ไดโนเสาร์ที่ยังไม่สูญพันธุ์ - National Geographic Thailand

ไดโนเสาร์ที่ยังไม่สูญพันธุ์

ไดโนเสาร์
ขณะที่ปลาพบได้บ่อยกว่ามาก ฟอสซิลนกสภาพสมบูรณ์กว่าหนึ่งร้อยโครงปรากฏอยู่ในแผ่นหินปูนจากทะเลสาบฟอสซิลในไวโอมิง รวมถึงนกจับคอนยุคแรกตัวนี้ ฟอสซิลเหล่านี้เป็นสิ่งที่ แลนซ์ แกรนดี จากพิพิธภัณฑ์ฟีลด์ เรียกว่า “โอกาสที่หาได้ยากยิ่งของบรรพชีวินวิทยา”

รากเหง้าเก่าแก่ที่สุดเท่าที่ทราบของวงศ์วานนกคือ อาร์คีออปเทอริกซ์ (Archaeopteryx)  สัตว์ขนาดเท่าการาเวนอายุ 150 ล้านปี และมีลักษณะผสมระหว่างนกกับไดโนเสาร์  ขณะที่นกทุกชนิดในปัจจุบันไม่มีฟัน อาร์คีอออปเทอริกซ์ มีขากรรไกรที่เต็มไปด้วยฟันแหลมคม  มันมีกรงเล็บที่ขาหน้าและหางที่ยาวประกอบด้วยกระดูก  ลักษณะพิเศษดังกล่าวนี้สูญหายไปในนก แต่เผยความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับญาติทางฝั่งสัตว์เลื้อยคลานมากกว่า กระนั้น อาร์คีออปเทอริกซ์ ก็มีลักษณะของนกปัจจุบันด้วย  ฟอสซิลของมันเผยให้เห็นปีกอันโดดเด่นปกคลุมด้วยขนที่เป็นไปตามหลักอากาศพลศาสตร์และกระดูกรูปง่ามหรือรูปตัววาย (Y) เช่นที่พบตรงอกไก่และสัตว์ปีก

หลังการค้นพบในทศวรรษ 1860  อาร์คีออปเทอริกซ์ ก็ถูกจัดให้อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านที่ชัดเจนระหว่างไดโนเสาร์กับนก แต่รายละเอียดเกี่ยวกับบรรพบุรุษของมันและลูกหลานยังคงมืดมนต่อไปเป็นเวลาหลายทศวรรษ

ไดโนเสาร์
นักชีววิทยาเชิงวิวัฒนาการ กาวิน ทอมัส อุ้มตัวอย่างนกกกของพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยาในลอนดอน เขาและทีมงานศึกษาภาพสแกนสามมิติของจะงอยปากนกนับพันอัน และช่วยสร้างความหนักแน่นให้หลักฐานที่ว่า นกน่าจะเพิ่มความหลากหลายอย่างรวดเร็วหลังจากไดโนเสาร์ที่เหลืออยู่ล้มตายลงหมดแล้ว

แต่นั่นก็เปลี่ยนแปลงไปในปี 1996  เมื่อนักวิทยาศาสตร์เผยฟอสซิลชิ้นแรกเท่าที่ทราบของไดโนเสาร์มีขนนก แต่ไม่เกี่ยวข้องกับนก ไซโนซอรอปเทอริกซ์ พรีมา (Sinosauropteryx prima)  ซึ่งมีอายุย้อนกลับไปเกือบ 130 ล้านปี กลายเป็นจุดพลิกผันในหมู่ชนิดพันธุ์เด่นๆ นับสิบชนิดที่ขุดพบจากชั้นหินยุคครีเทเชียสตอนต้นในประเทศจีน โดยส่วนใหญ่อยู่ในมณฑลเหลียวหนิง ที่นั่น ทะเลสาบยุคโบราณและภูเขาไฟมีพลังสร้างสภาวะที่เหมาะสมสำหรับการเก็บรักษาฟอสซิลอย่างยอดเยี่ยม เกิดเป็นแหล่งสะสมไดโนเสาร์ที่ไม่เกี่ยวข้องกับนกและนกโบราณร่วมสมัยเดียวกัน  โดยมักพบร่วมกับขนนกเกล็ดและผิวหนังที่บางครั้งยังคงรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ แม้กระทั่งร่องรอยของสารสีไว้ได้  เช่นเดียวกับ อาร์คีออปเทอริกซ์ สัตว์เหล่านี้หลายชนิดเป็นส่วนผสมอันแปลกประหลาดระหว่างนกกับไดโนเสาร์

ไมโครแรปเตอร์ กุย (Microraptor gui) ไดโนเสาร์ที่ไม่เกี่ยวข้องกับนกซึ่งมีขนสีดำขลับ  อาจร่อนไปตามกิ่งไม้โดยใช้ขนนกแข็งๆ บนขาทั้งสี่ข้าง  บริเวณใกล้กันนั้นเอง นกโบราณ ลองจิปเทอริกซ์ เฉายานเจนซิส (Longipteryx chaoyangensis)  บินเลียบไปตามลำน้ำ พลางจับปลาด้วยขากรรไกรที่เต็มไปด้วยฟัน  และ แอนชิออร์นิส ฮักซ์ลีย์ไอ (Anchiornis huxleyi)  ไดโนเสาร์สีออกดำมีขนฟูสีสนิมบนกระหม่อม  กำลังย่องไปบนพื้นป่า แต่ไม่สามารถบินได้จริงๆ   เพราะปีกสั้นที่มีกรงเล็บสามกรงเล็บ

“ถ้าคุณไม่เห็นฟอสซิลเหล่านั้น  คุณจะไม่คิดว่าพวกมันมีอยู่จริงค่ะ” แชนนอน แฮกเกตต์ ภัณฑรักษ์แผนกนกที่พิพิธภัณฑ์ฟิลด์ในชิคาโก กล่าว

เรื่อง วิกตอเรีย แจ็กการ์ด

ภาพถ่าย โรเบิร์ต คลาร์ก

ไดโนเสาร์
ปัจจุบันนกเมาส์เบิร์ดดังเช่นตัวอย่างพิพิธภัณฑ์ชิ้นนี้ พบเฉพาะทางตอนใต้ของทะเลทรายสะฮาราในแอฟริกา แต่ฟอสซิลบอบบางในขวดแก้วเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า นกเมาส์เบิร์ดโบราณ ซิดีไอยาซิ อะบีนี อาศัยอยู่ในบริเวณ ซึ่งปัจจุบันคือรัฐนิวเม็กซิโกเมื่อประมาณ 62 ล้านปีก่อน

 

อ่านเพิ่มเติม

ไดโนเสาร์บินได้ แต่ไม่ใช่แบบนกในปัจจุบัน

เรื่องแนะนำ

ความรักหรือฆ่าเพื่อบูชาทวยเทพ? ค้นพบซากมัมมี่สัตว์เลี้ยงนับล้านตัวที่อียิปต์

ซากสัตว์อายุ 2,500 ปี ซึ่งเป็นเพียงส่วนหนึ่งของมัมมี่สัตว์ราวแปดล้านตัวที่พบกระจัดกระจายอยู่ตามอุโมงค์ใต้ดินภายในสุสานสุนัข (Dog Catacomb) ของอียิปต์ยุคโบราณ