พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก - National Geographic Thailand

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก

 พลาสติกใช้แล้วทิ้ง แสนสะดวกเข้าครอบงำชีวิตประจำวันของเรา

และเราอาจบอกลานิสัยติดพลาสติกเพื่อโลกได้อย่างไร

เพียงมองแวบแรก อาจบอกได้ยากว่า สิ่งต่างๆอย่างแปรงสีฟัน ยางรถยนต์ บุหรี่ และรองเท้า มีอะไรเหมือนกัน

แต่ถ้าพินิจให้ถ้วนถี่ เราจะพบว่า ของเหล่านั้นมักมีส่วนผสมของวัสดุอัศจรรย์อย่างพลาสติกอยู่ไม่มากก็น้อย

ตอนนี้วัสดุที่ว่ากลายเป็นปัญหาระดับโลก บางครั้งการนำกลับมาใช้ใหม่ก็เป็นเรื่องยากหรือเป็นไปไม่ได้เลย เพราะพลาสติกถูกนำไปผสมกับวัสดุอื่น รวมถึงพลาสติกต่างชนิด เช่นที่พบในรองเท้า ในหลายพื้นที่ การนำกลับมาใช้ใหม่ การเผา หรือการฝังกลบ ไม่ใช่ทางเลือก ไม่ต้องพูดถึงเศษขยะทั้งหมดที่ไหลลงสู่แม่น้ำลำคลองและมหาสมุทร ดังนั้น บ่อยครั้งยิ่งกว่าที่หลังจากการใช้งานสั้นๆ สิ่งของพลาสติกก็กลายเป็นขยะที่มีแนวโน้มจะมีชีวิตหลังความตายหลายร้อยปี

พลาสติกถูกทิ้งลงแม่น้ำลำคลองและไหลสู่ทะเล แตกตัวเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยที่เรียกว่า ไมโครพลาสติก ให้สิ่งมีชีวิตน้อยใหญ่ในทะเลกัดกิน อนุภาคเหล่านี้ปนอยู่กับเกลือทะเลที่เราบริโภคโดยไม่รู้แน่ถึงผลกระทบ เราหายใจเอาอนุภาคพลาสติกที่เล็กยิ่งกว่า เรียกว่านาโนพลาสติก เข้าไป เมื่อไม่นานมานี้ นักวิทยาศาสตร์พบนาโนพลาสติกบนยอดเขาอันห่างไกลและกระทั่งในภูมิภาคอาร์กติก

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ทั่วโลกขายบุหรี่ปีละหลายล้านล้านมวน แต่มีก้นบุหรี่เพียงราวหนึ่งในสามเท่านั้นที่ทิ้งลงถังขยะ  ที่เหลือถูกดีดทิ้งข้างถนนหรือทางน้ำที่ซึ่งมันจะปล่อยนิโคตินและน้ำมันดินสู่สิ่งแวดล้อม พร้อมกับพลาสติก ก้นบุหรี่คือขยะพลาสติกอันดับแรกๆที่พบตามชายหาด
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
อุปกรณ์การกินทำจากพลาสติกหลายพันล้านชิ้นถูกทิ้งทั่วโลก เราเคยอยู่โดยไม่มีของพวกนี้ได้อย่างไร และจะทำได้อีกครั้งหรือไม่

ตอนนี้วัสดุอัศจรรย์กลายเป็นวัตถุแห่งฝันร้าย

นับวันความท้าทายที่มีแต่จะเพิ่มขึ้นคือการมีสิ่งแรกโดยไม่มีสิ่งหลัง “ลด ใช้ซ้ำ นำกลับมาใช้ใหม่” (reduce, reuse, recycle) คือคำตอบของนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมาครึ่งศตวรรษแล้ว แต่ธุรกิจต่างๆ ที่ขายผลิตภัณฑ์พลาสติกหรือบรรจุภัณฑ์พลาสติกกลับมีแรงจูงใจน้อยนิดที่จะสนับสนุนการลดหรือ     การใช้ซ้ำ ขณะที่การนำกลับมาใช้ใหม่อาจซับซ้อนและมีราคาสูง แต่เมื่อมลพิษพลาสติกกลายเป็นปัญหาระดับโลกในปัจจุบัน ความเสี่ยงจึงเพิ่มสูงขึ้น เช่นเดียวกับการตระหนักรู้ของสาธารณชน

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
รองเท้ายากจะนำกลับมาใช้ใหม่ได้ เพราะทำมาจากการนำพลาสติกหลายชนิดกับวัสดุอื่นๆ มาทากาวและหลอมเข้าด้วยกัน
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
คนทั่วโลกซื้อเครื่องดื่มบรรจุขวดพลาสติกหนึ่งล้านขวดทุกหนึ่งนาที แต่อัตราการนำกลับมาใช้ใหม่ ยังจัดว่าต่ำอยู่มาก

การเปลี่ยนแปลงทางความคิดดูเหมือนเป็นสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น ขยะพลาสติกเริ่มทำให้เรากังวล เหล่าผู้ประกอบการกำลังสร้างทางเลือกใหม่ๆเพื่อหลีกเลี่ยงสิ่งนี้

ทุกแง่มุมของชีวิตมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับการใช้พลาสติก คือความท้าทายที่ต้องใช้วิธีจัดการแตกต่างกัน สิ่งของทุกชิ้นมีเรื่องราว และนี่คือบางส่วนของเรื่องราวเหล่านั้น รวมทั้งบางส่วนของทางออกด้วย

เรื่อง ลอรี คัทเบิร์ต

ภาพถ่าย ฮันนาห์ วิตเทเกอร์

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ชาวอเมริกันโยนแปรงสีฟันทิ้งเฉลี่ยปีละหนึ่งพันล้านชิ้น แม้จะมีแปรงสีฟันทางเลือกที่ย่อยสลายได้ทางชีวภาพ แต่แปรงสีฟันพลาสติกก็ยังใช้กันทั่วไป
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ทุกวันนี้ ยางรถยนต์หนึ่งเส้นประกอบด้วยยางธรรมชาติร้อยละ 19 และยางสังเคราะห์ร้อยละ 24 ที่เหลือเป็นโลหะและสารประกอบอื่นๆ ขณะบดอัดและเสียดสีกับผิวถนน ยางรถยนต์จะปล่อยเศษยางสังเคราะห์ซึ่งเป็นพอลิเมอร์ที่ได้จากปิโตรเลียมเหมือนพลาสติกอื่นๆ ฝนชะล้างเศษพลาสติกเหล่านี้จากถนนลงสู่ทางน้ำ

เห็นแก่โลกหรือพลาสติก: สารคดีเรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการรณรงค์ระยะเวลาหลายปีในชื่อ “เห็นแก่โลกหรือพลาสติก” (Planet or Plastic?) ที่มุ่งสร้างความตระหนักรู้ถึงวิกฤติขยะพลาสติกทั่วโลก เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์พลาสติกในรูปแบบวิดีโอและสารคดีได้ที่ natgeo.com/plastic

***อ่านสารคดีฉบับเต็มได้ในนิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย เดือนธันวาคม 2562


สารคดีแนะนำ 

วิกฤติพลาสติกล้นโลก

เรื่องแนะนำ

แนวทางการผลิตอาหารในแบบที่ไม่ทำลายโลก

เนื่องด้วยโลกจะมีประชากรถึงหนึ่งหมื่นล้านคนในปี 2050 จึงมีงานวิจัยชิ้นใหม่ที่เสนอแนวทางว่าเราจะมี การผลิตอาหาร เลี้ยงประชากรโลกให้เกิดความยั่งยืนได้อย่างไร งานวิจัยใหม่เผยว่า ในปี 2050 มีการคาดการณ์ว่าโลกจะมีประชากรราวหนึ่งหมื่นล้านคน จึงต้องมีการรับประกันว่าโลกจะมีอาหารที่ทำให้สุขภาพดี ซึ่งจะทำให้ผู้คนอยู่อาศัยนั้นดีขึ้นตามไปด้วย เพื่อการนี้ โลกต้องมีการเปลี่ยนวิธีการทำฟาร์มและวิธี การผลิตอาหาร ครั้งใหญ่ “มีวิธีการที่เราจะบรรลุเป้าหมายนี้ แต่ความท้าทายนั้นใหญ่หลวงกว่าที่เราคิด” Richard Waite แห่งสถาบันทรัพยากรโลก (World Resource Institute – WRI) และผู้เขียนร่วมรายงานที่ชื่อว่า การสร้างอนาคตที่ยั่งยืนของอาหาร (Creating A Sustainable Food Future: Final Report) การทำเกษตรกรรมใช้พื้นที่ที่สามารถเพาะปลูกได้ถึงครึ่งหนึ่งบนโลก และการเกษตรกรรมยังใช้น้ำมากถึงร้อยละ 90 จากจำนวนการบริโภคโดยมนุษย์ทั้งหมด นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดการปล่อยก๊าซที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อนถึงหนึ่งในสี่อยู่ทุกปี อย่างไรก็ตาม ในจำนวนประชากรกว่าเจ็ดพันล้านคนที่อาศัยอยู่บนโลกขณะนี้ มีคนอยู่ราว 820 ล้านคนที่อยู่ในภาวะขาดสารอาหาร เนื่องจากพวกเขาไม่สามารถเข้าถึงหรือได้รับอาหารอย่างเพียงพอ “เราต้องผลิตอาหารเพิ่มให้ร้อยละ 30 ในพื้นที่เดียวกันนี้ หยุดการทำลายป่า และลดการปล่อยคาร์บอนที่มาจากการผลิตอาหารให้ได้สองในสาม” Waite กล่าว “เพื่อที่จะไม่ให้ที่ดินต้องเปลี่ยนไปเป็นพื้นที่การเกษตรมากกว่านี้ ต้องมีการปรับปรุงคุณภาพของการเลี้ยงสัตว์ และมีการจัดการทุ่งเลี้ยงสัตว์ที่ดีกว่านี้ […]

มาริเอะ คนโดะ กับเคล็ดลับจัดบ้านสุดเจ๋ง และขยะพลาสติกทำอะไรได้บ้าง?

ขณะที่ครอบครัวหนึ่งกำลัง “จัดระเบียบ” ภายในบ้าน พวกเขาพบว่ามีพลาสติกเหลือใช้จำนวนมาก ที่ถูกสะสมมาเป็นเวลานาน ซึ่งจริงๆ แล้วกองพลาสติกเหล่านี้สามารถตีมูลค่าเป็นเงินได้ Rachel Friend และครอบครัวของเธอ พบกับปัญหาในการจัดสิ่งของระเกะระกะในบ้าน ทั้งสามีและลูกทั้งสองถือเป็นสิ่งวิเศษในชีวิตของเธอ มีเพียงบางครั้งที่เธอรู้สึกว่ามันช่างดูวุ่นวายและหยุ่งเหยิงไปหมด เธอมองหาคนที่จะช่วยจัดการกับเรื่องการจัดระเบียบ ดูแลเด็กและทำงานบ้าน ดังนั้นพวกเขาจึงเรียกผู้เชี่ยวชาญที่มีชื่อเสียงระดับโลกอย่าง มาริเอะ คนโดะ ซึ่งเรื่องราวชีวิตของเธอได้ถูกหยิบยกมาทำซีรีย์สารคดีการเดินทางของเธอ ที่ฉายบนรายการโทรทัศน์ ชื่อว่า “จัดบ้านเปลี่ยนชีวิตกับ มาริเอะ คนโดะ” (Tidying Up with Marie Kondo) ที่เผยแพร่ทางช่องทางอินเทอร์เน็ตเมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมา สาวชาวญี่ปุ่น มาริเอะ คนโดะ ได้ช่วยคนทั่วโลกในเรื่องการกำจัดสิ่งของไม่จำเป็นออกจากบ้านและชีวิตของพวกเขา เมื่อปี 2014 หนังสือ ชีวิตดีขึ้นทุกๆ ด้านด้วยการจัดบ้านเพียงครั้งเดียว (The life-changing magic of tidying up) ของเธอมียอดขายมากกว่า 1.5 ล้านเล่ม และรายการทีวีของเธอมีจำนวนผู้ชมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง หลายสัปดาห์ที่ผ่านมา ครอบครัวและเพื่อนของเธอที่อาศัยอยู่ในลอสแองเจลิส ได้เล่าเรื่องราวมากมายในชีวิตของพวกเขา “นี่คือประสบการณ์ของการเปลี่ยนแปลงอย่างแท้จริง สิ่งนี้ทำให้พวกเรามีสติมากขึ้นเกี่ยวกับสิ่งต่างๆ ในชีวิต” เธอกล่าว […]

ความสุขอย่างยั่งยืน : ท่องเที่ยวมิติใหม่ในฟิลิปปินส์

เกาะโบราไกย์ในฟิลิปปินส์เสนอประสบการณ์ท่องเที่ยวที่สะอาดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมให้กับนักท่องเที่ยว เพื่อให้ทุกคนมี ความสุขอย่างยั่งยืน ช่วงที่ผ่านมา การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนได้กลายมาเป็นที่นิยมในหมู่นักท่องเที่ยว และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเป็นหนึ่งในรูปแบบของการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน แนวคิดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไม่ใช่แค่คุณต้องรักษาความสะอาดของพื้นที่ แต่คุณจำเป็นต้องคิดถึงผลกระทบระยะยาวต่อสิ่งแวดล้อมในสถานที่ท่องเที่ยวรวมไปถึงประชากรในท้องถิ่น เมื่อคุณเดินทางท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนไม่ใช่แค่การคงสภาพดั้งเดิมของพื้นที่นั้นไว้ แต่คุณควรสร้างผลกระทบเชิงบวกกับพื้นที่นั้นด้วยเพื่อกระจาย ความสุขอย่างยั่งยืน ทั้งผู้มาเยือนและเจ้าบ้าน การท่องเที่ยวเป็นสิ่งสำคัญของประเทศฟิลิปปินส์ และประเทศอุษาคเนย์นี้ยังเต็มไปด้วยโอกาสที่นักท่องเที่ยวจะได้ลองท่องเที่ยวแบบยั่งยืน ถ้าคุณกำลังวางแผนการเดินทาง คำแนะนำเหล่านี้ช่วยให้คุณสามารถท่องเที่ยวพร้อมไปกับการให้บางสิ่งบางอย่างกลับคืนแก่โลก ผ่านจุดท่องเที่ยวยอดนิยม 3 แห่งในฟิลิปปินส์ เกาะโบราไกย์ ความสวยงามของหาดทรายขาวอันเลื่องชื่อ โบราไกย์เป็นหนึ่งในสถานที่ยอดนิยมของฟิลิปปินส์มาช้านาน อย่างไรก็ตาม ในปี 2018 ความมีชื่อเสียงนี้เป็นเหตุให้ทางการจำเป็นต้องประกาศปิดเกาะเป็นเวลา 6 เดือน และปัจจุบันมีการจำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวต่อวันที่จะเข้าชมเกาะ ถ้าคุณอยากเดินทางไปโบราไกย์ คุณควรพิจารณาถึงกิจกรรมต่าง ๆ ที่ไม่สร้างผลกระทบต่อพื้นที่เลย การเล่นไคต์เซิร์ฟ คุณต้องอาศัยแรงลมสำหรับการควบคุมทิศทาง คุณสามารถเคลื่อนที่ไปบนผืนน้ำได้อย่างรวดเร็ว หากมีสภาพอากาศที่เหมาะสม ที่หาดบูลาบ็อก ช่วงเวลาที่เหมาะสมคือเดือนธันวาคมถึงเดือนมีนาคม และอีกหนึ่งสถานที่คือหาดไวท์บีช ในช่วงเดือนมิถุนายนถึงเดือนตุลาคม ซิปไลน์ การห้อยโหนไปบนเส้นสลิงเป็นหนทางหนึ่งที่ช่วยเติมเต็มจินตนาการในการชมทิวทัศน์ในมุมมองเดียวกับนกที่กำลังโผบิน และกิจกรรมนี้ยังไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ฟรีไดฟ์ หรือการดำน้ำโดยไม่ใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจ ที่แม้จะใช้อุปกรณ์ในการดำน้ำน้อยลงแล้ว คุณยังได้สัมผัสกับประสบการณ์ที่อัศจรรย์ใต้ท้องทะเลแบบใกล้ชิด การเดินชมธรรมชาติบนเกาะ นอกจากเป็นกิจกรรมที่ยั่งยืนแล้ว คุณยังได้เรียนรู้เกี่ยวกับพืชและสัตว์นานาพันธุ์บนเกาะแห่งนี้ พร้อมกับเผาผลาญพลังงานไปในตัว กิจกรรมนี้อาจเป็นแค่การเดินทอดน่องเรื่อย ๆ หรือการเดินป่าจริงจังตลอดสองชั่วโมง […]

งานสัมมนา “วิสาหกิจเพื่อสังคม : กลไกสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน”

บริษัท ซี เอ ซี จำกัด (C asean) ศูนย์กลางความเชื่อมโยงเครือข่ายการทำงานทุกภาคส่วนสู่การพัฒนาประเทศ เพื่อความยั่งยืนในระดับภูมิภาคอาเซียน ร่วมกับมูลนิธิสถาบันส่งเสริมวิสาหกิจเพื่อสังคมแห่งประเทศไทย และบริษัท ประชารัฐรักสามัคคี วิสาหกิจเพื่อสังคม (ประเทศไทย) จำกัด จัดสัมมนา “วิสาหกิจเพื่อสังคม: กลไกสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน” (Thailand Sustainability Forum 2019: Fostering Social Enterprises) เพื่อสร้างความตระหนักถึงการทำงานในรูปแบบวิหาสกิจเพื่อสังคม ให้กับสาธารณชนทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ ภายในงานได้รับเกียรติจาก คุณธานี ทองภักดี รองปลัดกระทรวงการต่างประเทศ ขึ้นบรรยายในหัวข้อ “วิสาหกิจเพื่อสังคมกับเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของสหประชาชาติ” ที่ชี้ให้เห็นถึงบทบาทและความสำคัญของภาครัฐที่จำเป็นต้องสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมของวิสาหกิจเพื่อชุมชน ในส่วนของการนำเสนอกรณีศึกษาได้รับเกียรติจากผู้นำศาสนาทั้งสามศาสนาในชุมชนกุฎีจีนประกอบด้วย พระพรหมบัณฑิต เจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร มงชินญอร์ ดร. วิษณุ ธัญญอนันต์ รองเลขาธิการสภาประมุขบาทหลวงโรมันคาทอลิกแห่งประเทศไทย และอิหม่ามนาวิน สาสนกูล อิหม่ามมัสยิดกูวติลอิสลาม ที่ร่วมกันจัดตั้ง “วิสาหกิจเพื่อสังคมร่วมใจพัฒนาชุมชนกุฎีจีน” ซึ่งเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีความหลากหลายทาเชื้อชาติและวัฒนธรรม ถือเป็นชุมชนตัวอย่างด้านการบริหารจัดการชุมชนอัจฉริยะ (Smart Community) และเป็นชุมชนที่มีความยั่งยืน ตามเป้าหมายข้อที่ 11 ว่าด้วยเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ […]