ประวัติศาสตร์บาสเก็ตบอล จากตะกร้าใส่ลูกพีช สู่กีฬายอดนิยมอันดับต้นของโลก

บาสเก็ตบอล หนึ่งในกีฬาที่ได้รับความนิยมเป็นอันดับต้น ๆ ของโลกมีจุดเริ่มต้นอยู่ในโรงยิมท่ามกลางพายุฤดูหนาว ที่มีเพียงลูกบอลและตะกร้าใส่ลูกพีชเป็นอุปกรณ์ นอกจากนี้การแข่งขันครั้งแรกยังจบลงด้วยการตะลุมบอนระหว่างนักเรียนด้วยกันเอง

ห่วงที่นักกีฬาดังค์บอลใส่เพื่อทำแต้มในกีฬาบาสเก็ตบอล แท้จริงแล้วพัฒนามากจากตะกร้าใส่ลูกพีช

ในปี 1891 เจมส์ ไนย์สมิธ นักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาอายุ 31 ปี ผู้สอนวิชาพลศึกษาที่ YMCA Training School ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ วิทยาลัยสปริงฟิลด์ เมืองสปริงฟิลด์ รัฐแมสซาชูเซตส์ คิดค้นกีฬาชนิดใหม่ขึ้น เพื่อให้เหล่านักเรียนได้มีส่วนร่วมในวันที่อากาศหนาวเย็นอย่างรุนแรง และถูกบังคับให้อยู่แต่ภายในอาคารเป็นเวลาหลายวัน จากสาเหตุพายุนิวอิงค์แลนด์ที่โหมกระหน่ำ

ตามปกติแล้วกิจกรรมกีฬาฤดูหนาว คือ การเดินขบวน การเพาะกาย และการออกกำลังกายด้วยอุปกรณ์ ทว่ามันก็ไม่ได้สร้างความน่าตื้นเต้นเทียบเท่ากับฟุตบอลหรือลาครอสที่เล่นในช่วงฤดูร้อนแต่อย่างใด

ไนย์สมิธต้องการสร้างกีฬาที่เข้าใจง่าย แต่มีความสลับซับซ้อนมากพอที่จะน่าสนใจ สามารถแข่งขับได้ภายในสถานที่ร่ม และรองรับผู้เล่นจำนวนหลายคน อีกทั้งยังเอื้ออำนวยต่อการออกกำลังกายอย่างเพียงพอของเหล่านักเรียน นอกจากนี้ต้องไม่มีการกระทบกระทั่งทางร่างกายแบบฟุตบอลหรือรักบี้ เพราะอาจทำให้เกิดการบาดเจ็บได้หากเล่นในพื้นที่ปิด

ไนย์สมิธหวังว่าเขาจะได้กล่องสี่เหลี่ยม 2 ใบ จากภารโรง เพื่อใช้เป็นประตูสำหรับทำแต้ม เมื่อภารโรงกลับมาจากการค้นของ สิ่งที่เขาได้กลับกลายเป็นตะกร้าใส่ลูกพีช

ไนย์สมิธตอกตะกร้าลูกพีชไว้ที่ราวด้านล่างของระเบียงโรงยิม ฝั่งละ 1 อัน ในความสูง 10 ฟุต นักเรียนจะเล่นเป็นทีมเพื่อพยายามเอาลูกบอลใส่เข้าไปในตะกร้าของอีกฝ่ายหนึ่ง ซึ่งจะมีคนประจำอยู่ที่แต่ละด้านของปลายระเบียงเพื่อนำลูกบอลออกจากตะกร้า

การแข่งขันครั้งแรกระหว่างนักเรียนคือการทะเลาะวิวาทโดยสมบูรณ์

เจมส์ ไนย์สมิธ ผู้สร้างกีฬาบาสเก็ตบอล ยืนอยู่กับทีมบาสเก็ตบอลของมหาวิทยาลัยแคนซัสในปี 1899 ภาพโดย FLORIDA HISTORICAL 1A / ALAMY STOCK PHOTO

“เด็กผู้ชายเริ่มมีการกระแทก เตะ ต่อย และจบลงด้วยการตะลุมบอนกันบนพื้นสนามกลางโรงยิม ก่อนที่ฉันจะแยกพวกเขาออกจากกัน” ไนย์สมิธกล่าวในรายการวิทยุของ WOR ในนิวยอร์กที่เรียกว่า We the People เดือนมกราคม ปี 1939 บันทึกซึ่งเป็นที่รู้จักเพียงอันเดียวของเขา

“เด็กผู้ชายคนหนึ่งถึงกลับล้มลงไปกองกับพื้น หลายคนมีรอยเขียวช้ำที่ตา และหลายคนไหล่หลุด” ไนย์สมิธกล่าว “หลังจากการแข่งขันครั้งแรก ฉันกลัวว่าพวกเขาจะฆ่ากัน แต่พวกเขายังคงรบเร้าฉันให้จัดการแข่งขึ้นอีกครั้งหนึ่ง ดังนั้นฉันจึงสร้างกฎเพิ่มขึ้นมา”

จุดเริ่มต้นอันต่ำต้อยของกีฬาอาชีพเพียงชนิดเดียวที่กำเนิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา ได้วางรากฐานสำหรับธุรกิจมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ในปัจจุบัน การแข่งขันบาสเก็ตบอลระดับวิทยาลัย March Madness ของสมาคมกีฬาระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ (NCAA) ในปัจจุบัน ประกอบไปด้วยทีมที่ดีที่สุด 68 ทีมจาก 1,000 กว่าวิทยาลัย สนามกีฬาที่รองรับผู้ชมนับหมื่น และผลกำไรมากมายจากสัญญาการถ่ายทอดทางโทรทัศน์

รายละเอียดต้นฉบับดั้งเดิมของกฎกีฬา “บาสเก็ต บอล” ในปี 1891 ถูกนำเสนอ ณ สถานที่ประมูลของซัทเทบีส์ ในวันที่ 3 ธันวาคม ปี 2010 เมืองนิวยอร์ก เอกสารเพียง 2 หน้า สามารถขายได้ในราคา 4.3 ล้านเหรียญสหรัฐ ภาพโดย CHRIS HONDROS, GETTY IMAGES

กฎดั้งเดิมของการแข่งขันบาสเก็ตบอล

 ไนย์สมิธไม่ได้สร้างกฎเหล่านี้ขึ้นมาในทีเดียว แต่แก้ไขมาเรื่อย ๆ จนกลายเป็นสิ่งที่รู้จักกันในชื่อ 13 กฎดั้งเดิม บางกฎยังคงถูกใช้เป็นส่วนหนึ่งของการแข่งขันในปัจจุบัน กฎดั้งเดิมของไนย์สมิธถูกขายในการประมูลปี 2010 ที่ราคา 4.3 ล้านดอลลาร์

ในกฎดั้งเดิม : ลูกบอลสามารถโยนไปในทิศทางใดก็ได้ด้วยมือเดียวหรือทั้งสองข้าง แต่ไม่ใช่โดยกำปั้น ผู้เล่นไม่สามารถวิ่งไปกับบอลได้ แต่ต้องโยนจากจุดที่ได้รับ ผู้เล่นไม่ได้รับอนุญาตให้ผลัก สกัด หรือโจมตีฝ่ายตรงข้าม การทำผิดครั้งแรกถือเป็นฟาวล์ หากเกิดการฟาวล์ครั้งที่สองขึ้น ผู้เล่นคนนั้นจะถูกตัดสิทธิ์ไม่ให้ลงเล่นจนกว่าจะมีการทำคะแนนเกิดขึ้น แต่ถ้าหากมีหลักฐานว่าตั้งใจทำร้ายฝ่ายตรงข้าม ผู้เล่นคนนั้นจะถูกตัดสิทธิ์ไม่ให้ลงเล่นตลอดระยะเวลาการแข่งขัน

กรรมการจะทำหน้าที่เป็นผู้ตัดสินการแข่งขัน ตั้งแต่จดการฟาวล์ ไปจนถึงมีอำนาจในการตัดสิทธิ์นักกีฬา พวกเขาเป็นผู้ตัดสินเมื่อลูกบอลอยู่ในสนาม และตัดสินว่าฝั่งไหนควรได้บอล รวมไปถึงการจัดการเวลา นอกจากนี้กรรมการยังคอยติดตามเพื่อดูการทำแต้ม และตัดสินว่าเมื่อใดที่นับเป็นการทำแต้ม

ปี 1926 ทางซ้าย มาร์เซลลาร์ มอร์วิซ สมาชิกทีมบาสเก็ตบอลหญิงของมหาวิทยาลัยแคนซัส และ เกรซ เอนดิคอต ได้รับการฝึกสอนโดย ดร.เจมส์ ไนย์สมิธ สมาชิกของคณะภายในมหาวิทยาลัยและผู้คิดค้นกีฬาบาสเก็ตบอล ภาพโดย GEORGE RINHART, CORBIS/GETTY IMAGES

หากทีมใดทำฟาวล์ครบ 3 ครั้ง ทีมตรงข้ามจะได้รับอนุญาตให้ทำแต้ม หรือที่ในปัจจุบันเรียกว่า ลูกโทษ

การทำแต้มเกิดขึ้นเมื่อบอลถูกโยนหรือปัดจากพื้นเข้าสู่ในตะกร้า หากลูกบอลอยู่บนขอบ แล้วฝ่ายตรงข้ามขยับตะกร้าจะถือว่าได้แต้มในทันที เมื่อลูกบอลออกนอกเขตสนาม มันจะถูกโยนเข้ามาโดยผู้เล่นที่สัมผัสเป็นคนแรก ผู้เล่นที่กำลังโยนบอลมีเวลาทั้งสิ้น 5 วินาที หากถือไว้นานเกินกว่านั้น บอลจะกลายเป็นของฝ่ายตรงข้ามในทันที ในกรณที่เกิดข้อพิพาท กรรมการจะเป็นผู้โยนบอลเข้าสู่สนามโดยตรง หากมีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งถ่วงเวลาหรือทำให้การแข่งขันล่าช้า ผู้ตัดสินจะให้ฟาวล์แก่ฝ่ายนั้นในทันที

ระยะเวลาของการแข่งขันนับเป็นครึ่งแรกและครึ่งหลัง ครึ่งละ 30 นาที แบ่งเป็น 15 นาทีสองครั้ง โดยจะพักครั้งละ 5 นาที ทีมที่ทำแต้มได้มากที่สุดในเวลาที่กำหนดจะเป็นผู้ชนะ หากเกิดการเสมอกันจะดำเนินต่อไปจนกว่าจะมีการทำแต้มเกิดขึ้น

วันที่ 23 มีนาคม ปี 2021 เมืองแซนแอนโทนีโอ รัฐเท็กซัส โอลิเวีย เนลสัน โอโดด้า (เบอร์ 20) แห่งมหาวิทยาลัยมหาวิทยาลัยคอนเนตทิคัตฮัสกี กระโดดปะทะกับดิกน่า สเตราท์เมน (เบอร์ 45) แห่งซีราคิวส์ออเรนจ์ เพื่อทำแต้มในการแข่งรอบที่ 2 ของการแข่งขันบาสเก็ตบอลหญิง NCAA ประจำปี 2021 ที่อะลาโมโดม โดยมหาวิทยาลัยคอนเนตทิคัตฮัสกี (UCONN) เป็นผู้ชนะ และได้ก้าวเข้าสู่รอบ 16 ทีมสุดท้าย ในขณะที่ทีมฮัสกีถือว่าเป็นทีมที่ชนะเลิศการแข่งขัน NCAA มากกว่าทีมบาสเก็ตบอลหญิงอื่น ๆ ในประเทศ โดยพวกเขาได้ทำการตัดตาข่ายที่ห่วงออกเพื่อเป็นการให้เกียรติแก่ชัยชนะของทีมในปี 1995, 2000, 2002, 2003, 2004, 2009, 2010, 2013, 2014, 2015 และ 2016 ภาพโดย CARMEN MANDATO, GETTY IMAGES

การแข่งขันในที่สาธารณะครั้งแรก

วันที่ 12 มีนาคม ปี 1892 การแข่งขันบาสเกตบอลสาธารณะครั้งแรกในโรงยิมของ YMCA และได้รับการบันทึกโดยสปริงฟิลด์รีพับลิกัน เป็นการแข่งขันระหว่างอาจารย์และนักเรียน ผู้ชมราว 200 คน เข้าร่วมเพื่อค้นพบกีฬาใหม่ที่พวกเขาไม่เคยได้ยินหรือเห็นมาก่อน

ในเรื่องราวที่เผยแพร่โดยรีพับลิกัน เหล่าอาจารย์ได้รับการชื่นชมในเรื่องของ “ความคล่องแคล่ว” แต่ “ความช่างสังเกต” คือสิ่งที่ทำให้เหล่านักเรียนสามารถเอาชนะเหล่าอาจารย์ได้ด้วยจำนวน 5-1 เกม

ภายในไม่กี่สัปดาห์ ความนิยมของกีฬานี้ก็เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว นักเรียนในโรงเรียนแห่งอื่นได้แนะนำกีฬานี้ให้แก่ YMCA ของพวกเขา กฎดั้งเดิมถูกตีพิมพ์ลงในนิตยสารของวิทยาลัย ซึ่งถูกส่งไปยัง YMCA ทั่วประเทศ

และด้วยนักศึกษาต่างชาติที่เป็นตัวแทนของวิทยาลัย กีฬานี้จึงได้รับการแนะนำให้รู้จักในอีกหลายประเทศ หลังจากนั้นโรงเรียนมัธยมจึงเริ่มนำกีฬานี้เข้ามา และในปี 1905 บาสเก็ตบอลถูกยอมรับอย่างเป็นทางการในฐานะกีฬาฤดูหนาว

การแข่งขันบาสเก็ตบอลของวิทยาลัยครั้งแรกระหว่างสองสถานศึกษาเกิดข้อพิพาทขึ้น ตามข้อมูลของ NCAA ในปี 1893 บทความในหนังสือพิมพ์ของวิทยาลัยทั้งสองฉบับได้ตีพิมพ์บันทึกการแข่งขันบาสเก็ตบอลของวิทยาลัยทั้งสองซึ่งเป็นปฏิปักษ์กันแบบแยกต่างหาก

ในปี 1892 ไม่ถึง 1 ปี ที่ไนย์สมิธสร้างกีฬานี้ขึ้นมา เซนดรา เบอเรนสัน อาจารย์สอนยิมนาสติกประจำวิทยาลัยสมิธ ได้แนะนำกีฬานี้ให้แก่นักกีฬาหญิง โดยการแข่งขันครั้งแรกของมหาวิทยาลัยสตรีที่ถูกบันทึกไว้เป็นการแข่งขันระหว่าง มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด กับ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ที่เบิร์กลีย์ ในปี 1896

ด้วยความนิยมที่เติบโตขึ้นจึงได้รับแจ้งจากคณะกรรมการโอลิมปิกสากล และได้รับการแนะนำในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกปี 1904 ที่เมืองเซนต์หลุยส์ ในฐานะกีฬาสาธิต จนกระทั่งปี 1936 บาสเก็ตบอลได้รับการยอมรับให้เป็นการแข่งขันชิงเหรียญอย่างเป็นทางการ ในทางกลับกันบาสเกตบอลหญิงไม่ได้ถูกรวมอยู่ในการแข่งขันชิงเหรียญโอลิมปิกจนกระทั่งปี 1976 ในการแข่งขันที่มอนทรีออล

วันที่ 16 มีนาคม ปี 1954 สนามบอสตันการ์เดน จิม แบคโทลด์ (เบอร์ 10) แห่งทีมนิวยอร์กนิคเกอร์บ็อคเกอร์ และบ๊อบ แบรนนัม (เบอร์ 18) แห่งทีมบอสตันเซลติค พยายามที่จะเก็บรีบาวด์ในควอเตอร์แรกของการแข่งขัน NBA รอบเพลย์ออฟ คนอื่นในรูปได้แก่ เซ็นเตอร์ของเซลติค ชัค คูเปอร์ (เบอร์ 11) และบ๊อบ คูซีร์ (เบอร์ 14) ในทางซ้าย ปี 1950 คูเปอร์คือผู้เล่นผิวสีคนแรกที่ถูกคัดเลือกโดยทีมของ NBA

ในขณะที่กีฬากำลังแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว สมาคมกีฬาอาชีพก็เริ่มก่อตัวขึ้นทั่วสหรัฐอเมริกา สมาคมอาชีพแรกของบาสเก็ตบอลคือ สมาคมบาสเก็ตบอลแห่งชาติ (NBL) ที่ก่อตั้งขึ้นในปี 1898 ประกอบไปด้วย 6 ทีมจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทว่ากลับมีอายุเพียง 5 ปี หลังจากที่ล่มสลายลงในปี 1904 สมาคมได้รับการรื้อฟื้นอีกครั้งในอีกในปี 1937 หรือก็คือ 33 ปี ต่อมา พร้อมด้วยระบบการสนับสนุนใหม่ทั้งหมดจากบริษัทกู๊ดเยียร์ บริษัทไฟเออร์สโตน และบริษัทเจเนอรัลอิเล็กทริก ในฐานะเจ้าของสมาคมและอีก 13 ทีม

ในขณะที่สมาคมกีฬาอาชีพได้รับความสนใจจากทั่วประเทศ บาสเก็ตบอลระดับวิทยาลัยก็มีความสำคัญเช่นเดียวกัน การแข่งขันครั้งแรกของสมาคมกีฬาระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ (NCAA) ประกอบไปด้วย 8 ทีม จัดขึ้นในปี 1939 ที่มหาวิทยาลัยนอร์ทเวสเทิร์น โดยมหาวิทยาลัยออริกอนสามารถเอาชนะมหาวิทยาลัยโอไฮโอสเตต และกลายเป็นทีมแรกที่สามารถคว้าตำแหน่งผู้ชนะเลิศไปได้

วันที่ 12 กรกฎาคม ปี 2020 ชาวบ้านเข้าชมการแข่งขันบาสเก็ตบอลที่หมู่บ้านยางปิง เมืองหยุนเฉิง มณฑลซานซี ประเทศจีน ภาพโดย SHI YUNPING, VCG / GETTY IMAGES

ในช่วงกลางยุค 1900 เช่นเดียวกันกับส่วนใหญ่ในสหรัฐอเมริกา บาสเก็ตบอลเกิดการแบ่งแยกทางเชื้อชาติ และไม่เป็นหนึ่งเดียวกัน จนกระทั่ง ชัค คูเปอร์ ถูกคัดเลือกเข้าสู่ทีมบอสตันเซลติค แต่ก่อนที่คูเปอร์จะถูกคัดเลือกนั้นมีกลุ่มของทีมคนผิวสีอยู่ทั่วประเทศ

รู้จักกันโดยทั่วไปว่า “the black fives” ซึ่งกล่าวถึง 5 ผู้เล่นตัวจริงในทีมบาสเก็ตบอล ซึ่งพวกเขามักจะถูกเรียกว่า แฝด 5 ทางสีผิว หรือ กรงขังนิโกร ทีมเหล่านั้นรุ่งโรจน์ในเมืองนิวยอร์ก, กรุงวอชิงตัน ดี.ซี., พิตต์สเบิร์ก, ฟิลาเดลเฟีย, ชิคาโก และในเมืองอื่น ๆ ที่มีประชากรชาวแอฟริกันอเมริกันเป็นจำนวนมาก พวกเขาเป็นทั้งมือสมัครเล่น กึ่งมืออาชีพ และมืออาชีพ

จากทีมบาสเกตบอลวิทยาลัยมากกว่า 1,000 ทีม ในทุก ๆ กลุ่มของ NCAA มีเพียง 68 ทีมที่จะได้เข้าร่วมการแข่งขัน March Madness ประจำปีนั้น ทีมวิทยาลัยที่ดีที่สุดจากแต่ละฝั่งทั่วประเทศแข่งขันกันเพื่อเข้าสู่รอบ 16 ทีมสุดท้าย แล้วจึงแข่งกันต่อจนเหลือเพียงแค่ 8 ทีม ซึ่งจะมีเพียง 4 ทีมเท่านั้น ที่จะได้เข้าไปแข่งในรอบไฟนอล และจบลงด้วยการแข่งขันชิงตำแหน่งผู้ชนะเลิศ

แม้ว่าในปัจจุบันบาสเก็ตบอลจะไม่ได้แข่งกันในแบบที่ ไนย์สมิธ เคยคิดค้นมันขึ้นมา ตะกร้าเก็บลูกพีชถูกแทนที่ด้วยห่วงตาข่าย ขอบห่วงที่ทำจากโลหะ และกระดานจอแก้ว ทำให้กล่าวได้ว่าวิวัฒนาการนี้เองที่เป็นเครื่องพิสูจน์ว่า การแข่งขันบาสเก็ตบอลนั้นอยู่เหนือกาลเวลานับศตวรรษ

วันที่ 21 เมษายน ปี 2019 ผู้เล่นของทีมโอคลาโฮมาซิตี้ธันเดอร์ สตีเว่น อดัมส์ (เบอร์ 12) กระโดดขึ้นรีบาวด์ในการแข่งขันซึ่งปะทะกับพอร์ตแลนด์เทรลเบลเซอร์ ในสนามเชคสเปียร์เอเนอร์จี้ เมืองโอคลาโฮมา รัฐโอคลาโฮมา ภาพโดย GREG NELSON, SPORTS ILLUSTRATED / GETTY IMAGES

เรื่อง TUCKER C. TOOLE

แปลและเรียบเรียง พัทธนันท์ สวนมะลิ

(โครงการสหกิจศึกษากองบรรณาธิการเนชั่นแนล จีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย)


เรื่องอื่น ๆ ที่น่าสนใจ สเก็ตบอร์ด: กีฬาเหินหาว

เรื่องแนะนำ

กำเนิดผีน้อยไทยในเกาหลีใต้

อะไรคือสาเหตุที่ทำให้คนไทยจำนวนหนึ่งยอมเป็น ผีน้อย หรือแรงงานผิดกฎหมายเพื่อไปขายแรงงานแบบหลบๆ ซ่อนๆ แม้จะมีเสียงตำหนิก่นด่าจากเพื่อนร่วมชาติไว้เบื้องหลัง สำหรับในประเทศไทย ค่านิยมการออกไปค้าแรงงานในต่างประเทศไม่ใช่เรื่องใหม่ เมื่อ 30-40 ปีที่แล้ว ไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่ส่งออกแรงงานไปต่างประเทศจำนวนมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแถบตะวันออกกลาง หลังจากนั้น ค่านิยมการไปขายแรงงานในต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นตะวันออกกลาง เอเชีย แม้กระทั่งยุโรปหรืออเมริกา ก็เริ่มเป็นที่นิยมในหมู่คนไทยที่ต้องการค่าตอบแทนที่มากกว่าการทำงานในประเทศของตัวเองเรื่อยมา แม้จะต้องแลกกับชีวิตที่ต้องห่างไกลบ้านและต้องปรับตัววิถีชีวิตที่แตกต่างกับบ้านเกิดอย่างมาก อย่างไรก็ตาม ในระยะหลังเริ่มปรากฏปัญหาของแรงงานไทยที่ผิดกฎหมายมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในประเทศเกาหลีใต้ที่กระทรวงยุติธรรมของเกาหลีใต้ออกมาให้ข้อมูลในปี 2018 ว่ามีคนไทยอาศัยอยู่ 188,206 คน และกว่าร้อยละ 65 หรือประมาณ 120,000 เป็นแรงงานที่ไม่มีเอกสารการทำงานและอาศัยอยู่ในเกาหลีใต้เกินอายุวีซ่า นอกจากการได้ค่าตอบแทนที่สูงแล้ว ปัจจัยใดที่ทำให้คนไทยนับแสนต้องยอมเสี่ยงละเมิดกฎหมาย การไปทำงานแบบถูกกฎหมายที่ยังมีอุปสรรคสำคัญ เป็นที่ทราบกันดีว่า ค่าตอบแทนที่สูงกว่าเมื่อเทียบกับการค้าแรงงานในประเทศ คือแรงจูงใจหลักที่ทำให้คนไทย โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานภาคเกษตรกรรมที่ไม่ได้อาศัยอยู่ในเมืองใหญ่ ซึ่งต้องพบเจอปัญหาการเข้าถึงแหล่งเงินทุน และปัญหารายได้ในการทำเกษตรกรรมที่ไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย สนใจเข้ามาค้าแรงงานในเกาหลีใต้ และยังมีแรงงานในหัวเมืองใหญ่ที่พบว่าค่าตอบแทนที่ได้รับไม่เพียงพอในการตั้งตัวและมีชีวิตที่ดีกว่าได้ จึงเริ่มต้นกระบวนการหางานในต่างประเทศ โดยเกาหลีใต้คือหนึ่งในนั้น โดยงานที่คนไทยนิยมมักเป็นงานภาคการผลิตที่อยู่ในโรงงาน งานก่อสร้าง แรงงานภาคเกษตร งานนวดแผนไทย เป็นต้น ซึ่งจะมีการส่งแรงงานถูกกฎหมายจากประเทศไทยไปทำงานอยู่เป็นระยะๆ กระบวนการจัดส่งแรงงานไปประเทศเกาหลีใต้อย่างถูกกฎหมายโดยคร่าวๆ ต้องเริ่มจากการเข้าระบบ EPS ที่ย่อมาจาก […]

ผู้พิทักษ์ท้องทะเล

ประวัติศาสตร์การประมงในคาบสมุทรบาฮากาลีฟอร์เนีย ประเทศเม็กซิโก เป็นตำนานซึ่งมีทั้งรุ่งเรืองและโรยรา ตอนที่จอห์น สไตน์เบ็ก นักเขียนชื่อดัง มาเยือนคาบสมุทรแห่งนี้เมื่อปี 1940 เขารู้สึกทึ่งกับความหลากหลายทางชีวภาพอันเหลือเชื่อ ทั้งกระเบนราหูฝูงใหญ่ ดงหอยมุก และเต่าที่มีอยู่มากมายเสียจนผู้เฒ่าผู้แก่ที่นี่เล่าว่า คุณสามารถเดินข้ามทะเลได้โดยเหยียบไปบนกระดองเต่า แต่หลังจากหลายทศวรรษของการทำประมงเกินขนาด ภูมิภาคแถบนี้กำลังประสบกับการล่มสลายของอุตสาหกรรมประมง ในพื้นที่สองสามแห่ง ชุมชนเล็กๆเริ่มคิดหาวิธีรักษาทรัพยากร ในที่สุดแนวคิดของพวกเขาก็แพร่หลาย จากเรื่องราวความสำเร็จที่กระจัดกระจายเหล่านี้ เราพอจะมองเห็นกฎหรือข้อกำหนดห้าข้อซึ่งถือได้ว่าเป็นกุญแจสำคัญในการจัดการมหาสมุทรอย่างยั่งยืน ข้อแรก จะเป็นการดีถ้าพื้นที่นั้นตั้งอยู่ค่อนข้างโดดเดี่ยวโดยมีชุมชนเพียงหนึ่งหรือสองแห่งใช้ประโยชน์ ข้อที่สอง ชุมชนต้องมีทรัพยากรมูลค่าสูง ผู้นำชุมชนที่เข้มแข็งและมีวิสัยทัศน์เป็นข้อกำหนดข้อที่สาม ข้อที่สี่ ชาวประมงต้องมีวิธีหาเลี้ยงชีพระหว่างที่ทรัพยากรกำลังฟื้นตัว และข้อสุดท้าย ชุมชนต้องร้อยรัดอยู่ด้วยความไว้เนื้อเชื่อใจกัน ในบาฮา หลายชุมชนแสดงให้เห็นความสำคัญของข้อกำหนดเหล่านี้ ตัวอย่างหนึ่งที่น่าทึ่งของทรัพยากรมูลค่าสูงสามารถเห็นและสัมผัสได้ในลากูนาซานอิกนาเซียว เลียบชายฝั่งลงไปประมาณ 30 กิโลเมตร ย้อนหลังไปเมื่อปี 1972 ตำนานท้องถิ่นเล่าว่า ฟรันซิสโก มาโยรัล กำลังจับปลาตรงบริเวณที่เขาจับตามปกติในลากูน เขามักติดไม้พายไปด้วยเพื่อใช้ตีลำเรือเมื่อใดก็ตามที่วาฬสีเทาว่ายเข้ามาใกล้เกินไป ทุกคนคิดว่าวาฬสีเทาเป็นสัตว์อันตรายไม่นานวาฬตัวหนึ่งก็เข้ามาใกล้เรือของเขาด้วยเหตุผลที่ไม่อาจรู้ได้ มาโยรัลเอื้อมมือออกไปสัมผัสตัวมันอย่างกล้าๆ กลัวๆ วาฬเอียงตัวเข้าหาและยอมให้เขาลูบเนื้อตัวและผิวหนังเรียบนุ่มของมัน พอถึงปลายทศวรรษ 1980 มาโยรัลและชาวประมงคนอื่นๆก็นำนักท่องเที่ยวไปชมวาฬคราวละหลายสิบคน ไม่มีสถานที่ใดที่กุญแจความสำเร็จข้อที่สาม นั่นคือความจำเป็นต้องมีผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ จะชัดเจนมากไปกว่าในกาโบปุลโม ในช่วงทศวรรษ 1980 ที่นี่เป็นหมู่บ้านประมงซบเซาใกล้ปลายคาบสมุทรบาฮา […]

วงล้อสีผิวมนุษย์

สีผิวของคุณสีอะไร? ผลงานจากช่างภาพชาวบราซิลเก็บภาพถ่ายบุคคลจำนวน 4,000 ภาพและสีผิวอันหลากหลายใน 18 ประเทศ เพื่อสะท้อนให้เห็นว่าผิวสีดำและผิวสีขาวนั้นไม่มีอยู่จริง

สำรวจอาชีพแปลก : คนเล่นงิ้ว

สำรวจอาชีพแปลก : คนเล่นงิ้ว ที่ไหนมีศาลเจ้า ที่นั่นมีงิ้ว อุปรากรนี้เป็นมรดกทางศิลปะและวัฒนธรรมของชาวจีนที่สืบทอดกันมานานหลายพันปี  มีจุดเริ่มต้นจากการแสดงในราชสำนักของจีนที่ต่อยอดพัฒนาเรื่อยมาจนกลายเป็นหนึ่งในภาพแทนวัฒนธรรมหลัก ปัจจุบันงิ้วไม่ได้เล่นให้คนในราชสำนักดูอีกต่อไป หากเป็นการแสดง การละเล่นสำคัญที่เชื่อกันว่าจะทำให้เทพเจ้าที่สถิติอยู่ในศาลเจ้านั้นๆ ได้รับความเพลิดเพลิน พร้อมคาดหวังว่าเทพเจ้าจะนำพาซึ่งความสุขความเจริญกลับมาให้ การแสดงงิ้วเข้ามาสู่ประเทศไทยพร้อมๆ กับการหลั่งไหลเข้ามาตั้งถิ่นฐานของชาวจีน งิ้วกลายเป็นเครื่องแสดงถึงซึ่งการเฉลิมฉลองในงานเทศกาลตามศาลเจ้าต่างๆ  ย้อนกลับไปในสมัยรัชกาลที่ 5 ถือได้ว่าเป็นช่วงเวลาที่เฟื่องฟูที่สุดของงิ้ว มีนักแสดงงิ้วชาวจีนเดินทางเข้ามาเปิดการแสดงในไทยจำนวนมาก ธัชชัย อบทอง ผู้จัดการและนักแสดงจากคณะงิ้วไซ้ ย่ง ฮง เล่าให้ฟังว่า ในสมัยก่อนจะมี “เด็กงิ้ว” คือเด็กที่พ่อแม่นำมาฝากไว้กับโรงงิ้วด้วยเหตุผลหลายประการ เช่น ฐานะยากจน  เด็กๆ เหล่านี้จะกินอยู่หลับนอนที่โรงงิ้ว พร้อมฝึกฝนวิชาไปในตัวจากบรรดาอาจารย์ และเมื่อมีความสามารถพอที่จะแสดงหน้าโรงได้แล้วก็จะได้รับค่าจ้างเป็นรายเดือน  ปัจจุบันในประเทศไทยไม่มีอาจารย์สอนงิ้วรุ่นใหม่ๆ แล้ว สร้างความกังวลว่าศิลปะการแสดงงิ้วอันเป็นมรดกตกทอดของชาวจีนนี้กำลังเสี่ยงต่อการเลือนหายไปด้วยหลายปัจจัย ทั้งการขาดนักแสดงและผู้ชมรุ่นใหม่ๆ ไปจนถึงการไม่มีโรงเรียนสอนศาสตร์วิชางิ้วอย่างเป็นทางการอย่างที่นาฏศิลป์ไทยมีหลักสูตรการเรียนรู้ระบุไว้ให้เด็กๆ ได้เรียนในโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัย  ปัญหาดังกล่าวเกิดจากการที่คนไทยมองว่าการแสดงงิ้วนั้นไม่ใช่มรดกทางวัฒนธรรมของไทยเอง คนเล่นงิ้วรุ่นเก่าหวังอยากให้คนไทยเชื้อสายจีนรุ่นใหม่ๆ ช่วยกันสืบทอดวัฒนธรรมนี้ให้ยังคงอยู่ต่อไป ในขณะเดียวกันคณะงิ้วเองก็จำต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบไปตามกาลเวลาด้วยเช่นกัน มองไปที่เวที ผู้ชมจะเห็นท่าทางอันแสนพลิ้วไหว ได้ยินเสียงก้องดังกังวานไพเราะ  แต่กว่าจะมาเป็นนักแสดงงิ้วไม่ใช่เรื่องง่าย  ศาสตร์การเล่นงิ้วจำต้องใช้พลังในร่างกายอย่างมหาศาล ทั้งยังต้องฝึกร้อง ฝึกพูดและฝึกท่าทางอยู่หลายปีกว่าจะได้โอกาสแสดงจริง แต่ในมุมของนักแสดงแล้วสิ่งเหล่านี้คุ้มค่าเมื่อแลกกับการมีสถานะเป็นดั่งดาราโทรทัศน์ในสายตาของแฟนๆ งิ้ว และยังได้เดินทางไปท่องเที่ยวในสถานที่ต่างๆ–หากคณะที่เขาหรือเธออยู่นั้นโด่งดังและมีงานทั้งปี นักแสดงงิ้วเหล่านี้เป็นใคร? มีจุดเริ่มต้นอย่างไรจึงมาทำอาชีพคนเล่นงิ้วได้? […]