ความสุขอย่างยั่งยืน : ท่องเที่ยวมิติใหม่ในฟิลิปปินส์ - National Geographic Thailand

ความสุขอย่างยั่งยืน : ท่องเที่ยวมิติใหม่ในฟิลิปปินส์

เกาะโบราไกย์ในฟิลิปปินส์เสนอประสบการณ์ท่องเที่ยวที่สะอาดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมให้กับนักท่องเที่ยว เพื่อให้ทุกคนมี ความสุขอย่างยั่งยืน

ช่วงที่ผ่านมา การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนได้กลายมาเป็นที่นิยมในหมู่นักท่องเที่ยว และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเป็นหนึ่งในรูปแบบของการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน แนวคิดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไม่ใช่แค่คุณต้องรักษาความสะอาดของพื้นที่ แต่คุณจำเป็นต้องคิดถึงผลกระทบระยะยาวต่อสิ่งแวดล้อมในสถานที่ท่องเที่ยวรวมไปถึงประชากรในท้องถิ่น เมื่อคุณเดินทางท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไม่ใช่แค่การคงสภาพดั้งเดิมของพื้นที่นั้นไว้ แต่คุณควรสร้างผลกระทบเชิงบวกกับพื้นที่นั้นด้วยเพื่อกระจาย ความสุขอย่างยั่งยืน ทั้งผู้มาเยือนและเจ้าบ้าน

การท่องเที่ยวเป็นสิ่งสำคัญของประเทศฟิลิปปินส์ และประเทศอุษาคเนย์นี้ยังเต็มไปด้วยโอกาสที่นักท่องเที่ยวจะได้ลองท่องเที่ยวแบบยั่งยืน ถ้าคุณกำลังวางแผนการเดินทาง คำแนะนำเหล่านี้ช่วยให้คุณสามารถท่องเที่ยวพร้อมไปกับการให้บางสิ่งบางอย่างกลับคืนแก่โลก ผ่านจุดท่องเที่ยวยอดนิยม 3 แห่งในฟิลิปปินส์

เกาะโบราไกย์

ความสวยงามของหาดทรายขาวอันเลื่องชื่อ โบราไกย์เป็นหนึ่งในสถานที่ยอดนิยมของฟิลิปปินส์มาช้านาน อย่างไรก็ตาม ในปี 2018 ความมีชื่อเสียงนี้เป็นเหตุให้ทางการจำเป็นต้องประกาศปิดเกาะเป็นเวลา 6 เดือน และปัจจุบันมีการจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวต่อวันที่จะเข้าชมเกาะ ถ้าคุณอยากเดินทางไปโบราไกย์ คุณควรพิจารณาถึงกิจกรรมต่าง ๆ ที่ไม่สร้างผลกระทบต่อพื้นที่เลย

การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน, ความสุขอย่างยั่งยืน

การเล่นไคต์เซิร์ฟ คุณต้องอาศัยแรงลมสำหรับการควบคุมทิศทาง คุณสามารถเคลื่อนที่ไปบนผืนน้ำได้อย่างรวดเร็ว หากมีสภาพอากาศที่เหมาะสม ที่หาดบูลาบ็อก ช่วงเวลาที่เหมาะสมคือเดือนธันวาคมถึงเดือนมีนาคม และอีกหนึ่งสถานที่คือหาดไวท์บีช ในช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม

ซิปไลน์ การห้อยโหนไปบนเส้นสลิงเป็นหนทางหนึ่งที่ช่วยเติมเต็มจินตนาการในการชมทิวทัศน์ในมุมมองเดียวกับนกที่กำลังโผบิน และกิจกรรมนี้ยังไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ฟรีไดฟ์ หรือการดำน้ำโดยไม่ใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจ ที่แม้จะใช้อุปกรณ์ในการดำน้ำน้อยลงแล้ว คุณยังได้สัมผัสกับประสบการณ์ที่อัศจรรย์ใต้ท้องทะเลแบบใกล้ชิด

ดำน้ำ, ฟรีไดฟ์, การท่องเที่ยว, ฟิลิปปินส์
ฟรีไดฟ์เป็นการดำน้ำที่ใช้อุปกรณ์น้อยชิ้นกว่าการดำนำแบบสกูบา

การเดินชมธรรมชาติบนเกาะ นอกจากเป็นกิจกรรมที่ยั่งยืนแล้ว คุณยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับพืชและสัตว์นานาพันธุ์บนเกาะแห่งนี้ พร้อมกับเผาผลาญพลังงานไปในตัว กิจกรรมนี้อาจเป็นแค่การเดินทอดน่องเรื่อย ๆ หรือการเดินป่าจริงจังตลอดสองชั่วโมง หรืออีกหนึ่งวิธีคือการเรียนรู้บนเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่เป็นบ้านของ กิ้งก่า ลิง เต่าทะเล บนเกาะ

การเรียนทำอาหาร ถ้าคุณต้องการเรียนรู้การปรุงอาหารแบบฟิลิปปินส์ดั้งเดิม คุณจะรู้สึกถึงความมีชีวิตชีวาของวัฒนธรรมอาหาร และยังได้สูตรอาหารกลับไปฝากคนที่บ้านด้วย

อ่าวมะนิลา

อ่าวมะนิลาเป็นท่าเรือตามธรรมชาติที่ตั้งอยู่ทางตะวันตกของเกาะลูซอน ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่ล้อมรอบเมืองหลวงอย่างมะนิลาเอาไว้ ท่าเรืออันมีชื่อเสียงแห่งนี้ขึ้นชื่อเรื่องพระอาทิตย์อัสดงที่สวยงาม รุ่มรวยประวัติศาสตร์ และมีกิจกรรมเชิงพาณิชย์มากมาย

ในเชิงประวัติศาสตร์ อ่าวมะนิลาเป็นที่รู้จักไปทั่วโลก เนื่องจากบทบาทสำคัญในช่วงการค้าระหว่างฟิลิปปินส์และเม็กซิโกเป็นระยะเวลา 250 ปี บางส่วนของอ่าวมะนิลาอุดมไปด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเฉพาะอย่างยิ่งชายฝั่งของเมืองปารานาเก และเมืองลาสปีนาส ซึ่งเป็นบ้านและแหล่งผสมพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตหลายสายพันธุ์ทั้งพืช ปลา นกอพยพ และสัตว์อื่น ๆ มลพิษ การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ และขยะเป็นหนึ่งในหลายสาเหตุที่ส่งผลกระทบต่ออ่าวมะนิลา องค์กรต่าง ๆ อย่าง PEMSE ได้ยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือ คุณสามารถเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยปกป้องทรัพยากรธรรมชาติแห่งนี้ได้ด้วยการเลือกหนึ่งในกิจกรรมเชิงท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนเหล่านี้ 

การท่องเที่ยวเชิงนิเวศด้วยการปั่นจักรยานไม้ไผ่รอบเมืองประวัติศาสตร์อินตรามูรอส ผู้นำเที่ยวจะนำพาคุณไปสำรวจส่วนต่าง ๆ ที่มีชื่อเสียงของวอลล์ซิตี้ด้วยวิธีการที่ทั้งปลอดภัย สนุก และได้ความรู้ โดยทั่วไป กลุ่มทัวร์จัดขึ้นเป็นกลุ่มเล็ก ๆ ประมาณ 5-10 คน (สูงสุดไม่เกิน 15 คน) และผู้นำเที่ยวจะดูแลคุณตลอดการปั่นจักรยานชมเมืองแห่งนี้

ป้อมซานติเอโก,
ป้อมซานติเอโกที่ได้รับการฟื้นฟูให้กลับมาสวยงามอีกครั้ง

คริสตจักรและพิพิธภัณฑ์ซานอะกุสติน / ฟอร์ตซานติอาโก การเดินชมเมืองมะนิลาเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการสำรวจและเรียนรู้ประวัติศาสตร์รวมถึงวัฒนธรรมของประเทศ อนุสาวรีย์ต่าง ๆ อย่างโบสถ์ซานอะกุสติน และฟอร์ต ซานติอาโก เป็นจุดที่นักท่องเที่ยวต้องไปเยี่ยมชม ซานอะกุสติน เป็นโบสถ์ที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศฟิลิปปินส์ สร้างขึ้นในปี 1571 ปัจจุบันเป็นหนึ่งในมรดกโลก มีสถาปัตยกรรมและศิลปะที่เก่าแก่ ของที่ใช้ตกแต่งภายใต้ รวมถึงเฟอร์นิเจอร์ที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมทางศาสนา และมีเครื่องเล่นออร์แกนที่สร้างขึ้นในศตวรรษที่สิบแปด และสถานที่แห่งนี้ยังเป็นสุสานของบุคคลสำคัญหลายท่านทั้งชาวสเปนและฟิลิปปินส์ ตัวอย่างเช่น นายพลมิเกล โลเปซ เด เลกัสปี ที่ตั้งของโบสถ์แห่งนี้อยู่บริเวณจุดยุทธศาสตร์ คือบริเวณปากแม่น้ำปาสิก ส่วนฟอร์ตซันติอาโก เป็นหนึ่งในศูนย์บัญชาการทางทหารสเปน อังกฤษ อเมริกัน และญี่ปุ่นในช่วงที่เข้ามายึดครองฟิลิปปินส์ ป้อมแห่งนี้ได้รับการประกาศให้เป็นปูชนียสถานศักดิ์สิทธิ์แห่งชาติและถูกฟื้นฟูให้กลับมามีสง่าราศีเหมือนดังเดิม

ซากาดา

ซากาดาซ่อนตัวอยู่ในตอนกลางของภูเขากอร์ดิเยรา ซึ่งเป็นพื้นที่ห่างไกลของฟิลิปปินส์ ถูกทิ้งร้างอย่างไร้การแตะต้องจากอาณานิคมสเปน และเป็นที่รู้จักในแง่การรักษาวัฒนธรรมพื้นเมืองและความสวยงามทางธรรมชาติ หากคุณอยากสัมผัสกิจกรรมในเชิงยั่งยืน ลองเลือกหนึ่งจากสี่กิจกรรมที่เราแนะนำ

โฮมสเตย์ หนึ่งในวิธีที่ดีที่สุดในการสำรวจวัฒนธรรมท้องถิ่นคือการอยู่ร่วมกับคนท้องถิ่น ที่นี่คุณจะพบกับชาวบ้านที่ยินดีเปิดประตูบ้านของเขาแก่ผู้มาเยือน เรื่องราคาก็สมเหตุสมผล และคุณยังได้ช่วยให้เศรษฐกิจท้องถิ่นมีความยั่งยืน

น้ำตกโบมด-อก การเดินปีนเขาและการว่ายน้ำเป็นวิธีการสัมผัสสิ่งแวดล้อมอย่างละมุน น้ำตกแห่งนี้คนท้องถิ่นมักเรียกว่า “น้ำตกใหญ่” ต้องใช้วิธีการเดินป่าเข้าไปโดยใช้เวลาในการเดินประมาณหนึ่งชั่วโมงในแต่ละเที่ยว คุณสามารถหาข้อมูลและจ้างไกด์ท้องถิ่นได้ที่ศูนย์ข้อมูลบังกาอัน

การปั่นจักรยานเสือภูเขา พื้นที่สูงและภูมิประเทศแบบเทือกเขาสร้างความสมบูรณ์แบบสำหรับการปั่นจักรยานเสือภูเขา นักท่องเที่ยวสามารถเช่าจักรยานและผจญภัยในรูปแบบที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมพร้อมกับชมทัศนียภาพอันน่าตื่นตาตื่นใจของที่นี่ได้

ซิปไลน์ เช่นเดียวกับที่โบราไกย์ การเล่นซิปไลน์ในซากาดาเป็นกิจกรรมที่ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและคุณจะได้ชื่นชมทัศนียภาพที่สวยงาม

เมื่อคุณท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน คุณไม่เพียงแต่ทิ้งรอยเท้าคาร์บอนอันน้อยนิดไว้บนโลก แต่คุณยังวางตัวเองไว้ในรอยทางของการผจญภัย การค้นพบตัวเอง และเชื่อมต่อกับความหมายของชีวิต ด้วยวัฒนธรรมใหม่ ๆ 

***แปลและเรียบเรียงโดย ศุภพิชา คุณวุฒิ
โครงการนักศึกษาฝึกงาน กองบรรณาธิการ นิตยสารเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย


เรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจ: ลอนดอนผงาด  

ลอนดอน
เดอะชาร์ดตั้งตระหง่านในฐานะตึกสูงที่สุดของลอนดอน ทำให้สัญลักษณ์เก่าๆ อย่างทาวเวอร์บริดจ์ดูเล็กไปถนัดตา ขณะนี้กำลังมีการก่อสร้างตึกระฟ้ากว่า 70 แห่ง ซึ่งส่อแววว่าจะทำให้เส้นขอบฟ้าของลอนดอนเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม

 

เรื่องแนะนำ

Farm to Table กับการทำเกษตรอย่างยั่งยืน

“ตั้งแต่จำความได้ ยุ้ยก็ช่วยที่บ้านทำ การเกษตรกรรม ช่วยทุกอย่างที่เด็กในวัยนั้นสามารถช่วยได้ ตื่นตั้งแต่ก่อนพระอาทิตย์ขึ้นเพื่อมาดูแลพืชผลที่เราปลูก แต่กลับขายได้ในราคาถูกแสนถูก พอเริ่มใช้สารเคมี ยุ้ยเกิดอาการแพ้ แต่ก็ต้องทน สภาพดินเริ่มเสื่อมโทรม ผลผลิตมีปริมาณน้อยลง ฐานะทางบ้านจากที่ไม่ดีอยู่แล้วก็ยิ่งแย่ลงไป สิ่งที่สร้างความทรมานทั้งกายและใจที่ครอบครัวยุ้ยต้องเจอคือ สภาวะความเครียด… แต่ก็ต้องก้มหน้าทำต่อไป” นี่คือคำบอกเล่าของคุณญัฐสุดา จั่นบางยาง หรือยุ้ย เจ้าของร้านปลาวัน Farm to Table ตำบลบางยาง อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งสะท้อนถึงปัญหาที่ครอบครัวของเธอเคยประสบ และปฏิเสธไม่ได้ว่าปัญหาเหล่านี้เป็นปัญหาที่เกษตรกรไทยบางส่วนกำลังประสบเช่นกัน หลายครัวเรือนจึงเลือกหันหลังให้กับ การเกษตรกรรม ซึ่งเห็นได้จากอัตราส่วนภาคเกษตรกรรมต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ตั้งแต่ปี 2553 จนถึงปี 2562 ลดลงถึงร้อยละ 22 ณ ศาลากลางสระบัวของร้านปลาวัน บรรยากาศยามเช้าตรู่มีลมพัดโชยเบาๆ ปะทะกับผิวกาย อากาศเย็นสบาย รายล้อมด้วยดอกบัวสีชมพูสดใส และปลานิลตัวเขื่องที่แหวกว่ายอยู่ในสระบัว เป็นบรรยากาศที่แสนสบายตรงข้ามกับบทสนทนาที่กำลังเกิดขึ้นตรงหน้า เราจึงเข้าประเด็นถึงเหตุผลที่ครอบครัวของเธอยังประกอบอาชีพเกษตรกรรม และในปัจจุบันพวกเขามีวิธีการทำเกษตรกรรมอย่างไร จึงส่งผลให้วันนี้ “มีความสุขและความยั่งยืน” ที่ต้องทนทำ การเกษตรกรรม เพราะ… ไม่มีทางเลือกจริงหรือ ตั้งแต่คุณญัฐสุดาจำความได้ สิ่งที่เธอเห็นมาตลอดคือ […]

แนวคิดวัดสมัยใหม่ของ ‘วัดจากแดง’ ศูนย์กลางศาสนาและศูนย์จัดการขยะครบวงจร

วัดจากแดง จังหวัดสมุทรปราการ วัดสมัยใหม่ที่สอนชาวบ้านให้มีความตระหนักรู้ด้านสิ่งแวดล้อม และพัฒนาจนเป็นศูนย์การเรียนรู้และจัดการขยะชุมชนอย่างครบวงจร เมื่อ 10 กว่าปีที่แล้ว พระมหาประนอม ธมฺมาลงฺกาโร เจ้าอาวาสวัดจากแดง จ.สมุทรปราการ ได้ริเริ่มความคิดที่จะเปลี่ยนวัดจากแดงให้เป็นศูนย์กลางการจัดการสิ่งแวดล้อมจากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ อย่างการลุกขึ้นมาแก้ไขปัญหา “ขยะไม่มีชีวิต” และ “ขยะมีชีวิต” ที่อยู่ภายในวัด พระมหาประนอมเล่าว่า “‘ขยะไม่มีชีวิต’ หมายถึงขยะที่ถูกน้ำพัดเข้ามาไหลกองรวมกันอยู่ด้านหลังวัดเป็นจำนวนมาก ส่วน ‘ขยะมีชีวิต’ คือเหล่าสุนัขจรจัดจำนวน 300 กว่าตัว ที่ชาวบ้านนำมาปล่อยทิ้งไว้ในวัด ทำให้เกิดปัญหาตามมา อย่างปัญหาอุจจาระสุนัขส่งกลิ่นเหม็น ปัญหาสุนัขกัดรองเท้าของชาวบ้านที่มาวัด และปัญหาวัดไม่มีงบประมาณและไม่มีความรู้เรื่องการบริหารจัดการขยะ” ด้วยปัญหาและผลกระทบที่ตามมามากมายทำให้พระมหาประนอมเกิดคำถามว่า “แล้วเราจะแก้ปัญหาที่มาจากขยะทุกทิศทางนี้อย่างไร” ท่านจึงเริ่มจากการแก้ไขปัญหา “ขยะมีชีวิต” ก่อน โดยเริ่มจากการตั้งศูนย์ในวัด เอาสุนัขไปไว้รวมกันที่เดียว แต่พอเอาไปไว้รวมกัน กลับเกิดปัญหาสุนัขส่งเสียงดังและส่งกลิ่นเหม็น เลยต้องปล่อยสุนัขออกมาเหมือนเดิม และได้ลองหาศูนย์รับเลี้ยงสุนัขเพื่อนำสุนัขไปฝากเลี้ยงแทน แต่ทุกศูนย์กลับเต็มหมด ไม่สามารถรับสุนัขไปเลี้ยงได้ เมื่อการตั้งศูนย์ในวัดไม่ประสบความสำเร็จประกอบกับวัดมีพื้นที่แคบ เลยคิดหาทางออกใหม่ด้วยการหาพื้นที่โล่ง ๆ ที่มีคนช่วยดูแลสุนัขแทน “สุดท้ายเจอสถานที่หนึ่งที่เหมาะสมจึงได้ส่งสุนัขจรจัดทั้งหมดไปที่นั่น ทางศูนย์ใหม่ช่วยดูแลเรื่องการฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้า ทำหมัน และฝึกสุนัขให้เชื่อง ส่วนทางวัดมีหน้าที่จัดหาอาหารเม็ดส่งไปให้ ทำให้สุนัขที่อยู่ในศูนย์มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ปราศจากเชื้อโรค […]

Thailand Corporate Sustainability Symposium: แลกเปลี่ยนและเรียนรู้เรื่องความยั่งยืนจากผู้นำ

แนวคิด "การพัฒนาเพื่อความยั่งยืน" เป็นแนวคิดที่หลายองค์กรให้ความสนใจมากขึ้น แม้ว่าไอเดียเรื่องความยั่งยืนจะเกิดขึ้นมานานแล้ว

สำรวจสกุลเงินดิจิทัลและการขุดบิทคอยน์ แหล่งถลุงพลังงานมหาศาลของโลก

สำรวจผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมบนเรื่องเงิน ๆ ทอง ๆ จากเหรียญ สู่ธนบัตรกระดาษ จนถึงบัตรแทนเงินสดและเงินดิจิทัลในปัจจุบัน นาทีนี้ น้อยคนจะไม่รู้จักสกุลเงินดิจิทัล (Cryptocurrency) ซึ่งกำลังเติบโตและได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อย ๆ การทำงานของเงินดิจิทัล ตรงตัวมาจากชื่อของมันนั่นคือ Crypto ซึ่งแปลว่าเข้ารหัส เงินดิจิทัลทำงานอยู่บน ระบบคอมพิวเตอร์อัตโนมัติที่มีการเข้ารหัสซับซ้อน ต่างจากเงินสดตรงที่มันไม่สามารถจับต้องได้ และการทำธุรกรรมทุกอย่าง ก็ดำเนินในรูปแบบดิจิทัลทั้งหมดโดยไม่ต้องอาศัยตัวกลางอย่างธนาคารอย่างที่เคยเป็นมา เจ้าของเงินดิจิทัล ต้องเก็บรักษาเงินของตัวเองไว้ในกระเป๋าเงินดิจิทัล หากต้องการโอนหรือจ่ายเงินให้คนอื่น ก็ต้องโอนเงินจากกระเป๋าเงินดิจิทัลของตัวเองไปที่ยังกระเป๋าเงินดิจิทัลของผู้รับเท่านั้น และการทำธุรกรรมแต่ละครั้งก็เป็นแบบกระจายที่ไม่มีตัวกลางสามารถควบคุมการทำธุรกรรมได้เพียงผู้เดียว แต่ต้องได้รับการยินยอมและถูกตรวจสอบด้วยเครือข่ายทั่วโลกตลอดเวลา ด้วยคุณสมบัติไร้ตัวกลางและสถาบันการเงินนี้เอง ทำให้ทั่วโลกมองว่าสกุลเงินดิจิทัลคือตัวเปลี่ยนแปลงโลกการเงิน โดยเฉพาะเรื่องความโปร่งใสทางธุรกรรมที่ ๆ ผ่านมาไม่สามรถตรวจสอบได้อย่างเต็มที่ อย่างไรก็ตามการประมวลผลสมการทางคณิตศาสตร์โดยคอมพิวเตอร์จำนวนนับไม่ถ้วนทั่วโลก เพื่อยืนยันการทำธุรกรรมของเงินดิจิทัลนั้น ต้องใช้พลังงานไฟฟ้าปริมาณมหาศาล ส่งผลโดยตรงต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หนึ่งในวิกฤติสิ่งแวดล้อมที่มนุษยชาติกำลังเผชิญอยู่นั่นเอง โลกหมุนไปพร้อมเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นตลอดเวลา เราชวนคุณสำรวจผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมบนเรื่องเงิน ๆ ทอง ๆ จากเหรียญ สู่ธนบัตรกระดาษ จนถึงบัตรแทนเงินสดและเงินดิจิทัลในปัจจุบัน แต่ละประเภทส่งผลต่อความยั่งยืนของโลกอย่างไร เพราะอย่าลืมว่าโลกการเงินและโลกที่เราอยู่อาศัย นั้นเป็นโลกใบเดียวกัน โลกของเหรียญและธนบัตร รู้ไหม ประเทศไทยมีเหรีญกษาปณ์หมุนเวียนอยู่ในระบบเศรษฐกิจจากข้อมูลล่าสุดเดือนกุมภาพันธุ์ที่ผ่านมากว่า 3 หมื่นล้านเหรียญ […]