มีความหลากหลายและหนาแน่นของเสียงมากที่สุดเพราะมีถิ่นอาศัยที่เกื้อหนุน  เสียงจากธรรมชาติที่ดังที่สุดที่ผมเคยวัดได้ อยู่ในป่าฝนที่สุมาตรา ดังถึง 117 เดซิเบล ซึ่งเกือบเท่าฟ้าผ่า

 

คุณได้อะไรจากงานของคุณบ้าง ?

อย่างแรก เสียงจากธรรมชาติช่วยเยียวยาและทำให้เราสงบลง เสียงเหล่านั้นสำคัญต่อสุขภาพและความผาสุกของเรา แถมยังฟรีอีกด้วย  อย่างที่สอง โลกธรรมชาติตอบสนองด้วยเสียงต่อทุกสิ่งที่เราทำลงไป  เราได้ยินเสียงโต้ตอบแบบนี้ชัดเจนขึ้นด้วยเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้นมาก  เราต้องเรียนที่จะอ่านและสนใจกับความหมายของมัน เพราะมันกำลังบอกพวกเราว่าการกระทำของเราอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงหนักหนาต่อสุขภาพและความหลากหลายของชีวิตต่างๆ บนโลก ซึ่งเป็นอันตรายต่อเราเองด้วย

ฟังเบอร์นี เคราส์ บรรยายในคลิป TEDTalk ได้ ที่นี่ (มีบรรยายภาษาไทย)

 

อ่านเพิ่มเติม : ชุมชนแห่งนี้เปลี่ยนทะเลทรายให้เป็นผืนป่าอย่างน่าอัศจรรย์1 ปีกับ 200 ชีวิตนักสิ่งแวดล้อมที่ถูกฆาตกรรม

เรื่องแนะนำ

คุยกับ ซิลเวีย เอิร์ล “เจ้าหญิงแห่งห้วงลึก”

นักสมุทรศาสตร์ ซิลเวีย เอิร์ล ได้สมญาว่า “เจ้าหญิงแห่งห้วงลึก” หรือ “Her Deepness” จากการอุทิศตนเพื่อการสำรวจและการอนุรักษ์มหาสมุทรของเธอ เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก มีโอกาสได้พูดคุยกับเธอ แบบสบายๆ (และไม่ต้องเปียกน้ำ) เมื่อไม่นานมานี้ NG: ซิลเวีย เราได้ยินข่าวลือว่าจริงๆ แล้วคุณเกิดใต้นํ้า และคุณยังมีเหงือกเหมือนปลา ที่ผ่านมาคุณเสแสร้งมาตลอดว่าเป็นมนุษย์ ที่เห็นเดินดินอยู่นี่เป็นภาพลวงตาใช่ไหม ซิลเวีย: เป็นอย่างนั้นได้ก็ดีสิ!   NG: เกิดอะไรขึ้นกับคุณตอนเป็นเด็ก ทำไมจู่ๆ การใช้ชีวิตอยู่บนบกถึงกลายเป็นเรื่องที่มีความสำคัญรองลงไปสำหรับคุณ ซิลเวีย: สมัยเด็กๆ ที่ชายฝั่งนิวเจอร์ซีย์ มีอยู่ครั้งหนึ่งฉันถูกคลื่นซัดจมนํ้า ฉันหายใจ ไม่ออก จนกระทั่งนิ้วเท้าสัมผัสพื้น ถึงทะลึ่งพรวดขึ้นมาได้ ตอนนั้นเองที่ฉันรู้สึกว่า มันทั้งสนุกและเจ๋งสุดๆ หลังจากนั้น พอครอบครัวย้ายไปอยู่ฟลอริดาตอนฉันอายุ 12 หลังบ้าน เราคืออ่าวเม็กซิโก คุณก็รู้นี่นาว่า เด็กๆ คือ นักสำรวจโดยธรรมชาติ พวกเขาเป็นนัก วิทยาศาสตร์มาตั้งแต่ต้น ชอบถามคำถามไม่หยุดหย่อน ทุกสิ่งทุกอย่างเป็นเรื่องใหม่และน่าทึ่งไปเสียหมด   NG: ถ้าเป็นเด็กๆ […]

ชะตากรรมของนกชนหิน

นกชนหินกำลังตกเป็นเป้าของการค้าสัตว์ป่าผิดกฎหมาย ซึ่งส่งผลให้นกแปลกประหลาดชนิดนี้ตกอยู่ในภาวะสุ่มเสี่ยง ขณะที่ผืนป่าอันเป็นถิ่นอาศัยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หดเล็กลง

การต่อสู้ของชนเผ่าแอมะซอนเพื่อความอยู่รอดของชาติพันธุ์

ปัจจุบันชาวบ้านที่อาศัยอยู่บริเวณเขื่อนต้องมองเห็นพื้นที่ที่เคยแห้งกลับท่วมขัง หลายคนต้องปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ภาพถ่ายเหล่านี้ตอกย้ำว่าความเจริญที่เดินทางมายังแอมะซอนได้ก่อผลกระทบใดบ้างแก่ผู้คนพื้นเมือง

Follow Me

NATIONAL GEOGRAPHIC ASIA

Contact

เว็บไซต์ : ngthai.com

บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน)

Tel : 02-422-9999 ต่อ 4244

© COPYRIGHT 2019 AMARIN PRINTING AND PUBLISHING PUBLIC COMPANY LIMITED.