พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก - National Geographic Thailand

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง : ลด ละ เลิก วิถีชีวิตติดพลาสติก

 พลาสติกใช้แล้วทิ้ง แสนสะดวกเข้าครอบงำชีวิตประจำวันของเรา

และเราอาจบอกลานิสัยติดพลาสติกเพื่อโลกได้อย่างไร

เพียงมองแวบแรก อาจบอกได้ยากว่า สิ่งต่างๆอย่างแปรงสีฟัน ยางรถยนต์ บุหรี่ และรองเท้า มีอะไรเหมือนกัน

แต่ถ้าพินิจให้ถ้วนถี่ เราจะพบว่า ของเหล่านั้นมักมีส่วนผสมของวัสดุอัศจรรย์อย่างพลาสติกอยู่ไม่มากก็น้อย

ตอนนี้วัสดุที่ว่ากลายเป็นปัญหาระดับโลก บางครั้งการนำกลับมาใช้ใหม่ก็เป็นเรื่องยากหรือเป็นไปไม่ได้เลย เพราะพลาสติกถูกนำไปผสมกับวัสดุอื่น รวมถึงพลาสติกต่างชนิด เช่นที่พบในรองเท้า ในหลายพื้นที่ การนำกลับมาใช้ใหม่ การเผา หรือการฝังกลบ ไม่ใช่ทางเลือก ไม่ต้องพูดถึงเศษขยะทั้งหมดที่ไหลลงสู่แม่น้ำลำคลองและมหาสมุทร ดังนั้น บ่อยครั้งยิ่งกว่าที่หลังจากการใช้งานสั้นๆ สิ่งของพลาสติกก็กลายเป็นขยะที่มีแนวโน้มจะมีชีวิตหลังความตายหลายร้อยปี

พลาสติกถูกทิ้งลงแม่น้ำลำคลองและไหลสู่ทะเล แตกตัวเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยที่เรียกว่า ไมโครพลาสติก ให้สิ่งมีชีวิตน้อยใหญ่ในทะเลกัดกิน อนุภาคเหล่านี้ปนอยู่กับเกลือทะเลที่เราบริโภคโดยไม่รู้แน่ถึงผลกระทบ เราหายใจเอาอนุภาคพลาสติกที่เล็กยิ่งกว่า เรียกว่านาโนพลาสติก เข้าไป เมื่อไม่นานมานี้ นักวิทยาศาสตร์พบนาโนพลาสติกบนยอดเขาอันห่างไกลและกระทั่งในภูมิภาคอาร์กติก

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ทั่วโลกขายบุหรี่ปีละหลายล้านล้านมวน แต่มีก้นบุหรี่เพียงราวหนึ่งในสามเท่านั้นที่ทิ้งลงถังขยะ  ที่เหลือถูกดีดทิ้งข้างถนนหรือทางน้ำที่ซึ่งมันจะปล่อยนิโคตินและน้ำมันดินสู่สิ่งแวดล้อม พร้อมกับพลาสติก ก้นบุหรี่คือขยะพลาสติกอันดับแรกๆที่พบตามชายหาด
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
อุปกรณ์การกินทำจากพลาสติกหลายพันล้านชิ้นถูกทิ้งทั่วโลก เราเคยอยู่โดยไม่มีของพวกนี้ได้อย่างไร และจะทำได้อีกครั้งหรือไม่

ตอนนี้วัสดุอัศจรรย์กลายเป็นวัตถุแห่งฝันร้าย

นับวันความท้าทายที่มีแต่จะเพิ่มขึ้นคือการมีสิ่งแรกโดยไม่มีสิ่งหลัง “ลด ใช้ซ้ำ นำกลับมาใช้ใหม่” (reduce, reuse, recycle) คือคำตอบของนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมาครึ่งศตวรรษแล้ว แต่ธุรกิจต่างๆ ที่ขายผลิตภัณฑ์พลาสติกหรือบรรจุภัณฑ์พลาสติกกลับมีแรงจูงใจน้อยนิดที่จะสนับสนุนการลดหรือ     การใช้ซ้ำ ขณะที่การนำกลับมาใช้ใหม่อาจซับซ้อนและมีราคาสูง แต่เมื่อมลพิษพลาสติกกลายเป็นปัญหาระดับโลกในปัจจุบัน ความเสี่ยงจึงเพิ่มสูงขึ้น เช่นเดียวกับการตระหนักรู้ของสาธารณชน

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
รองเท้ายากจะนำกลับมาใช้ใหม่ได้ เพราะทำมาจากการนำพลาสติกหลายชนิดกับวัสดุอื่นๆ มาทากาวและหลอมเข้าด้วยกัน
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
คนทั่วโลกซื้อเครื่องดื่มบรรจุขวดพลาสติกหนึ่งล้านขวดทุกหนึ่งนาที แต่อัตราการนำกลับมาใช้ใหม่ ยังจัดว่าต่ำอยู่มาก

การเปลี่ยนแปลงทางความคิดดูเหมือนเป็นสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น ขยะพลาสติกเริ่มทำให้เรากังวล เหล่าผู้ประกอบการกำลังสร้างทางเลือกใหม่ๆเพื่อหลีกเลี่ยงสิ่งนี้

ทุกแง่มุมของชีวิตมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับการใช้พลาสติก คือความท้าทายที่ต้องใช้วิธีจัดการแตกต่างกัน สิ่งของทุกชิ้นมีเรื่องราว และนี่คือบางส่วนของเรื่องราวเหล่านั้น รวมทั้งบางส่วนของทางออกด้วย

เรื่อง ลอรี คัทเบิร์ต

ภาพถ่าย ฮันนาห์ วิตเทเกอร์

พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ชาวอเมริกันโยนแปรงสีฟันทิ้งเฉลี่ยปีละหนึ่งพันล้านชิ้น แม้จะมีแปรงสีฟันทางเลือกที่ย่อยสลายได้ทางชีวภาพ แต่แปรงสีฟันพลาสติกก็ยังใช้กันทั่วไป
พลาสติกใช้แล้วทิ้ง
ทุกวันนี้ ยางรถยนต์หนึ่งเส้นประกอบด้วยยางธรรมชาติร้อยละ 19 และยางสังเคราะห์ร้อยละ 24 ที่เหลือเป็นโลหะและสารประกอบอื่นๆ ขณะบดอัดและเสียดสีกับผิวถนน ยางรถยนต์จะปล่อยเศษยางสังเคราะห์ซึ่งเป็นพอลิเมอร์ที่ได้จากปิโตรเลียมเหมือนพลาสติกอื่นๆ ฝนชะล้างเศษพลาสติกเหล่านี้จากถนนลงสู่ทางน้ำ

เห็นแก่โลกหรือพลาสติก: สารคดีเรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการรณรงค์ระยะเวลาหลายปีในชื่อ “เห็นแก่โลกหรือพลาสติก” (Planet or Plastic?) ที่มุ่งสร้างความตระหนักรู้ถึงวิกฤติขยะพลาสติกทั่วโลก เรียนรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์พลาสติกในรูปแบบวิดีโอและสารคดีได้ที่ natgeo.com/plastic

***อ่านสารคดีฉบับเต็มได้ในนิตยสาร เนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย เดือนธันวาคม 2562


สารคดีแนะนำ 

วิกฤติพลาสติกล้นโลก

เรื่องแนะนำ

การ์นิเย่ค้นพบวิธีเพื่อทำให้บรรจุภัณฑ์เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น

คุณรู้หรือไม่ ภายในปี 2050 มหาสมุทรของเราอาจมีจำนวนพลาสติกมากกว่าจำนวนปลา แต่เราสามารถเปลี่ยนวิธีในการเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ ซึ่งสามารถทำได้ง่ายกว่าที่คุณคิด ซึ่งการ์นิเย่ได้ค้นพบวิธีเพื่อทำให้บรรจุภัณฑ์เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น โดยได้ร่วมมือกับ @NatGeo @Imogennapper จัดทำชุดวิดีโอสุดพิเศษให้ทุกคนได้เห็นว่าเราสามารถช่วยให้โลกสวยได้ #GarnierGreenBeauty #OneGreenStep #สวยใส่ใจโลก #ก้าวแรกเพื่อโลกสวย #Canbeautygogreen สามารถเข้าไปรับชมคลิปเต็มได้ที่ : https://on.natgeo.com/3JAKC7q

คนในเมืองสามารถช่วยลดโลกร้อนได้ – แค่ซื้อของให้น้อยลง

(ภาพปก) นักปั่นจักรยานเหล่ากำลังปั่นจักรยานผ่าน แบตเตอรรี พาร์ค (Battery Park) ที่นครนิวยอร์ก ประเทศสหรัฐอเมริกา ภาพถ่ายโดย SERGI REBOREDO, REDUX สิ่งที่เราซื้อ รับประทาน และใช้งาน ล้วนมีผลกระทบอย่างใหญ่หลวงต่อสภาพอากาศ ดังนั้น ถึงเวลาแล้วที่เราจะบริโภคสิ่งต่างๆ ให้น้อยลง มีรายงานการศึกษาล่าสุดระบุว่า บรรดาเมืองใหญ่ มีบทบาทสำคัญระดับโลกในเรื่องของการยับยั้งการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ และสามารถมีบทบาทสำคัญในการช่วยประชากรในเมืองลดการบริโภคและการใช้สิ่งของให้น้อยลงได้ เมืองที่มีแนวคิดพัฒนาต่างหาวิธีการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนได้ออกไซด์ในเมือง แต่วิธีการเหล่านั้นอาจเป็นการประเมินปัญหาที่ผิด เช่น นโยบายการเก็บค่าปล่อยคาร์บอนกับการใช้รถหรือโรงงานที่มีอัตราการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เกินมาตรฐาน เป็นต้น ทั้งที่ความจริงแล้ว สิ่งที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศ มักมาจากสิ่งที่ชาวเมืองส่วนใหญ่รับประทาน ใช้งาน หรือซื้อมาจากแหล่งผลิตที่ไกลจากเมืองออกไป นับตั้งแต่อาหาร เสื้อผ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า และอื่นๆ เพื่อให้การปล่อยก๊าซเรือนกระจกเป็นไปในทางที่ถูกต้อง บรรดาเมืองทั้งหลายควรพุ่งเป้าหมายไปที่การลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ให้ได้ร้อยละ 50 ภายใน 11 ปีข้างหน้า และร้อยละ 80 ในปี 2050 ซึ่งบรรดานักวิจัยต่างพบว่า จำนวนการปล่อยก๊าซส่วนใหญ่นั้นมาจากการบริโภคสินค้า อาหาร และพลังงานที่ผลิตจากนอกเมือง และสิ่งที่เมืองควรทำอย่างมากที่สุดคือ หาวิธีการช่วยประชากรในเมืองลดการบริโภคสินค้าเหล่านี้ มูลค่าที่แท้จริงจากการบริโภค ในทุกวันนี้ ประชากรโลกกว่าร้อยละ […]

Barefoot College โรงเรียนทางเลือกในอินเดียที่ขับเคลื่อนชุมชนและสร้างคนด้วย ‘ความรู้’

Barefoot College วิทยาลัยทางเลือกในรัฐราชสถาน ประเทศอินเดีย ที่สร้างขึ้นเพื่อคนจน เพื่อให้ชาวบ้านนำทักษะยกระดับคุณภาพชีวิต โดยปราศจากการแบ่งแยกทางด้านชนชั้นวรรณะและฐานะ บังเกอร์ รอย (Bunker Roy) ก่อตั้งวิทยาลัยเท้าเปล่า (Barefoot College) ขึ้นในปี 1972 เพื่อสอนคนชนบทให้มีทักษะที่สามารถนำไปเปลี่ยนแปลงชีวิตความเป็นอยู่ในหมู่บ้านของพวกเขา โดยเชื่อว่า แม้จะเป็นคนจนที่ไม่ได้รับการศึกษา อ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ แต่พวกเขามีสิทธิ์ที่จะใช้เทคโนโลยีเพื่อนำไปพัฒนาชีวิตและทักษะของพวกเขาเอง ที่วิทยาลัยเท้าเปล่าแห่งนี้ให้คุณค่ากับคนและงานทุกงานเท่ากัน ครูมีสถานะเทียบเท่ากับนักเรียน คนที่ไม่รู้หนังสือก็มีสถานะเท่ากับคนที่รู้หนังสือ และแม้วิทยาลัยเท้าเปล่าจะไม่มีการให้ใบปริญญาหรือประกาศนียบัตรใด ๆ แต่ความรู้และทักษะเชิงปฏิบัติที่ได้รับการฝึกอบรมจากที่นี่นั้นมีค่ามากกว่าใบกระดาษเหล่านั้นมาก วิทยาลัยเท้าเปล่า ยังรับแนวคิดแบบคานธีมาปรับใช้ หัวใจของความเชื่อแบบคานธีเชื่อว่าความรู้ ทักษะและสติปัญญาเป็นสิ่งที่สามารถพบได้ในชุมชน เราควรนำทักษะและความรู้เหล่านั้นมาเรียนรู้พัฒนา ก่อนที่จะไปเรียนรู้ทักษะจากข้างนอก ด้านวิทยาลัยเท้าเปล่าเองก็นำแนวคิดนี้มาใช้ โดยนำความรู้และทักษะแบบดั้งเดิมของคนในชนบทมาใช้ในการสร้างบ้านเรือนเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยให้แก่คนไร้บ้าน ใช้สร้างแหล่งกักเก็บน้ำฝนในโรงเรียนชนบทและชุมชนที่ขาดแคลนน้ำสะอาดในการอุปโภคบริโภค และยังใช้กิจกรรมการชักหุ่นกระบอกมาสอดแทรกเนื้อหาด้านเศรษฐกิจเชิงสังคมเข้าไปด้วย เป้าหมายของ รอย จึงเป็นการสร้างวิทยาลัยที่ราคาถูก กระจายความเจริญจากเมืองใหญ่ และขับเคลื่อนชุมชน โดยยึดหลักนำ “ทรัพยากรที่มีอยู่แล้วในหมู่บ้าน” มาสร้างความเจริญในชนบท “วิทยาลัยเท้าเปล่า” ที่ไม่ได้สอนเพียง “ความรู้ในห้องเรียนแบบเปล่า ๆ” วิทยาลัยเท้าเปล่าตั้งอยู่บนพื้นที่กว่า 8 เอเคอร์ โดยใช้พลังงานจากพลังงานแสงอาทิตย์ทั้งหมด มีการเปิดคอร์สอบรมโซลาร์เซลล์มาตั้งแต่ปี 2005 […]

เจาะลึกระบบการศึกษาเยอรมันที่สอนให้เยาวชนเข้าใจ Climate Change ในทุกมิติ

เป็นเวลา 17 ปีมาแล้วที่การเรียนการสอนเกี่ยวกับ “การเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ” กลายมาเป็นหนึ่งในเป้าหมายหลักของระบบการศึกษาเยอรมัน ระบบการศึกษาของประเทศเยอรมัน ไม่ได้มีหลักสูตรที่กำหนดโดยรัฐบาลกลางแบบที่กระทรวงศึกษาธิการบ้านเรากำหนด แต่ละ 16 รัฐของเยอรมนีกำหนดแนวทางการเรียนการสอนของตนขึ้นมา ในกรอบของการศึกษาแนวคิดแบบยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อมที่ผนวกเข้ากับรายวิชาอื่นๆ และที่นี่เด็ก ๆ  ไม่ได้เรียนแค่ว่าภาวะโลกร้อนคืออะไร แต่พวกเขายังถูกกระตุ้นให้เรียนรู้กันลึกลงไปกว่านั้น ว่าจะร่วมกันรับผิดชอบแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เผชิญอยู่อย่างไร เรียนรู้ความเชื่อมโยงกันของธรรมชาติ เด็ก ๆ ได้เรียนรู้ความสำคัญของการอยู่กับธรรมชาติกันตั้งแต่เล็ก รายงานจาก Petra Lewalder คุณครูวิชาภูมิศาสตร์จากโรงเรียน Clara Schumann Gymnasium ในเมืองบอนน์ เด็ก ๆ ชั้นอนุบาลจะได้เรียนรู้ว่าต้นไม้ และผืนป่ามีความสำคัญอย่างไร พวกเขาได้รู้จักชื่อของต้นไม้ผ่านการสังเกตใบ ดอก ผล พอปีต่อมาพวกเขาจะได้เรียนรู้ว่าธรรมชาติเชื่อมโยง มีความสัมพันธ์กันอย่างไร ต่อมาในเกรด 5 พวกเขาจะได้เรียนรู้เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศ และขยายองค์ความรู้ขึ้นเรื่อย ๆ ในชั้นที่สูงขึ้น ยกตัวอย่างโจทย์ในชั้นเรียนวิชาเคมีระดับมัธยม นักเรียนต้องแต่งตั้งคณะกรรมการขึ้นมาเพื่อพิจารณาเอกสารเรียกร้องการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพอย่าง ไบโอเอทานอล ท่ามกลางข้อถกเถียงที่ว่าอาจกำลังขัดขวางราคาข้าวโพดในประเทศที่กำลังพัฒนา เด็ก ๆ สวมบทบาทเป็นผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย, เกษตรกร, นักสิ่งแวดล้อม และตำแหน่งอื่น ๆ โต้แย้งกันด้วยข้อมูล […]