สุนัข กับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ในโลกอดีตกาล - เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย

เปิดโลกอดีตกาลกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และสุนัข

สุนัข ที่มีความคล่องแคล่วว่องไวกำลังไล่ล่าแอนทิโลปซึ่งปรากฏในภาพเขียนสีบนผนังถ้ำ ในเทือกเขา Akakus ประเทศลิเบีย ซึ่งมีอายุราว 12,000 ปี

PHOTOGRAPH BY ROBERT PRESTON PHOTOGRAPHY, ALAMY

เปิดโลกอดีตกาลกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และ สุนัข

เป็นระยะเวลากว่าหนึ่งพันปี ที่มิตรสหายอย่างสุนัขของเราปรากฏขึ้นในงานประติมากรรมและงานศิลปะอันโดดเด่น

ฉับไว และ พยัคฆา ฉายาเหล่านี้เคยเป็นชื่อที่ไพเราะที่สุดสำหรับ สุนัข เมื่อราวๆ 2,000 ปีก่อน ซึ่งอ้างอิงมาจากนักเขียนชาวโรมันนาม Columella โดยชายผู้นี้อธิบายเพิ่มเติมว่า “คำเรียกขานที่ดีที่สุดสำหรับสุนัขนั้นไม่ควรสั้น หรือยาวจนเกินไป เพื่อให้สุนัขแต่ละตัวสามารถทำตามคำสั่งได้อย่างรวดเร็วเมื่อยามที่เราเรียกชื่อของมัน”

หลายพันปีก่อนหน้าที่ชาวโรมันจะพูดถึงเพื่อนสี่ขา สุนัขก็มีความสัมพันธ์กับมนุษย์มาเนิ่นนานแล้ว ทำให้นักวิจัยหลายต่อหลายคนพยายามหาคำตอบว่า แรกเริ่มนั้นสุนัขได้รับการเลี้ยงดูภายในบ้านตั้งแต่เมื่อไรและที่ใด แต่เท่าที่เรารู้เพียงแค่เมื่อ 12,000 ปีก่อน ได้มีรูปของเหล่าสุนัขถูกวาดไว้ที่เสาหิน แถมพวกมันยังถูกฝังอยู่ในอ้อมกอดของมนุษย์อีกด้วย

ในขณะที่วัฒนธรรมโบราณยุคอื่นๆ อาจไม่ได้พูดถึงสุนัขได้อย่างลึกซึ้งเหมือนที่ชาวโรมันทำไว้ แต่ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และสุนัขของผู้คนเหล่านั้นก็ปรากฏอยู่ในงานศิลปะหลากหลายแขนง ดังผลงานเหล่านี้ที่เรารวบรวมมาไว้ให้กับผู้อ่านได้รับชม

 

สุนัข
เมื่อถึงช่วงยุคกลาง สุนัขซึ่งคล้ายคลึงกับสายพันธุ์เกรเฮานด์ที่ดูปราดเปรียวเช่นตัวนี้ปรากฏอยู่ในงานศิลปะเปอร์เซียศตวรรษที่ 16 และสุนัขตัวดังกล่าวจึงเป็นที่ต้องการของเจ้าของสุนัขทั่วเอเชียและยุโรป ILLUSTRATION BY HERITAGE IMAGE PARTNERSHIP LTD, ALAMY

 

สุนัข
ประติมากรรมสุนัขเห่าหอนชิ้นนี้สลักโดยคนพื้นเมืองแห่งโคลิมา ในแถบตะวันตกของเม็กซิโก เมื่อราวๆ 2,000 ปีก่อน ซึ่งผลงานชิ้นนี้อาจสื่อถึงสุนัขพันธุ์ไร้ขน ที่มีความนิยมในยุคก่อนโคลัมบัส PHOTOGRAPH COURTESY WALTERS ART MUSEUM

 

สุนัข
ภาพโมเสกอันเป็นที่นิยมใช้บริเวณประตูทางเข้าในบ้านหลังหนึ่งของเมืองปอมเปอี พร้อมสลักด้วยประโยค “Cave Canem” เป็นภาษาละตินซึ่งมีความหมายว่า ”ระวัง บ้านนี้มีสุนัข” และคงอยู่จนกระทั่งเกิดเหตุการณ์ภูเขาไฟวิสุเวียสปะทุในปีค.ศ. 79 PHOTOGRAPH BY ALESSANDRA BENEDETTI, CORBIS/GETTY

 

สุนัข
สุนัขที่ดูน่าเกรงขามนี้เรียกว่า โมโลสเซอร์ ซึ่งเป็นบรรพบุรุษของสายพันธุ์สุนัขในยุคปัจจุบัน เช่น สายพันธุ์มาสทิฟฟ์ และเซนต์เบอร์นาร์ด ปรากฏในภาพสลักสมัยศตวรรษที่ 7 จากดินแดนที่ปัจจุบันคือ ประเทศอิรัก PHOTOGRAPH BY LANMAS, ALAMY

 

สุนัข
ภาพอายุ 3,000 ปีจากคัมภีร์มรณะ ปรากฏภาพของเทพอานูบิส (Anubis) เทพแห่งการทำมัมมี่และชีวิตหลังความตายขณะกำลังปรับแต่งตาชั่ง PHOTOGRAPH BY ALBUM, ALAMY

 

สุนัข
สุนัขเซรามิกเคลือบเงาตัวนี้มาจากราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (25 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 220) ซึ่งอาจเป็นตัวแทนของสุนัขสายพันธุ์เชาเชาหรือชาเป่ย ทั้งสองสายพันธุ์นี้เป็นสายพันธุ์ที่โดดเด่นในยุคจีนโบราณ PHOTOGRAPH BY PETER HORREE, ALAMY

 

สุนัข
ป้ายสุสานเมื่อราวๆ 360 ปีก่อนคริสตกาล ปรากฏเป็นภาพพรานหนุ่มชาวกรีกกับสุนัขคู่ใจ PHOTOGRAPH BY PHAS, UIG/GETTY

เรื่อง KRISTIN ROMEY

***แปลและเรียบเรียงโดย กุลธิดา ปัญญาเชษฐานนท์
โครงการนักศึกษาฝึกงาน กองบรรณาธิการ นิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย 


อ่านเพิ่มเติม

สุนัข, สัตว์, พฤติกรรมสัตว์, ความวิตกกังวล

หากเจ้าของมี ความวิตกกังวล จะทำให้สุนัขกังวลด้วยหรือไม่?

เรื่องแนะนำ

ชมกระเบื้องโรมันที่ยังคงสภาพดี แม้จะผ่านมาหลายร้อยปี

ชมกระเบื้องโรมันที่ยังคงสภาพดี แม้จะผ่านมาหลายร้อยปี มาชมความงดงามของกระเบื้องโมเสกจากคฤหาสน์โรมานาเดลคาซาเล (Villa Romana del Casale) ที่ตั้งอยู่ใกล้กับจัตุรัสอาร์เมอรินา ในแคว้นซิซิลี ของอิตาลี สถานที่แห่งนี้ถูกสร้างขึ้นในสมัยศตวรรษที่ 3 – 4 ในช่วงที่อาณาจักรโรมันยังคงเรืองอำนาจ ก่อนที่จะพังทลายลงจากเหตุแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในศตวรรษที่ 12 อย่างไรก็ตามแม้ตัวคฤหาสน์จะได้รับความเสียหาย แต่บนความโชคร้ายยังมีความโชคดีเมื่อดินโคล่นที่ถล่มในภัยพิบัติครั้งนั้นได้เก็บรักษากระเบื้องโมเสกเอาไว้ จนกระทั่งนักโบราณคดีมาพบมันเข้าในอีก 700 ปีต่อมา ซึ่งสีสันและลวดลายยังคงเห็นได้ชัดเจนปรากฏภาพของสิงสาราสัตว์, ภาพของชาวบ้าน และตำนานเทพต่างๆ มากมาย เรียกได้ว่ากระเบื้องโมเสกเหล่านี้เป็นผลงานศิลปะจากยุคโรมันที่ดีที่สุดเท่าที่ยังเหลืออยู่ในปัจจุบัน   อ่านเพิ่มเติม เจ้าของกะโหลกศีรษะทรงยาว คือเจ้าสาวจากต่างแดน

เผยโฉมใบหน้าของแมรี แม็กดาลีน

ใบหน้าที่เห็นนี้ถูกสร้างขึ้นใหม่จากกระโหลกศีรษะที่เชื่อกันว่าเป็นของ แมรี แม็กดาลีน สตรีผู้ติดตามพระเยซู ตามพระคัมภีร์ไบเบิลพันธสัญญาใหม่ กระโหลกศีรษะนี้ถูกเก็บรักษาอยู่ที่มหาวิหาร Saint-Maximin-La-Sainte-Baume ในฝรั่งเศส Philippe Froesh ผู้เชี่ยวชาญด้านนิติวิทยาและศิลปิน ร่วมมือกับ Philippe Charlier นักมานุษยวิทยา ทั้งคู่ใช้ภาพถ่ายหลายร้อยใบเป็นส่วนประกอบในการสร้างภาพจำลอง 3 มิติใบหน้าของแมรี แม็กดาลีนขึ้นมา เนื่องจากกระโหลกศีรษะยังอยู่ในสภาพสมบูรณ์ ดังนั้นจึงง่ายต่อการระบุตำแหน่งของดวงตา จมูกและปาก ซึ่งพวกเขาคาดหวังว่าเทคโนโลยีนี้จะมีส่วนช่วยไขปริศนาทางโบราณคดีอีกมากมายในอนาคต   อ่านเพิ่มเติม : ผลตรวจ DNA ชี้โครงกระดูกของนักรบไวกิงผู้โด่งดัง เป็นผู้หญิง, รำลึก 20 ปีการสิ้นพระชนม์ของเจ้าหญิงไดอานา

พบลูกผสมมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล กับมนุษย์เดนิโซวัน

โครงกระดูกของเด็กสาวที่มีอายุเมื่อ 90,000 ปีก่อน คือหลักฐานแรกที่บ่งชี้ว่ามีการผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่างมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล และมนุษย์เดนิโซวันในโลกโบราณ

๘๙ พรรษา มหาราชในดวงใจ : ชัยชนะของการพัฒนา

รอบนักษัตรที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๓๐ – ๒๕๔๒) “การพัฒนาแหล่งน้ำนั้น ในหลักใหญ่ ก็คือการควบคุมน้ำให้ได้ดังประสงค์ทั้งปริมาณและคุณภาพ กล่าวคือ เมื่อน้ำมีปริมาณมากเกินไปก็ต้องหาทางระบายออกให้ทันการณ์ ไม่ปล่อยให้เกิดความเดือดร้อนเสียหายได้ และในขณะที่เกิดภาวะขาดแคลน ก็จะต้องมีน้ำกักเก็บไว้ใช้อย่างเพียงพอ ทั้งมีคุณภาพเหมาะสมแก่การเกษตร การอุตสาหกรรม และการอุปโภคบริโภค ปัญหาอยู่ที่ว่าการพัฒนาแหล่งน้ำอาจจะมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมบ้าง แต่ถ้าไม่มีการควบคุมน้ำที่ดีพอแล้ว เมื่อเกิดภัยธรรมชาติขึ้นก็จะก่อให้เกิดความเดือดร้อนสูญเสีย ทั้งในด้านเศรษฐกิจและในชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน ทั้งส่งผลกระทบกระเทือนแก่สิ่งแวดล้อมอย่างร้ายแรง” –พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ความห่วงใยในสภาพชีวิตความเป็นอยู่ ตลอดจนปัญหาด้านต่าง ๆ ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ที่พสกนิกรต้องเผชิญ ทำให้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงทุ่มเทพระวรกาย พระสติปัญญา และพระอัจฉริยภาพอันเป็นที่ประจักษ์ ในการบำบัดทุกข์บำรุงสุขแก่อาณาประชาราษฎร์ตลอดระยะเวลากว่า ๖๐ ปีแห่งการครองราชย์ ดังจะเห็นได้จากโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริมากกว่า ๔,๐๐๐ โครงการที่ได้พระราชทาน โครงการเหล่านี้เกิดจากความร่วมมือร่วมใจของหลายฝ่าย มุ่งแก้ปัญหาและบริหารจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน เพื่อประโยชน์ต่อความมั่นคงปลอดภัยของประเทศชาติและที่สำคัญที่สุดคือความผาสุกของประชาชน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริให้จัดตั้ง “มูลนิธิชัยพัฒนา” ขึ้นโดยทรงดำรงตำแหน่งเป็นนายกกิตติมศักดิ์ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เป็นองค์ประธาน เพื่อสนับสนุนช่วยเหลือประชาชนในการดำเนินการพัฒนาต่าง ๆ ซึ่งหากทำตามระเบียบราชการอาจเกิดความไม่สะดวก ไม่ทันท่วงที ทั้งนี้มุ่งที่ผลประโยชน์ที่ประชาชนจะได้รับอย่างแท้จริง มูลนิธิชัยพัฒนาได้รับการจดทะเบียนจัดตั้งเป็นมูลนิธิและมีฐานะเป็นนิติบุคคล ตั้งแต่วันที่ ๑๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๑ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริต่าง ๆ ที่มูลนิธิชัยพัฒนาจัดตั้งขึ้นและให้การสนับสนุนการดำเนินงานกระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ โครงการสำคัญ ๆ มีอาทิ แนวคิดและทฤษฎีในการพัฒนาแหล่งน้ำและปรับปรุงดิน โครงการน้ำดีไล่น้ำเสีย โครงการฝนหลวง โครงการเครื่องดักหมอก (เป็นการพัฒนาทรัพยากรแหล่งน้ำในบรรยากาศ) การพัฒนาและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โครงการพัฒนาสังคมและการส่งเสริมคุณธรรม การแก้ไขปัญหาน้ำท่วม  และการพัฒนาฟื้นฟูป่าไม้ เป็นต้น โครงการเส้นทางเกลือเป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในท้องถิ่นที่มีปัญหาขาดแคลนสารไอโอดีน อันเนื่องมาจากพระราชดำริตามหลักสังคมวิทยาการแพทย์ (Medical Sociology) ทรงกำหนดให้ใช้พื้นที่อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นต้นแบบในการศึกษาแก้ไขปัญหา ค้นหาเส้นทางเกลือตั้งแต่แหล่งผลิตไปสู่ผู้บริโภค โครงการบำบัดน้ำเสียด้วยพืชน้ำ โครงการพัฒนาเพื่อพึ่งตนเองของเกษตรกร และโครงการทฤษฎีใหม่ ทฤษฎีใหม่ (New Theory) นี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานแนวพระราชดำริเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรที่ประสบความยากลำบากในการเพาะปลูก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตพื้นที่เกษตรที่อาศัยน้ำฝน แล้วเกิดปัญหาขาดแคลนน้ำเนื่องจากความแปรปรวนของสภาวะดินฟ้าอากาศ ซึ่งแม้จะมีการขุดบ่อเก็บน้ำไว้ใช้ ก็ยังไม่เพียงพอ จึงเสนอแนวทางจัดการที่ดินและน้ำเพื่อแก้ปัญหาเหล่านี้ ที่เรียกว่า ทฤษฎีใหม่ก็เพราะมีพระราชดำริให้มีการบริหารและจัดการใช้ประโยชน์ในที่ดินอย่างเป็นสัดส่วนและยั่งยืน เช่น ขุดสระน้ำ ทำนาข้าว ปลูกไม้ผลยืนต้น และสร้างที่อยู่อาศัย เป็นแนวทางที่ไม่เคยมีผู้ใดคิดและทำมาก่อน ประการต่อมาคือมีการคำนวณโดยหลักวิชาการเกี่ยวกับปริมาณน้ำที่จะกักเก็บให้เพียงพอตลอดฤดูเพาะปลูกทั้งปี และสุดท้ายคือมีการวางแผนที่สมบูรณ์แบบสำหรับเกษตรกรรายย่อย ทั้งหมดนี้เป็นทฤษฎีที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริขึ้นมาใหม่ทั้งสิ้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสในโอกาสที่คณะบุคคลต่าง ๆ เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทเพื่อถวายพระพรชัยมงคล เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา เมื่อวันที่ ๔ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๗ ความตอนหนึ่งว่า “ชัยชนะของประเทศนี้โดยงานของมูลนิธิชัยพัฒนานั้นก็คือ ความสงบ… เป็นเมืองไทยที่มีความเจริญก้าวหน้า จนเป็นชัยชนะของการพัฒนาตามที่ได้ตั้งชื่อ มูลนิธิชัยพัฒนา ชัยของการพัฒนานี้มีจุดประสงค์คือ ความสงบ ความเจริญ ความอยู่ดีกินดี”     อ่านเพิ่มเติม : ๘๘ พรรษา มหาราชในดวงใจ : พระอัจฉริยภาพเกริกไกร, ๘๘ พรรษา มหาราชในดวงใจ : พระบารมีแผ่ไพศาล