5 ชัยชนะด้านสิ่งแวดล้อมในปี 2021 ที่มอบความหวังให้มนุษยชาติ - National Geographic Thailand

5 ชัยชนะด้านสิ่งแวดล้อมในปี 2021 ที่มอบความหวังให้มนุษยชาติ

ในปีที่ราวกับบรรดาข่าวร้ายถาโถมอย่างต่อเนื่อง หากแต่เรื่องราวสิ่งแวดล้อมยังคงมีความหวังให้กับผู้คน

ไม่แปลกที่จะรู้สึกท้อแท้หมดหวังกับสภาพแวดล้อมโลกในปี 2021 มากกว่าหนึ่งล้านสปีชีส์เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในชั้นบรรยากาศยังคงเพิ่มขึ้น และโลกก็กำลังสั่นสะเทือนด้วยสภาวะการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศแบบสุดขั้ว พร้อมกันกับโรคระบาดที่ยังคงไม่จบสิ้น

แต่เมื่อสิ้นปีกำลังมาถึง ก็พอจะมองเห็นถึงหนทางสู่ชัยชนะของสิ่งแวดล้อมในปีนี้อยู่บ้าง สิ่งหนึ่งที่ควรจดจำไว้คือ การพัฒนาที่มีแนวโน้มดีขึ้นเช่นนี้ยังไม่ได้หมายถึงการประสบความสำเร็จอย่างเต็มรูปแบบ แต่ก็ยังคงเป็นสัญญาณของความสำเร็จบนถนนที่ยาวและยากเช่นนี้ และนี่คือเหตุผล 5 ข้อที่ทำให้เรายังควรมีความหวัง

 

1. แรงผลักกลับของการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล

ภาพ MATTHIEU PALEY, NAT GEO IMAGE COLLECTION

การประชุม COP26 เมื่อเดือนพฤศจิกายน ซึ่งจัดขึ้นที่เมืองกลาสโกลว์ หลังจากล่าช้าจากกำหนดการจริงไปหนึ่งปีอันเนื่องมาจากโควิด-19 ได้ต้อนรับสหรัฐอเมริกา ประเทศผู้ปลดปล่อยเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นอันดับสองของโลกกลับมาสู่การเจรจาหลังห่างหายไปสี่ปี เมื่อการประชุมสุดยอดนี้สิ้นสุดลง สหรัฐอเมริกาและจีนสร้างเซอร์ไพรส์ด้วยการประกาศร่วมกันทำงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมายข้อตกลงปารีส

ในขณะที่การประชุมครั้งนี้ที่กลาสโกลว์ต้องเผชิญกับเสียงวิพากษ์วิจารณ์​มากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ของการปกป้องประเทศกำลังพัฒนาจากผลกระทบของสภาพอากาศ พร้อมกับสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงไปสู่การใช้พลังงานสะอาด โดยเป้าหมายที่การรักษาอุณหภูมิอากาศที่เพิ่มขึ้นให้คงไว้ที่ 1.5 องศาเซลเซียส ซึ่งน่าจะเป็นไปได้จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลายประเทศตกลงที่จะยุติการใช้ถ่านหิน และกว่าร้อยประเทศตกลงที่จะลดการปลดปล่อยก๊าซมีเทน 30% ภายในปี 2030

ในระดับโลก การใช้พลังงานหมุนเวียนในปี 2021 คาดว่าจะเพิ่มขึ้น 8% ซึ่งนับเป็นอัตราการเติบโตที่เร็วที่สุดเมื่อเทียบแบบปีต่อปีนับตั้งแต่ศตวรรษ 1970 ขณะที่ในสหรัฐฯ เอง รายงานฉบับใหม่พบว่ามีการใช้พลังงานเพิ่มขึ้นเกือบ 4 เท่าในช่วงศตวรรษที่ผ่านมา

ในประเทศเนเธอร์แลนด์​ ศาลสั่งให้ Royal Dutch Shell ลดการปล่อยคาร์บอนลง 45% เทียบกับปี 2019 ให้ได้ภายในปี 2030 ทนายความคนหนึ่งถึงกับอธิบายว่านี่เป็น “จุดเปลี่ยนในประวัติศาสตร์”

 

2. พัฒนาการของพลาสติก

ภาพ RANDY OLSON, NAT GEO IMAGE COLLECTION

ในช่วงปีที่ผ่านมา มีการออกกฎหมายหลายฉบับเพื่อลดมลภาวะอันเกิดจากการใช้งานพลาสติก ในรัฐวอชิงตัน ผู้ว่าการ Jay Inslee ได้ลงนามในกฎหมายแบนผลิตภัณฑ์จากพอลิสไตรีน เช่น โฟมหล่อเย็น หรือบรรจุภัณฑ์ถั่วลิสง พร้อมกับจำกัดจำนวนขั้นต่ำของขวดพลาสติกหรือภาชนะบรรจุที่สามารถรีไซเคิลต่อได้หลังการบริโภค รวมไปถึงผลิตภัณฑ์ดูแลส่วนบุคคลและผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดในครัวเรือน

เดือนพฤศจิกายน Anthony Blinken รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ประกาศว่าอเมริกาจะสนับสนุนสนธิสัญญาระดับโลกเพื่อการจัดการขยะพลาสติก ซึ่งสำคัญอย่างยิ่งเนื่องจากประเทศนี้เป็นหนึ่งในประเทศที่ผลิตขยะพลาสติกมากที่สุดในโลก สนธิสัญญานี้ดูเหมือนว่าจะดำเนินต่อไป และสหประชาชาติมีกำหนดการประชุมที่ไนโรบีในเดือนกุมภาพันธ์ เพื่อเริ่มต้นการเจรจาอย่างเป็นทางการ

เดือนธันวาคม สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ ได้เรียกร้องให้สหรัฐอเมริกา ประเทศที่สร้างขยะพลาสติกมากกว่าทั้งสหภาพยุโรปรวมกัน ให้พัฒนากลยุทธ์เพื่อลดปริมาณขยะ รวมไปถึงการผลิตเม็ดพลาสติกบริสุทธิ์ด้วย

 

3. การปกป้องผืนป่า

ภาพ PASCAL MAITRE, NAT GEO IMAGE COLLECTION

ข่าวใหญ่ที่สุดของการอนุรักษ์ป่าไม้ คือการให้คำมั่นสัญญาในการประชุมสภาพภูมิอากาศของสหประชาติในกลาสโกลว์ เพื่อยุติการตัดไม้ทำลายป่าภายในปี 2030 ความมุ่งมั่นดังกล่าวรวมถึงการให้คำมั่นว่าจะจัดหาเงินทุน 12 พันล้านดอลลาร์ เพื่อช่วยปลดปล่อยศักยภาพของป่าไม้และการใช้ที่ดินอย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตาม สัญญาดังกล่าวยังคงเป็นที่กังขาไม่น้อย เพราะอัตราการตัดไม้ทำลายป่าเพิ่มขึ้นหลังจากข้อตกลงที่ทำร่วมกันในปี 2014

อย่างไรก็ตาม ในปี 2021 เราได้เห็นชัยชนะของผืนดินหลายต่อหลายครั้ง เดือนตุลาคม ประธานาธิบดี Felix Tshisekedi แห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกได้เรียกร้องให้มีการตรวจสอบสัมปทานป่าไม้ พร้อมกับระงับสัญญาที่น่าสงสัยทั้งหมดจนกว่าการตรวจสอบทั้งหมดจะเสร็จสิ้น

องค์กรภาครัฐของจังหวัดปาปัวตะวันตก ประเทศอินโดนีเซีย เพิกถอนใบอนุญาตสัญญาปาล์มน้ำมัน 12 ฉบับ ครอบคลุมพื้นที่กว่า 660,000 เอเคอร์ หรือสองเท่าของขนาดลอสแอนเจลิส ซึ่งพื้นที่ 3 ใน 5 ยังคงเป็นป่า กลุ่มสิทธิด้านสิ่งแวดล้อมและชนพื้นเมืองกำลังเรียกร้องให้รัฐบาลดำเนินการต่อไป และอนุญาตให้ชนพื้นเมืองมีสิทธิในการจัดการป่าไม้ด้วยตัวเอง โดย 3 ใน 12 ของผู้ทำสัญญายังคงต่อสู้กับคำตัดสินของรัฐบาลในชั้นศาล

ในเอกวาดอร์ ศาลสูงสุดได้ตัดสินว่าแผนการทำเหมืองทองแดงและทองในพื้นที่ป่าที่ได้รับการคุ้มครองเป็นอันตรายต่อความหลากหลายทางชีวภาพ และละเมิดสิทธิ์ของธรรมชาติซึ่งบรรจุอยู่ในรัฐธรรมนูญของเอกวาดอร์​ การพิจารณาคดีหมายความว่า สัมปทานการทำเหมือง และใบอนุญาตด้านสิ่งแวดล้อมและน้ำในเขตป่า จะต้องถูกยกเลิก

 

4. การฟื้นฟูแหล่งที่อยู่อาศัย

ภาพ CHARLIE HAMILTON JAMES, NAT GEO IMAGE COLLECTION

รัฐบาลไบเดนใช้วลาปีแรกในการฟื้นฟูการคุ้มครองแหล่งที่อยู่อาศัยให้ย้อนกลับไปเป็นเหมือนก่อน โดยการฟื้นฟูครอบคลุมพื้นที่ป่าเก่าแก่กว่า 3 ล้านเอเคอร์ในแปซิฟิกตะวันตกเฉียงเหนือ ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยสำคัญของนกเค้าป่าหลังจุด

ในเดือนพฤษภาคม รัฐบาลไบเดนได้เปิดตัวแนวความคิด America the Beautiful ด้วยการกำหนดเป้าหมายการอนุรักษ์ระดับชาติเป็นครั้งแรก ด้วยการอนุรักษ์ที่ดินและน่านน้ำของสหรัฐฯ ให้ได้ 30% ภายในปี 2022

ส่วนปานามา ก็ก้าวไปสู่เป้าหมายเดียวกันกับสหรัฐฯ​ โดยการเพิ่มขนาดของพื้นที่คุ้มครองทางทะเล Cordillera de Coiba ขึ้นอีก 3 เท่า และในเดือนพฤศจิกายน โปรตุเกสได้จัดตั้งเขตสงวนทางทะเลที่ได้รับการคุ้มครองแบบเต็มรูปแบบครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดในยุโรป

 

5. การอุปถัมภ์สัตว์ป่า

ภาพ AMI VITALE, NAT GEO IMAGE COLLECTION

จำนวนประชากรสัตว์สปีชีส์สำคัญหลายชนิดมีพัฒนาการที่ดีขึ้นอันเป็นผลมาจากมาตรการป้องกันสัตว์ป่า ในเดือนกรกฎาคม จีนประกาศว่า แพนด้าไม่ถือเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์อีกต่อไป แต่ปรับสถานะเป็นเปราะบาง แพนด้าเพียง 1,800 ตัวยังคงอาศัยอยู่ในป่า และอีก 1,100 ตัวที่กำลังเลี้ยงดูคาดว่าจะกลับเข้าสู่ป่าได้เร็วๆ นี้

ขณะเดียวกัน จีนได้ประกาศสร้างอุทยานแห่งชาติ Giant Panda เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติแห่งใหม่ซึ่งมีขนาดพื้นที่ใกล้เคียงกับสหราชอาณาจักร อุทยานแห่งนี้ได้รับการออกแบบเพื่อปกป้องสัตว์สายพันธุ์พื้นเมือง เช่น เสือโคร่งไซบีเรีย เสือดาวอามูร์ ชะนีหงอนดำไหหลำ เป็นต้น

วาฬหลังค่อมเองก็มีจำนวนเพิ่มขึ้นในหลายพื้นที่ รวมถึงนอกออสเตรเลียและในพื้นที่ให้อาหารในมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ ในส่วนของปลาทูน่า หลายสายพันธุ์จะไม่สูญพันธุ์อีกต่อไป ตามรายงานของ International Union of Conservation of Nature กล่าวว่า ปลาทูน่าครีบน้ำเงิน 2 สปีชีส์, ปลาทูน่าครีบเหลือง และปลาทูน่าครีบยาว ถูกย้ายออกจากสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ระดับนานาชาติ ทั้งหมดนี้เป็นผลมาจากความพยายามหลายทศวรรษในการจำกัดผลกระทบจากการทำประมงเชิงพาณิชย์

Tasmanian Devils เจ็ดตัวถือกำเนิดขึ้นในเขตสงวนบนแผ่นดินใหญ่ออสเตรเลีย หลังการสูญหายไปสามพันปี นักวิทยาศาสตร์คาดหวังว่า หากสัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องถือกำเนิดขึ้นอีกครั้งบนแผ่นดินใหญ่ อาจเกิดบทบาทสำคัญในการควบคุมสิ่งมีชีวิตที่มารุกรานพื้นที่กำเนิดแห่งนี้

เรื่อง KIERAN MULVANEY

 


อ่านเพิ่มเติม ผลกระทบของโควิด-19 ต่อสิ่งแวดล้อม

 

เรื่องแนะนำ

แผ่นดินทรุดตัวและน้ำทะเลสูงขึ้น – ภัยคุกคามประชากรนับร้อยล้านคนทั่วโลก

เคราะห์ร้ายที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการทรุดตัวของแผ่นดินที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ ทำให้ผู้คนที่อาศัยอยู่ริมชายฝั่งกำลังพบเจอกับภาวะ ระดับน้ำทะเล ที่สูงขึ้นอย่างรุนแรง ผู้คนที่อาศัยอยู่ตามพื้นที่ชายฝั่งแห่งต่างๆ ของโลกกำลังพบเจอการเพิ่มขึ้นของ ระดับน้ำทะเล ที่เกินกว่าจะรับได้ อันเป็นผลมาจากการที่พวกเขาอาศัยรวมกันอย่างหนาแน่นในพื้นดินที่กำลังจมอย่างรวดเร็ว ตามงานศึกษาที่เผยแพร่ในวารสาร Nature Climate Change เมื่อต้นเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ระดับน้ำทะเลกำลังสูงขึ้นทั่วโลกเนื่องจากการละลายของแผ่นน้ำแข็งโลก และการขยายตัวของผืนน้ำทะเลที่อบอุ่น (warming sea water) ส่วนในระดับท้องถิ่น พื้นที่ทรุดตัว หรือพื้นที่ที่กำลังจมก็ได้ซ้ำเติมปัญหาให้รุนแรงขึ้นอีก เมืองใหญ่หลายเมือง เช่น นิวออร์ลีนส์ในสหรัฐฯ หรือจาการ์ตาในอินโดนีเซียกำลังเจอปัญหาระดับน้ำทะเลที่กำลังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเมื่อเทียบกับระดับชายฝั่ง-หรือภาวะที่แผ่นดินกำลังจมเนื่องจากระดับน้ำที่เพิ่มสูงขึ้น ขณะนี้ ทีมนักวิจัยนานาชาติแสดงให้เห็นว่าสองสถานการณ์ที่เชื่อมโยงกันนี้เป็นมากกว่าปัญหาของแต่ละท้องถิ่น พื้นดินที่กำลังจมทำให้ผู้คนที่อาศัยอยู่ตามชายฝั่งรอบโลกอยู่ในภาวะเสี่ยงจากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น โดยพวกเขาต้องพบเจอกับอัตราการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลมากกว่าค่าเฉลี่ยระดับโลก 3 ถึง 4 เท่า “สิ่งที่เรากำลังพูดถึงไม่ใช่การคาดการณ์ เรากำลังพูดถึงสิ่งที่เกิดขึ้นอยู่ในวันนี้” Robert Nicholls ผู้นำงานศึกษาจากศูนย์วิจัยด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทินดัลล์ มหาวิทยาลัยอีสต์แองเกลีย (University of East Anglia) สหราชอาณาจักร กล่าว แต่ยังมีข่าวดี นั่นคือ พื้นที่ชายฝั่งที่กำลังจมส่วนใหญ่นั้นเกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ เช่นการขุดเจาะน้ำบาดาลมาใช้ ซึ่งบรรดาเมืองชายฝั่งสามารถทำบางอย่างเพื่อแก้ปัญหาได้ จากปัญหาท้องถิ่นสู่ระดับโลก ปัจจัยบางประการที่ส่งผลต่อการลดลง (หรือเพิ่มขึ้น) ของพื้นที่ชายฝั่งบนโลกนั้นอยู่เหนือการควบคุมของมนุษย์ […]

สำรวจโลก : พิราบตรวจอากาศ

พิราบตรวจอากาศ เช้าอากาศสดใสวันหนึ่งของฤดูใบไม้ผลิปี 2016 นกพิราบสื่อสาร 10 ตัวถูกปล่อยขึ้นสู่ฟากฟ้าเหนือ กรุงลอนดอน บางตัวได้รับการติดอุปกรณ์ ขนาดจิ๋วที่ทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลปริมาณไนโตรเจนไดออกไซด์และโอโซนในอากาศของมหานครแห่งนี้ นี่เป็นภารกิจแรกของโครงการ “พิราบตรวจอากาศ” (Pigeon Air Patrol) นับตั้งแต่ยุคโบราณ ผู้คนใช้ประโยชน์จากนกที่มีพรสวรรค์ด้านการนำทางนี้ เจงกิสข่านและชาวโรมันใช้พวกมันเป็นผู้ส่งสาร ฝรั่งเศสถึงกับมอบเหรียญกล้าหาญให้นกพิราบสองตัวที่รับใช้ชาติในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง และในระหว่างสงครามโลกครั้งที่สอง นกพิราบถูกฝึกให้นำจรวดไปยังเป้าหมายด้วยการจิกไปที่ เป้าหมายบนจอซึ่งติดตั้งไว้ภายในหัวจรวด (ระบบนำวิถีด้วยวิทยุทำให้พวกมันไม่ถูกนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์นี้ แต่เทคโนโลยีที่ใช้ในการฝึกก็มีส่วนเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีจอสัมผัสหรือทัชสกรีนในปัจจุบัน) โครงการพิราบตรวจอากาศสมัยใหม่ได้รับการพัฒนาโดยห้องปฏิบัติการพลูมแลบส์ (Plume Labs) ของโรเมน ลาคอมบ์ เพื่อช่วย สร้างความเข้าใจให้สาธารณชนเกี่ยวกับอากาศที่ พวกเขาหายใจ การศึกษาชิ้นหนึ่งประมาณการว่า มลพิษในอากาศของลอนดอนเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตถึง 9,416 รายในแต่ละปี โครงการพิราบตรวจอากาศได้ผลเกินคาดจนสามารถชักจูงให้อาสาสมัครที่เป็นมนุษย์สวมใส่อุปกรณ์แบบเดียวกัน ซึ่งนับแต่นั้นสามารถทำแผนที่คุณภาพอากาศของเส้นทางต่างๆ ในลอนดอนรวมแล้ว 2,100 กิโลเมตร “เราใช้อะไรที่ตรงข้ามกับเทคโนโลยีเพื่อทำ สิ่งที่ลํ้าสมัยเอามาก ๆ” ลาคอมบ์บอก ก่อนจะทิ้งท้ายว่า “ถ้านกพิราบช่วยให้คนหันมาสนใจปัญหานี้ได้ ก็จะเป็นอะไรไปเล่า” เรื่อง นีนา สตรอคลิก ภาพถ่าย: DIGITASSLBI; APIC/HULTON ARCHIVE/GETTY IMAGES […]

พลังงานลม พลังงานทางเลือกทดแทนพลังงานฟอสซิลที่เติบโตเร็วที่สุดในโลก

พลังงานลม ทรงประสิทธิภาพ กังหันลมที่ติดตั้งในสถานที่ที่เหมาะสม มีศักยภาพมากพอที่จะทดแทนโรงไฟฟ้าพลังงานถ่านหินได้เลย พลังงานลม เป็นพลังงานตามธรรมชาติที่เกิดจากความแตกต่างของอุณหภูมิ ความกดอากาศ และแรงจากการหมุนของโลก สิ่งเหล่านี้ก่อให้เกิดความเร็วและกำลังลม ซึ่งสามารถแปรเป็นพลังงานรูปแบบหนึ่ง ในปัจจุบันมนุษย์ได้ให้ความสำคัญในการนำ พลังงานลม มาใช้ประโยชน์มากขึ้น เนื่องจากพลังงานลม มีอยู่โดยทั่วไป เป็นพลังงานที่สะอาดไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสภาพแวดล้อม และสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างไม่มีวันหมด พลังงานลมเป็นพลังงานสะอาดที่ถูกนำมาใช้เป็นพลังงานทางเลือกทดแทนพลังงานฟอสซิล และสามารถช่วยลดผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม ในปัจจุบันตลาดพลังงานลมกำลังเติบโต ใน 15 ปีที่ผ่านมามีการพัฒนาเทคโนโลยีทำให้ค่าใช้จ่ายในการผลิต พลังงานลมลดลงถึงร้อยละ 50 โดยกังหันลมที่ติดตั้งในสถานที่ที่เหมาะสม มีศักยภาพมากพอที่จะแข่งขันกับโรงไฟฟ้าพลังงานถ่านหินได้เลย ข้อดีของพลังงานลม พลังงานลมเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สามารถลดระดับการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซต์ที่ก่อให้เกิดภาวะโลกร้อน นอกจากนี้พลังงานลมยังปราศจากสารก่อมลพิษอื่น ๆ ที่เกิดจากเชื้อเพลิงฟอสซิลและโรงไฟฟ้านิวเคลียร์อีกด้วย การผลิตพลังงานลมสามารถดำเนินงานได้อย่างรวดเร็ว ฟาร์มกังหันลมสามารถสร้างเสร็จสิ้นภายในไม่กี่สัปดาห์ โดยใช้รถเครนติดตั้งหอคอยของกังหันลม ส่วนเชื่อมต่อกับปีกหมุน และใบพัดเหนือฐานคอนกรีต ด้วยเงินลงทุนที่เท่ากัน พลังงานลมสร้างพลังงานงานมากกว่าเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ 5 เท่า และผลิตพลังงานได้มากกว่า 2.3 เท่า ค่าใช้จ่ายของการผลิตไฟฟ้าโดยพลังงานลมมีแต่จะลดลง เนื่องจากพลังงานลมเป็นแหล่งพลังงานที่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ไม่ต้องอาศัยการทำเหมือง ขุดเจาะ หรือ ขนส่งไปยังสถานีจ่ายไฟฟ้า นอกจากนี้ในโครงการใหญ่ ๆ ที่ใช้กังหันลมขนาดกลาง จะมีศักยภาพในการปฏิบัติงานสูงถึง […]

วิกฤตินกทะเล

เหล่าวิหคแห่งท้องทะเลกำลังประสบความสูญเสียอย่างใหญ่หลวงการจะปกป้องพวกมันต้องเริ่มจากการรู้จักนกทะเลเหล่านี้ให้มากขึ้น