แลโลกจากห้วงอวกาศ ด้วยเทคโนโลยีดาวเทียมสำรวจ - National Geographic Thailand

แลโลกจากห้วงอวกาศ ด้วยเทคโนโลยีดาวเทียมสำรวจ

เทคโนโลยีดาวเทียมได้เข้ามามีบทบาทในชีวิตยุคดิจิทัลเป็นอย่างมาก หลายภาคส่วนได้ประยุกต์ใช้ข้อมูลจากดาวเทียมเพื่อสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ หรือประกอบการตัดสินใจที่แม่นยำมากขึ้น โดยข้อมูลส่วนใหญ่ที่นำไปใช้งานมักแสดงผลในรูปแบบ “ภาพถ่ายจากดาวเทียม”

ภาพถ่ายจากดาวเทียมเกิดจากการบันทึกภาพของดาวเทียมที่กำลังโคจรอยู่รอบโลก โดยมีศูนย์สั่งการอยู่ที่ภาคพื้นดินคอยควบคุมและกำหนดให้ดาวเทียมบันทึกภาพในพิกัดที่ต้องการ จากนั้นดาวเทียมจะส่งข้อมูลที่บันทึกได้กลับมายังพื้นโลกและดำเนินการผลิตข้อมูล เพื่อให้หน่วยงานต่างๆ นำข้อมูลไปใช้ กระบวนการหนึ่งที่มีความสำคัญคือ การปรับข้อมูลให้มีความถูกต้องเชิงตำแหน่งก่อนนำไปเผยแพร่

ในประเทศไทย สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีดาวเทียมและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือจิสด้า (GISTDA) เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบการให้บริการข้อมูล และให้คำปรึกษาด้านเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศทั้งในประเทศและระดับสากล รวมไปถึงสนับสนุนข้อมูลด้านภูมิสารสนเทศแก่หน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐเอกชนและสถาบันการศึกษา ตลอดจนประชาชน ในการแปลตีความต้องอาศัยความรู้จากหลายสาขามาประกอบกันเพื่อวินิจฉัย พิจารณารวมถึง ขนาด รูปร่าง รูปแบบ เงา ความเข้มของสี และสิ่งแวดล้อม เป็นต้น การเป็นนักแปลตีความที่ดีจำเป็นต้องศึกษา ฝึกฝน และที่สำคัญคือประสบการณ์

“ปัจจุบัน ประเทศไทยมีการประยุกต์ใช้ภาพถ่ายจากดาวเทียมในหลายด้าน ทั้งเรื่องการสำรวจทรัพยากรธรรมชาติ ภัยพิบัติ การเกษตร การใช้ที่ดิน ธรณีวิทยา การจัดการทรัพยากรน้ำ สมุทรศาสตร์และทรัพยากรชายฝั่งผังเมือง และด้านความมั่งคง เป็นต้น” วีระวิทธ์ คำนวน หัวหน้าฝ่ายผลิตภัณฑ์ดาวเทียมเพิ่มค่า กล่าวและเสริมว่า “ภาพถ่ายดาวเทียมถือเป็นหนึ่งในข้อมูลที่มีมูลค่า สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในด้านต่างๆ ได้มากมาย โดยเฉพาะเรื่องที่คนส่วนใหญ่คิดว่าไม่เกี่ยวข้อง อย่างเรื่องของเศรษฐกิจ”วีระวิทธ์ยกตัวอย่างว่า ภาพถ่ายจากดาวเทียมสามารถคาดการผลผลิตทางการเกษตรได้ เช่น ผลผลิตจากการปลูกข้าว ภาพถ่ายจากดาวเทียมเมื่อนำมาแปลตีความ สามารถคำนวณได้ว่าข้าวอยู่ในช่วงไหน กำลังเริ่มปลูก กำลังเจริญเติมโต หรือพร้อมที่จะเก็บเกี่ยว โดยพิจารณาจากหลักการแปลตีความที่ได้กล่าวไว้ข้างต้น ผลของการวิเคราะห์จะทราบถึงผลผลิตที่กำลังจะออกสู่ตลาดมีปริมาณมากน้อยอย่างไร มีผลต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศ

“นอกจากนี้ เรายังสนับสนุนหน่วยงานอื่นๆ ที่ต้องการภาพถ่ายดาวเทียมไปใช้ในการปฏิบัติงานในองค์กรด้วย GISTDA มีการให้บริการข้อมูลดาวเทียมที่หลากหลายมากกว่า 25 ดวงที่โคจรอยู่รอบโลกและที่จัดเก็บอยู่ในคลังข้อมูล เนื่องจากแต่ละหน่วยงานมีความต้องการข้อมูลที่แตกต่างกัน” ราเชนทร์ สุขวงษ์ นักภูมิสารสนเทศ และผู้ที่รับผิดชอบในการปรับแก้ความคลาดเคลื่อนของภาพถ่ายดาวเทียมให้มีความถูกต้องเชิงตำแหน่งตรงกับพิกัดบนภูมิประเทศจริง อธิบายเพิ่มเติม

ก่อนที่จะนำข้อมูลภาพจากดาวเทียมต่างๆ ไปใช้งานจำเป็นต้องผ่านกระบวนการปรับแก้เชิงตำแหน่งให้มีความถูกต้อง แม่นยำ และให้ได้มาตรฐานตลอดจนความเชื่อมั่นของการให้บริการ ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด

ภาพถ่ายดาวเทียมจากสถานที่ต่างๆ

ที่ผ่านมา ภาพถ่ายจากดาวเทียมได้ถูกนำไปใช้ในการปฏิบัติงานต่างๆ มากมาย เช่น การสำรวจจุดความร้อนในสถานการณ์ไฟป่าภาคเหนือ การประเมินสถานการณ์น้ำในช่วงฤดูฝน และการสำรวจพื้นที่ป่าชายเลนตามแนวชายฝั่ง เป็นต้น จะเห็นได้ว่าเทคโนโลยีภาพถ่ายดาวเทียมในยุคปัจจุบันมีการใช้งานที่แพร่หลายมากขึ้น รวมถึงมีบทบาทต่อชีวิตประจำวันของเรา จิสด้าจึงมีโครงการพัฒนาเทคโนโลยีดาวเทียมและภูมิสารสนเทศอย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการนำข้อมูลที่ได้มาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดกับประเทศและประชาชนชาวไทย

ขอบคุณข้อมูลจาก วีระวิทธ์ คำนวน หัวหน้าฝ่ายผลิตภัณฑ์ดาวเทียมเพิ่มค่า และราเชนทร์ สุขวงษ์ นักภูมิสารสนเทศ จากสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)

ขอบคุณข้อมูลภาพดาวเทียมจาก : DigitalGlobe และจิสด้า

เรื่องแนะนำ

หนังสือท่องเที่ยว 8 เล่มที่ดีเยี่ยมสำหรับนักเดินทาง

หนังสือท่องเที่ยว เหล่านี้จะพาคุณท่องไปยังฝรั่งเศส อินเดีย อังกฤษ และประเทศอื่น ๆ ที่ไกลออกไป โดย เจนนิเฟอร์ บาร์เกอร์ หนังสือท่องเที่ยว หรือสร้างแรงบันดาลใจในการท่องเที่ยวอยู่ในอันดับของขวัญที่ดีที่สุดในช่วงเทศกาล นวนิยายที่น่าสนใจหรือ หรือชีวประวัติอันแหลมคมและมากประสบการณ์สามารถพานักอ่านไปยัง (โอมาน) ที่ห่างไกล สู่ (อุทยานแห่งชาติ) ที่คุ้นเคย นอกจากนี้หนังสือ (หรือรายการ) ดี ๆ อาจแนะนำเคล็ดลับให้นำไปใช้ได้ในวันหยุดครั้งต่อไปเพื่อช่วยนำทางสู่วัฒนธรรมใหม่ ๆ หรือแนะนำสถานที่ท่องเที่ยวดี ๆ ในช่วงลาพักร้อน บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งในโครงการ “ส่งความรู้สร้างความสุข” เป็นอีกหนึ่งโครงการดี ๆ ของความร่วมมือระหว่าง บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) และ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด  รวมไปถึงหน่วยมหาชนงานภาครัฐ คือ กระทรวงศึกษาธิการ และ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานที่เล็งเห็นความสำคัญของการอ่าน เพราะการอ่านถือเป็นรากฐานที่สำคัญของการเรียนรู้และการพัฒนาทักษะของเด็กและเยาวชน นี่คือหนังสือ 8 เล่มที่เพิ่งเผยแพร่และจะเติมเต็มไฟในการท่องเที่ยว โดยมีตั้งแต่เรื่องการทำอาหารนานาชาติสำหรับเด็ก ไปจนถึงปัญหาทางศาสนาและการเมืองในพม่าสมัยใหม่   นิยาย Celestial Bodies, […]

บูธการท่องเที่ยวไต้หวันในงาน เที่ยวทั่วไทย ไปทั่วโลก

เชิญชวนนักเดินทางทุกท่านมาร่วมงานท่องเที่ยวที่ยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งปี ในงาน “เที่ยวทั่วไทย ไปทั่วโลก” ครั้งที่ 26 (Thai International Travel Fair 2020, TITF#26) ระหว่างวันที่ 16-19 มกราคม 2563 ณ ชาเลนเจอร์ฮอลล์ 2 อิมแพ็ค เมืองทองธานี  เตรียมพบกับข้อมูลการท่องเที่ยวไต้หวันล่าสุดแห่งปี 2020 และโปรโมชั่นสุดพิเศษ รวมถึงกิจกรรมพิเศษภายในงานที่บูธ การท่องเที่ยวไต้หวัน ความเป็นไต้หวัน นำเสนอเป็นภาพความประทับใจเกี่ยวกับไต้หวันด้วยสีสันอันสดใส สัมผัสได้ถึงกลิ่นอายวัฒนธรรมไต้หวัน เนื่องในโอกาสช่วงเทศกาลตรุษจีน บูธ การท่องเที่ยวไต้หวัน จึงจัดเตรียมกิจกรรม  DIY การทำโคมลอยและโคมไฟจากผ้าลายดอกไม้สไตล์จีนแคะ เพื่อให้ประชาชนชาวไทยได้สัมผัสบรรยากาศเทศกาลตรุษจีนก่อนใคร รวมถึงการระบายสีบนร่มกระดาษและถุงรักษ์โลกลายใบไม้ ผ่านกิจกรรมการสอนระบายสีดอกไม้ของไต้หวัน เช่น ดอกเหมยและกล้วยไม้สกุลฟาแลนนอปซิส (Phalaenopsis) แสดงถึงศิลปะดั้งเดิมของไต้หวัน ที่สะท้อนถึงสุนทรียภาพอย่างหนึ่ง นอกจากนี้ยังได้เชิญคณะนักแสดงวง Fun To Art ที่จะถ่ายทอดเรื่องราวของศาสนา วัฒนธรรมจีนแคะ และวัฒนธรรมอาหารผ่านการร้องเพลงและเต้นรำ ในขณะเดียวกันภายในงานยังได้จัดเตรียม ชาฟักเขียวไข่มุกให้คุณได้ลิ้มรสกับเครื่องดื่มต้นตำหรับยอดนิยมของไต้หวันอีกด้วย เพื่อเป็นการกระชับความสัมพันธ์ความร่วมมือด้านการท่องเที่ยวระหว่างไทยกับไต้หวัน สำนักงานการท่องเที่ยวไต้หวัน (Taiwan […]

แนวหนังสือที่ชอบสะท้อนบุคลิก-นิสัยของเราอย่างไร

อ่านหนังสือเช่นไรก็เป็นคนเช่นนั้น เมื่อเราเริ่มบทสนทนากับผู้คนรอบตัวถึงสิ่งที่ชื่นชอบเพื่อทำความรู้จักให้มากขึ้น หนึ่งในคำถามทีมักมีการถามอยู่เสมอคือ “ชอบอ่านหนังสือแบบไหน” เพื่อมองหาความสนใจที่อาจมีร่วมกันของคู่สนทนา ซึ่งเราเชื่อว่าอาจมีการคาดเดาลักษณะนิสัยคร่าวๆ จากแนวเนื้อหาของหนังสือที่แต่ละคนชอบอีกด้วย เราต่างมีความเข้าใจร่วมกันว่าลักษณะหนังสือที่ชอบ ส่งผลถึงลักษณะนิสัยใจคอของผู้อ่านเช่นเดียวกัน สิ่งที่แน่นอนอย่างหนึ่งคือคนส่วนใหญ่มักชอบอ่านหนังสือในแบบที่ตัวเองชอบอยู่เสมอ แม้ปกตินักอ่านหนังสือตัวยงมักอ่านหนังสือที่หลากหลาย แต่ถ้าให้เลือกแนวหนังสือที่ชอบเพียงอย่างเดียว พวกเขาก็มักจะมีแนวหนังสือที่ชอบอันดับหนึ่งในใจที่มักเลือกอ่านอยู่เสมอถ้ามีโอกาส มีงานศึกษาจากมหาวิทยาลัยเทกซัส (ที่ยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอยู่) ว่ารสนิยมในการอ่านหนังสือ ชมรายการโทรทัศน์ ภาพยนตร์ และนิตยสาร มีความเชื่อมโยงกับบุคลิกลักษณะนิสัยบางอย่าง โดยมีการแบ่งแนวสื่อบันเทิงที่ชอบกับลักษณะนิสัยดังต่อไปนี้ – ชื่นชอบการชมรายการทอล์คโชว์ เรื่องโรแมนติก ทำอาหาร และศาสนา มีแนวโน้มที่เป็นคนชอบเข้าสังคม – ชื่นชอบเนื้อหาด้านอักษรศาสตร์หรือมนุษยศาสตร์ วรรณกรรมคลาสสิค ภาพยนตร์ภาษาต่างประเทศ และบทกวี มีแนวโน้มเป็นผู้ที่ใฝ่หาสุนทรียภาพ (aesthetic) – ชื่นชอบเนื้อหาด้านเขย่าขวัญ ภาพยนตร์คัลต์ หรือภาพยนตร์/นวนิยายอีโรติก มีแนวโน้มเป็นผู้ที่บุคลิกเร้นลับ คลุมเครือ – ชื่นชอบเนื้อหาแอ็คชั่น / การผจญภัย ระทึกขวัญ ไซ-ไฟ หรือสายลับ มีแนวโน้มเป็นผู้ที่มีบุคลิกที่ตื่นตัว ชอบความตื่นเต้น – ชื่นชอบเนื้อหาข่าว สารคดี หรืองานเขียนจากเรื่องจริง มีแนวโน้มเป็นผู้ที่ใช้ความคิด นักวิจัยงานศึกษานี้กล่าวว่า […]

“แสงซินโครตรอน” พิสูจน์วัตถุโบราณบ้านเชียงอายุ 3500 ปี ได้อย่างแม่นยำ

“แสงซินโครตรอน” พิสูจน์วัตถุโบราณบ้านเชียงอายุ 3500 ปี ได้อย่างแม่นยำ นักวิจัยไทยใช้เทคโนโลยี “แสงซินโครตรอน” พิสูจน์วัตถุโบราน เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงอายุกว่า 3500 ปี เป็นของปลอมหรือจริงได้อย่างแม่นยำ โดยใช้เทคนิคการเรืองรังสีเอ็กซ์ร่วมกับเทคนิคการดูดกลืนรังสีเอ็กซ์ เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบทางเคมีของเนื้อดินและสี นำไปสู่วิธีการแยกแยะเครื่องปั้นดินเผาของแท้หรือเทียมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและการวิจัยของไทยมีความก้าวหน้าอย่างมาก และเทคโนโลยีเหล่านั้น ก็ได้นำมาประยุกต์ใช้เพื่อให้เกิดประโยชน์มากมาย ไม่เพียงแต่ในวงการวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่รวมถึงเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม เมื่อเร็วๆ นี้ สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอนเผยแพร่ข้อมูลการตรวจวิเคราะห์วัตถุโบราณในแหล่งโบราณคดีบ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี เพื่อแยกแยะเครื่องปั้นดินเผาของแท้ กับเครื่องปั้นดินเผาเลียนแบบ “ปัจจุบัน ได้มีการนำแสงซินโครตรอนมาใช้ในการวิจัยด้านโบราณคดีอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศในแถบยุโรป เนื่องจาก เทคนิคการตรวจวิเคราะห์โดยใช้แสงซินโครตรอน สามารถบอกได้ถึงองค์ประกอบและโครงสร้างของวัตถุ โดยชิ้นตัวอย่างไม่ได้รับความเสียหายจากขั้นตอนการเตรียมตัวอย่าง” ดร.ประพงษ์ คล้ายสุบรรณ์ รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน กล่าว เครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียงมีความงดงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว จนได้รับการยอมรับให้เป็น “แหล่งมรดกโลก” จึงนำไปสู่การทำเครื่องปั้นดินเผาเลียนแบบ เพื่อจูงใจนักสะสมทั้งหลาย การทำเลียนแบบเหล่านี้พัฒนาเทคนิคจนสามารถทำให้ดูเหมือนของแท้ รวมไปถึงการทำให้ดูเก่าด้วย ซึ่งการพิสูจน์ความเป็นของแท้นั้นทำได้ยาก และต้องอาศัยประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น กรมศิลปากรจึงร่วมมือกับสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน ศึกษาคุณสมบัติเฉพาะของเครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง ทั้งการวิเคราะห์ทั้งเนื้อดิน องค์ประกอบทางเคมี และสีที่เขียนเป็นลวดลาย โดยใช้เทคนนิคการเรืองรังสีเอ็กซ์ และการการดูดกลืนรังสีเอ็กซ์ […]