พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก - National Geographic Thailand

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก

 พลาสติกใช้แล้วทิ้ง แสนสะดวกเข้าครอบงำชีวิตประจำวันของเรา

และเราอาจบอกลานิสัยติดพลาสติกเพื่อโลกได้อย่างไร

เพียงมองแวบแรก อาจบอกได้ยากว่า สิ่งต่างๆอย่างแปรงสีฟัน ยางรถยนต์ บุหรี่ และรองเท้า มีอะไรเหมือนกัน

แต่ถ้าพินิจให้ถ้วนถี่ เราจะพบว่า ของเหล่านั้นมักมีส่วนผสมของวัสดุอัศจรรย์อย่างพลาสติกอยู่ไม่มากก็น้อย

ตอนนี้วัสดุที่ว่ากลายเป็นปัญหาระดับโลก บางครั้งการนำกลับมาใช้ใหม่ก็เป็นเรื่องยากหรือเป็นไปไม่ได้เลย เพราะพลาสติกถูกนำไปผสมกับวัสดุอื่น รวมถึงพลาสติกต่างชนิด เช่นที่พบในรองเท้า ในหลายพื้นที่ การนำกลับมาใช้ใหม่ การเผา หรือการฝังกลบ ไม่ใช่ทางเลือก ไม่ต้องพูดถึงเศษขยะทั้งหมดที่ไหลลงสู่แม่น้ำลำคลองและมหาสมุทร ดังนั้น บ่อยครั้งยิ่งกว่าที่หลังจากการใช้งานสั้นๆ สิ่งของพลาสติกก็กลายเป็นขยะที่มีแนวโน้มจะมีชีวิตหลังความตายหลายร้อยปี

พลาสติกถูกทิ้งลงแม่น้ำลำคลองและไหลสู่ทะเล แตกตัวเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยที่เรียกว่า ไมโครพลาสติก ให้สิ่งมีชีวิตน้อยใหญ่ในทะเลกัดกิน อนุภาคเหล่านี้ปนอยู่กับเกลือทะเลที่เราบริโภคโดยไม่รู้แน่ถึงผลกระทบ เราหายใจเอาอนุภาคพลาสติกที่เล็กยิ่งกว่า เรียกว่านาโนพลาสติก เข้าไป เมื่อไม่นานมานี้ นักวิทยาศาสตร์พบนาโนพลาสติกบนยอดเขาอันห่างไกลและกระทั่งในภูมิภาคอาร์กติก

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ทั่วโลกขายบุหรี่ปีละหลายล้านล้านมวน แต่มีก้นบุหรี่เพียงราวหนึ่งในสามเท่านั้นที่ทิ้งลงถังขยะ  ที่เหลือถูกดีดทิ้งข้างถนนหรือทางน้ำที่ซึ่งมันจะปล่อยนิโคตินและน้ำมันดินสู่สิ่งแวดล้อม พร้อมกับพลาสติก ก้นบุหรี่คือขยะพลาสติกอันดับแรกๆที่พบตามชายหาด
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
อุปกรณ์การกินทำจากพลาสติกหลายพันล้านชิ้นถูกทิ้งทั่วโลก เราเคยอยู่โดยไม่มีของพวกนี้ได้อย่างไร และจะทำได้อีกครั้งหรือไม่

ตอนนี้วัสดุอัศจรรย์กลายเป็นวัตถุแห่งฝันร้าย

นับวันความท้าทายที่มีแต่จะเพิ่มขึ้นคือการมีสิ่งแรกโดยไม่มีสิ่งหลัง “ลด ใช้ซ้ำ นำกลับมาใช้ใหม่” (reduce, reuse, recycle) คือคำตอบของนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมาครึ่งศตวรรษแล้ว แต่ธุรกิจต่างๆ ที่ขายผลิตภัณฑ์พลาสติกหรือบรรจุภัณฑ์พลาสติกกลับมีแรงจูงใจน้อยนิดที่จะสนับสนุนการลดหรือ     การใช้ซ้ำ ขณะที่การนำกลับมาใช้ใหม่อาจซับซ้อนและมีราคาสูง แต่เมื่อมลพิษพลาสติกกลายเป็นปัญหาระดับโลกในปัจจุบัน ความเสี่ยงจึงเพิ่มสูงขึ้น เช่นเดียวกับการตระหนักรู้ของสาธารณชน

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
รองเท้ายากจะนำกลับมาใช้ใหม่ได้ เพราะทำมาจากการนำพลาสติกหลายชนิดกับวัสดุอื่นๆ มาทากาวและหลอมเข้าด้วยกัน
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
คนทั่วโลกซื้อเครื่องดื่มบรรจุขวดพลาสติกหนึ่งล้านขวดทุกหนึ่งนาที แต่อัตราการนำกลับมาใช้ใหม่ ยังจัดว่าต่ำอยู่มาก

การเปลี่ยนแปลงทางความคิดดูเหมือนเป็นสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น ขยะพลาสติกเริ่มทำให้เรากังวล เหล่าผู้ประกอบการกำลังสร้างทางเลือกใหม่ๆเพื่อหลีกเลี่ยงสิ่งนี้

ทุกแง่มุมของชีวิตมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับการใช้พลาสติก คือความท้าทายที่ต้องใช้วิธีจัดการแตกต่างกัน สิ่งของทุกชิ้นมีเรื่องราว และนี่คือบางส่วนของเรื่องราวเหล่านั้น รวมทั้งบางส่วนของทางออกด้วย

เรื่อง ลอรี คัทเบิร์ต

ภาพถ่าย ฮันนาห์ วิตเทเกอร์

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ชาวอเมริกันโยนแปรงสีฟันทิ้งเฉลี่ยปีละหนึ่งพันล้านชิ้น แม้จะมีแปรงสีฟันทางเลือกที่ย่อยสลายได้ทางชีวภาพ แต่แปรงสีฟันพลาสติกก็ยังใช้กันทั่วไป
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ทุกวันนี้ ยางรถยนต์หนึ่งเส้นประกอบด้วยยางธรรมชาติร้อยละ 19 และยางสังเคราะห์ร้อยละ 24 ที่เหลือเป็นโลหะและสารประกอบอื่นๆ ขณะบดอัดและเสียดสีกับผิวถนน ยางรถยนต์จะปล่อยเศษยางสังเคราะห์ซึ่งเป็นพอลิเมอร์ที่ได้จากปิโตรเลียมเหมือนพลาสติกอื่นๆ ฝนชะล้างเศษพลาสติกเหล่านี้จากถนนลงสู่ทางน้ำ

เห็นแก่โลกหรือพลาสติก: สารคดีเรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการรณรงค์ระยะเวลาหลายปีในชื่อ “เห็นแก่โลกหรือพลาสติก” (Planet or Plastic?) ที่มุ่งสร้างความตระหนักรู้ถึงวิกฤติขยะพลาสติกทั่วโลก เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์พลาสติกในรูปแบบวิดีโอและสารคดีได้ที่ natgeo.com/plastic

***อ่านสารคดีฉบับเต็มได้ในนิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย เดือนธันวาคม 2562


สารคดีแนะนำ 

วิกฤติพลาสติกล้นโลก

เรื่องแนะนำ

Thailand Corporate Sustainability Symposium: แลกเปลี่ยนและเรียนรู้เรื่องความยั่งยืนจากผู้นำ

แนวคิด "การพัฒนาเพื่อความยั่งยืน" เป็นแนวคิดที่หลายองค์กรให้ความสนใจมากขึ้น แม้ว่าไอเดียเรื่องความยั่งยืนจะเกิดขึ้นมานานแล้ว

ความสุขอย่างยั่งยืน : ท่องเที่ยวมิติใหม่ในฟิลิปปินส์

เกาะโบราไกย์ในฟิลิปปินส์เสนอประสบการณ์ท่องเที่ยวที่สะอาดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมให้กับนักท่องเที่ยว เพื่อให้ทุกคนมี ความสุขอย่างยั่งยืน ช่วงที่ผ่านมา การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนได้กลายมาเป็นที่นิยมในหมู่นักท่องเที่ยว และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเป็นหนึ่งในรูปแบบของการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน แนวคิดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไม่ใช่แค่คุณต้องรักษาความสะอาดของพื้นที่ แต่คุณจำเป็นต้องคิดถึงผลกระทบระยะยาวต่อสิ่งแวดล้อมในสถานที่ท่องเที่ยวรวมไปถึงประชากรในท้องถิ่น เมื่อคุณเดินทางท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไม่ใช่แค่การคงสภาพดั้งเดิมของพื้นที่นั้นไว้ แต่คุณควรสร้างผลกระทบเชิงบวกกับพื้นที่นั้นด้วยเพื่อกระจาย ความสุขอย่างยั่งยืน ทั้งผู้มาเยือนและเจ้าบ้าน การท่องเที่ยวเป็นสิ่งสำคัญของประเทศฟิลิปปินส์ และประเทศอุษาคเนย์นี้ยังเต็มไปด้วยโอกาสที่นักท่องเที่ยวจะได้ลองท่องเที่ยวแบบยั่งยืน ถ้าคุณกำลังวางแผนการเดินทาง คำแนะนำเหล่านี้ช่วยให้คุณสามารถท่องเที่ยวพร้อมไปกับการให้บางสิ่งบางอย่างกลับคืนแก่โลก ผ่านจุดท่องเที่ยวยอดนิยม 3 แห่งในฟิลิปปินส์ เกาะโบราไกย์ ความสวยงามของหาดทรายขาวอันเลื่องชื่อ โบราไกย์เป็นหนึ่งในสถานที่ยอดนิยมของฟิลิปปินส์มาช้านาน อย่างไรก็ตาม ในปี 2018 ความมีชื่อเสียงนี้เป็นเหตุให้ทางการจำเป็นต้องประกาศปิดเกาะเป็นเวลา 6 เดือน และปัจจุบันมีการจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวต่อวันที่จะเข้าชมเกาะ ถ้าคุณอยากเดินทางไปโบราไกย์ คุณควรพิจารณาถึงกิจกรรมต่าง ๆ ที่ไม่สร้างผลกระทบต่อพื้นที่เลย การเล่นไคต์เซิร์ฟ คุณต้องอาศัยแรงลมสำหรับการควบคุมทิศทาง คุณสามารถเคลื่อนที่ไปบนผืนน้ำได้อย่างรวดเร็ว หากมีสภาพอากาศที่เหมาะสม ที่หาดบูลาบ็อก ช่วงเวลาที่เหมาะสมคือเดือนธันวาคมถึงเดือนมีนาคม และอีกหนึ่งสถานที่คือหาดไวท์บีช ในช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม ซิปไลน์ การห้อยโหนไปบนเส้นสลิงเป็นหนทางหนึ่งที่ช่วยเติมเต็มจินตนาการในการชมทิวทัศน์ในมุมมองเดียวกับนกที่กำลังโผบิน และกิจกรรมนี้ยังไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ฟรีไดฟ์ หรือการดำน้ำโดยไม่ใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจ ที่แม้จะใช้อุปกรณ์ในการดำน้ำน้อยลงแล้ว คุณยังได้สัมผัสกับประสบการณ์ที่อัศจรรย์ใต้ท้องทะเลแบบใกล้ชิด การเดินชมธรรมชาติบนเกาะ นอกจากเป็นกิจกรรมที่ยั่งยืนแล้ว คุณยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับพืชและสัตว์นานาพันธุ์บนเกาะแห่งนี้ พร้อมกับเผาผลาญพลังงานไปในตัว กิจกรรมนี้อาจเป็นแค่การเดินทอดน่องเรื่อย ๆ หรือการเดินป่าจริงจังตลอดสองชั่วโมง […]

ลด ขยะอาหาร ควรพิจารณาวันหมดอายุบนฉลาก

การเปลี่ยนคำที่ใช้บ่งวันหมดอายุบนบรรจุภัณฑ์อาหารป้องกันการเกิด ขยะอาหาร ได้จริงหรือ? เมื่อคุณเปิดตู้เย็น คุณมักหยิบของโปรดที่เกือบลืมไปแล้วว่ามีอยู่ในตู้เย็น และหลังจากนั้นคุณพบว่าพึ่งเลยวัน “ควรบริโภคก่อน” มาสองวันแล้ว คุณถอนหายใจอย่างหัวเสียแล้วทิ้งอาหารลงขยะ คุณบอกกับตัวเองว่าจะระวังมากกว่านี้ และไม่สิ้นปลืองอาหารอีกต่อไป แต่คุณจำเป็นต้องทิ้งอาหารที่ยังน่ากินจริง ๆ หรือ? ขึ้นอยู่กับประเภทของอาหาร และบรรจุภัณฑ์ที่บรรจุอาหาร “มากกว่าครึ่งของอาหารที่เราทิ้งไปเป็นของที่เรายังกินได้” เอมม่า มาร์ช ผู้นำ Love Food Hate Waste กล่าว ขยะอาหาร เป็นปัญหาที่ทั่วโลกกังวล โดยข้อมูลจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (United Nations’ Food and Agriculture Organization) ระบุว่า ขยะอาหาร มีปริมาณ 1.3 พันล้านตัน ซึ่งพอ ๆ กับหนึ่งในสามของอาหารที่ผลิตได้ทั่วโ,กในแต่ละปี คิดเป็นมูลค่า 750 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ  ในขณะที่คนประมาณ 800 ล้านคนเข้านอนด้วยความหิวโหย และมากกว่าครึ่งของพื้นที่การเกษตรในโลกกำลังปลูกพืชที่คนไม่บริโภค ข้อมูลจาก Love Food Hate Waste ระบุว่า […]

ขาลงของน้ำมัน ขาขึ้นของ พลังงานหมุนเวียน : COVID-19 กับผลต่อการใช้พลังงานโลก

พลังงานหมุนเวียน จะเป็นพลังงานที่ยืนหยัดท่ามกลางภาวะช็อกของพลังงานโลกในรอบ 70 ปีที่เกิดขึ้นเนื่องจากการระบาดของไวรัสโคโรนา ทบวงการพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency : IEA) กล่าวว่าการแพร่ระบาดของไวรัส COVID-19 อาจเป็นสิ่งที่กำจัดความต้องการพลังงานฟอสซิลของโลก เนื่องจากมันเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดความต้องการพลังงานลดลงถึง 7 เท่า เมื่อเทียบกับตอนวิกฤติการเงินระดับโลก โดยการเพิ่มขึ้นของ พลังงานหมุนเวียน (Renewable Energy) อย่างต่อเนื่อง ประกอบกับการลดลงของความต้องการพลังงานฟอสซิล หมายความว่าพลังงานไฟฟ้าสะอาดจะมีบทบาทมากที่สุดในระบบพลังงานโลกของปีนี้ และจะช่วยลดการเพิ่มขึ้นของการปล่อนคาร์บอนในระดับโลกในรอบทศวรรษ Fatih Birol ผู้อำนวยการบริหารของ IEA กล่าวว่า การลดลงของความต้องการในพลังงานหลัก (major fuels) นั้นน่าประหลาดใจมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซ โดยมีแต่พลังงานหมุนเวียนที่เพิ่มขึ้นในช่วงที่การใช้ไฟฟ้าลดลงอย่างที่ไม่เคยพบเจอมาก่อน มีการคาดการณ์ว่าพลังงานหมุนเวียนจะเติบโตเพิ่มขึ้นร้อยละ 5 ในปีนี้ ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 30 ของความต้องการพลังงานไฟฟ้าของโลกที่ลดลง โดยการเติบโตของพลังงานหมุนเวียนท่ามกลางวิกฤตนี้อาจทำให้บริษัทพลังงานฟอสซิลเปลี่ยนเป้าหมายไปยังพลังงานสะอาดมากขึ้น Birol กล่าว แต่บรรดารัฐบาลต้องรวมเอานโยบายพลังงานสะอาดเป็นหัวใจหลักในแผนฟื้นฟูเศรษฐกิจเพื่อการฟื้นฟูที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมด้วย “มันยังเร็วไปที่จะตัดสินถึงผลกระทบในระยะยาว” Birol กล่าวและเสริมว่า “แต่อุตสาหกรรมพลังงานที่อยู่มาได้ในวิกฤตนี้จะเปลี่ยนแปลงจากที่เคยเป็นอย่างยิ่ง” ความสำเร็จของพลังงานหมุนเวียนท่ามกลางความต้องการพลังงานที่ลดลงเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ ซึ่งรวมไปถึงต้นทุนการจัดการที่ต่ำ […]