กบแก้ว ตัวใสแห่งอเมริกากลาง - National Geographic Thailand

กบแก้ว ตัวใสแห่งอเมริกากลาง

กบแก้ว สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกโปร่งแสงตัวจิ๋วแห่งทวีปอเมริกากลางและใต้มีแต่เรื่องให้ประหลาดใจ

คืนไร้แสงจันทร์ในฤดูร้อนคืนหนึ่งบริเวณเชิงเทือกเขาแอนดีสในเอกวาดอร์ กบแก้ว หนุ่มโสดเกาะบนใบไม้ที่ห้อย อยู่เหนือลำธารสายหนึ่ง มันเลือกทำเลดีที่สุดเพื่อพยายามทำให้กบสาวประทับใจ พลางร้องเสียงสูงป่าวประกาศตำแหน่งของมัน

ปัญหาคือ ทำเลดีอย่างเดียวยังไม่พอ สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกสีเขียวออกเหลืองตัวนี้เคยจับตามองสิ่งที่กบเพศผู้ที่ผ่านการผสมพันธุ์มาก่อนแล้วทำ ดังนั้นเมื่อมันพบกลุ่มไข่ที่ถูกทอดทิ้ง มันจึงอยู่ใกล้ๆกลุ่มไข่นั้นนานหลายชั่วโมง ทำทีว่ากำลังปกป้องไข่ จากนั้นสิ่งน่าทึ่งก็เกิดขึ้น กบเพศเมียที่แอบมองอยู่ ซึ่งเห็นได้ชัดว่าถูกหลอกให้คิดว่า กบหนุ่มเป็นพ่อกบที่มีประสบการณ์ เริ่มสนใจมัน

กบแก้ว, กบแก้วพระอาทิตย์
ไข่ของกบแก้วพระอาทิตย์ (Hyalinobatrachium aureoguttatum) มองเห็นผ่านท้องของกบเพศเมีย ภาพนี้ถ่ายในสตูดิโอเคลื่อนที่

“นี่เป็นครั้งแรกที่เรารายงานพฤติกรรมนี้ในกบและคางคกค่ะ” อันเยเลต วาเลนเซีย-อากีลาร์ นักนิเวศวิทยา เชิงพฤติกรรมจากมหาวิทยาลัยเบิร์น ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ กล่าว เธอบันทึกพฤติกรรมที่ดูเหมือนเป็นการหลอกลวงของเพศผู้ในกบแก้วชนิดหนึ่งในบราซิล และเชื่อว่ากบแก้วอย่างน้อยสองชนิดในเอกวาดอร์ก็อาจมีพฤติกรรมเดียวกัน

งานวิจัยของวาเลนเซีย-อากีลาร์เป็นหนึ่งในการค้นพบใหม่หลายประการเกี่ยวกับชีววิทยาของสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกสวยงามซึ่งได้รับการตั้งชื่อตามผิวหนังโปร่งแสง

ทั่วเขตนีโอทรอปิกส์มีกบแก้วที่ทราบชนิดแล้ว 156 ชนิด ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ทางตอนเหนือของเทือกเขา แอนดีสและทวีปอเมริกากลาง ความก้าวหน้าเมื่อไม่นานมานี้ในด้านทัศนศาสตร์ พันธุศาสตร์ และชีววิทยาโมเลกุล ช่วยให้นักวิจัยศึกษาชีวิตสัตว์ตัวจิ๋วที่อาศัยบนต้นไม้เหล่านี้ ซึ่งบางชนิดมีขนาดเล็กกว่าลวดหนีบกระดาษเสียอีก

กบแก้ว, กบแก้วมันดูเรียกู
กบแก้วมันดูเรียกู (Nymphargus manduriacu) เพิ่งได้รับการบรรยายลักษณะทางวิทยาศาสตร์ของชนิด เมื่อไม่กี่ปีก่อน กบลายจุดสีเหลืองที่หายากชนิดนี้เป็นสัตว์นักล่าที่ฉวยโอกาส โดยมันจะรอจนเหยื่อซึ่งได้แก่แมลง ขนาดเล็กหรือแมงมุม เดินผ่านมา จากนั้นก็กระโดดออกไปจับ

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ฆวน มานูเอล กัวยาซามิน นักชีววิทยาจากมหาวิทยาลัยซานฟรันซิสโกเดกีโต ประเทศเอกวาดอร์ บรรยายลักษณะชนิดสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 56 ชนิด รวมถึงกบแก้ว 14 ชนิด “เป็นงานสำคัญที่ไม่รู้จบครับ” เขาบอกและเสริมว่า “สิ่งมหัศจรรย์ขนาดจิ๋วเหล่านี้ทำให้เราประหลาดใจอยู่เรื่อยๆ”

ตัวอย่างเช่น นักวิทยาศาสตร์ค้นพบว่า ในกบแก้วบางชนิด เพศผู้เป็นพ่อชั้นยอด ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะที่หายาก ในสัตว์มีกระดูกสันหลัง เพศผู้อย่างน้อย 24 ชนิดไม่เพียงปกป้องไข่จากสัตว์นักล่า แต่ยังดูแลไข่อย่างแข็งขัน บางครั้งเป็นระยะเวลานานหลายสัปดาห์
หลังจากกบเพศเมียวางไข่ครอกละ 20 ถึงกว่า 100 ฟองขึ้นอยู่กับชนิด กบเพศผู้ผสมไข่ด้วยสเปิร์ม ขณะที่เอ็มบริโอพัฒนา เพศผู้บางชนิด เช่น กบแก้วพระอาทิตย์ (Hyalinobatrachium aureoguttatum) และกบแก้วถิ่นเหนือ (Hyalinobatrachium fleischmanni) นั่งกกกลุ่มไข่ “เหมือนไก่” เพื่อให้ไข่ชุ่มชื้นอยู่เสมอจนกระทั่งฟักเป็นลูกอ๊อด เจสซี ดีเลีย นักชีววิทยาประจำพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาอเมริกันในนิวยอร์กซิตี เล่า

กบแก้ว, กบยักษ์
กบแก้วยักษ์มักดาเลนา (Ikakogi tayrona) เพศเมียกกไข่ในภูมิภาคเซียร์ราเนวาดาเดซานตามาร์ตา ทางตะวันออกเฉียงเหนือของโคลอมเบีย กบที่ยาว 2.5 เซนติเมตรชนิดนี้ผิดจากกบทั่วไปตรงที่แม่กบดูแลเอ็มบริโอ

ดีเลียกล่าวว่า เมื่อประมาณ 25 ล้านถึง 35 ล้านปีก่อน ตอนที่กบแก้วชนิดแรกๆวิวัฒน์ขึ้น แม่กบน่าจะทำหน้าที่เลี้ยงลูกทั้งหมด จากนั้นเมื่อประมาณแปดล้านถึง 25 ล้านปีก่อน เพศผู้บางตัวยึดเอางานเลี้ยงลูกมาทำเอง แต่เพราะเหตุใดยังเป็นความลึกลับ
“ทุกครั้งที่เปลี่ยนมาให้พ่อทำหน้าที่นี้ การดูแลลูกใช้เวลานานขึ้นและมีพฤติกรรมหลากหลายกว่าเมื่อเทียบกับเพศเมีย ซึ่งละทิ้งไข่ก่อนจะฟักเป็นตัว” เขาบอก อาจเป็นเพราะเพศเมียมุ่งแต่การสร้างไข่ครอกต่อไป

ขณะเดียวกัน งานวิจัยชิ้นใหม่กำลังเผยว่า ท้องใสแจ๋วอันโด่งดังของกบแก้วเกิดขึ้นได้อย่างไร การ์โลส ตาโบอาดา นักชีววิทยาจากมหาวิทยาลัยดุ๊กในรัฐนอร์ทแคโรไลนา ซึ่งทำงานกับดีเลีย สงสัยว่ากบแก้ววัยอ่อนปรับเปลี่ยนองค์ประกอบภายในเซลล์และเนื้อเยื่อขึ้นใหม่เพื่อเติบโตเป็นกบตัวเต็มวัยที่มีร่างกายโปร่งใส

กบแก้ว
กบแก้วที่ค้นพบใหม่ในสกุล Hyalinobatrachium ชนิดนี้ วัดความยาวได้ไม่ถึง 2.5 เซนติเมตร สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกชนิดนี้มีเอกลักษณ์คือเสียงร้องที่สูงและร่างกายมีจุดสีดำปกคลุม ซึ่งอาจทำหน้าที่พรางตัวในสภาพแวดล้อม แบบป่าดิบชื้น

“ไม่ใช่แค่ผิวหนังและการไม่มีสารสีเท่านั้นครับ คุณต้องมีกล้ามเนื้อและอวัยวะภายในโปร่งใสที่กระจายแสงออกไปให้องศาน้อยที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้” ตาโบอาดากล่าว ของเหลวระหว่างเซลล์เนื้อเยื่อยังอาจมีสารที่ช่วยให้แสงเดินทางเป็นวิถีตรง เป็นการลดความทึบแสง เขาบอก

ตาโบอาดากำลังศึกษากลไกอีกอย่างหนึ่งที่อาจทำให้กบแก้วกลมกลืนไปกับใบไม้สีเขียวซึ่งมันเกาะนอนหลับในช่วงกลางวัน
เขาเรียกกลไกนี้ว่า “กระจกชีวภาพ เป็นผลึกชนิดหนึ่งทำหน้าที่เป็นเกราะกำบังหรือสิ่งปกคลุมในเนื้อเยื่อจำนวนมากของกบ ซึ่งสะท้อนแสงที่มาถึงผลึกตามปกติได้มากถึงร้อยละ 50 ผลึกเหล่านั้นขยายสัญญาณ [แสง] แล้วสีเขียวของกบก็ดูสดมากขึ้นครับ”
ความโปร่งใสของกบแก้วมีประโยชน์อีกอย่างหนึ่งคือ ช่วยอำพรางรูปทรงที่คุ้นเคยของกบจากสัตว์นักล่า เช่น นก แมงมุม และงู

เอ็มบริโอ
เอ็มบริโอของกบแก้วไวลีย์ (Nymphargus wileyi) ซึ่งเป็นกบเฉพาะถิ่นทางตะวันออกของเทือกเขาแอนดีส ในเอกวาดอร์ ห้อยลงจากปลายใบเฟิน เมื่อไข่ฟักเป็นลูกอ๊อด พวกมันจะตกลงในลำธารข้างล่างเพื่อเจริญเติบโตต่อไป

นักวิทยาศาสตร์ผู้ศึกษากบแก้วหลายคนได้แรงบันดาลใจจากการที่หัวข้อศึกษาของพวกเขาบางชนิดกำลังหายไป และเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว

องค์การระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ หรือไอยูซีเอ็น ขึ้นบัญชีกบแก้วว่าอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง 10 ชนิด ใกล้สูญพันธุ์ 28 ชนิด และมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ 21 ชนิด

“ทันทีที่ค้นพบ หลายชนิดก็ได้รับการประกาศว่าใกล้สูญพันธุ์แล้วครับ” กัวยาซามินกล่าว

เรื่อง อันเฆลา โปซาดา-สวัฟฟอร์ด
ภาพถ่าย ไฆเม กูเลบรัส

สามารถติดตามสารคดี ตัวใสเหมือนแก้ว ฉบับสมบูรณ์ได้ที่ นิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย เดือนสิงหาคม 2564

สามารถสั่งซื้อได้ที่ https://www.naiin.com/category?magazineHeadCode=NG&product_type_id=2


อ่านเพิ่มเติม ค้นพบกบจิ๋วสายพันธุ์ใหม่ล่าสุดแห่งมาดากัสการ์

กบจิ๋ว

เรื่องแนะนำ

คุณมองออกไหมว่าเสือดาวซ่อนอยู่ตรงไหน?

ในวิดีโอนี้มีนักล่ากำลังซุ่มรอที่จะโจมตีอยู่…คุณมองออกหรือไม่ว่านักล่าซ่อนตัวอยู่ตรงไหน….คุณมองไม่ออกเช่นเดียวกับอิมพาลาฝูงนี้…. แต่แล้วทันใดนั้นเองเสือดาวตัวหนึ่งก็กระโจนออกมาจากที่ซ่อน อิมพาลาโชคร้ายต้องจบชีวิตลงเพราะพวกมันมองไม่เห็นศัตรู แม้ว่าพวกมันจะวิ่งได้อย่างรวดเร็วก็ตาม แต่เทคนิคการพรางตัวของเสือดาวนี้ทำให้ความเร็วของอิมพาลาไม่มีผลใดๆ   อ่านเพิ่มเติม : ภาพหาชมยากของยีราฟเผือก, ช่วยด้วย! ช้างปล้นรถบรรทุก

ค้นพบม้าน้ำแคระพันธุ์ใหม่ ตัวเล็กเท่าเมล็ดข้าว

ค้นพบม้าน้ำแคระพันธุ์ใหม่ ตัวเล็กเท่าเมล็ดข้าว เจ้าม้าน้ำแคระสายพันธุ์ใหม่ที่เพิ่งถูกค้นพบนี้มีขนาดเล็กมากๆ เทียบเท่ากับเมล็ดข้าวเท่านั้น มันมีชื่อว่า Hippocampus japapigu แปลว่า “หมูญี่ปุ่น” ค้นพบบริเวณก้อนหินที่อุดมไปด้วยสาหร่ายหลากสีสันในน่านน้ำตื้นทางตะวันออกเฉียงใต้ของญี่ปุ่น อันที่จริงม้าน้ำแคระเหล่านี้ถูกพบมานานแล้วหลายปี แต่เพิ่งจะได้รับการศึกษาวิจัยอย่างละเอียดว่าพวกมันเป็นสายพันธุ์เฉพาะเมื่อเร็วๆ นี้ ด้วยเอกลักษณ์คือครีบหลังเพียงครีบเดียว ต่างจากม้าน้ำอื่นๆ ที่มีครีบหลังเป็นคู่ และนับเป็นโชคดีที่เจ้าสิ่งมีชีวิตจิ๋วน่าถะนุถนอมนี้ยังคงมีจำนวนมาก นอกจากนั้นม้าน้ำแคระในญี่ปุ่นยังมีถิ่นอาศัยที่แปลกเนื่องจากพวกมันอยู่ในน้ำตื้นที่อุณหภูมิต่างกันสุดขั้วในฤดูร้อนและฤดูหนาว ต่างจากม้าน้ำแคระในแหล่งอื่นๆ ที่มักพบในบริเวณน้ำลึกมากกว่า พวกมันเอาตัวรอดได้อย่างไร ประเด็นนี้ยังคงต้องหาคำตอบกันต่อไป…   อ่านเพิ่มเติม ภาพถ่ายสัตว์เผยความจริงที่น่ากังวลของสิ่งแวดล้อม

ชมความงามของ นก จากทั่วโลก ผ่านภาพถ่ายอันน่าเหลือเชื่อ

ไม่ใช่ทุกวันที่คุณผู้อ่านจะมีโอกาสเห็น นก แกนเน็ต 2 ตัวต่อสู้กันอย่างดุเดือด ในสกอตแลนด์ หรือเห็นเพนกวินจักรพรรดิว่ายน้ำในมหาสมุทรแอนตาร์กติกาด้วยท่วงท่าอันงดงาม ด้วยภาพถ่ายจากทั่วทุกมุมโลกนี้ ทางเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิกได้รวบรวมเอาภาพของนกหลากหลายสายพันธุ์ จากแคมเปญ Your Shot มาให้ได้ชมกันตั้งแต่ใต้ทะเล ยันเหนือหมู่มวลเมฆ   อ่านเพิ่มเติม : พบฟอสซิลลูกนกจากยุคไดโนเสาร์อยู่ในอำพัน, มาเป็นแม่ให้พวกเราหน่อย!, ไมเคิล ‘นิก’ นิโคลส์ ช่างภาพผู้เปลี่ยน มุมมองที่เรามีต่อสัตว์ป่าไปตลอดกาล

แม้จะเรียกกันติดปากว่า “หมีโคอาล่า” แต่แท้จริงแล้ว โคอาล่า ไม่ใช่ “หมี”

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีกระเป๋าหน้าท้องโคอาลา (Koala marsupial) น่าจะเป็นคำเรียกที่ถูกต้องมากกว่าสำหรับสัตว์น่ารัก น่ากอดเหล่านี้ หลังลืมตาดูโลก ลูกน้อยโคอาล่าจะเจริญเติบโตและมีพัฒนาการในถุงหน้าท้องของแม่นานราว 6 เดือน ซึ่งนั่นหมายความว่า แท้จริงแล้ว โคอาล่า คือ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีกระเป๋าหน้าท้อง ซึ่งนั่นทำให้มันมีความเกี่ยวข้องกับจิงโจ้มากกว่าหมีเสียอีก ตอนที่ชาวยุโรปเดินทางมาถึงออสเตรเลียครั้งแรก พวกเขาเรียกโคลาล่าว่าหมี เพราะรูปร่างหน้าตาหน้าคล้ายหมีของมัน ดังนั้น จากนี้ไป เรามาเรียกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตัวอวบอ้วนน่ากอด และดูเหมือนขี้เซานี้เสียใหม่เพียงสั้นๆ ว่า “โคอาล่า” กันดีกว่าครับ   อ่านเพิ่มเติม : แมวน้ำช้างจดจำกันได้จากเสียงร้อง, คุณจะกินอาหารยังไงนะ ถ้าคุณตัวหนักเบาะๆ แค่เกือบสองร้อยตัน