5 ชัยชนะด้านสิ่งแวดล้อมในปี 2021 ที่มอบความหวังให้มนุษยชาติ

ในปีที่ราวกับบรรดาข่าวร้ายถาโถมอย่างต่อเนื่อง หากแต่เรื่องราวสิ่งแวดล้อมยังคงมีความหวังให้กับผู้คน

ไม่แปลกที่จะรู้สึกท้อแท้หมดหวังกับสภาพแวดล้อมโลกในปี 2021 มากกว่าหนึ่งล้านสปีชีส์เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศยังคงเพิ่มขึ้น และโลกก็กำลังสั่นสะเทือนด้วยสภาวะการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศแบบสุดขั้ว พร้อมกันกับโรคระบาดที่ยังคงไม่จบสิ้น

แต่เมื่อสิ้นปีกำลังมาถึง ก็พอจะมองเห็นถึงหนทางสู่ชัยชนะของสิ่งแวดล้อมในปีนี้อยู่บ้าง สิ่งหนึ่งที่ควรจดจำไว้คือ การพัฒนาที่มีแนวโน้มดีขึ้นเช่นนี้ยังไม่ได้หมายถึงการประสบความสำเร็จอย่างเต็มรูปแบบ แต่ก็ยังคงเป็นสัญญาณของความสำเร็จบนถนนที่ยาวและยากเช่นนี้ และนี่คือเหตุผล 5 ข้อที่ทำให้เรายังควรมีความหวัง

 

1. แรงผลักกลับของการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล

ภาพ MATTHIEU PALEY, NAT GEO IMAGE COLLECTION

การประชุม COP26 เมื่อเดือนพฤศจิกายน ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองกลาสโกลว์ หลังจากล่าช้าจากกำหนดการจริงไปหนึ่งปีอันเนื่องมาจากโควิด-19 ได้ต้อนรับสหรัฐอเมริกา ประเทศผู้ปลดปล่อยเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นอันดับสองของโลกกลับมาสู่การเจรจาหลังห่างหายไปสี่ปี เมื่อการประชุมสุดยอดนี้สิ้นสุดลง สหรัฐอเมริกาและจีนสร้างเซอร์ไพรส์ด้วยการประกาศร่วมกันทำงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมายข้อตกลงปารีส

ในขณะที่การประชุมครั้งนี้ที่กลาสโกลว์ต้องเผชิญกับเสียงวิพากษ์วิจารณ์​มากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของการปกป้องประเทศกำลังพัฒนาจากผลกระทบของสภาพอากาศ พร้อมกับสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงไปสู่การใช้พลังงานสะอาด โดยเป้าหมายที่การรักษาอุณหภูมิอากาศที่เพิ่มขึ้นให้คงไว้ที่ 1.5 องศาเซลเซียส ซึ่งน่าจะเป็นไปได้จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลายประเทศตกลงที่จะยุติการใช้ถ่านหิน และกว่าร้อยประเทศตกลงที่จะลดการปลดปล่อยก๊าซมีเทน 30% ภายในปี 2030

ในระดับโลก การใช้พลังงานหมุนเวียนในปี 2021 คาดว่าจะเพิ่มขึ้น 8% ซึ่งนับเป็นอัตราการเติบโตที่เร็วที่สุดเมื่อเทียบแบบปีต่อปีนับตั้งแต่ศตวรรษ 1970 ขณะที่ในสหรัฐฯ เอง รายงานฉบับใหม่พบว่ามีการใช้พลังงานเพิ่มขึ้นเกือบ 4 เท่าในช่วงศตวรรษที่ผ่านมา

ในประเทศเนเธอร์แลนด์​ ศาลสั่งให้ Royal Dutch Shell ลดการปล่อยคาร์บอนลง 45% เทียบกับปี 2019 ให้ได้ภายในปี 2030 ทนายความคนหนึ่งถึงกับอธิบายว่านี่เป็น “จุดเปลี่ยนในประวัติศาสตร์”

 

2. พัฒนาการของพลาสติก

ภาพ RANDY OLSON, NAT GEO IMAGE COLLECTION

ในช่วงปีที่ผ่านมา มีการออกกฎหมายหลายฉบับเพื่อลดมลภาวะอันเกิดจากการใช้งานพลาสติก ในรัฐวอชิงตัน ผู้ว่าการ Jay Inslee ได้ลงนามในกฎหมายแบนผลิตภัณฑ์จากพอลิสไตรีน เช่น โฟมหล่อเย็น หรือบรรจุภัณฑ์ถั่วลิสง พร้อมกับจำกัดจำนวนขั้นต่ำของขวดพลาสติกหรือภาชนะบรรจุที่สามารถรีไซเคิลต่อได้หลังการบริโภค รวมไปถึงผลิตภัณฑ์ดูแลส่วนบุคคลและผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดในครัวเรือน

เดือนพฤศจิกายน Anthony Blinken รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ประกาศว่าอเมริกาจะสนับสนุนสนธิสัญญาระดับโลกเพื่อการจัดการขยะพลาสติก ซึ่งสำคัญอย่างยิ่งเนื่องจากประเทศนี้เป็นหนึ่งในประเทศที่ผลิตขยะพลาสติกมากที่สุดในโลก สนธิสัญญานี้ดูเหมือนว่าจะดำเนินต่อไป และสหประชาชาติมีกำหนดการประชุมที่ไนโรบีในเดือนกุมภาพันธ์ เพื่อเริ่มต้นการเจรจาอย่างเป็นทางการ

เดือนธันวาคม สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ ได้เรียกร้องให้สหรัฐอเมริกา ประเทศที่สร้างขยะพลาสติกมากกว่าทั้งสหภาพยุโรปรวมกัน ให้พัฒนากลยุทธ์เพื่อลดปริมาณขยะ รวมไปถึงการผลิตเม็ดพลาสติกบริสุทธิ์ด้วย

 

3. การปกป้องผืนป่า

ภาพ PASCAL MAITRE, NAT GEO IMAGE COLLECTION

ข่าวใหญ่ที่สุดของการอนุรักษ์ป่าไม้ คือการให้คำมั่นสัญญาในการประชุมสภาพภูมิอากาศของสหประชาติในกลาสโกลว์ เพื่อยุติการตัดไม้ทำลายป่าภายในปี 2030 ความมุ่งมั่นดังกล่าวรวมถึงการให้คำมั่นว่าจะจัดหาเงินทุน 12 พันล้านดอลลาร์ เพื่อช่วยปลดปล่อยศักยภาพของป่าไม้และการใช้ที่ดินอย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตาม สัญญาดังกล่าวยังคงเป็นที่กังขาไม่น้อย เพราะอัตราการตัดไม้ทำลายป่าเพิ่มขึ้นหลังจากข้อตกลงที่ทำร่วมกันในปี 2014

อย่างไรก็ตาม ในปี 2021 เราได้เห็นชัยชนะของผืนดินหลายต่อหลายครั้ง เดือนตุลาคม ประธานาธิบดี Felix Tshisekedi แห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกได้เรียกร้องให้มีการตรวจสอบสัมปทานป่าไม้ พร้อมกับระงับสัญญาที่น่าสงสัยทั้งหมดจนกว่าการตรวจสอบทั้งหมดจะเสร็จสิ้น

องค์กรภาครัฐของจังหวัดปาปัวตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย เพิกถอนใบอนุญาตสัญญาปาล์มน้ำมัน 12 ฉบับ ครอบคลุมพื้นที่กว่า 660,000 เอเคอร์ หรือสองเท่าของขนาดลอสแอนเจลิส ซึ่งพื้นที่ 3 ใน 5 ยังคงเป็นป่า กลุ่มสิทธิด้านสิ่งแวดล้อมและชนพื้นเมืองกำลังเรียกร้องให้รัฐบาลดำเนินการต่อไป และอนุญาตให้ชนพื้นเมืองมีสิทธิในการจัดการป่าไม้ด้วยตัวเอง โดย 3 ใน 12 ของผู้ทำสัญญายังคงต่อสู้กับคำตัดสินของรัฐบาลในชั้นศาล

ในเอกวาดอร์ ศาลสูงสุดได้ตัดสินว่าแผนการทำเหมืองทองแดงและทองในพื้นที่ป่าที่ได้รับการคุ้มครองเป็นอันตรายต่อความหลากหลายทางชีวภาพ และละเมิดสิทธิ์ของธรรมชาติซึ่งบรรจุอยู่ในรัฐธรรมนูญของเอกวาดอร์​ การพิจารณาคดีหมายความว่า สัมปทานการทำเหมือง และใบอนุญาตด้านสิ่งแวดล้อมและน้ำในเขตป่า จะต้องถูกยกเลิก

 

4. การฟื้นฟูแหล่งที่อยู่อาศัย

ภาพ CHARLIE HAMILTON JAMES, NAT GEO IMAGE COLLECTION

รัฐบาลไบเดนใช้วลาปีแรกในการฟื้นฟูการคุ้มครองแหล่งที่อยู่อาศัยให้ย้อนกลับไปเป็นเหมือนก่อน โดยการฟื้นฟูครอบคลุมพื้นที่ป่าเก่าแก่กว่า 3 ล้านเอเคอร์ในแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยสำคัญของนกเค้าป่าหลังจุด

ในเดือนพฤษภาคม รัฐบาลไบเดนได้เปิดตัวแนวความคิด America the Beautiful ด้วยการกำหนดเป้าหมายการอนุรักษ์ระดับชาติเป็นครั้งแรก ด้วยการอนุรักษ์ที่ดินและน่านน้ำของสหรัฐฯ ให้ได้ 30% ภายในปี 2022

ส่วนปานามา ก็ก้าวไปสู่เป้าหมายเดียวกันกับสหรัฐฯ​ โดยการเพิ่มขนาดของพื้นที่คุ้มครองทางทะเล Cordillera de Coiba ขึ้นอีก 3 เท่า และในเดือนพฤศจิกายน โปรตุเกสได้จัดตั้งเขตสงวนทางทะเลที่ได้รับการคุ้มครองแบบเต็มรูปแบบครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในยุโรป

 

5. การอุปถัมภ์สัตว์ป่า

ภาพ AMI VITALE, NAT GEO IMAGE COLLECTION

จำนวนประชากรสัตว์สปีชีส์สำคัญหลายชนิดมีพัฒนาการที่ดีขึ้นอันเป็นผลมาจากมาตรการป้องกันสัตว์ป่า ในเดือนกรกฎาคม จีนประกาศว่า แพนด้าไม่ถือเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์อีกต่อไป แต่ปรับสถานะเป็นเปราะบาง แพนด้าเพียง 1,800 ตัวยังคงอาศัยอยู่ในป่า และอีก 1,100 ตัวที่กำลังเลี้ยงดูคาดว่าจะกลับเข้าสู่ป่าได้เร็วๆ นี้

ขณะเดียวกัน จีนได้ประกาศสร้างอุทยานแห่งชาติ Giant Panda เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติแห่งใหม่ซึ่งมีขนาดพื้นที่ใกล้เคียงกับสหราชอาณาจักร อุทยานแห่งนี้ได้รับการออกแบบเพื่อปกป้องสัตว์สายพันธุ์พื้นเมือง เช่น เสือโคร่งไซบีเรีย เสือดาวอามูร์ ชะนีหงอนดำไหหลำ เป็นต้น

วาฬหลังค่อมเองก็มีจำนวนเพิ่มขึ้นในหลายพื้นที่ รวมถึงนอกออสเตรเลียและในพื้นที่ให้อาหารในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ ในส่วนของปลาทูน่า หลายสายพันธุ์จะไม่สูญพันธุ์อีกต่อไป ตามรายงานของ International Union of Conservation of Nature กล่าวว่า ปลาทูน่าครีบน้ำเงิน 2 สปีชีส์, ปลาทูน่าครีบเหลือง และปลาทูน่าครีบยาว ถูกย้ายออกจากสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ระดับนานาชาติ ทั้งหมดนี้เป็นผลมาจากความพยายามหลายทศวรรษในการจำกัดผลกระทบจากการทำประมงเชิงพาณิชย์

Tasmanian Devils เจ็ดตัวถือกำเนิดขึ้นในเขตสงวนบนแผ่นดินใหญ่ออสเตรเลีย หลังการสูญหายไปสามพันปี นักวิทยาศาสตร์คาดหวังว่า หากสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องถือกำเนิดขึ้นอีกครั้งบนแผ่นดินใหญ่ อาจเกิดบทบาทสำคัญในการควบคุมสิ่งมีชีวิตที่มารุกรานพื้นที่กำเนิดแห่งนี้

เรื่อง KIERAN MULVANEY

 


อ่านเพิ่มเติม ผลกระทบของโควิด-19 ต่อสิ่งแวดล้อม

 

เรื่องแนะนำ

โครงการอนุรักษ์สัตว์ป่าแห่งบุรีรัมย์ ที่ฟื้นคืนฝูงนกกระเรียนพันธุ์ไทยจากการสูญพันธุ์

โครงการอนุรักษ์สัตว์ป่าที่การฟื้นคืนฝูง นกกระเรียน พันธุ์ไทยจากการสูญพันธุ์ และทำให้ชาวบ้านหันมาทำนาอินทรีย์กันทั้งชุมชน โลกของเรามี นกกระเรียน 15 ชนิด ตั้งแต่นกกระเรียนพันธุ์ยุโรป นกกระเรียนพันธุ์ไซบีเรีย นกกระเรียนพันธุ์ออสเตรเลีย นกกระเรียนกู่แห่งทวีปอเมริกา มาจนถึงนกกระเรียนพันธุ์ไทย (Eastern Sarus Crane) ที่มีขนาดใหญ่โตที่สุด เมื่อโตเต็มวัย โดยมีความสูงถึง 1.8 เมตร จึงนับเป็นนกบินได้ที่สูงที่สุดในโลก เชื่อว่าทุกคนรู้จักชื่อนกกระเรียน แล้วรู้หรือไม่ว่า นกกระเรียนพันธุ์ไทย เคยสาบสูญไปจากธรรมชาติเมืองไทยนานถึง 50 ปี แต่ตอนนี้พวกมันได้กลับมาแล้ว ซึ่งเกิดจากน้ำพักน้ำแรงของเหล่านักอนุรักษ์ และชาวนาแห่งอ่างเก็บน้ำห้วยจรเข้มาก จังหวัดบุรีรัมย์ ใน ‘โครงการการปล่อย นกกระเรียน พันธุ์ไทยคืนสู่ธรรมชาติ’ เมื่อ 50 ปีก่อน บริเวณนี้คือ พื้นที่ชุ่มน้ำ แหล่งอยู่อาศัยตามธรรมชาติอันสมบูรณ์ของเหล่านกกระเรียน มาวันนี้เมื่อทุกอย่างเปลี่ยนไปจากหนองน้ำกลายเป็นทุ่งนา ความเป็นอยู่ของชาวบ้านถูกชี้วัดด้วยผลผลิตข้าวจำนวนมหาศาลในแต่ละปี ฉะนั้นการกลับมาของฝูงนกกระเรียนจึงเป็นความท้าทายของทั้งนกและคน ความท้าทายของการเพาะพันธุ์นกกระเรียน เลี้ยงดูให้เติบโตอและเตรียมความพร้อมให้พวกมันออกไปใช้ชีวิตได้ตามธรรมชาติว่ายากแล้ว แต่การทำงานร่วมกับชาวบ้านเจ้าของที่นาในปัจจุบันนั้นยากยิ่งกว่า เพราะความสำเร็จของภารกิจนี้คือ นกต้องอยู่รอดได้ด้วยตัวเองในธรรมชาติ ดังนั้นชาวบ้านในชุมชนจึงต้องเข้าใจและเต็มใจทำมาหากิน ไปพร้อมกับนกกระเรียนที่มาหากินและอยู่อาศัยในพื้นที่นาของตัวเอง จากจุดเริ่มต้นโครงการ ใน พ.ศ. […]

ลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ โพสต์เศร้าถึงลูกพะยูนมาเรียม เอ่ยถึงปัญหาพลาสติก

ลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ โพสต์ภาพถ่ายของมาเรียมในขณะได้รับการดูแลจากเจ้าหน้าที่ ภาพถ่ายโดย ศิรชัย อรุณรักษ์ติชัย ลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ นักแสดงฮอลลีวูดชื่อดังและนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โพสต์เล่าถึงการจากไปของ มาเรียม เนื่องจากปัญหาขยะพลาสติกในชาวโลกได้รับรู้ เมื่อวันที่ 25 ส.ค. 2562 ลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ นักแสดงฮอลลีวูดชื่อดังที่มีบทบาทในการทำงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสรรพสัตว์ ได้โพสต์รูปภาพและข้อความถึง “มาเรียม” ลูกพะยูนเพศเมียกำพร้า ที่โด่งดังในโซเชียลมีเดียของไทยเนื่องจากความน่ารักและความผูกพันกับเจ้าหน้าที่ผู้ดูแลชาวไทย ซึ่งเสียชีวิตไปเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม ที่ผ่านมา ในบัญชีอินสตราแกรมส่วนตัว @leonadodicaprio โดยภายในโพสต์มีเนื้อหาสำคัญพูดถึงเรื่องราวของมาเรียมที่อยู่ภายใต้การดูแลของสัตวแพทย์และเจ้าหน้าที่ทางทะเลชาวไทย รวมไปถึงการพูดถึงสาเหตุการเสียชีวิตของมาเรียมที่เกิดจากปัญหาขยะพลาสติกเข้าไปอุดตันในลำไส้ คำบรรยายภาพจากลีโอนาร์โด มีเนื้อหาดังต่อไปนี้ เจ้าหน้าที่จากประเทศไทยกล่าวว่า สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมทางทะเลตัวหนึ่งซึ่งเป็นที่รักในประเทศไทยเสียชีวิตหลังจากรับประทานพลาสติกและประสบกับอาการช็อก เมื่อวันเสาร์ (ที่ 17 สิงหาคม) ที่ผ่านมา ลูกพะยูน อันเป็นสัตว์ที่มีความเกี่ยวข้องกับแมนนาที ได้รับการตั้งชื่อว่ามาเรียม หลังจากที่นักชีววิทยาทางทะเลได้ค้นพบว่าเธอเป็นพะยูนกำพร้าที่หลงฝูงมาในเดือนเมษายนที่ภาคใต้ของประเทศไทย สำนักข่าวเอพีรายงานว่า หลังจากนั้นไม่นาน เธอได้เข้าไปอยู่ในใจคนทั้งโลกจากคลิปวิดีโอที่เธอไปคลอเคลียกลับพี่เลี้ยงซึ่งไปเผยแพร่ในไปอินเทอร์เน็ตหลายคลิปด้วยกัน สัตวแพทย์พบชิ้นส่วนพลาสติกขวางลำไส้ของลูกพะยูนตัวนี้ และกล่าวว่ามาเรียมเสียชีวิตไปด้วยอาการช็อก ลำไส้ของเธอเริ่มอักเสบ ทำให้เกิดก๊าซในทางเดินอาหาร มีการติดเชื้อในเลือดและหนองในปอด การติดเชื้อแพร่กระจายไปทั่วร่างกายจนเกิดอาการช็อก ตามการประกาศจากเจ้าหน้าที่ […]

สุนัขป่าอาร์กติก : โดดเดี่ยวกลางแดนหนาว

"ผมอยากจะคิดถึงสุนัขป่าแบบเดียวกับที่คิดถึงสุนัขบ้าน นั่นคือใสซื่อและเป็นมิตร  ส่วนหนึ่งเป็นเพราะพวกมันช่างเหมือนกันเมื่อดูจากภายนอก อีกส่วนหนึ่งเป็นเพราะการคิดเช่นนี้ทำให้ผมคลายกังวลเมื่ออยู่ต่อหน้าสิ่งมีชีวิตที่เล่าขานเป็นตำนานมาเนิ่นนานว่าเป็นนักฆ่าอำมหิต" นี่คือสิ่งที่นักเขียนบรรยายความรู้สึกขณะใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางฝูงสุนัขป่าอาร์กติกที่ขึ้นชื่อเรื่องความโหดเหี้ยม