เสียงเพรียกจากมวลบุปผา - National Geographic Thailand

เสียงเพรียกจากมวลบุปผา

ความสร้างสรรค์ระหว่างธรรมชาติไม่มีที่สิ้นสุดดังจะเห็นได้จากกรณีของค้างคาวกินนํ้าต้อยและเถาไม้เลื้อยที่ผลิดอกยามคํ่าคืน ซึ่งใช้ชีวิตร่วมกันในป่าเขตร้อนลุ่มตํ่าของอเมริกากลาง

ค้างคาวลิ้นยาวสีนํ้าตาล (Glossophaga commissarisi) เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมีปีกตัวเล็กจ้อยที่มีขนาดร่างกาย ไม่ใหญ่กว่านิ้วโป้ง และโผบินท่ามกลางมวลดอกหมามุ่ย (Mucuna holtonii) เพื่อลิ้มเลียนํ้าต้อยเฉกเช่นนกฮัมมิงเบิร์ดและแมลงภู่ โดยผสมเกสรเป็นการแลกเปลี่ยน ในเวลากลางวัน ดอกได้อวดสีสันสดใส แต่ในยามคํ่าคืน กระทั่งเฉดสีสุกสว่างที่สุดก็ยังซีดจางในแสงจันทร์ ดอกหมามุ่ยจึงต้องหันไปพึ่งเสียงเพื่อดึงดูดค้างคาว

ที่สถานีชีววิทยาลาเซลวาทางเหนือของคอสตาริกา เถาหมามุ่ยเก่าแก่ที่ยังงอกงามเลื้อยกระหวัดถักทอเป็นเพดานใบไม้เหนือที่ว่างในป่า และทอดกิ่งเขียวยาวที่มี ดอกหมามุ่ยนับสิบ ๆ ดอกลงสู่เบื้องล่าง

เมื่อสิ้นแสงอาทิตย์ ดอกตูมของเถาหมามุ่ยเตรียม แต่งองค์ทรงเครื่องรอรับค้างคาว เริ่มจากกลีบดอกสีเขียวอ่อนด้านบนสุดที่หุ้มดอกตูมอยู่ค่อย ๆ เปิดขึ้นในแนวตั้ง ราวกับไฟส่งสัญญาณวับวาม ถัดจากกลีบส่งสัญญาณนี้ ลงไปเป็นกลีบด้านข้างเล็ก ๆ สองกลีบที่สยายออกราวกับปีก เผยให้เห็นร่องด้านบนของฝักถั่วอันเป็นที่มาของกลิ่นคล้ายกระเทียมโชยอ่อนไปไกลเย้ายวนให้ทาสติดปีกรุดมาเยือน

ค้างคาวใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเป็นเครื่องมือในการระบุสิ่งกีดขวางหรือเป้าหมาย พวกมันใช้เส้นเสียงสร้างเสียงที่สั้น รัว ส่งผ่านรูจมูกหรือปาก และตีความรูปแบบการเปลี่ยนแปลงของคลื่นเสียงที่สะท้อนกลับมายังหูที่ไวต่อเสียง ข้อมูลที่กลับเข้ามาได้รับการประมวลอย่างรวดเร็วและ ต่อเนื่อง ช่วยให้ค้างคาวสามารถปรับเส้นทางการบินกลางอากาศได้อย่างคล่องแคล่ว

เมอร์ลิน ทัตเทิล ใช้มีดกรีดเปิดด้านข้างของดอกไม้ออกเพื่อบันทึกภาพค้างคาวที่กำลังใช้ลิ้นลามเลียนํ้าต้อย ขณะที่อับเรณูของดอกไม้ประพรมหน้าผากของผู้มาเยือนด้วยเรณู เขาบันทึกภาพค้างคาวป่าที่จับมาเลี้ยงไว้ ในกรงชั่วคราว ก่อนปล่อยคืนสู่ธรรมชาติ
พืช: พืชในวงศ์สับปะรด (WERAUHIA GLADIOLIFLORA) ค้างคาว: ค้างคาวกินนํ้าหวานสีส้ม (LONCHOPHYLLA ROBUSTA)

ค้างคาวส่วนใหญ่กินแมลงเป็นอาหาร พวกมันมักส่งสัญญาณเสียงอันทรงพลัง ครอบคลุมระยะทางไกล ๆ ขณะที่ค้างคาวกินนํ้าต้อยส่งสัญญาณเสียงที่แผ่วเบา แต่ ซับซ้อนกว่า ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เรียกว่า การกลํ้าความถี่ (frequency modulation) สัญญาณอย่างหลังนี้ชดเชย ระยะทางที่สั้นกว่าด้วยรายละเอียดที่มีความแม่นยำที่สุดใน ระยะ 4 เมตร โดยสะท้อนข้อมูลที่มีความเที่ยงตรง ทั้งขนาด รูปทรง ตำแหน่ง ผิวสัมผัส มุม ความลึก และ คุณลักษณะอื่น ๆ ของเป้าหมาย

ที่ลาเซลวา รูปทรงคล้ายถ้วยของกลีบส่งสัญญาณ ทำหน้าที่คล้ายกระจกเงา รับสัญญาณเรียกจากค้างคาวและ สะท้อนข้อมูลกลับไปอย่างหนักแน่นและชัดเจน ด้วยสายตา หู และจมูกที่ฝึกมาเพื่อหากลีบส่งสัญญาณ ค้างคาวโถมเข้า “สวมกอด” ดอกหมามุ่ยด้วยความเร็วสูง

ทุกอย่างสอดรับกันอย่างเหมาะเจาะลงตัว ค้างคาวมุดหัวลงไปในถ้วยดอกไม้ที่เปิดรับ จิกนิ้วเท้าไปที่ฐานกลีบ ส่งสัญญาณ ม้วนหางเก็บ และยกขาหลังขึ้น เมื่อยึดตัวเข้ากับด้านบนของฝักถั่วแล้ว ค้างคาวก็ยื่นจมูกเข้าไปในช่องเปิดที่ส่งกลิ่นคล้ายกระเทียม ลิ้นยาว ๆ ของมันช่วยเปิดสวิตช์หรือกลไกที่ซ่อนอยู่ เผยให้เห็นร่องตามแนวยาว ของฝักถั่ว เมื่อลิ้นสอดลึกลงสู่ต่อมนํ้าต้อย อับเรณูก็แตกตัวออกจนใบหน้าเล็ก ๆ ของค้างคาวเปรอะเปื้อนไปด้วยละอองเรณูสีทอง และแล้วเจ้าค้างคาวก็จากไป

ค้างคาวกินนํ้าต้อยวิวัฒน์ควบคู่ไปกับไม้ดอกบางวงศ์ ในลักษณะสมประโยชน์ด้วยกันทั้งสองฝ่าย เป็นความสัมพันธ์ที่นักชีววิทยาเรียกว่า การถ่ายเรณูอาศัยค้างคาว (chiropterophily) แรงขับเคลื่อนที่อยู่เบื้องหลังความ สัมพันธ์นี้คือความต้องการพื้นฐานของชีวิต ได้แก่ ความ อยู่รอดและการสืบพันธุ์

เสียงสะท้อนจากดอกไม้ทรงระฆังผิวมันวาวนี้ดึงดูดค้างคาวที่เนื้อตัวเปรอะเปื้อนละอองเรณูให้บินรี่เข้ามาจากเบื้องล่าง

การแลกเปลี่ยนระหว่างนํ้าต้อยกับการถ่ายเรณูเป็น “ธุรกรรม” อันละเอียดอ่อน สำหรับพืชแล้วนี่เป็นเรื่องที่ต้องจัดสรรอย่างลงตัว ดอกไม้ที่บานยามคํ่าคืนต้องปล่อยนํ้าหวานอย่างตระหนี่ เพราะหากอิ่มหมีพีมัน ค้างคาวจะแวะเวียนไปยังดอกไม้น้อยดอก แต่หากดอกไม้ “ขี้เหนียว” เกินไป ค้างคาวก็คงไปเสนอขายบริการที่อื่นแทน ตลอดหลายพันปี พืชที่อาศัยค้างคาวเป็นพาหะถ่ายเรณูได้วิวัฒน์ทางออกที่แนบเนียน กล่าวคือ ก้าวข้ามปัญหาเรื่องปริมาณ (และคุณภาพ) ของนํ้าต้อย ด้วยการใช้ประโยชน์สูงสุดจากประสิทธิภาพในการหาอาหารของค้างคาวแทน

ผลที่ตามมาคือ พืชที่ผลิดอกยามคํ่าคืนจึงเผยตัวอย่างโจ่งแจ้งในตำแหน่งที่ค้างคาวบินผ่านหรือเข้าถึงได้ง่าย ดอกไม้เหล่านี้เสริมความเย้ายวนด้วยกลิ่นจากสารประกอบกำมะถัน เป็นเหมือนสัญญาณที่ขจรขจายไปไกลและเกินห้ามใจสำหรับค้างคาวกินนํ้าต้อย เถาหมามุ่ยและพืชบางชนิดก้าวไปอีกระดับ พวกมันวิวัฒน์รูปทรงดอกให้สอดรับกับการสะท้อนคลื่นเสียงที่ค้างคาวใช้

 

ก่อนหน้าปี 1999 ไม่มีใครรู้ว่า พืชใช้รูปทรงที่สะท้อนคลื่นเสียงได้ดีเพื่อดึงดูดค้างคาวที่ออกหากิน ในปีนั้น สองสามีภรรยานักชีววิทยา ดักมาร์ และออตโต ฟอน เฮลเฟอร์เซน จากมหาวิทยาลัยเออร์แลงเกนในเยอรมนี ทำการศึกษาเกี่ยวกับเสียงหรือสวนศาสตร์ (acoustics) ใน ค้างคาวที่ลาเซลวา ดักมาร์สังเกตว่า กลีบส่งสัญญาณ ของดอกหมามุ่ยมีความละม้ายคล้ายคลึงกับอุปกรณ์ส่งสัญญาณเสียง เทียบเคียงได้กับแสงนำทางของประภาคาร ผลการทดสอบภาคสนามด้วยการดัดแปลงกลีบส่งสัญญาณของดอกหมามุ่ยสนับสนุนทฤษฎีดังกล่าว

ทีมของฟอน เฮลเฟอร์เซน ศึกษาขยายผลด้วยการสืบค้นเรื่องการสะท้อนคลื่นเสียงของดอกไม้ ในวงกว้างกว่าเดิม โดยอาศัยฝูงค้างคาวที่เลี้ยงไว้ ในห้องปฏิบัติการที่เออร์-แลงเกน ภายใต้การกำกับดูแลของทั้งสอง ราล์ฟ ไซมอน ผู้ช่วยวิจัยซึ่งเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรี ฝึกค้างคาวให้กินนํ้าต้อยจากอุปกรณ์ที่สุ่มวางไว้ตามจุดต่าง ๆ โดยแต่ละ จุดติดเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์รูปทรงต่าง ๆ กำกับไว้ปรากฏว่าเครื่องหมายรูปทรงกลมกลวงคล้ายถ้วยเป็นทรงที่ค้างคาวค้นพบง่ายที่สุด

ต่อมา ไซมอนพบรูปทรงดังกล่าวในดอกไม้ที่พบเห็นได้ในธรรมชาติ ซึ่งรวมถึงกลีบส่งสัญญาณรูปทรงคล้ายจานที่เขาเห็นครั้งแรกในนิตยสารว่าด้วยธรรมชาติ ด้วยความฉงน เขาจึงเดินทางไปยังคิวบา ซึ่งเป็นสถานที่ที่ถ่ายภาพดอกไม้ชนิดนั้น ไซมอนซึ่งหมอบคุดคู้อยู่ตามลำพังในป่ายาม คํ่าคืนหัวใจพองโต ขณะเฝ้ามองเหล่าค้างคาวแวะเวียนมาดื่มกินนํ้าต้อย และกลับออกไปพร้อมละอองเรณูสีทองที่เปรอะเปื้อนใบหน้า เท่ากับเป็นการยืนยันสมมุติฐานของเขา

เมื่อกลับมาที่ห้องปฏิบัติการ ไซมอนพบว่าแบบจำลองของใบรูปทรงคล้ายจานที่ติดตั้งไว้เหนืออุปกรณ์เลี้ยงนํ้าต้อย ช่วยลดเวลาในการค้นหาของค้างคาวได้ครึ่งหนึ่ง ขณะที่ใบจำลองแบน ๆ ไร้การดัดแปลงใด ๆ แทบไม่ช่วยลดเวลาใน การค้นหาของค้างคาว

ไซมอนอธิบายว่า “ใบไม้แบน ๆ ทั่วไป เมื่อมีคลื่นเสียง มาตกกระทบ จะสะท้อนกลับออกไปอย่างแผ่วเบาเพียง ครั้งเดียว ขณะที่ใบไม้รูปทรงคล้ายจานสะท้อนคลื่น เสียงได้แรงและมากครั้งกว่าจากมุมที่ค่อนข้างกว้าง ทำให้ค้างคาวรับสัญญาณเสียงได้ง่ายกว่า”

สภาพแวดล้อมที่เงียบสงัดช่วยขับการสะท้อนคลื่นเสียงของดอกไม้นี้ให้เด่นชัดขึ้นนับวันผืนป่ามีแต่จะหดหายและพืชพรรณกระจัดกระจายค้างคาวกินนํ้าต้อยยิ่งมีคุณค่ามากขึ้น บางชนิดสามารถพาเรณูไปได้ ไกลถึง 50 กิโลเมตรในแต่ละคืน
พืช: พืชในวงศ์แคคตัส (ESPOSTOA FRUTESCENS) ค้างคาว: ค้างคาวหางกุดเจฟฟรอย (ANOURA GEOFFROYI)

ขณะศึกษาต่อในระดับปริญญาโท ไซมอนได้สร้าง หัวค้างคาวกลขึ้น เขาติดตั้งลำโพงอัลตราโซนิกขนาดเล็ก และเครื่องรับสองตัวไว้ ในกรอบสามเหลี่ยมที่อยู่ระหว่างจมูกและใบหูสองข้างของค้างคาว จากนั้นจึงยิงสัญญาณเสียง ที่เกิดจากการกลํ้าความถี่ (frequency-modulated sound) และซับซ้อนเหมือนที่ค้างคาวกินนํ้าต้อยส่งออกไป โดยผ่าน จมูกกลไปยังดอกไม้ที่ยึดไว้กับแท่นหมุน และบันทึก คลื่นเสียงที่สะท้อนกลับมายังหูค้างคาวอิเล็กทรอนิกส์ ไซมอนใช้เทคนิคนี้รวบรวมเสียงสะท้อนอันเป็น “เอกลักษณ์’ ของดอกไม้จาก 65 สายพันธุ์ที่อาศัยค้างคาวเป็นพาหะ ถ่ายเรณู เขาพบว่าดอกไม้แต่ละชนิดที่ทดสอบมี “ลายพิมพ์นิ้วมือ” ทางเสียงที่เด่นชัดและไม่เหมือนกัน

ในภาพรวม ไซมอนพบว่าดอกไม้ที่พึ่งพาค้างคาววิวัฒน์คุณลักษณะหลัก ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเสียงคล้ายคลึงกัน เช่น ทั้งหมดมีพื้นผิวมันวาวสะท้อนเสียงได้ดี ส่วนขนาดและ รูปทรงก็มีความสมํ่าเสมออย่างเห็นได้ชัด ไซมอน (ซึ่งขณะนี้เป็น ดร.ไซมอน) ใช้ “ลายพิมพ์นิ้วมือ” ทางเสียงของดอกไม้ที่พึ่งพาค้างคาว 36 ชนิดจาก 12 สายพันธุ์เป็นฐานในการเปรียบเทียบ และเขียนโปรแกรมที่จัดแบ่งดอกไม้ใหม่ 130 ชนิดโดยใช้คุณลักษณะด้านเสียงเพียงอย่างเดียว

ค้างคาวที่เนื้อตัวเปรอะเปื้อนละอองเรณูโผล่หน้าออกมาจากดอก ของต้นบลูมาโฮ แสดงให้เห็นศักยภาพในการขนส่งเรณูของเรือนขน ค้างคาวตัวนี้อาศัยอยู่ในคิวบาตะวันออกในคอโลนีซึ่งมีประชากรอันเป็นขุมกำลังของการถ่ายเรณูมากกว่าหนึ่งล้านตัว
พืช: บลูมาโฮ (TALIPARITI ELATUM) ค้างคาว: ค้าวคาวดอกไม้ คิวบา (PHYLLONYCTERIS POEYI)

เพราะเหตุใดพืชถึงต้องลงทุนลงแรงมากขนาดนั้น เพื่อดึงดูดและให้รางวัลค้างคาว ไซมอนบอกว่า “ก็เพราะค้างคาวเป็นพาหะถ่ายเรณูที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดน่ะสิ ครับ งานนี้ต้องบอกว่าคุ้มค่าครับ”

การศึกษาชิ้นหนึ่งเมื่อปี 2010 พบว่าโดยเฉลี่ยค้างคาวช่วยกระจายละอองเรณูได้มากกว่านกฮัมมิงเบิร์ดถึงสิบเท่า ทั้งยังพาเรณูไปได้ ไกลกว่าอีกด้วย เชื่อกันว่านกฮัมมิงเบิร์ด พาเรณูไปได้ไกลในรัศมี 200 เมตร ขณะที่นักถ่ายเรณู ที่เดินทางไกลที่สุดในหมู่ค้างคาวกินนํ้าต้อยอย่างค้างคาว จมูกยาวถิ่นใต้ (Leptonycteris curasoae) หากินได้ไกลถึง 50 กิโลเมตรจากรัง สำหรับพืชในป่าเขตร้อน ที่มักกระจายตัวไปไกล แต่ไม่กระจุกตัวหนาแน่น รัศมีการหากินของค้างคาวจึงเป็นประโยชน์มาก การถ่ายเรณูระยะไกลเช่นนี้ยิ่งมีความสำคัญมากขึ้น ในภาวะที่ผืนป่า เริ่มกระจัดกระจายจากการแผ้วถางและตัดไม้ทำลายป่า

ย้อนหลังไปในทศวรรษ 1790 ลัซซาโร สปันลันซานี นักชีววิทยาชาวอิตาลีถูกมองเป็นตัวตลกหลังจากเขาเสนอแนวคิดว่า ค้างคาวใช้หูเพื่อช่วยให้มองเห็นใน ความมืด กว่าหนึ่งศตวรรษครึ่งต่อมา ในช่วงปลายทศวรรษ 1930 นักวิทยาศาสตร์ค้นพบแล้วว่า ค้างคาวทำเช่นนั้นได้อย่างไร มาวันนี้อีก 75 ปีให้หลัง เรารู้ว่า นอกจากค้างคาวจะสามารถ “มองเห็น” ด้วยเสียงแล้ว พืชเองก็วิวัฒน์รูปทรงของดอกเพื่อให้เป็นที่ “ได้ยิน” และไพเราะเสนาะหูสำหรับค้างคาว ในทำนองเดียวกับที่มวลบุปผาสีสันสดใสยามกลางวันเป็นที่สะดุดตาของเหล่าพาหะถ่ายเรณู ท่ามกลางปฏิสัมพันธ์อันละเอียดอ่อนเช่นนี้ ธรรมชาติได้เผยอัศจรรย์อันลึกลํ้าอีกครา

 

เรื่อง ซูซาน แมกกราท

ภาพถ่าย เมอร์ลิน ดี. ทัตเทิล

อ่านเพิ่มเติม : วานรน้อย แห่งโมร็อกโกสถานที่เดียวในโลกที่เล่นกับวาฬได้

เรื่องแนะนำ

มารู้จักบิลบี้ หรือ ‘กระต่ายอีสเตอร์’ แห่งออสเตรเลีย

บิลบี้ใหญ่ (Greater bilby) กำลังมีจำนวนลดลงเรื่อยๆ แม้กระทั่งในพื้นที่ต้นกำเนิดของพวกมันเอง ภาพถ่ายโดย ROLAND SEITRE, NATURE PICTURE LIBRARY การวิจัยครั้งใหม่บอกว่า บิลบี้ ใหญ่ หรือ แบนดิคูทหูกระต่ายใหญ่ (Greater bilby) จัดเป็นสัตว์ถูกคุกคาม จำพวกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกลุ่ม Marsupial ที่มีหูคล้ายกระต่าย นอกจากนี้ พบว่ายังมีสัตว์อีกหลายสิบสายพันธุ์ที่ขุดโพรงสำหรับเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยเช่นเดียวกับพวกมัน บิลบี้ใหญ่ หรือที่คนท้องถิ่นเรียก ‘อีสเตอร์บันนี่’ เป็นสัตว์ท้องถิ่นในออสเตรเลียจำพวกสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ที่มีกระเป๋าหน้าท้อง และมีความสำคัญต่อระบบนิเวศมากกว่าที่เราคิด บิลบี้ใหญ่ (Greater bilby, Macrotis lagotis) หรือที่รู้จักกันในชื่อ แบนดิคูทหูกระต่ายใหญ่ (rabbit-eared bandicoot) อาศัยอยู่ในพื้นที่แห้งแล้ง ซึ่งครั้งหนึ่งเคยมีอยู่ในแผ่นดินของทวีปออสเตรเลียมากถึงร้อยละ 80 ทว่า เนื่องจากภาวะเสื่อมโทรมอันเป็นผลจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่และแหล่งอาหารที่ลดลง ซ้ำยังถูกคุกคามจากแมวป่า จิ้งจอก และสัตว์ต่างถิ่น ปัจจุบันสามารถพบบิลบี้ได้ในเขตทะเลทรายของเขตเวสเทิร์นออสเตรเลีย ควีนแลนด์ และเขตนอร์เทิร์นเทร์ริทอรี ซึ่งทางองค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติและรัฐบาลออสเตรเลียพิจารณาว่า บิลบี้ เป็นสัตว์เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ กลุ่มอนุรักษ์ในออสเตรเลีย เช่น มูลนิธิปลอดกระต่ายในออสเตรเลีย […]

ม้าป่าเปรวาสกี้แท้จริงสืบเชื้อสายจากม้าบ้าน

เดิมเคยเชื่อกันว่าสายพันธุ์ม้าป่าเปรวาสกี้หรือม้าป่ามองโกลเป็นสายพันธุ์ม้าป่าเพียงพันธุ์เดียวที่ยังหลงเหลืออยู่ แต่ผลการศึกษาใหม่เผยให้เห็นว่าพวกมันสืบเชื้อสายมาจากม้าบ้าน

นกในเมืองใหญ่ : นกทำอย่างไรเมื่อเมืองขยายตัว

นกในเมืองใหญ่ : นกทำอย่างไรเมื่อเมืองขยายตัว เมื่อนักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ กำจัดพืชพรรณตามธรรมชาติเพื่อแบ่งที่ดินเป็นแปลงย่อยๆ นกจับคอนบางชนิดยังใช้ชีวิตอย่างสุขสบายดี นกในเมืองใหญ่ที่เป็นยอด “นักปรับตัว” เหล่านี้พบสถานที่ทางเลือกอื่นๆเพื่อทำรังและกระทั่งขยายพันธุ์อยู่ใกล้ๆมนุษย์ จอห์น มาร์ซลัฟฟ์ อาจารย์ ด้านวิทยาศาสตร์สัตว์ป่าจากมหาวิทยาลัยวอชิงตัน กล่าว แต่นกจับคอนชนิดอื่นๆ หนีไปเสาะหาถิ่นอาศัยที่ไม่ถูกรบกวน แม้ว่าอาจหมายถึงการทิ้งคู่ผสมพันธุ์และสูญเสียโอกาสในการสืบพันธุ์  มาร์ซลัฟฟ์บอก  ท่ามกลางการขยายตัวของเมือง  เป็นที่รู้กันว่า นกในเมืองใหญ่ที่เป็นชนิดพันธุ์  “นักหลีกเลี่ยง” อย่างนกกระจิ๊ดเหลืองหน้าผากดำในภาพนี้  มีจำนวนลดลงอย่างเห็นได้ชัด มาร์ซลัฟฟ์และเพื่อนร่วมงานใช้เวลา 12 ปีเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อการศึกษาชิ้นหนึ่งในจำนวนที่ยังมีอยู่น้อยนั่นคือเรื่องการขยายตัวของเมืองส่งผลกระทบต่อการกระจายตัวของชนิดพันธุ์นกจับคอนอย่างไร นักวิจัยระบุสถานที่ สามลักษณะ ได้แก่ เขตสงวนในป่า ที่ดินแปลงย่อยๆที่มีอยู่แต่เดิม และ “สถานที่ที่มีการเปลี่ยนแปลง” ซึ่งผืนป่ากำลังถูกเปลี่ยนเป็นที่ดินแปลงย่อยๆ ที่นั่นพวกเขา จับและติดห่วงที่ขาของนกนักหลีกเลี่ยงและนักปรับตัวรวมทั้งหมดเกือบ 3,000 ตัว จากนั้นติดตามว่าพวกนกไปที่ไหนและให้กำเนิดลูกที่โตพอจะบินหรือไม่ โดยทั่วไป ชนิดพันธุ์ที่ศึกษาจะอยู่กับคู่ผสมพันธุ์ตัวหนึ่งในบริเวณหนึ่ง แต่เมื่อการพัฒนากำจัดต้นไม้เตี้ยๆ ที่นกนักหลีกเลี่ยงชอบทำรังออกไป นักวิจัยพบเห็นนกย้ายที่อยู่ใหม่และ “แยกทางกัน” หรือไม่กลับมาอยู่กับคู่ตัวเดิมอีก เมื่อการตามหาคู่ใหม่และอาณาเขตใหม่ขัดจังหวะฤดูผสมพันธุ์ นกนักหลีกเลี่ยง “มักจะล้มเหลวในการให้กำเนิดลูกสำหรับนกที่มีชีวิตอยู่ห้าหรือหกปี นี่เป็นอันตรายใหญ่หลวงสำหรับนกในเมืองใหญ่ครับ” มาร์ซลัฟฟ์บอก เรื่อง แพทริเซีย เอดมันด์ส […]

ตามติดชีวิตนกอพยพกับการใส่ห่วงขา ที่อาจบอกได้ถึงความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

ตามดูการทำงานของนักปักษีวิทยา เมื่อติดห่วงขานกแล้ว วิทยาศาสตร์เล่าเรื่องอะไรเกี่ยวกับนกบ้าง เมื่อนักปักษีวิทยาติดอุปกรณ์ติดตามเข้าที่ตัวนก ซึ่งอาจจะเป็นเพียงห่วงขาที่ระบุหมายเลขประจำตัว หรือเครื่องติดตามด้วยดาวเทียม (satellite telemetry) ซึ่งสามารถติดในนกที่ขนาดใหญ่ขึ้นได้ พวกเขาจะบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับนกตัวนั้นโดยละเอียด ไม่ว่าจะเป็นวันเดือนปี สถานที่พบ ความยาวปีกและหาง ขนาดของปากและขา สุขภาพและความสมบูรณ์ของนก รวมทั้งระยะการผลัดขน เพศ อายุ และถ้าหากนกตัวนั้นถูกจับได้อีกครั้ง การเปรียบเทียบรายละเอียดต่างๆ เหล่านี้เข้าด้วยกันก็จะช่วยให้บรรดานักวิจัยสามารถวาดภาพวงจรชีวิตของนกตัวนั้นได้ดีขึ้น รายละเอียดและระยะเวลาของสถานที่พบยังมีความสำคัญเป็นพิเศษในชนิดนกที่อพยพ การศึกษาอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานานหลายปีช่วยให้นักปักษีวิทยาทั่วโลกวาดภาพเส้นทางบินอพยพ หรือ flyways ที่บรรดานกหลายหลากชนิดใช้อพยพหนีหนาวและกลับไปทำรังวางไข่เป็นประจำทุกปี นกนางนวลแกลบขั้วโลกเหนือ (Arctic tern, Sterna paradisaea) เจ้าของขนาดตัวเพียง 28-41 เซนติเมตร ที่เดินทางมากกว่า 70,000 กิโลเมตรระหว่างขั้วโลกเหนือและใต้ในแต่ละปี ภาพโดย สิริพรรณี สุปรัชญา, Svalbard นกบางชนิดมีระยะทางการอพยพที่ไกลอย่างน่าทึ่ง เช่น นกนางนวลแกลบขั้วโลกเหนือ (Arctic tern, Sterna paradisaea) ที่อพยพไปกลับระหว่างขั้วโลกเหนือและใต้ หรือเป็นระยะทางมากถึง 70,000 กิโลเมตรในแต่ละปี แม้มันเองจะมีขนาดตัวเพียง 28-41 เซนติเมตรเท่านั้น […]