พบลูกผสมมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลกับ มนุษย์เดนิโซวัน - National Geographic

พบลูกผสมมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล กับมนุษย์เดนิโซวัน

พบลูกผสมมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลกับ มนุษย์เดนิโซวัน

ในตอนแรกเมื่อผลการวิจัยปรากฏ Viviane Slon ไม่เชื่อสิ่งที่อยู่ตรงหน้า “หรือมีอะไรผิด?” เธอถามตัวเอง เป็นไปได้ไหมว่าเธอทำขั้นตอนบางอย่างผิดพลาด? หรือตัวอย่างเกิดการปนเปื้อน?

จากการวิเคราะห์ข้อมูลบ่งชี้ว่า เศษกระดูกของเด็กสาวที่มีชีวิตเมื่อ 90,000 ปีก่อน มีแม่เป็นมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล และมีพ่อเป็น มนุษย์เดนิโซวัน ก่อนหน้านี้นักวิทยาศาสตร์ตั้งข้อสังเกตมานานแล้วว่าสายพันธุ์ของมนุษย์โบราณน่าจะมีการผสมข้ามพันธุ์กัน จากการพบร่องรอยของดีเอ็นเอมนุษย์โบราณในมนุษย์สมัยใหม่ แต่ไม่เคยมีใครพบหลักฐานที่ชัดเจนเช่นนี้มาก่อน

ในฐานะนักวิจัยหลังปริญญาเอก ของสถาบันมักซ์พลังค์ ในเมืองไลป์ซิก ประเทศเยอรมนี Slon วิเคราะห์กระดูกที่ได้อีกครั้ง แต่ครั้งนี้เธอลองกับชิ้นส่วนอื่นๆ ผลที่ได้ยังคงเดิม เธอลองใหม่อีกครั้งเพื่อความแน่ใจ และหลังการทดสอบ 6 ครั้ง ผลการวิเคราะห์ยังคงตอกย้ำเธอว่า มนุษย์โบราณผู้นี้คือลูกผสมของมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลกับ มนุษย์เดนิโซวัน จริง

มนุษย์เดนิโซวัน
ถ้ำเดนิโซวา ในภูมิภาคไซบีเรีย คือสถานที่เดียวที่พบตัวอย่างกระดูกของมนุษย์เดนิโซวัน, นีแอนเดอร์ทัล และมนุษย์สมัยใหม่รวมกันในที่เดียว
ภาพถ่ายโดย Robert Clark

การค้นพบที่น่าตื่นเต้นนี้ถูกเผยแพร่ลงในวารสาร Nature นับเป็นหลักฐานแรกของการผสมข้ามสายพันธุ์ ตลอดจนช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สร้างความเข้าใจใหม่เกี่ยวกับการติดต่อสื่อสารกันระหว่างโฮมินินในโลกโบราณ

“มันมหัศจรรย์มากที่พบสิ่งนี้” David Reich นักพันธุกรรมศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาวาร์ด ผู้ไม่ได้มีส่วนร่วมในงานวิจัยให้ความเห็น “มันแทบเป็นไปไม่ได้เลยที่จะพบลูกผสมรุ่นแรก”

…ฉะนั้นแล้วเด็กสาวผู้นี้คือใครกัน และโครงกระดูกของเธอมีความหมายอะไรต่อทฤษฎีการอพยพของมนุษย์?

 

ใครคือมนุษย์เดนิโซวัน?

เดนิโซวันคือมนุษย์โบราณสายพันธุ์ล่าสุดที่เพิ่งถูกค้นพบ และเรื่องราวของพวกเขายังคงเป็นปริศนา จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นในปี 2010 ทีมวิจัยนานาชาตินำโดย Svante Pääbo จากสถาบันมักซ์พลังค์ ประกาศการค้นพบดีเอ็นเอของโฮมินินที่ไม่เคยถูกพบมาก่อนจากกระดูกนิ้วก้อย และฟันกราม จากถ้ำเดนิโซวา ในเทือกเขาอัลไต ภูมิภาคไซบีเรีย ต่อมาพวกเขาตั้งชื่อให้แก่มนุษย์สายพันธุ์นี้ว่า เดนิโซวัน จากแหล่งที่พบ

ในการศึกษาต่อมาพบว่าทั้งมนุษย์เดนิโซวัน และมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลมีบรรพบุรุษร่วมกัน ก่อนที่จะแยกสายวิวัฒนาการออกจากกันเมื่อราว 390,000 ปีก่อน และพวกเขาน่าจะมีชีวิตอยู่ถึงราว 40,000 ปีก่อน ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่มนุษย์นีแอนเดอร์ทัลเริ่มสูญพันธุ์

อย่างไรก็ดี เนื่องจากข้อมูลเกี่ยวกับมนุษย์เดนิโซวันมีน้อยมาก ยังคงมีคำถามมากมาย พวกเขามีรูปร่างหน้าตาเป็นอย่างไร? มีจำนวนมากแค่ไหน? พวกเขาอาศัยอยู่แค่ในถ้ำของภูมิภาคไซบีเรียเท่านั้นหรือ? ปัญหาก็คือหลักฐานการมีอยู่ของมนุษย์เซนิโดวันมีน้อยมาก ทุกสิ่งทุกอย่างที่นักวิทยาศาสตร์ทราบในทุกวันนี้มาจากฟันจำนวน 3 ซี่ และกระดูกนิ้วก้อยจากมนุษย์โบราณจำนวน 4 คนที่พบในถ้ำเดียวกันเท่านั้น

มนุษย์เดนิโซวัน
ข้อมูลของมนุษย์เดนิโซวันเท่าที่นักวิทยาศาสตร์ทราบในปัจจุบันมาจากฟันเพียง 3 ซี่ และกระดูกนิ้วก้อยที่ยังคงหลงเหลืออยู่
ภาพถ่ายโดย Robert Clark

 

ลูกผสมมาจากไหน?

ตัวอย่างกระดูกในการศึกษานี้ถูกค้นพบเมื่อปี 2012 จากถ้ำเดนิโซวา ผลการวิเคราะห์ชี้ว่ามันคือเศษกระดูกจากกระดูกขาและแขนของเด็กสาววัย 13 ปี ที่มีชีวิตอยู่เมื่อ 90,000 ปีก่อน โดยในตอนแรกนักวิจัยไม่ได้คิดว่าเศษกระดูกที่พบนี้จะเป็นของมนุษย์ด้วยซ้ำ เนื่องจากมันถูกพบรวมกับเศษกระดูกอื่นๆ นับพันชิ้นในถ้ำ ซึ่งในจำนวนนี้คือกระดูกสิงโต, หมี, ไฮยีน่า และอื่นๆ อีกมากมาย

ไม่กี่ปีถัดมา Samantha Brown จากมหาวิทยาลัยอ๊อกซฟอร์ด เริ่มต้นแยกประเภทของเศษกระดูกที่พบ จากการศึกษาโปรตีนภายในกระดูกเพื่อหาว่าเจ้าของเป็นสิ่งมีชีวิตใด และด้วยวิธีการนี้เธอพบว่ามีกระดูกของโฮมินินปะปนในนั้น ต่อมา Slon ยื่นมือเข้ามาช่วยเพื่อหาคำตอบว่ากระดูกเหล่านี้เป็นใคร

 

ทราบได้อย่างไรว่าโฮมินินที่พบคือลูกผสม?

สิ่งแรกที่ Slon ทำคือตรวจหาไมโทคอนเดรียดีเอ็นเอ หรือดีเอ็นเอที่ลูกจะได้รับจากฝั่งแม่เท่านั้น ผลการวิเคราะห์เผยแพร่ลงในวารสาร Nature เมื่อปี 2016 ยืนยันว่าเจ้าของกระดูกชิ้นนี้เป็นโฮมินินที่มีแม่เป็นมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล

“มันน่าตื่นเต้นแล้วใช่ไหม” Slon กล่าว “แต่ที่น่าตื่นเต้นกว่าก็คือตอนที่เราเริ่มตรวจนิวเคลียสในดีเอ็นเอ” ซึ่งเป็นดีเอ็นเอที่ได้รับการถ่ายทอดมาจากทั้งพ่อและแม่ การตรวจในขั้นตอนนี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ได้ข้อมูลพ่อและแม่ของมนุษย์โบราณได้ “และนั่นคือช่วงที่เราเริ่มตระหนักว่ามีอะไรไม่ชอบมาพากลเกี่ยวกับกระดูกนี้”

มนุษย์เดนิโซวัน
ตัวอย่างเศษกระดูกที่บรรจุจีโนมของลูกผสม
ภาพถ่ายโดย Thomas Higham

เห็นได้ชัดว่าพ่อของเด็กคนนี้เป็นมนุษย์เดนิโซวัน ที่มากกว่านั้น เด็กสาวมีความหลากหลายของจีโนมโดยรวมสูงมาก หรือที่เรียกกันว่า เฮเทอโรไซกัส (Heterozygous) สิ่งนี้เป็นตัวบ่งชี้ให้นักวิทยาศาสตร์ทราบว่าพ่อและแม่ผู้ให้กำเนิดมีความใกล้ชิดทางสายเลือดกันมากแค่ไหน หากพ่อแม่ของคุณเป็นเครือญาติกัน คุณจะมีเฮเทอโรไซกัสที่ต่ำ แต่หากพวกเขาแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง เฮเทอโรไซกัสของคุณจะสูง และแน่นอนว่าเฮเทโรไซกัสของเด็กสาวคนนี้สูงเอามากๆ รายงานจาก Richard E. Green นักชีวสารสนเทศศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย

 

เรื่องราวของโฮมินินโบราณเชื่อมโยงอย่างไรกับเรา?

การผสมข้ามสายพันธุ์ไม่ได้จำกัดอยู่แค่มนุษย์เดนิโซวัน และมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล จากหลักฐานในปัจจุบันเชื่อกันว่านับตั้งแต่บรรพบุรุษมนุษย์เริ่มเดินเท้าอพยพออกจากทวีปแอฟริกา พวกเขาก็เริ่มต้นผสมข้ามสายพันธุ์กับมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล ทุกวันนี้ ในประชากรทั่วโลกมีราว 2% จากยุโรปและเอเชียที่มีดีเอ็นเอของมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลในตัว ร่องรอยของมนุษย์เดนิโซวันเองก็ยังคงอยู่เช่นกัน 4 – 6% ของผู้คนในภูมิภาคเมลานีเซีย (หมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก ทางตะวันตกของทวีปโอเชียเนีย เช่น ติมอร์-เลสเต และปาปัวนิวกินี) มีดีเอ็นเอของมนุษย์เดนิโซวัน

เป็นไปได้ว่าตัวคุณเองอาจสืบเชื้อสายมาจากมนุษย์โบราณเหล่านี้ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง…

มนุษย์เดนิโซวัน
ศิลปินวาดภาพจากจินตนาการของแม่มนุษย์นีแอนเดอร์ทัล กับพ่อมนุษย์เดนิโซวันกำลังจูงมือเด็กสาวลูกผสม ภายในถ้ำเดนิโซวา
ศิลปกรรมโดย Petra Korlevic

 

ลูกผสมของโฮมินินคือเรื่องปกติ?

จากผลการศึกษาใหม่บ่งชี้ว่า ในอดีตการผสมข้ามสายพันธุ์นั้นเป็นเรื่องธรรมดาสามัญยิ่งกว่าที่เราคิด Green เสริมว่าเป็นไปได้ที่ถ้ำนี้เป็นสถานที่รวมตัวกันของกลุ่มมนุษย์ที่หลากหลาย “เหมือนเป็นบาร์แห่งเดียวในยูเรเซีย สมัยไพลสโตซีน” เขาเปรียบเทียบ

และยิ่งค้นคว้าให้ลึกลงไป การเป็นลูกผสมก็ถูกพบมากขึ้น การศึกษาเพิ่มเติมพบว่ามนุษย์เดนิโซวันผู้เป็นพ่อของเด็กสาวมีดีเอ็นเอของมนุษย์นีแอนเดอร์ทัลเช่นกัน และย้อนกลับไปในปี 2015 เคยมีประกาศการค้นพบว่ากระดูกขากรรไกรของมนุษย์ที่พบในถ้ำของโรมาเนียนั้น มีบรรพบุรุษเป็นมนุษย์นีแอนเดอร์ทัล เมื่อย้อนกลับไปราว 4 – 6 รุ่น

งานวิจัยนี้ฉายภาพให้เห็นถึงโลกโบราณที่บรรพบุรุษมนุษย์มีอิสระเสรีในการผสมพันธุ์กับโฮมินินไหนก็ได้ ในทุกย่างก้าวของการเดินทาง “คือโลกอีกใบที่เปลี่ยนแปลงความเข้าใจเดิมของเราไปเลย” Reich กล่าว “ช่างเป็นโลกที่น่าตื่นเต้นเสียจริง”

เรื่อง Maya Wei-Haas

 

อ่านเพิ่มเติม

ฟอสซิลเท้าเด็กฉายการเคลื่อนไหวของบรรพบุรุษมนุษย์

เรื่องแนะนำ

ปฏิบัติการช่วย “13 หมูป่า” สามสัปดาห์ในโลกที่เคยเป็นไปไม่ได้

ในพื้นที่ที่คนทั่วไปไม่คุ้นเคย ภูมิประเทศยากแก่การเข้าถึง สงครามที่ทำกับธรรมชาติชนิดเอาเป็นเอาตายตลอดสามอาทิตย์นั้น มนุษย์เป็นฝ่ายเอาตัวรอดได้...ถ้าไม่เรียกว่าชนะ และยังปรากฏเป็นสัญลักษณ์ของชุมชนในจินตนาการที่ก้าวข้ามความแตกต่างทั้งมวล ด้วยเป้าหมายเดียวกัน

หมาขนเกรียนเม็กซิกันนี้มีประวัติอันยาวนาน

หมาขนเกรียนเม็กซิกันนี้มีประวัติอันยาวนาน สำหรับชนชาติโบราณอย่างชาวแอซเท็กและชาวมายาแล้ว เพื่อนที่ดีที่สุดของพวกเขาคือผู้ติดตามที่ไร้ขนอย่างหมาขนเกรียนเม็กซิกัน พวกมันคอยช่วยเสาะหาอาหารและนำทางพวกเขาไปยังโลกหลังความตาย เพื่อนผู้นี้เป็นที่รู้จักดีในชื่อ สุนัขขนเกรียนเม็กซิกัน หรือ Xoloitzcuintli (อ่านออกเสียงว่า show-low-itz-QUEENT-ly) คำๆ นี้มาจากสองคำรวมกันในภาษาแอซเท็ก คือ Xolotl หมายถึงเทพแห่งแสงสว่างและความตาย ส่วน itzcuintli มีความหมายว่าสุนัข ตามความเชื่อของชาวแอซเท็ก สุนัขสายพันธุ์นี้ถูกสร้างขึ้นโดยเทพเจ้าเพื่อปกป้องและนำทางดวงวิญญาณของมนุษย์ไปยังโลกหลังความตาย Xoloitzcuintli คือหนึ่งในสายพันธู์สุนัขที่เก่าแก่ที่สุดในทวีปอเมริกา นักวิจัยเชื่อว่าบรรพบรุษของพวกมันอพยพมาจากเอเชียและพัฒนาจนเป็นสายพันธุ์ดังกล่าวเมื่อราว 3,500 ปีก่อน สุนัขพันธุ์นี้มีเอกลักษณ์อันโดดเด่นคือไร้ขน (บางชนิดมีขนอยู่หย่อมหนึ่งที่บนหัวและหาง) อันเป็นผลจากวิวัฒนาการซึ่งรวมไปถึงการปราศจากฟันกรามน้อย ลักษณะที่โดดเด่นของฟันนี้ช่วยให้การระบุตัวตนของมันในทางโบราณคดีเป็นไปได้ง่ายดายขึ้น เจ้าสุนัข Xolos ปรากฏตัวบ่อยครั้งผ่านงานศิลปะในยุคเมโซอเมริกัน ด้วยลักษณะที่โดดเด่นคือหูแหลมตั้งและผิวหนังอันไร้ขนของพวกมัน ชิ้นงานที่ถูกพูดถึงบ่อยที่สุดคือรูปปั้นเซรามิกขนาดเล็กที่มีชื่อว่า Colima Dogs ที่ถูกพบทางตะวันตกของเม็กซิโก นักโบราณคดีประเมินว่าในสมัย 300 ปีก่อนคริสต์กาลจนถึงคริสต์กาลที่ 300 กว่า 75% ของการทำพิธีศพจะบรรจุหุ่นจำลองของสุนัขพันธุ์นี้ลงไปด้วย เพื่อช่วยนำทางดวงวิญญาณไปยังโลกหลังความตาย สุนัขสายพันธุ์นี้กลายเป็นที่สนใจเมื่อคณะเดินทางจากยุโรปมาถึงทวีปอเมริกา ในจำนวนนี้รวมไปถึงคริสโตเฟอร์ โคลัมบัสและคณะนักบวชชาวสเปนในศตวรรษที่ 16 ซึ่งมีบันทึกเรื่องราวของสุนัขเหล่านี้ไว้ว่า ชาวแอซเท็กโบราณห่มผ้าให้พวกมันในตอนกลางคืนเพื่อช่วยให้มันอุ่น นอกจากนั้นการที่มันปราศจากขนส่งผลให้ร่างกายของมันเป็นตัวนำความร้อนชั้นดี พวกเขาใช้มันเปรียบเสมือนขวดน้ำร้อนแก่บรรดาผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุ “สุนัขรู้ดีว่าคุณกำลังป่วยอยู่” Kay […]

ค้นพบสถานที่สังสรรค์ของชาวเปรูโบราณ

ค้นพบสถานที่สังสรรค์ของชาวเปรูโบราณ แหล่งโบราณคดีแห่งนี้เคยเป็นสถานที่สำหรับการจัดพิธีกรรมของอารยธรรมโมเช ในเปรู ในยุคสมัยที่ชาวสเปนยังไม่ได้เดินทางมาถึงยังทวีปอเมริกาใต้ จากประวัติศาสตร์ชาวโมเชอาศัยอยู่ยังบริเวณอ่าวทางตอนเหนือของประเทศเปรูในปัจจุบัน ก่อนที่อาณาจักรของพวกเขาจะล่มสลายลงและผู้คนอพยพออกไปอย่างลึกลับในคริสต์ศักราชที่ 700 นอกเหนือจากเป็นสถานที่สำหรับจัดพิธีกรรมและการบรวงสวงแล้ว สถานที่นี้ยังถูกใช้เป็นสถานที่สังสรรค์สำหรับชนชั้นสูงในอารยธรรมโมเชอีกด้วย จากการตรวจสอบตามผนังยังเหลือร่องรอยที่บ่งชี้ว่า ในอดีตผนังเต็มไปด้วยลวดลายและงานศิลปะหลากสีสันไม่ว่าจะเป็น ภาพวาดของสิงโตทะเล และปลามากมาย   อ่านเพิ่มเติม : เผยโฉมใบหน้า ราชินีอาณาจักรโบราณ, 7 โบราณสถานที่เชื่อกันว่าถูกสร้างโดยเอเลี่ยน

Follow Me

NATIONAL GEOGRAPHIC ASIA

Contact

เว็บไซต์ : ngthai.com

บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน)

Tel : 02-422-9999 ต่อ 4244

© COPYRIGHT 2019 AMARIN PRINTING AND PUBLISHING PUBLIC COMPANY LIMITED.