ผลกระทบของโควิด-19 ทั้งเชิงบวกและเชิงลบ ต่อสิ่งแวดล้อมไทยและทั่วโลก

ผลกระทบของโควิด-19 ต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบของโควิด-19 ได้สร้างการเปลี่ยนแปลงมากมายในระดับโลก ทั้งเรื่องเศรษฐกิจ การเมือง วิถีชีวิต และโดยเฉพาะด้านสิ่งแวดล้อม

ทั่วโลกต่างได้รับ ผลกระทบของโควิด-19 ซึ่งบางส่วนเป็นผลกระทบที่เกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ เนื่องจากการจำกัดการเดินทาง และการชะลอตัวของระบบเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้คุณภาพอากาศ และคุณภาพน้ำ ในหลายประเทศมีแนวโน้มดีขึ้น แต่ในทางกลับกัน การเพิ่มขึ้นของขยะพลาสติก โดยเฉพาะพลาสติกประเภท PPE (เช่น หน้ากากอนามัย และถุงมือยาง) ขยะติดเชื้อ และขยะอื่นๆ จากโรงพยาบาล กลับเพิ่มสูงขึ้น และส่งผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบเชิงบวกต่อสิ่งแวดล้อม

1. มลพิษทางอากาศและการปล่อยแก๊สเรือนกระจกลดลง

ในขณะที่อุตสาหกรรม การขนส่ง และบริษัทต่างๆ หยุดทำการเนื่องจากมาตรการล็อกดาวน์ในหลายประเทศ ส่งผลให้การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHGs) ลดลงอย่างกะทันหัน สำนักข่าวบีบีซี รายงานว่า ในปี 2020 มลพิษทางอากาศในกรุงนิวยอร์กลดลงร้อยละ 50 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปีก่อนหน้า อันเป็นผลจากการจำกัดการเดินทางของประชากร นอกจากนี้ยังพบว่าประเทศจีนอัตราการปล่อยแก๊สไนตรัสออกไซด์และคาร์บอนมอนอกไซด์ลดลงร้อยละ 50 เนื่องจากคำสั่งระงับกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมหนัก ตามรายงานของวารสาร Science & Nature

ผลกระทบของโควิด-19, สิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืน, โควิด-19
ย่านไชน่าทาวน์ ในมหานครนิวยอร์ก ในช่วงล็อกดาวน์
ผลกระทบของโควิด-19, สิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืน, โควิด-19
สุสาน Humayun ในกรุงเดลี ในวันที่ไร้นักท่องเที่ยว ซึ่งในช่วงเวลาปกติสถานที่แห่งนี้มีผู้เข้าชมมากกว่าพันคน

ในขณะเดียวกัน นิตยสาร Forbes รายงานว่า ที่ประเทศอินเดียพบปริมาณของฝุ่นละอองขนาดเล็ก ทั้ง PM2.5 และ PM10 มีปริมาณลดลงร้อยละ 50 ในระหว่างการประกาศมาตรการล็อกดาวน์ไปทั่วโลก สำหรับประเทศไทยได้ประกาศล็อกดาวน์ในช่วงเดือนเมษายน ปี 2020 แต่ยังไม่มีรายงานคุณภาพอากาศเปรียบเทียบกับช่วงปีก่อนหน้า อย่างไรก็ตาม ปริมาณของการใช้น้ำมันของภาคการขนส่งลดลงอย่างเห็นได้ชัด ตามรายงานประจำปี 2020 ของกระทรวงพลังงาน

2. มลพิษทางน้ำและเสียงลดลง

ภาพข่าวที่เป็นกระแสและเป็นที่กล่าวถึงไปทั่วโลก คือเหตุการณ์ในเวนิส เมื่อลำคลองที่ตัดผ่านเมืองประวัติศาสตร์แห่งนี้กลับมาใสสะอาดอีกครั้ง เนื่องจากปริมาณเรือที่เข้าออกเมืองลดลงกว่าร้อยละ 90 รวมไปถึงจำนวนนักท่องเที่ยวลดลง ที่ประเทศอินเดีย ในแม่น้ำคงคาและยมุนา พบปริมาณมลพิษในแม่น้ำลดลง เนื่องจากโรงงานอุตสาหกรรมสิ่งทอลดปริมาณการผลิต หรือบางแห่งหยุดการผลิต ตามการรายงานของสำนักข่าว India Today

ผลกระทบของโควิด-19, สิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืน, โควิด-19
เมืองท่องเที่ยวชื่อดัง อย่างเวนิส กลับเงียบเหงาในช่วงที่ทั้งโลกประกาศล็อกดาวน์

นอกจากนี้ สำนักข่าว India Times รายงานว่า ในช่วงเวลาปกติ กรุงเดลี เมืองหลวงของประเทศอินเดีย พบระดับเสียงเฉลี่ยที่ 100 เดซิเบล แต่ในช่วงล็อกดาวน์ค่าเฉลี่ยลดลงอยู่ที่ 50-60 เดซิเบล นอกจากนี้ การจัดการเดินทางด้วยอากาศยานยังทำให้จำนวนเที่ยวบินลดลงทั่วโลก ส่งผลให้มลภาวะทางเสียงลดลงตามไปด้วย เช่นกรณีของประเทศเยอรมนี จำนวนผู้โดยสารของสนามบินทั่วประเทศลดลงร้อยละ 90 จึงทำให้เที่ยวบินของสายการบินต่างๆ ลดเที่ยวบิน ประชาชนที่อยู่โดยรอบสนามบินจึงได้รับผลกระทบจากเสียงเครื่องบินลดลง ตามรายงานของสำนักข่าว BBC

3. ระบบนิเวศและแหล่งท่องเที่ยวได้รับการฟื้นฟู

สำนักข่าว CNN รายงานว่า เนื่องจากการระบาดของ COVID-19 และข้อจำกัดเรื่องการเดินทางเข้าออกประเทศ ทำให้จำนวนนักท่องเที่ยวลดลงในแหล่งท่องเที่ยวทั่วโลก ตัวอย่างเช่น เกาะภูเก็ต จุดหมายปลายทางยอดนิยมของนักท่องเที่ยว ประกาศล็อกดาวน์ในวันที่ 9 เมษายน 2020 เนื่องจากจำนวนผู้ติดเชื้อที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้จำนวนนักท่องเที่ยวเฉลี่ยวันละ 5,452 คน หายไปเพียงชั่วข้ามคืน

ผลกระทบของโควิด-19, สิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืน, โควิด-19
หมีหมาปรากฏตัวบนถนนในอุทยานแห่งชาติเข้าใหญ่ช่วงประกาศปิดอุทยานฯ เนื่องจากการระบาดของโควิด-19
ภาพถ่าย ปกครอง ทองเนื้อแข็ง หัวหน้าศูนย์กู้ภัยอุทยานแห่งชาติที่ 3 จ.นครราชสีมา
ผลกระทบของโควิด-19, สิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืน, โควิด-19
พื้นที่ชายหาดหลายแห่งทั่วโลก รายงานพบแม่เต่าทะเลหลายชนิดขึ้นกลับขึ้นมาวางไข่ หลังจากไม่มีนักท่องเที่ยว

จากนั้นสำนักข่าวในประเทศไทยต่างรายงานข่าวที่เกี่ยวกับการฟื้นฟูของสิ่งแวดล้อมตามมาเป็นระยะ เช่น อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่พบสัตว์ป่าหลายชนิดเดินบนท้องถนน แม่เต่าทะเลกลับขึ้นมาวางไข่จำนวนหลายรังในช่วงปี 2020 แนวปะการังมีโอกาสฟื้นตัว รวมไปถึงสภาพของแหล่งท่องเที่ยวหลายแห่งกลับฟื้นตัวอีกครั้ง

นอกจากนี้ยังพบว่า เกิดความร่วมมือขององค์กรใหญ่ๆ ในประเทศไทย เพื่อสร้างสรรค์โครงการที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมสิ่งแวดล้อมให้ดีขึ้น เช่น โครงการ “ส่งพลาสติกกลับบ้าน” เพื่อส่งเสริมการคัดแยกขยะในครัวเรือน โดยเฉพาะการแยกขยะที่เกิดขึ้นจากบริการเดลิเวอรี่ เพื่อการบริหารจัดการเรื่องการรีไซเคิลอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อโควิด โดยมีองค์กรที่เข้าร่วมอย่างบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) หรือ GC เทสโก้ โลตัส และบริษัท เดอะมอลล์ กรุ๊ป จำกัด

โครงการส่งพลาสติกกลับบ้าน

ในส่วนการพัฒนานวัตกรรมในประเทศไทยที่เกี่ยวกับการรีไซเคิล เป็นอีกหนึ่งสิ่งที่เกิดขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา และได้นำมาประยุกต์ใช้เพื่อรับมือกับขยะมูลฝอยที่เพิ่มขึ้น เช่น การนำเม็ดพลาสติกรีไซเคิลหรือ Recycled PET (rPET) จากขวดพลาสติกบรรจุเครื่องดื่ม จำนวน 7.6 ล้านขวด มาผลิตเป็น “ผ้าห่มผืนเขียวรักษ์โลก” ในโครงการ ไทยเบฟ… รวมใจต้านภัยหนาว ปีที่ 21 จำนวน 2 แสนผืน เพื่อช่วยผู้ประสบภัยหนาวทางภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือรวม 15 จังหวัด ซึ่งการผลิตในรูปแบบนี้สามารถช่วยลดการใช้พลังงานลงถึงร้อยละ 60 ที่สำคัญยังช่วยลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งเป็นหนึ่งในก๊าซเรือนกระจกได้ถึงร้อยละ 32 นอกจากนี้ไทยเบฟยังได้พัฒนาการฟิล์มหุ้มแพ็คชนิดฟิล์มหดที่ผลิตจากพลาสติกรีไซเคิล ซึ่งช่วยลดขยะพลาสติกถึง 45 ตันต่อปี และลดการปล่อยแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ 53 ตันต่อปีอีกด้วย

คุณฐาปน สิริวัฒนภักดี กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน)
และคุณปภัชญา สิริวัฒนภักดี ส่งมอบผ้าห่มผืนเขียวรักษ์โลกให้แก่ผู้ประสบภัยหนาว
ผ้าห่มที่ผลิตมาจากกระบวนการรีไซเคิลขวดพลาสติก

ผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อม

1. ขยะติดเชื้อเพิ่มสูงขึ้น

เดือนกันยายน ปี 2020 วารสาร Bioresource Technology Reports รายงานว่า นับตั้งแต่การระบาดของโควิด-19 ขยะทางการแพทย์ก็เพิ่มขึ้นทั่วโลก ซึ่งเป็นภัยคุกคามต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมของประชาชน ขยะเหล่านี้เกิดจากการเก็บตัวอย่างผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นโควิด-19 การวินิจฉัย การรักษาผู้ป่วยจำนวนมาก และการฆ่าเชื้อเพื่อกำจัดของเสียติดเชื้อ และอุปกรณ์ทางการแพทย์จำนวนมากจากโรงพยาบาล

ผลกระทบของโควิด-19, สิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืน, โควิด-19
การรักษาผู้ป่วยที่มีจำนวนมากขึ้นในช่วงการระบาดใหญ่ เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ขยะติดเชื้อจากสถานพยาบาลสูงขึ้นทั่วโลก

ตัวอย่างเช่นในเมืองอู่ฮั่น จุดศูนย์กลางการแพร่ระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ เกิดขยะจากโรงพยาบาลมากกว่า 240 เมตริกตันทุกวันในช่วงของการระบาด ซึ่งคิดเป็นจำนวนที่มากกว่าช่วงเวลาปกติประมาณ 190 เมตริกตัน เช่นเดียวกับเมืองอะห์มีดาบัด ประเทศอินเดีย ปริมาณขยะจากโรงพยาบาลเพิ่มขึ้นจากวันละ 500-600 กิโลกรัม เป็นวันละ 1,000 กิโลกรัม

ผลกระทบของโควิด-19, สิ่งแวดล้อม, ความยั่งยืน, โควิด-19

สำหรับประเทศไทย ปริมาณขยะติดเชื้อทั่วประเทศก็มีสัดส่วนสูงขึ้นเช่นกัน ข้อมูลจากกรมอนามัยเผยว่า ช่วงล็อกดาวน์ที่ผ่านมา ประเทศไทยมีอัตราการก่อขยะติดเชื้อราว 147,770 กิโลกรัมต่อวัน หรือสูงขึ้นจากช่วงเวลาปกติ 1,900 กิโลกรัม

2. การใช้อุปกรณ์เพื่อความปลอดภัยและการกำจัดอย่างไม่มีประสิทธิภาพ

เพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัส ปัจจุบันผู้คนกำลังใช้หน้ากากอนามัย ถุงมือยาว และอุปกรณ์ความปลอดภัยอื่น ๆ ซึ่งจะเพิ่มปริมาณขยะทางการแพทย์ มีรายงานว่า ในสหรัฐอเมริกา ปริมาณขยะในระดับท้องถิ่นเพิ่มขึ้นเนื่องจากการใช้อุปกรณ์ประเภท PPE ในกรณีของประเทศจีน รัฐบาลเพิ่มการผลิตหน้ากากอนามัยต่อวันเป็น 14.8 ล้านชิ้นตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2020 ซึ่งสูงกว่าช่วงเวลาปกติ อย่างไรก็ตาม เนื่องจากขาดความรู้เกี่ยวกับการจัดการขยะติดเชื้อ คนส่วนใหญ่จึงทิ้งสิ่งเหล่านี้ (เช่น หน้ากากอนามัย และถุงมือยาง ฯลฯ ) ในที่โล่ง และในบางกรณีก็ปนเปื้อนของเสียจากครัวเรือน ตามการรายงานของ Lancet Glob Health ในเดือนตุลาคม ปี 2020

ชุด PPE ชนิดใช้ครั้งเดียวทิ้ง มีปริมาณเพิ่มขึ้นในช่วงแรกของการระบาดใหญ่ โดยเฉพาะในประเทศที่มีจำนวนผู้ติดเชื้อสูง
ในช่วงปี 2020 หน้ากากอนามัยจำนวนมาก ถูกทิ้งอย่างไม่ถูกต้อง และปนเปื้อนสู่สิ่งแวดล้อม

ในประเทศไทย สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาแห่งประเทศไทย (TDRI) ชี้ว่า โควิด-19 ทำให้ประชาชนใช้หน้ากากอนามัยเพิ่มขึ้นจาก 800,000 ชิ้น เป็นราว 1,500,000 ชิ้น ต่อวัน สอดคล้องกับข้อมูลจากกรมควบคุมมลพิษ ซึ่งเผยเมื่อปี 2010 ว่า สถานบริการสาธารณสุขทั้งของรัฐและเอกชนมีปริมาณมูลฝอยติดเชื้อเพิ่มขึ้น แต่ปัจจุบันยังมีการจัดการไม่เพียงพอ จึงเป็นปัญหาสำคัญที่ทวีความรุนแรงและต้องจัดการเร่งด่วน ผู้เชี่ยวชาญและหน่วยงานที่รับผิดชอบเสนอแนะให้กำจัดและแยกขยะอินทรีย์ในครัวเรือน และอุปกรณ์ป้องกันไวรัส อย่างเหมาะสม เนื่องจากการรวมของเสียเหล่านี้จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการแพร่กระจายของโรค และการสัมผัสกับไวรัสของคนงานเก็บขยะ

3. ขยะมูลฝอยของชุมชนเพิ่มขึ้น

การเพิ่มขึ้นของขยะในชุมชน (ทั้งอินทรีย์และอนินทรีย์) สร้างผลกระทบทางตรงและทางอ้อมต่อสิ่งแวดล้อม เช่น มลพิษทางอากาศ น้ำ และดิน การแพร่ระบาดใหญ่ที่มาพร้อมนโยบายการกักตัวที่กำหนดขึ้นในหลายประเทศ ทำให้ความต้องการซื้อสินค้าออนไลน์สำหรับการจัดส่งถึงบ้านเพิ่มขึ้น ซึ่งปริมาณขยะในครัวเรือนส่วนใหญ่เกิดจากบรรจุภัณฑ์ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทยประเทศไทย หรือ TDRI เคยประเมินว่า 1 ยอดการสั่งอาหาร จะมีขยะพลาสติกเฉลี่ย 7 ชิ้น ประกอบด้วย กล่องอาหาร ถุงใส่น้ำจิ้ม ช้อนพลาสติก ส้อมพลาสติก ถุงใส่ช้อนส้อม ถุงน้ำซุป และถุงพลาสติกหูหิ้วสำหรับใส่อาหารทั้งหมด

ด้านสถาบันสิ่งแวดล้อมไทยรายงานว่า ช่วงโควิด-19 ระบาดในรอบแรก ทำให้ปริมาณขยะพลาสติกพุ่งสูงขึ้นร้อยละ 15 จากเฉลี่ยวันละ 5,500 ตันต่อวัน เป็น 6,300 ตันต่อวัน ซึ่งไม่รวมถึงขยะอันตรายที่เกิดจากหน้ากากอนามัยที่ใช้แล้ว ที่คาดว่ามีอัตราการทิ้งหน้ากากอนามัยประมาณ 1.5 – 2 ล้านชิ้นต่อวัน ซึ่งส่วนใหญ่ทิ้งปะปนรวมกับขยะมูลฝอยทั่วไป

ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม การระบาดใหญ่ครั้งนี้กำลังส่งผลกระทบต่อชีวิตมนุษย์และเศรษฐกิจโลก แต่ความร่วมมือเป็นหนึ่งเดียวกันของทุกคนจะเป็นแรงพลังให้เราสามารถเสริมสร้างความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม และช่วยลดผลกระทบจากปัญหานี้ได้ด้วยความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และประชาชน เป็นทางออก ทั้งการลดใช้ การใช้ซ้ำ คัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำเข้าสู่ระบบจัดการเพื่อนำไปรีไซเคิลได้ ซึ่งทั้งหมดนี้จะเป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยทำให้เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม เติบโตอย่างยั่งยืน


เรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจ : พลาสติกไม่ใช่ผู้ร้าย แต่เป็นฮีโร่เพื่อช่วยคนและโลก

เรื่องแนะนำ

Mango COVID – คอลเล็กชันงานศิลปะที่เกิดจากวิกฤติ

ในยามวิกฤติ เราเห็นภาพความช่วยเหลือของคนไทยเกิดขึ้นเสมอ ซึ่งเป็นหนึ่งประจักษ์พยานที่ชัดเจนว่า คนไทยมีจิตใจโอบอ้อมอารีและไม่ทอดทิ้งกัน และในช่วงการระบาดใหญ่ของโรคโควิด-19 ที่ผ่านมา ก็เป็นอีกหนึ่งเหตุการณ์ที่พลังของประชาชนชาวไทยได้แสดงออกมาเป็นรูปธรรมอย่างชัดเจน ในช่วงเวลาดังกล่าว เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย รับทราบถึงเรื่องผลกระทบจากมาตรการล็อกดาวน์ต่อกลุ่มอาชีพต่างๆ ซึ่งหนึ่งในนั้นคือกลุ่มเกษตรกรผู้ส่งออกมะม่วง เนื่องจากการขนส่งในช่วงล็อกดาวน์ไม่สามารถดำเนินการได้ตามปกติ ส่งผลให้ผลผลิตจำนวนมากที่กำลังรอออกสู่ท้องตลาดเกิดความเสียหาย จากนั้นชาวสวนมะม่วงจึงติดต่อไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อขอความช่วยเหลือเรื่องผลผลิตล้นตลาด และขอคำปรึกษาเพื่อหาทางออกในเรื่องนี้ร่วมกัน เมื่อกลุ่มศิลปินซึ่งเป็นกลุ่มคนที่มีชื่อเสียงและมีผู้ติดตามจำนวนมาก ได้ทราบเรื่องของเกษตรกรชาวสวนมะม่วง จึงเกิดแนวความคิดที่อยากนำศิลปะเข้ามาช่วยเหลือและแก้ไขปัญหาเกษตรกรและรวมตัวกันเพื่อสร้าง ผลงานศิลปะจากมะม่วงภายใต้คอลเล็กชัน Mango COVID และประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อออนไลน์ เพื่อให้สาธารณชนได้รับทราบถึงความเดือดร้อนของเกษตรกร และกระตุ้นยอดขายให้เกิดขึ้นภายในประเทศ โดยคอลเล็กชันนี้ได้รับเกียรติจากศิลปินชื่อดัง 14 ท่าน จากเครือข่าย BAB (บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ 2018) ผ่านการขับเคลื่อนของมูลนิธิ บางกอก อาร์ต เบียนนาเล่ ซึ่งมีหัวเรือใหญ่อย่างบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) เป็นผู้สนับสนุนให้ศิลปินทั้งหมดมาร่วมสร้างสรรค์ผลงานศิลปะด้วยเทคนิคต่างๆ ทั้งภาพวาดและภาพถ่าย หนึ่งในศิลปินรุ่นใหญ่ของเมืองไทย อย่าง ศ.ถาวร โกอุดมวิทย์ เผยถึงแรงบันดาลใจสร้างสรรค์ผลงานว่า “ในคอนเซ็ปต์แรกผมก็จะใช้มะม่วงเป็นตัวสื่อ เป็นตัว Object ที่ถูกเคลื่อนไหวด้วยระบบการสั่งงานของโทรศัพท์มือถือ […]

พลาสติกไม่ใช่ผู้ร้าย แต่เป็นฮีโร่เพื่อช่วยคนและโลก

ปัญหาเรื่องขยะพลาสติกเป็นที่กล่าวถึงในระดับโลกมาหลายปีติดต่อกัน โดยประชมคมโลกต่างหาวิธีการจัดการกับเรื่องนี้อย่างจริงจัง ทั้งการคิดค้นนวัตกรรมการผลิตที่ช่วยลดการใช้พลาสติก การใช้วัสดุทดแทน และการนำกลับมารีไซเคิล รวมไปถึงการนำไปเข้าสู่กระบวนการเปลี่ยนสภาพเพื่อเพิ่มมูลค่า พลาสติกทั่วไปที่เราใช้กันอยู่ในปัจจุบันถูกคิดค้นขึ้นในช่วงร้อยกว่าปีที่ผ่านมานี้ เพื่อการใช้งานในด้านต่าง ๆ เช่น บรรจุภัณฑ์ อุปกรณ์ของใช้ และเครื่องมือต่างๆ ประวัติการสังเคราะห์พลาสติกชนิดแรกของโลกเริ่มต้นขึ้นในปี 1863 เมื่อช่างไม้ชาวอเมริกัน จอห์น เวสลีย์ ไฮแอตต์ พยายามค้นหาวัสดุผลิตลูกบิลเลียตที่สามารถนำมาใช้แทนงาช้าง คืนหนึ่ง เขาได้รับอุบัติเหตุจากของมีคมบาดมือขณะทำการผสมขี้เลื่อยกับกาว เขาจึงรักษาแผลด้วยคอลอเดียน (colodion) ซึ่งเป็นยาสมานแผล ผลิตจากไนโตรเซลลูโลสที่ละลายอยู่ในอีเธอร์และแอลกอฮอล์ และด้วยความบังเอิญเขาได้ทำยาหกลงบนพื้นโต๊ะ เมื่อกลับมาดูอีกครั้งพบว่า ยาแห้งเป็นแผ่นเหนียวๆ ไฮแอตต์ทำการทดลองต่อจนพบว่า หากเติมการบูรลงไปในของผสมอีเทอร์จะได้วัสดุซึ่งต่อมาเรียกว่าเซลลูลอยด์ (celluloid) ซึ่งเป็นวัสดุที่มีสมบัติเหมาะสมในการนำมาทำเป็นลูกบิลเลียด และผลิตภัณฑ์ต่างๆ เนื่องจากทำให้มีสีสันสวยงามได้ง่าย และมีราคาถูก นอกจากนี้ยังนิยมนำมาทำเป็นเครื่องประดับ ปกเสื้อ กระดุม ของเล่นเด็ก และฟิล์มภาพยนตร์ และถ่ายภาพ จึงถือว่าเซลลูลอยด์เป็นพลาสติกกึ่งสังเคราะห์ชนิดแรกของโลก และนับเป็นจุดเริ่มต้นของอุตสาหกรรมพลาสติก เช่นเดียวกับกรณีถุงพลาสติก ที่เริ่มต้นจากความต้องการรักษาสิ่งแวดล้อม สเตียน กุสตาฟ ทูลิน วิศวกรชาวสวีเดน เป็นผู้คิดค้นถุงพลาสติกขึ้นเมื่อปี 1959 ด้วยความต้องการลดปัญหาการตัดไม้ทำลายป่าเพื่อผลิตถุงกระดาษที่นิยมใช้กันในยุคสมัยนั้น จนต้องสูญเสียต้นไม้เป็นจำนวนมาก เขาจึงคิดค้นถุงพลาสติกขึ้นมา […]

ลดพลาสติกแบบเอเดรียน เกรเนียร์ ที่คุณเองก็ทำได้

นอกเหนือจากบทบาทในฐานะนักแสดงแล้ว เกรเนียร์ยังรณรงค์ให้ผู้คนเลิกใช้พลาสติกประเภทครั้งเดียวทิ้งอย่างจริงจัง มาลองพุดคุยกับนักแสดงหนุ่มผู้รักสิ่งแวดล้อมกัน ว่าทำไมพลาสติกจึงเป็นประเด็นสำคัญนัก

อัพเดต 7 ประเด็นเรื่องสิ่งแวดล้อมกับ วราวุธ ศิลปอาชา

คุยเรื่องกบในกาน้ำกับ วราวุธ ศิลปอาชา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมคนปัจจุบัน ตลอดสองปีที่ผ่านมาถือว่าเป็นช่วงที่ประเทศไทยได้รับผลกระทบเรื่องสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติบ่อยครั้ง และเริ่มส่งผลกระทบกับผู้คนมากขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งเรื่องฝุ่น PM 2.5 ในกรุงเทพฯ และเขตจังหวัดทางภาคเหนือ ปัญหาการบุกรุกพื้นที่ป่าในหลายพื้นที่ วิกฤตน้ำท่วมและน้ำแล้งที่เกิดขึ้นหลายต่อหลายครั้ง รวมถึงปัญหาขยะพลาสติกในธรรมชาติ ที่นำมาสู่โศกนาฏกรรมของสัตว์ป่าและสัตว์ทะเล จนสร้างความสะเทือนใจและความสนใจให้แก่ผู้คนในสังคม หันกลับมาตระหนักถึงผลกระทบที่เกิดขึ้น จนนำมาสู่การอนุรักษ์ธรรมชาติกันอย่างเข้มข้นและจริงจัง ซึ่งเป็นช่วงเวลาเดียวกับที่ วราวุธ ศิลปอาชา เข้ามารับตำแหน่งรัฐมนตรีคนใหม่ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในช่วงเดือนกรกฎาคมปี 2562 พร้อมกับให้คำมั่นว่า “ตั้งใจเข้ามาทำงานด้านสิ่งแวดล้อมเพื่อสร้างความเปลี่ยนแปลง” ถึงวันนี้ผ่านมากว่า 17 เดือน เราจึงขอโอกาสมานั่งพูดคุยกับเขา เพื่ออัพเดตความเปลี่ยนแปลงที่ว่านั้นกัน สร้างมิติใหม่ในวิกฤติ การเข้ามารับตำแหน่งในฐานะผู้นำของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในช่วงที่สถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมในประเทศกำลังร้อนระอุ และมีหลาย ๆ ประเด็นเป็นกระแสที่ผู้คนในสังคมกำลังให้ความสนใจ ดูเหมือนไม่ใช่เรื่องง่ายดายนัก สำหรับการเริ่มต้นกับตำแหน่งใหม่ครั้งนี้ “ถ้ามองเรื่องความไม่พร้อม ไม่เคยมีใครพร้อม สำหรับสถานการณ์แบบนี้ ผมรู้สึกว่าเป็นของขวัญเสียด้วยซ้ำ ที่ผมจะได้รับโอกาสในการแก้ปัญหา สิ่งที่ผมต้องทำคือต้องพยายามเรียนรู้งานและทำความเข้าใจบริบทขององค์กร รวมถึงบุคลิกของแต่ละหน่วยงานให้เร็วที่สุด นับเป็นความโชคดีที่ในกระทรวงแบ่งออกเป็นหลายกรม แต่ละกรมมีหลายหน่วยงานแยกย่อยกันไป ช่วยให้เราสามารถกระจายปัญหาต่าง ๆ มอบหมายให้แต่ละหน่วยงานลงไปจัดการพร้อม ๆ กันได้ โดยมีผมทำหน้าที่เป็นเหมือนน้ำที่เป็นตัวประสาน ปรับแผนงานไปตามสถานการณ์และวิธีการทำงานของแต่ละคน […]