ยานอินไซต์สามารถตรวจจับแผ่นดินไหวบน ดาวอังคาร ได้เป็นครั้งแรก

ยานอินไซต์ตรวจจับแผ่นดินไหวบนดาวอังคารได้เป็นครั้งแรก

นี่คือภาพวาดของยานอินไซต์บนดาวอังคาร องค์กรอวกาศประกาศว่ายานอาจตรวจจับการแรงสั่นสะเทือนบนดาวเคราะห์สีแดง หรือ แผ่นดินไหวบนดาวอังคาร ซึ่งบันทึกได้เป็นครั้งแรก ภาพวาดโดย NASA/JPL-CALTECH


นี่คือการสั่นสะเทือนของแผ่นดินครั้งแรกบนดาวเคราะห์สีแดงอย่างที่สามารถบันทึกได้ และแน่นอนว่า นี่คงไม่ใช่ครั้งสุดท้าย

ยานอินไซต์ (Insight Lander) ได้ตรวจจับบันทึกเหตุการณ์แผ่นดินไหวบนดาวอังคารได้เป็นครั้งแรก ซึ่งก่อให้เกิด “แรงสั่นสะเทือน” ต่อบรรดานักวิทยาแผ่นดินไหวที่อยู่ห่างไปราว 16 ล้านกิโลเมตร และเป็นการเริ่มต้นยุคใหม่ของการศึกษาดาวเคราะห์สีแดงดวงนี้

สัญญาณอันแผ่วเบาที่ถูกตรวจจับได้เมื่อวันที่ 6 เมษายน ที่ผ่านมา คือการสั่นสะเทือนซึ่งเหล่านักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าเกิดจากบริเวณภายในของดาวอังคาร (Martian interior) มากกว่าแรงบนพื้นผิว (Surface forces) อย่างเช่นกระแสลม

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยยังคงศึกษาข้อมูลเพื่อหาแหล่งกำเนิดของแผ่นดินไหวที่แม่นยำกว่านี้

(รับฟังคลื่นเสียงที่คาดว่าเป็นแผ่นดินไหวบนดาวอังคารที่ยานอินไซต์ตรวจจับได้ที่นี่)

คลื่นที่ถูกตรวจจับได้นั้นมีขนาดเล็ก อาจเปรียบได้กับแผ่นดินไหวบนโลกที่ระดับ 2 หรือ 2.5 แมกนิจูด ซึ่งแทบไม่สามารถรู้สึกได้เลยบนพื้นผิวโลก แต่การสั่นสะเทือนนี้ได้สร้างช่วงเวลาที่สำคัญกับบรรดานักวิทยาศาสตร์ที่ทำงานร่วมกับยานอินไซต์ที่รอคอยวันนี้มานับตั้งแต่การติดตั้งเครื่องมือที่ใช้ตรวจวัดคลื่นแผ่นดินไหว (Seimometer) ไปกับตัวยานเมื่อเดือนธันวาคม ปี 2018 และได้เริ่มช่วงต้นเวลาของการสังเกตเมื่อหลายสัปดาห์ที่ผ่านมา

“ผมไล่ตามแผ่นดินไหวบน ดาวอังคาร ครั้งนี้มาเกือบ 30 ปี นี่เป็นช่วงจุดสูงสุดของชีวิตในการทำงานที่ผมตามหามานาน” – บรูซ แบเนิร์ดต์ ผู้นำคณะวิจัยของภารกิจยานอินไซต์ กล่าวและเสริมว่า “ผมได้ข้อมูลที่ผมฝันถึงมาตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980”

ดาวอังคาร
เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธุ์ 2019 ยานอินไซต์เริ่มใช้งานที่กำบังลมและความร้อนเพื่อป้องกันเครื่องมือที่ใช้ตรวจวัดคลื่นแผ่นดินไหว (Seimometer) ที่ถูกติดตั้งลงในแผ่นธรณีดาวอังคารเมืองวันที่ 19 ธันวาคม 2018 ภาพถ่ายโดย NASA/JPL-CALTECH
ดาวอังคาร
เครื่องมือที่ใช้ตรวจวัดคลื่นแผ่นดินไหว (Seimometer) ของยานอินไซต์ ชื่อว่า SEIS ซึ่งสร้างโดยศูนย์ศึกษาอวกาศแห่งประเทศฝรั่งเศสโดยการช่วยเหลือจากบรรดานักวิจัยจากยุโรปและ Jet Propulsion Laboratory ของนาซานั้นไวต่อการตรวจจับมาก มันสามารถตรวจจับการสั่นไหวที่เล็กกว่าความกว้างของอะตอมไฮโดรเจนได้ ภาพถ่ายโดย NASA/JPL-CALTECH

แผ่นดินไหวดาวอังคารคืออะไร ?

แผ่นดินไหวบนโลกมักเกิดจากการเคลื่อนที่ของแผ่นเปลือกโลกซึ่งแทรกตัวเพื่อหาตำแหน่ง และเกิดแรงเค้น (Stress) ในระดับที่ไม่สามารถทนได้ จึงทำให้เกิดจุดแตกหักจนเกิดเป็นแผ่นดินไหวที่เรารู้สึกได้

แต่แผ่นดินที่เกิดบนดาวอังคารนั้นแตกต่างไปจากโลก เพราะดูเหมือนว่าดาวอังคารไม่มีแผ่นเปลือกโลก แต่แรงสั่นสะเทือนมาจากแผ่นธรณีของดาวอังคารซึ่งเย็นตัวลงอย่างช้าๆ ซึ่งก่อให้เกิดวง (orb) ที่ติดต่อกันและก่อให้เกิดรอยแยกบนพื้นผิว การสั่นสะเทือนเหล่านี้สามารถมาจากปะทะของอุกกาบาต และเป็นได้ว่าสามารถเกิดจากการเคลื่อนตัวแมกมาที่อยู่ใต้แผ่นธรณีเช่นเดียวกัน

นักวิจัยใช้การสั่นสะเทือนของดาวอังคารเพื่อศึกษาสิ่งที่อยู่ภายใน กระบวนนี้สามารถเปรียบได้กับการอัลตราซาวด์เพื่อสำรวจสิ่งที่อยู่ภายใน โดยการสังเกตว่า คลื่นแผ่นดินไหวนั้นสะท้อนในดาวอังคารอย่างไร และนักวิจัยสามารถสังเกตไปยังโครงสร้างภายในได้

ถึงแม้ว่าแผ่นดินไหวบนดาวอังคารครั้งนี้จะมีขนาดเล็กจนไม่สามารถให้รายละเอียดนักวิทยาศาสตร์ได้ว่าเกิดอะไรขึ้นที่นั่น แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าสัญญาณเหล่านี้จะไร้ประโยชน์

“มันเริ่มบอกเราได้ว่าดาวอังคารมีความเคลื่อนไหวอย่างไร” แบเนิร์ดต์ กล่าว

เรื่องโดย MAYA WEI-HAAS และ MICHAEL GRESHKO


อ่านเพิ่มเติม จับตาภารกิจของยานอินไซต์หลังลงจอดบน ดาวเคราะห์แดง 

เรื่องแนะนำ

ดอกไม้เรืองแสง

แสงอัลตราไวโอเลตเผยให้เห็นสีสันและประกายเปล่งปลั่งซึ่งซ่อนอยู่ภายในดอกไม้ ราวกับว่าพืชธรรมดาๆ เหล่านี้หลุดออกมาจากป่าในเทพนิยาย

โครงสร้างของดอกไม้ อวัยวะสำคัญสำหรับการปฏิสนธิของพืช

โครงสร้างของดอกไม้ เป็นอวัยวะสำคัญสำหรับสืบพันธุ์ของพืชดอก โครงสร้างของดอกไม้ ประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ 4 ส่วนหลัก โดยแต่ละส่วนจะเรียงตัวจากชั้นที่อยู่นอกสุดเข้าสู่ส่วนใน คือ กลีบเลี้ยง กลีบดอก เกสรตัวผู้ และเกสรตัวเมีย ตามลำดับ โดยส่วนประกอบทั้ง 4 นี้จะอยู่บนฐานรองดอก ซึ่งอยู่ปลายสุดของก้านชูดอก ดอกไม้ (Flower) คือ อวัยวะส่วนสำคัญที่ทำหน้าที่ในการสืบพันธุ์ของพืชดอก (Angiosperm) เป็นส่วนโครงสร้างของพืชที่พัฒนามาจากกิ่งและใบ ดอกไม้แต่ละดอกมักมีขนาด รูปร่าง และสีสันแตกต่างกันไปตามชนิดของพันธุ์พืช ซึ่งส่วนใหญ่แล้ว เรามักเห็นดอกไม้มีสีสันสวยงามและส่งกลิ่นหอม หารู้ไม่ว่าลักษณะทางโครงสร้างที่โดดเด่นเหล่านี้ ช่วยส่งเสริมกระบวนการสืบพันธุ์ของพืช โดยการดึงดูดและล่อเหล่าแมลงนานาชนิดเข้ามาช่วยในการผสมเกสรนั่นเอง โครงสร้างหลักของดอกไม้สามารถแบ่งออกเป็น 4 ส่วน ได้แก่ ชั้นกลีบเลี้ยง (Calyx) ชั้นกลีบดอก (Corolla) ชั้นเกสรเพศผู้ (Androecium) และชั้นเกสรเพศเมีย (Gynaecium) ซึ่งเรียงตัวจากชั้นนอกสุดเข้าสู่ด้านในของดอกไม้ โดยส่วนประกอบทั้ง 4 ตั้งอยู่บนฐานรองดอกที่บริเวณปลายสุดของก้านชูดอก ดังนี้ 1. ชั้นกลีบเลี้ยง (Calyx) หรือวงของกลีบเลี้ยงประกอบด้วยกลีบเลี้ยง (Sepal) ที่เป็นโครงสร้างห่อหุ้มด้านนอกสุดของตัวดอก […]

วิทยาศาสตร์ว่าด้วยการร้องไห้

วิทยาศาสตร์ว่าด้วยการร้องไห้ คุณผู้อ่านร้องไห้ล่าสุดเมื่อไหร่? และอะไรคือสาเหตุที่ทำให้คุณร้องไห้ เมื่อร้องไห้เราทุกคนมีน้ำตา น้ำตาคือสารเติมความชุ่มชื้นให้แก่ดวงตาซึ่งพบในสัตว์หลายชนิด แต่ในมนุษย์น้ำตายังถูกใช้เพื่อแสดงอารมณ์อีกด้วย ว่าแต่ทำไมมนุษย์ถึงมีน้ำตาเมื่อรู้สึกเสียใจ? คำตอบที่แน่ชัดนั้นนักวิทยาศาสตร์ยังคงไม่ทราบแต่มีทฤษฎีบางทฤษฎีสนับสนุน มองไปที่เด็กทารกตัวน้อย สัตว์อื่นๆ เมื่อแรกเกิดนั้นพวกมันมาพร้อมกับสัญชาตญาณในการเอาตัวรอดและการปกป้องตัวเอง แต่กับมนุษย์ไม่ใช่ ลูกมนุษย์อ่อนแอบอบบางและต้องการการปกป้องจากมนุษย์ที่โตกว่า การร้องไห้จึงเป็นการส่งสัญญาณให้ผู้ใหญ่รู้ได้ว่าทารกนั้นๆ กำลังต้องการอะไรบางอย่าง พอโตขึ้นมาหน่อยการร้องไห้จึงเป็นการส่งสัญญาณไปยังสมาชิกในสังคมว่าเราต้องการความช่วยเหลืออะไรบางอย่าง ดูกันที่น้ำตาบ้าง น้ำตาจะเกิดขึ้นเมื่อมีอารมณ์สุดโต่งอย่างเสียใจสุดๆ ดีใจสุดๆ หรือตกใจสุดๆ ที่น่าสนใจก็คือในน้ำตาจากสถานการณ์ที่แตกต่างกันนั้นมีสารกระกอบทางเคมีที่แตกต่างกัน เช่นน้ำตาจากการร้องไห้ไม่เหมือนกับน้ำตาจากการหั่นหัวหอม การศึกษาในปี 1980 พบว่าน้ำตาจากการร้องไห้มีส่วนประกอบของโปรตีนมากกว่า นั่นจึงทำให้น้ำตาค่อยๆ ไหลช้าๆ เป็นทางยาวลงมาที่แก้ม อีกการศึกษาหนึ่งพบว่าน้ำตาเป็นเครื่องมือของการจัดการ เมื่อใครสักคนทำผิดแล้วเขาร้องไห้ น้ำตาจะทำให้คนๆ นั้นได้รับการอภัยง่ายขึ้น ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เองพบว่าในน้ำตาของผู้หญิงนั้นมีสารเคมีที่ช่วยยับยั้งความโกรธของผู้ชาย เคยได้ยินกันใช่ไหมว่าการร้องไห้ออกมานั้นดีต่อคุณ วิทยาศาสตร์เองมีผลยืนยันเรื่องนี้ เมื่อคุณร้องไห้คุณอาจไม่ได้รู้สึกดีขึ้นมาเลยในทันที แต่ใน 90 นาทีหลังร้องไห้คุณจะรู้สึกดีขึ้น นอกจากนั้นในคนที่ไม่ได้ร้องไห้ออกมายังมีแนวโน้มที่จะกลายเป็นคนเก็บกดและมีทัศนคติในทางลบมากขึ้นอีกด้วย เห็นอย่างนี้แล้วครั้งหน้าอย่าอายที่จะร้องไห้ เพราะมันดีต่อคุณเอง!   อ่านเพิ่มเติม วิทยาศาสตร์ว่าด้วยความน่ารัก

ยานอวกาศจีน จอดบนดวงจันทร์สำเร็จเป็นครั้งแรก พร้อมเก็บตัวอย่างบนดวงจันทร์

ยานอวกาศจีน ฉางเอ๋อ-5 ขอบคุณภาพถ่ายจาก www.nasaspaceflight.com ความสำเร็จของ ยานอวกาศจีน ในครั้งนี้ทำให้ประเทศจีนเป็นประเทศที่ 3 ต่อจากสหรัฐฯ และโซเวียต ที่สามารถนำยานอวกาศลงจอดบนดวงจันทร์ได้เป็นผลสำเร็จ   ยานอวกาศฉางเอ๋อ-5 ของจีน ที่ทำภารกิจไปยังดวงจันทร์เพื่อเก็บตัวอย่างหินและชั้นดินบนดวงจันทร์กลับมายังโลกเป็นครั้งแรกในรอบ 4 ทศวรรษ ได้ลงจอดเป็นผลสำเร็จ โดยใช้เวลาเดินทาง 112 ชั่วโมง ตามแหล่งข่าวจากองค์การอวกาศของปักกิ่ง ยานอวกาศจีน ฉางเอ๋อ-5 ซึ่งตั้งชื่อตามเทพเจ้าบนดวงจันทร์ตามความเชื่อของจีนได้ลงจอดบนดวงจันทร์เมื่อวันอังคารที่ 1 ธันวาคมที่ผ่านมา โดยยานได้เข้าสู่วงโคจรของดวงจันทร์ครั้งแรกได้เป็นผลสำเร็จเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน และเข้าสู่วงจรของดวงจันทร์เป็นครั้งที่ 2 เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน และได้ลงจอดยังจุดที่เรียกว่า Mons Rümker พื้นที่ภูเขาไฟที่มีความซับซ้อนในพื้นที่ที่เรียกว่า Oceanus Procellarum หรือ ทะเลแห่งพายุ ซึ่งเป็นบริเวณที่ภารกิจ Apollo 12 เคยเดินทางไปลงจอดเมื่อปี 1969 เพื่อสำรวจพื้นที่และเก็บตัวอย่างหินและชั้นดินจากพื้นที่โดยรอบ เป็นจำนวน 2 กิโลกรัม (2000 กรัม) มากับยานที่อยู่ในวงโคจรซึ่งสามารถส่งตัวอย่างดังกล่าวกลับมายังโลกได้ โดยตามกำหนดการที่คาดเอาไว้ […]