วิกฤตชีวิต ช้างไทย ในห้วงการขาดนักท่องเที่ยวจากโควิด-19

วิกฤตชีวิตช้างไทย ในห้วงการขาดนักท่องเที่ยวจากโควิด-19

14 เดือนหลังขาดรายได้จากนักท่องเที่ยวและสถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัส โควิด-19 ที่ยังไม่มีทีท่าว่าจะคลี่คลาย ทำให้ ช้างไทย กำลังประสบกับอันตรายที่ยืดเยื้อ

“ขายช้างอัจฉริยะ 11 ตัว ตัวละ 3 ล้านบาท” นี่คือข้อความที่สวนเสือศรีราชา จังหวัดชลบุรี ประเทศไทย ประกาศบน Facebook ของสวนสัตว์ เพื่อขาย ช้างไทย เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคมที่ผ่านมา

สวนสัตว์ในประเทศไทยสร้างรายได้หลักจากนักท่องเที่ยวผ่านตั๋วเข้าชม การขี่ช้าง และการแสดงสัตว์ แต่เนื่องจากประเทศไทยได้ออกมาตรการไม่ให้นักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างชาติเข้ามาเยี่ยมชมสวนสัตว์ตามคำสั่งของรัฐบาลในการควบคุมการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่มาตั้งแต่เดือนมีนาคม 2020 ทำให้สวนสัตว์กำลังเผชิญกับวิกฤตทางการเงินอย่างหนัก

ในโพสต์ Facebook เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม ที่เกี่ยวกับปัญหาช้างเลี้ยง ทางสวนสัตว์ยังกล่าวอีกว่า “ณ จุดนี้เพื่อรักษาบาดแผลจากพิษ COVID เราจำเป็นต้องขายพวกเขาออก”

ช้างไทย, ควาญช้าง, ปางช้าง
แม้จะไม่มีนักท่องเที่ยว ควาญช้างในจังหวัดกาญจนบุรี พยายามรักษากิจวัตรปกติกับช้างหกตัวที่ดูแล รวมถึงการอาบน้ำในแม่น้ำแควทุกวัน

การท่องเที่ยว ช้างไทย ได้สร้างกำไรให้กับประเทศไทยมายาวนาน ผู้เยี่ยมชมจากทั่วโลกหลั่งไหลกันเข้ามายลโฉมช้างไทยพวกเขาต้องจ่ายเงินประมาณ 20-150 ดอลลาร์สหรัฐ (600-5,000 บาท)  เพื่อขี่ช้างหรือดูการแสดงอันชาญฉลาดของช้างเช่น วาดรูป โยนห่วงและเต้นต่อครั้งในช่วงไม่กี่ปีมานี้ นับตั้งแต่นั้น ส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมนี้ได้เปลี่ยนบรรยากาศไปใช้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์เพื่อที่จะจัดวางช้างให้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น

แม้ยังไม่ชัดเจนว่าการท่องเที่ยวช้างสร้างรายได้โดยรวมเท่าไร แต่ข้อเท็จจริงหนึ่งที่เห็นได้ชัดคือก่อนเกิดโรคระบาด ปางช้างแห่งหนึ่งอาจต้องจ่ายเงินสูงถึง 80,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ หรือเป็นเงินประมาณ 2.4 ล้านบาท เพื่อซื้อช้างวัยหนุ่มที่ได้รับการฝึกฝนมาพอสมควร สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าการขี่ช้าง การแสดง และกิจกรรมเชิงโต้ตอบอื่นๆ ของช้างนั้นทำเงินได้มากเพียงใด

ช้างไทย
ทอง – พรพิชชา แก้วตระกูลพงศ์ เจ้าของบ้านและช้างสวดมนต์กับพระสงฆ์ เธอขอรับบริจาคจากผู้สนับสนุนของเธอบน Facebook เพื่อนำรายได้มาต่อชีวิตช้างของเธอ พร้อมทั้งสละทรัพย์สินส่วนตัวของเธอเองเพื่อมาช่วยช้าง

ไม่ตายก็ต้องสู้กันต่อไป

อัญชลี กัลมาพิจิตร ได้ตัดสินใจครั้งยิ่งใหญ่เมื่อปลายปี 2019 ว่าเธอจะยุติการขี่ช้างและการแสดงที่ปางช้างแม่สา สถานที่ท่องเที่ยวในจังหวัดเชียงใหม่ ที่มาพร้อมกับช้าง 73 เชือกที่เธอได้รับเป็นมรดกมาจากพ่อเมื่อต้นปีที่ผ่านมา

เธอมองว่าการปิดการแสดงช้างในช่วงการระบาดของไวรัส โควิด-19 เป็นช่วงเวลาที่บังเอิญอย่างพอดี และเป็นแรงผลักดันให้เธอเริ่มเปลี่ยนไปใช้พื้นที่เปิดซึ่งเป็นมิตรกับช้างอย่างที่เธอได้วางแผนไว้ และในวันที่ 20 มีนาคม 2020 ซึ่งเป็นวันที่รัฐบาลสั่งปิดธุรกิจที่ไม่จำเป็นทั้งหมด เธอบอกกับพนักงานว่าให้ทิ้งเบาะนั่งที่ติดอยู่บนหลังช้างทั้งหมดออก และเธอคิดว่า ต่อไปนี้หากไม่มีนักท่องเที่ยว เธอจะใช้เวลาวางแผนในอีกหลายเดือนข้างหน้าในการเตรียมช้างหลายเชือกให้ย้ายไปยังพื้นที่เปิด ในอาณาเขตของที่ดินแม่สาขนาดกว่า 228 ไร่

ช้างไทย, ควาญช้าง, กะเหรี่ยง
คุณชญานิน “ชาลี” เป็นควาญช้างกะเหรี่ยงที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านชาวเขาใกล้จังหวัดเชียงใหม่ยืนคู่กับช้างสองตัวของเขา เขาทำงานที่ทั้งแม่วางปางช้างและ Chai Lai Orchid ซึ่งเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศ คุณชาลี กล่าวว่าเขารู้สึกขอบคุณและดีใจที่ยังคงได้รับการจ้างงานในช่วงเวลาที่ควาญช้างจำนวนมากตกงาน

แรงกดดันทางการเงินในการดูแลช้าง 73 ตัวในช่วงการระบาดใหญ่นั้นโหดร้ายอย่างยิ่ง โดยปกติ ช้างกินอาหารประมาณ 136 กิโลกรัมต่อวัน (อาหารส่วนใหญ่จะเป็นหญ้าและผลไม้สด)  โดยมีราคาประมาณ 500 บาทต่อหนึ่งเชือก หรือเท่ากับหนึ่งตันทุกๆ สามวัน ในการเลี้ยงช้าง 73 ตัว คุณอัญชลีใช้เงินอย่างน้อยต่อเดือนประมาณ 934,500 บาท และยังไม่รวมถึงเงินที่ใช้จ่ายไปกับยา วิตามิน และเงินเดือนสำหรับเจ้าหน้าที่ปางช้างกว่า 142 คนและควาญช้าง 120 คน ตลอดจนสัตวแพทย์และพนักงานบริการ ในเดือนเมษายน 2020 เธอบอกกับเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิกว่า “ถ้าในอีกหนึ่งปีข้างหน้า ถ้าโควิดยังอยู่ ฉันคงจะไม่มีเงินเหลือ แต่ถ้าฉันยังไม่ตายก็คงต้องสู้ต่อไป”

ลานแสดงช้าง, ปางช้าง
ลานแสดงช้างที่ว่างเปล่าในบ้านตากลาง เมืองเล็กๆ ในจังหวัดสุรินทร์ที่รู้จักกันในชื่อ “หมู่บ้านช้าง” เมืองนี้เป็นศูนย์กลางของอุตสาหกรรมช้างในประเทศไทย มีชาวบ้านจำนวนมากที่เกี่ยวข้องกับการเพาะพันธุ์และการฝึกช้างซึ่งส่งไปยังปางช้างเพื่อการท่องเที่ยวทั่วประเทศ เมื่อค่ายปิดตัวลงเนื่องจากการแพร่ระบาด ช้างหลายสิบตัวได้กลับมายังบ้านตากลางแห่งนี้

วิกฤตระดับชาติ

“สถานการณ์ของช้างเข้าขั้นวิกฤต” เล็ก – แสงเดือน ชัยเลิศ เจ้าของ Elephant Nature Park ซึ่งเป็นศูนย์ช่วยเหลือช้างที่มีชื่อเสียงในจังหวัดเชียงใหม่ที่มีช้าง 103 ตัว กล่าว “ช้างหลายเชือกถูกมัดขาไว้เฉยๆ เป็นเวลานาน นานจนเหมือนถูกมัดไว้เป็นปี” เธอได้ช่วยเหลือช้างที่ทรมานจากโรคระบาดถึง 24 ตัว และได้หาที่พักชั่วคราวให้กับช้างเหล่านั้นอีกด้วย

แต่ผลที่ตามมาคือ “ตอนนี้มีคนโทรมาหาเกือบทุกวัน” พวกเขาเหล่านั้นบอกเป็นเสียงเดียวกันคือช่วยพาช้างไปที “แต่ฉันไม่สามารถช่วยเหลือทุกตัวได้ เพราะถึงแม้ฉันจะมีเงินซื้อช้างเหล่านั้นในราคาถูก ฉันก็ต้องจ่ายเงินเพื่อรักษาและดูแลมันอีก ฉันหวังเสมอว่าฉันจะช่วยพวกมันได้ แต่ฉันทำไม่ได้”

ปางช้าง,
ขาตั้งโชว์ภาพวาดช้างที่ปางช้างโชคชัย ก่อนเกิดโรคระบาด โชคชัยเป็นสถานที่ดั้งเดิมที่ให้ช้างขี่และแสดงละครสัตว์ เช่น การวาดภาพ ปางช้างโชคชัยเป็นบ้านของช้าง 56 ตัว ซึ่งยังคงอยู่ที่ค่ายหลังจากถูกบังคับให้ปิดในช่วงการระบาดใหญ่ องค์กรพัฒนาเอกชนสองแห่ง ได้แก่ มูลนิธิ Trunk’s up และ Save elephant ได้เปิดตัวการระดมทุนสำหรับปางช้างซึ่งประสบปัญหาในการหาอาหารให้ช้าง ในทางกลับกัน เจ้าของปางช้างโชคชัยตกลงที่จะนำช้างของพวกเขาออกจากการแสดงและกลับไปสู่วิถีชีวิตที่เป็นธรรมชาติแบบดั้งเดิม

ควาญช้างบางตัวซึ่งเป็นเจ้าของช้างให้พวกมันมาขอทานที่วัดทั่วประเทศ คุณเล็กกล่าวว่า เธอได้รับการสนับสนุนในเรื่องการยุติการใช้ช้างในการแสดงและการขี่ช้างไปตามสถานที่ต่างๆ มานานหลายปี เนื่องจากเป็นเรื่องที่ผิดธรรมชาติและโดยทั่วไป ช้างที่มีความชำนาญต้องอาศัยการฝึกโดยอาศัยความกลัวเพื่อให้เชื่อง แต่การขอทานช้างนั้นยิ่งเลวร้ายขึ้นไปอีก

“การขี่ช้างอย่างน้อยมันก็ยังได้เดินโดยไม่มีโซ่ตรวน แต่การยืนขอทานอยู่ที่วัดนั้น พวกเขาต้องล่ามโซ่ไว้กับคอนกรีตอย่างแน่นหนาเป็นเวลาทั้งวัน” คุณเล็กกล่าว ควาญช้างสามารถหาเงินเลี้ยงสัตว์ได้ด้วยวิธีนี้ แต่ “ช้างต้องทนทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส”

ช้างไทย, ปางช้าง
ช้างหนุ่มถูกโซ่ตรวนยาวที่ปางช้างโชคชัย มีการใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการถูกผูกไว้ในคอกคอนกรีตแห่งนี้ ตามแบบฉบับของค่ายดั้งเดิมหลายแห่งในประเทศไทย ปางช้างอย่างโชคชัยมักจ้างควาญช้างหนึ่งตัวต่อช้างหนึ่งตัว แต่เนื่องจากการสูญเสียรายได้จากการท่องเที่ยว ปางช้างจึงต้องเลิกจ้างควาญช้างส่วนใหญ่ ปัจจุบันมีควาญช้างเพียง 15 คนที่ต้องดูแลช้างถึง 56 ตัว

เอ็ดวิน เวียก ผู้ก่อตั้งมูลนิธิเพื่อนสัตว์ป่าแห่งประเทศไทย ได้เห็นถึงปัญหาในช่วงการระบาดใหญ่ในปางช้างทั่วประเทศ มีช้างจำนวนมากถูกล่ามโซ่ไว้กลางแดดร้อนตลอดทั้งวัน อีกทั้งเขายังกล่าวว่าการขี่ช้างเพื่อแสวงหาผลประโยชน์นั้นเป็นสิ่งที่เห็นแก่ตัว ผิดธรรมชาติและสร้างความทุกข์ทรมานต่อช้าง แต่ตอนนี้ช้างที่ไม่ได้ถูกขี่เลยได้แต่ยืนอยู่ที่เดิมทุกคืน วันแล้ววันเล่า กล้ามเนื้อขาของช้างก็อ่อนแอลง ประกอบกับภาวะโภชนาการที่ไม่ดี เมื่อช้างอ่อนแอลง พวกมันก็จะป่วยได้ “มันเป็นความทุกข์ที่มากกว่าคนจะจินตนาการได้เสียอีก” เวียก กล่าว

“ยี่สิบปีที่แล้ว มีป่าที่ใหญ่กว่านี้ แต่ตอนนี้มีเกษตรกรรมทำให้มีพื้นที่สำหรับช้างอยู่ไม่มากเหมือนสมัยก่อน” คุณเล็กกล่าว “ทุกที่เป็นอันตรายต่อพวกเขา พวกเขาไม่สามารถดื่มน้ำได้อย่างอิสระอีกต่อไปเพราะยาฆ่าแมลงจากการเกษตร ซึ่งเป็นเรื่องจำเป็นที่ต้องหาพื้นที่ให้ช้างอาศัยอยู่ แต่ในหลายพื้นที่นั้นได้กลายเป็นของรัฐบาลไปเสียแล้ว”

ช้างไทย, ปางช้าง
เล็ก – แสงเดือน ชัยเลิศ ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการศูนย์บริบาลช้าง ยืนอยู่เคียงข้างช้างที่ได้รับการช่วยเหลือ 2 ตัวที่สถานที่เลี้ยงช้างของเธอ เธอมีผู้สนับสนุนมากมายโดยเฉพาะในโซเชียลมีเดีย ในช่วงการระบาดใหญ่ เธอและทีมงานได้ระดมทุนเพื่อจัดหาอาหารและทรัพยากรให้กับค่ายช้างหลายสิบแห่งทั่วประเทศไทย

กรมปศุสัตว์ หน่วยงานของรัฐที่ดูแลช้างเลี้ยงในประเทศไทยได้มอบหญ้าแห้งจำนวน 290 ตันให้กับปางช้างใน 22 จังหวัดของไทยตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2563 ศศิ เจริญพจน์ สัตวแพทย์จากหน่วยงานนี้ กล่าว ซึ่งก็เพียงพอที่จะเลี้ยงช้างหลายสิบตัวเป็นเวลา 72 วัน แต่ทว่า ประเทศไทยมีช้างเกือบ 4,000 ตัวอาศัยอยู่ในกรงขัง ซึ่งไม่เพียงพออย่างแน่นอน

เวียก กล่าวว่าเขาเคยได้รับ “หญ้าแก่และแห้ง” จำนวน 5 ตันจากรัฐบาลสำหรับช้าง 29 ตัวของเขา แน่นอนว่านั่นไม่เพียงพอที่จะเลี้ยงช้างเลยแม้แต่น้อย “ครึ่งวันก็ยังไม่ถึงเลยด้วยซ้ำ”  เวียกกล่าวว่าเขารู้สึกท้อแท้กับความช่วยเหลืออันเล็กน้อยของรัฐบาล

ปางช้าง, ช้างไทย
ช้างกำลังพักผ่อนที่ “The Chang” พื้นที่ส่วนหนึ่งของปางช้างแม่สา ในจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเจ้าของ คุณอัญชลี กัลมาจิตร ได้กลายมาเป็นผู้ให้สำหรับช้าง โดยได้รับแรงบันดาลใจจากผลงานของคุณชัยเลิศที่ปางช้างธรรมชาติ คุณอัญชลีใช้โรคระบาดนี้เป็นโอกาสในการปรับปรุงและสร้างค่ายขึ้นใหม่ จะไม่มีบริการขี่ช้างและการแสดงอีกต่อไป แต่การปรับปรุงใหม่ก็เพื่อให้มีพื้นที่ให้ช้างได้เดินเล่นอย่างอิสระ คุณอัญชลีกล่าวว่าเธอหวังว่าการปรับปรุงค่ายของเธอนั้นจะเป็นแบบแผนให้คนอื่นๆ ทั่วประเทศไทยหันมาช่วยเหลือช้างในแบบที่ธรรมชาติควรจะเป็น

ด้านคุณเล็กได้เริ่มช่วยปางช้างต่างๆโดยการปลูกหญ้าของตัวเองเพื่อเป็นอาหารช้างที่จำเป็นอย่างยิ่ง “หลายครั้งที่ฉันไปดูช้าง น้ำตาก็เอ่อล้นออกมาอย่างไม่สามารถกลั้นไว้ได้ หัวใจของฉันเหมือนจะแตกสลาย”

คุณอัญชลีแห่งปางช้างแม่สากล่าวว่า แม้จะมีความยากลำบากเพียงใด แต่การได้เห็นช้างของเธอสนุกกับกิจวัตรประจำวันที่เป็นธรรมชาติมากขึ้นก็เปรียบเหมือนรางวัลของเธอ “พวกเขาอยู่อย่างสงบสุข พวกเขาเป็นอิสระและผ่อนคลายมากขึ้น” เธอกล่าวอีกว่า “ฉันไม่ต้องการให้ปางช้างยุบหรือหายไป นั่นเป็นเหตุผลที่ฉันกำลังต่อสู้เพื่อพวกช้าง ตราบใดที่ฉันยังมีความหวังอยู่ฉันจะสู้จนถึงที่สุด”

เรื่อง NATASHA DALY

ภาพ AMANDA MUSTARD

แปลโดย สิรภัทร จิตต์ชื่น

โครงการสหกิจศึกษากองบรรณาธิการเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย


อ่านเพิ่มเติม เมื่อมนุษย์ทุกข์ทน ช้างก็ทรมานเช่นกัน

เรื่องแนะนำ

เกาะยาวน้อยและเกาะยาวใหญ่ จังหวัดพังงา ใช้พลังงานแสงอาทิตย์หล่อเลี้ยงผู้คนได้อย่างไร

ชาวบ้าน เกาะยาว หันมาใช้ไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ แผงโซลาร์เซลล์จึงพบเห็นได้ทั่วไป ทั้งที่มัสยิด โรงเรียน พื้นที่เกษตรกรรมและกระชังปลากลางทะเล ท่ามกลางสายฝนโปรยปราย สปีดโบ๊ทของเราฝ่าเกลียวคลื่นมุ่งหน้าสู่ เกาะยาว น้อยและ เกาะยาว ใหญ่ จังหวัดพังงา พื้นที่ต้นแบบโครงการ ‘เกาะพลังงานสะอาด’ ที่ชาวบ้านกำลังช่วยกันสร้างความเปลี่ยนแปลงด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ด้วยการหันมาใช้พลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy) พลังงานหมุนเวียน คือพลังงานที่นำมาใช้ทดแทนพลังงานเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งทั่วโลกกำลังเร่งผลักดัน และหลายประเทศมีการตั้งเป้าหมายในการเปลี่ยนมาใช้พลังงานหมุนเวียนอย่างอย่างจริงจัง เพราะเป็นพลังงานสะอาดที่ไม่สร้างมลพิษต่อสิ่งแวดล้อม ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบใด ๆ ต่อสภาพภูมิอากาศของโลก และที่สำคัญคือสามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ไม่จำกัด ความยากลำบากในการใช้ชีวิตของชาวเกาะ คือแหล่งผลิตกระแสไฟฟ้าไม่มีเสถียรภาพ เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต เห็นได้จากหลาย ๆ เกาะขนาดเล็กในทะเลไทย ต่างยังต้องพึ่งพาเครื่องปั่นไฟที่ใช้เครื่องยนต์ดีเซล ซึ่งมีทั้งควัน เขม่า และคราบน้ำมันที่สร้างมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมไม่น้อย ขณะที่เกาะขนาดใหญ่ก็ใช้ไฟฟ้าจากการส่งกระแสไฟฟ้ามาจากแผ่นดินใหญ่ด้วยสายเคเบิ้ลใต้ทะเล ซึ่งตามมาด้วยต้นทุนที่สูงและการซ่อมบำรุงที่ยุ่งยาก เกาะพลังงานสะอาด คือโมเดลพัฒนาคุณภาพชีวิตชาวเกาะ ด้วยการลดต้นทุน ลดมลภาวะด้วยการผลิตกระแสไฟฟ้าจากแหล่งพลังงานทดแทนที่หาได้จากทรัพยากรธรรมชาติรอบเกาะ โดยเฉพาะพลังงานแสงอาทิตย์ เกาะยาวทั้งสองแห่งนี้พิเศษด้วยความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ แม้จะเพิ่งเปิดรับการท่องเที่ยวอย่างเต็มตัว หลังเป็นหนึ่งในไม่กี่เกาะชายฝั่งทะเลอันดามันที่รอดพ้นภัยพิบัติจากคลื่นยักษ์สึนามิเมื่อ พ.ศ. 2547 ด้วยความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นทำให้เกิดการรวมตัวกันสร้างเครือข่ายการท่องเที่ยววิถีชุมชน ที่ชาวบ้านมีส่วนร่วมในการจัดการและดูแลการท่องเที่ยวธรรมชาติเชิงวัฒนธรรมอย่างใกล้ชิด ฝนเริ่มซาลง แดดยามบ่ายส่องกระทบผิวน้ำระยิบระยับ […]

โครงการอนุรักษ์สัตว์ป่าแห่งบุรีรัมย์ ที่ฟื้นคืนฝูงนกกระเรียนพันธุ์ไทยจากการสูญพันธุ์

โครงการอนุรักษ์สัตว์ป่าที่การฟื้นคืนฝูง นกกระเรียน พันธุ์ไทยจากการสูญพันธุ์ และทำให้ชาวบ้านหันมาทำนาอินทรีย์กันทั้งชุมชน โลกของเรามี นกกระเรียน 15 ชนิด ตั้งแต่นกกระเรียนพันธุ์ยุโรป นกกระเรียนพันธุ์ไซบีเรีย นกกระเรียนพันธุ์ออสเตรเลีย นกกระเรียนกู่แห่งทวีปอเมริกา มาจนถึงนกกระเรียนพันธุ์ไทย (Eastern Sarus Crane) ที่มีขนาดใหญ่โตที่สุด เมื่อโตเต็มวัย โดยมีความสูงถึง 1.8 เมตร จึงนับเป็นนกบินได้ที่สูงที่สุดในโลก เชื่อว่าทุกคนรู้จักชื่อนกกระเรียน แล้วรู้หรือไม่ว่า นกกระเรียนพันธุ์ไทย เคยสาบสูญไปจากธรรมชาติเมืองไทยนานถึง 50 ปี แต่ตอนนี้พวกมันได้กลับมาแล้ว ซึ่งเกิดจากน้ำพักน้ำแรงของเหล่านักอนุรักษ์ และชาวนาแห่งอ่างเก็บน้ำห้วยจรเข้มาก จังหวัดบุรีรัมย์ ใน ‘โครงการการปล่อย นกกระเรียน พันธุ์ไทยคืนสู่ธรรมชาติ’ เมื่อ 50 ปีก่อน บริเวณนี้คือ พื้นที่ชุ่มน้ำ แหล่งอยู่อาศัยตามธรรมชาติอันสมบูรณ์ของเหล่านกกระเรียน มาวันนี้เมื่อทุกอย่างเปลี่ยนไปจากหนองน้ำกลายเป็นทุ่งนา ความเป็นอยู่ของชาวบ้านถูกชี้วัดด้วยผลผลิตข้าวจำนวนมหาศาลในแต่ละปี ฉะนั้นการกลับมาของฝูงนกกระเรียนจึงเป็นความท้าทายของทั้งนกและคน ความท้าทายของการเพาะพันธุ์นกกระเรียน เลี้ยงดูให้เติบโตอและเตรียมความพร้อมให้พวกมันออกไปใช้ชีวิตได้ตามธรรมชาติว่ายากแล้ว แต่การทำงานร่วมกับชาวบ้านเจ้าของที่นาในปัจจุบันนั้นยากยิ่งกว่า เพราะความสำเร็จของภารกิจนี้คือ นกต้องอยู่รอดได้ด้วยตัวเองในธรรมชาติ ดังนั้นชาวบ้านในชุมชนจึงต้องเข้าใจและเต็มใจทำมาหากิน ไปพร้อมกับนกกระเรียนที่มาหากินและอยู่อาศัยในพื้นที่นาของตัวเอง จากจุดเริ่มต้นโครงการ ใน พ.ศ. […]