สุนัข กับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ในโลกอดีตกาล - เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย

เปิดโลกอดีตกาลกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และสุนัข

สุนัข ที่มีความคล่องแคล่วว่องไวกำลังไล่ล่าแอนทิโลปซึ่งปรากฏในภาพเขียนสีบนผนังถ้ำ ในเทือกเขา Akakus ประเทศลิเบีย ซึ่งมีอายุราว 12,000 ปี

PHOTOGRAPH BY ROBERT PRESTON PHOTOGRAPHY, ALAMY

เปิดโลกอดีตกาลกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และ สุนัข

เป็นระยะเวลากว่าหนึ่งพันปี ที่มิตรสหายอย่างสุนัขของเราปรากฏขึ้นในงานประติมากรรมและงานศิลปะอันโดดเด่น

ฉับไว และ พยัคฆา ฉายาเหล่านี้เคยเป็นชื่อที่ไพเราะที่สุดสำหรับ สุนัข เมื่อราวๆ 2,000 ปีก่อน ซึ่งอ้างอิงมาจากนักเขียนชาวโรมันนาม Columella โดยชายผู้นี้อธิบายเพิ่มเติมว่า “คำเรียกขานที่ดีที่สุดสำหรับสุนัขนั้นไม่ควรสั้น หรือยาวจนเกินไป เพื่อให้สุนัขแต่ละตัวสามารถทำตามคำสั่งได้อย่างรวดเร็วเมื่อยามที่เราเรียกชื่อของมัน”

หลายพันปีก่อนหน้าที่ชาวโรมันจะพูดถึงเพื่อนสี่ขา สุนัขก็มีความสัมพันธ์กับมนุษย์มาเนิ่นนานแล้ว ทำให้นักวิจัยหลายต่อหลายคนพยายามหาคำตอบว่า แรกเริ่มนั้นสุนัขได้รับการเลี้ยงดูภายในบ้านตั้งแต่เมื่อไรและที่ใด แต่เท่าที่เรารู้เพียงแค่เมื่อ 12,000 ปีก่อน ได้มีรูปของเหล่าสุนัขถูกวาดไว้ที่เสาหิน แถมพวกมันยังถูกฝังอยู่ในอ้อมกอดของมนุษย์อีกด้วย

ในขณะที่วัฒนธรรมโบราณยุคอื่นๆ อาจไม่ได้พูดถึงสุนัขได้อย่างลึกซึ้งเหมือนที่ชาวโรมันทำไว้ แต่ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และสุนัขของผู้คนเหล่านั้นก็ปรากฏอยู่ในงานศิลปะหลากหลายแขนง ดังผลงานเหล่านี้ที่เรารวบรวมมาไว้ให้กับผู้อ่านได้รับชม

 

สุนัข
เมื่อถึงช่วงยุคกลาง สุนัขซึ่งคล้ายคลึงกับสายพันธุ์เกรเฮานด์ที่ดูปราดเปรียวเช่นตัวนี้ปรากฏอยู่ในงานศิลปะเปอร์เซียศตวรรษที่ 16 และสุนัขตัวดังกล่าวจึงเป็นที่ต้องการของเจ้าของสุนัขทั่วเอเชียและยุโรป ILLUSTRATION BY HERITAGE IMAGE PARTNERSHIP LTD, ALAMY

 

สุนัข
ประติมากรรมสุนัขเห่าหอนชิ้นนี้สลักโดยคนพื้นเมืองแห่งโคลิมา ในแถบตะวันตกของเม็กซิโก เมื่อราวๆ 2,000 ปีก่อน ซึ่งผลงานชิ้นนี้อาจสื่อถึงสุนัขพันธุ์ไร้ขน ที่มีความนิยมในยุคก่อนโคลัมบัส PHOTOGRAPH COURTESY WALTERS ART MUSEUM

 

สุนัข
ภาพโมเสกอันเป็นที่นิยมใช้บริเวณประตูทางเข้าในบ้านหลังหนึ่งของเมืองปอมเปอี พร้อมสลักด้วยประโยค “Cave Canem” เป็นภาษาละตินซึ่งมีความหมายว่า ”ระวัง บ้านนี้มีสุนัข” และคงอยู่จนกระทั่งเกิดเหตุการณ์ภูเขาไฟวิสุเวียสปะทุในปีค.ศ. 79 PHOTOGRAPH BY ALESSANDRA BENEDETTI, CORBIS/GETTY

 

สุนัข
สุนัขที่ดูน่าเกรงขามนี้เรียกว่า โมโลสเซอร์ ซึ่งเป็นบรรพบุรุษของสายพันธุ์สุนัขในยุคปัจจุบัน เช่น สายพันธุ์มาสทิฟฟ์ และเซนต์เบอร์นาร์ด ปรากฏในภาพสลักสมัยศตวรรษที่ 7 จากดินแดนที่ปัจจุบันคือ ประเทศอิรัก PHOTOGRAPH BY LANMAS, ALAMY

 

สุนัข
ภาพอายุ 3,000 ปีจากคัมภีร์มรณะ ปรากฏภาพของเทพอานูบิส (Anubis) เทพแห่งการทำมัมมี่และชีวิตหลังความตายขณะกำลังปรับแต่งตาชั่ง PHOTOGRAPH BY ALBUM, ALAMY

 

สุนัข
สุนัขเซรามิกเคลือบเงาตัวนี้มาจากราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (25 ปีก่อนคริสตกาล – ค.ศ. 220) ซึ่งอาจเป็นตัวแทนของสุนัขสายพันธุ์เชาเชาหรือชาเป่ย ทั้งสองสายพันธุ์นี้เป็นสายพันธุ์ที่โดดเด่นในยุคจีนโบราณ PHOTOGRAPH BY PETER HORREE, ALAMY

 

สุนัข
ป้ายสุสานเมื่อราวๆ 360 ปีก่อนคริสตกาล ปรากฏเป็นภาพพรานหนุ่มชาวกรีกกับสุนัขคู่ใจ PHOTOGRAPH BY PHAS, UIG/GETTY

เรื่อง KRISTIN ROMEY

***แปลและเรียบเรียงโดย กุลธิดา ปัญญาเชษฐานนท์
โครงการนักศึกษาฝึกงาน กองบรรณาธิการ นิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย 


อ่านเพิ่มเติม

สุนัข, สัตว์, พฤติกรรมสัตว์, ความวิตกกังวล

หากเจ้าของมี ความวิตกกังวล จะทำให้สุนัขกังวลด้วยหรือไม่?

เรื่องแนะนำ

จิตวิญญาณแห่งเส้นทางสายไหม

จิตวิญญาณแห่งเส้นทางสายไหม น้ำที่จืด สะอาด ดื่มได้ คือสิ่งที่ผมดิ้นรนด้นดั้นค้นหามากว่าสามปี ผมกำลังเดินเท้ารอบโลก ย้อนรอยเส้นทางที่สาบสูญของมนุษย์กลุ่มแรกผู้ออกสำรวจโลกในยุคหิน ณ จุดเริ่มต้นการเดินทางในเอธิโอเปีย ผมเดินจากตาน้ำสำหรับอูฐไปยังบ่อซับน้ำเค็มขุ่นโคลน ผมย่ำย่างจากโอเอซิสหนึ่งไปอีกแห่งหนึ่งในทะเลทรายฮีญาซแห่งอาระเบีย  บนยอดเขาช่วงฤดูหนาวในเทือกเขาคอเคซัส ผมคอแห้งผากท่ามกลางอ้อมกอดของน้ำหลายร้อยตัน ของเหลวที่จำเป็นต่อชีวิตจับตัวแข็งดุจหิน แต่ไม่เคยเลยที่ผมจะพานพบเหตุการณ์เช่นนี้ มีคนมาขุดและขโมยน้ำสำรองในไหของผม หลุมตื้นๆที่เคยบรรจุน้ำ  60 ลิตรอันล้ำค่า  น้ำของผม ผมไม่อาจละสายตาจากไหว่างเปล่าเหล่านั้นได้ ขณะโยกตัวช้าๆ ท่ามกลางสายลมแผดผ่าว จินน์ขโมยน้ำของผมในทะเลทรายคีซิลคุม จินน์คืออะไร? ตามความเชื่อของชนเผ่าเร่ร่อนในทุ่งหญ้าสเตปป์  จินน์คือวิญญาณพเนจรที่สิงสู่ในความเวิ้งว้างไร้สิ้นสุดของเอเชียกลาง ถ้าไม่สร้างความเดือดร้อน ก็มอบความช่วยเหลือให้แก่นักเดินทาง คนเลี้ยงสัตว์ในภูมิภาคเล่าขานกันว่า จินน์หรือยักษ์จีนีในโลกตะวันตก สามารถเหาะได้ไกลหลายร้อยกิโลเมตรยามกลางคืน หรือไม่ก็แปลงร่างเป็นงูและหมาป่าได้ ตอนที่มาร์โก โปโล เดินทางข้ามทะเลทรายล็อปทางตะวันตกของจีน เขาเล่าถึงการปรากฏตัวของจินน์เจ้าเล่ห์ตนหนึ่งที่เรียกคนในกองคาราวานออกไป “บ่อยครั้งที่นักเดินทางถูกลวงให้หลงหายจนไม่มีวันพบพวกพ้องของตนอีกและหลายคนก็สิ้นชีพด้วยเหตุนี้” แล้วทะเลทรายคีซิลคุมอยู่ที่ไหน? ทะเลทรายซึ่งทอดตัวจากบางส่วนของคาซัคสถานไปจรดทางใต้ของอุซเบกิสถานแห่งนี้ขึ้นชื่ออื้อฉาว เพราะตลอดหลายพันปีได้กลืนกินสมาชิกกองคาราวานที่เดินทางผ่านไปมาบนเส้นทางสายไหม หรือเส้นทางการค้าที่โด่งดังที่สุดในประวัติศาสตร์อายุกว่า 2,200 ปี กระทั่งทุกวันนี้ แดนลงทัณฑ์อันไพศาลที่มีเพียงแสงแดดแผดเผากับพุ่มไม้หนามนี้ก็ยังเป็นอุปสรรคชวนครั่นคร้ามของนักเดินทาง แน่นอนว่ามันหยุดผมได้เช่นกัน “อย่าโทษพวก โชบัน เลยครับ” อาซิซ คาลมูราดอฟ มัคคุเทศก์ของผม บอก เขาหมายถึงคนเลี้ยงแกะพื้นเมือง […]

พบรอยเท้ามนุษย์อายุ 13,000 ปี เก่าแก่ที่สุดในอเมริกาเหนือ

การค้นพบรอยเท้าครั้งนี้เป็นหลักฐานสำคัญว่ามนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์อพยพลงมาทางตอนใต้ ตลอดแนวชายฝั่งทางตะวันตกของอเมริกาเหนือ

เมืองไทยในอดีต : บอกลาเวนิสตะวันออก

เมืองไทยในอดีต : บอกลาเวนิสตะวันออก เมืองไทยในอดีต ในช่วงต้นรัตนโกสินทร์ วิถีสัญจรของบางกอกส่วนใหญ่ฝากไว้กับสายน้ำ ภูมิประเทศแบบที่ลุ่มอุดมไปด้วยลำคลองหนองบึงของกรุงเทพฯ หล่อหลอมให้ชีวิตชาวเมืองผูกผสานกลมกลืนไปกับสายน้ำ เรือสารพัดประเภทสะท้อนภาพความหลากหลายและรสนิยมละเมียดละไมแห่งวิถีชโลธร เช่นเดียวกับพัฒนาการของ “เมืองน้ำ” ซึ่งชาวเมืองส่วนใหญ่ลงหลักปักฐานบนเรือแพสองฝากฝั่ง ทั้งแม่น้ำเจ้าพระยาและลำคลองสาขา เนื่องจากใช้เป็นเส้นทางสัญจรและขนส่งสินค้าเกษตรได้สะดวก ในช่วงเวลาเดียวกันนั้นยังมีการขุดคูคลองขึ้นมากมาย อาทิ คลองคูเมือง (คลองบางลำพูหรือ คลองโอ่งอ่าง ขุดในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช) และคลองผดุงกรุงเกษม (ขุดในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) อันเป็นผลจากพระบรมราโชบายในการสร้างแนวป้อมปราการป้องกันเมืองและธรรมเนียมการสร้างเมือง คลองหลอดเปรียบเสมือนทางด่วนลัดคลองมหานาคขุดเพื่อเป็นแหล่งบันเทิงยามหน้าน้ำและเชื่อมไปยังปริมณฑล คลองแสนแสบขุดเพื่อเป็นเส้นทางลำเลียงยุทโธปกรณ์ในการศึก คลองภาษีเจริญขุดเพื่อลำเลียงน้ำตาลจากสมุทรสาครเข้ามา นอกจากนี้ยังมีคลองซอยมากมายที่ใช้สัญจรเสมือนถนนในปัจจุบัน แม้ก่อนหน้านั้นจะมีถนนที่สร้างขึ้นในเขตพระบรมมหาราชวัง (ถนนอมรวิถี ถนนจักรีจรัล และถนนเขื่อนขัณฑ์นิเวศน์) แต่ยังไม่มีผลต่อการพัฒนาการของเมืองเนื่องจากใช้สัญจรในพระราชวังเท่านั้น อย่างไรก็ตาม ถนนซึ่งสร้างล้อมรอบพระราชวังเพื่อเป็นแนวป้องกันพระราชวังกับบ้านเรือนราษฎรจากเพลิงไหม้และเป็นเครื่องประดับพระราชวังตามคติเดิม (ถนนหน้าพระลาน ถนนท้ายวัง ถนนมหาราช และถนนสนามไชยในปัจจุบัน) ก็เป็นปฐมบทแห่งวิถีบก และมีราษฎรนิยมมาเดินเล่นจนพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวต้องสั่งห้าม แล้วใครต้องการถนนกันเล่า ผลของสนธิสัญญาเบาว์ริงระหว่างสยามกับอังกฤษเมื่อปี พ.ศ.2398 เปรียบได้กับการเปิดประเทศครั้งใหญ่ สถานกงสุลผุดขึ้นทางใต้พระนครมากขึ้นเช่นเดียวกับจำนวนชาวตะวันตกในกรุงเทพฯ พวกเขานำวิทยาการและวัฒนธรรมใหม่เข้ามาด้วย หนึ่งในนั้นคือรสนิยมชอบขี่ม้าเพื่อหย่อนใจเช่นเดียวกับวิทยาการใหม่อย่าง “รถม้า” ทว่าในสมัยนั้นถนนยังขรุขระและเหมาะสำหรับย่ำด้วยเท้าเปล่า พวกเขาจึงไม่มีถนนสำหรับห้อม้าหรือแล่นรถ บ่อยครั้งที่พวกเขารุกล้ำลานกว้างหน้าพระที่นั่งสุทไธสวรรย์หรือที่เรียกว่าท้องสนามไชยซึ่งเป็นที่โล่งกว้างสำหรับพระเจ้าลูกยาเธอหัดทรงม้าทรงช้าง สร้างความขุ่นเคืองพระราชหฤทัย จนพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวต้องตรัสปลอบประโลมว่า “เขาเป็นชาวต่างชาติไม่รู้ขนบธรรมเนียมกฏหมายไทย” ด้วยเหตุนี้ […]

สืบสานงานอนุรักษ์ของบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ สืบ นาคะเสถียร

สืบ นาคะเสถียร คือชื่อของชายคนหนึ่งผู้ยอมทำทุกอย่างแม้กระทั่งสละชีวิตเพื่อการอนุรักษ์ ผู้อยู่เบื้องหลังมรดกโลกทางธรรมชาติแห่งแรกของไทย เสียงปืนในวันนั้นยังดังอยู่แม้เลือนจางไปกับกาลเวลาบ้าง