ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น กรณีศึกษาจากออสเตรเลีย เมื่อมีจำนวนประชากรของผู้รุกรานเกินควบคุม

ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น กำลังเป็นปัญหาใหญ่ในออสเตรเลีย

คางคกอ้อย ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น ที่กำลังแพร่กระจายไปทั่วออสเตรเลีย

คางคกอ้อย (Cane toad) กลายเป็นกระแสโด่งดังในสื่อออนไลน์ เมื่อชายชาวออสเตรเลียคนหนึ่งบันทึกภาพฝูงคางคกอ้อยเกาะอยู่บนหลังงูตัวเขื่อง ขณะพยายามหนีน้ำท่วมในเขื่อนคูนูนูร์รา ประเทศออสเตรเลีย แต่ผู้เชี่ยวชาญกล่าวว่า ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น ชนิดนี้กำลังพยายามผสมพันธุ์กับสัตว์เลื้อยคลานไร้ขา และมันยังกลายเป็นปัญหาที่สำคัญต่อระบบนิเวศของออสเตรเลีย คางคกอ้อยแพร่กระจายทั่วแผ่นดินขนาด 1.2 ล้านตารางกิโลเมตรของออสเตรเลีย คุกคามชนิดพันธุ์ท้องถิ่นในหลายพื้นที่ที่มันครอบครอง

คางคกอ้อยกลายมาเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นได้อย่างไร
ตามธรรมชาติ คางคกอ้อยเป็นสัตว์ที่กระจายพันธุ์อยู่ทางตอนกลางและตอนใต้ของสหรัฐอเมริกา แต่ถูกนำเข้ามาในออสเตรเลียเมื่อปี 1935 เพื่อใช้ควบคุมประชากรแมลงเต่าทองในไร่อ้อยของรัฐควีนส์แลนด์ แต่แทนที่จะทำหน้าที่เป็นศัตรูทางธรรมชาติกับแมลงเต่าทอง พวกมันกลับตั้งตนเป็นศัตรูเสียเอง คางคกอ้อยตัวผู้ 51 ตัว และตัวเมียอีก 51 ตัว ที่นำมาจากฮาวายแพร่พันธุ์ออกไปทั่วออสเตรเลียอย่างไร้การควบคุม

“การทดลองล้มเหลวอย่างเห็นได้ชัด” โรเบิร์ต คาปอน นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ กล่าวและเสริมว่า “คางคกอ้อยไม่ได้แสดงความสนใจต่อแมลงเต่าทองเลย แต่มันกลายเป็นปัญหาระดับมหากาพย์เลยทีเดียว”

เอเดรียน แบรดลีย์ อาจารย์อาวุโสประจำมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ อธิบายว่า คางคกอ้อยนับว่าเป็นชนิดพันธุ์ที่ประสบความสำเร็จ เนื่องจากในออสเตรเลียไม่มีปรสิตตามธรรมชาติที่คอยควบคุมประชากรของพวกมันเลย

 

พิษของคางคกอ้อยร้ายแรงระดับไหน
คางคกอ้อยเป็นสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกที่มีพิษรุนแรงทุกช่วงอายุ ตั้งแต่เป็นไข่ ลูกอ๊อด จนถึงตัวเต็มวัย และจะมีความรุนแรงเพิ่มขึ้นตามอายุ

ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น, คางคกอ้อย, ต่อมพิษ
ลักษณะภายนอกของคางคกอ้อยแสดงอวัยวะต่างๆ และต่อมพิษ หรือ paratoid gland

พิษของคางคกอ้อยผลิตจากต่อมพาราทอยด์ (paratoid gland) ที่อยู่ข้างกระโหลก ความรุนแรงของพิษสามารถจบชีวิตสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่ได้ภายใน 90 วินาที อ้างจากคำบอกเล่าของปีเตอร์ ไวท์ ผู้เชี่ยวชาญสาขาจุลชีววิทยาและชีววิทยาโมเลกุล มหาวิทยาลัยนิวเซาท์เวลส์

นักล่าประจำถิ่นอย่างตัวควอล ตัวเงินตัวทอง และงู มีวิวัฒนาการในการกินกบไม่มีพิษที่อยู่ในพื้นที่ แต่ต้องล้มตายจากพิษของคางคกอ้อย นอกจากนี้ พิษของคางคกต่างถิ่นชนิดนี้ยังสามารถฆ่าสัตว์ใหญ่อย่างจระเข้น้ำจืดได้

สำหรับมนุษย์ พิษของคากคกอ้อยมีความรุนแรงถึงชีวิต หากได้รับเข้าไปในร่างกายผ่านทางปาก หรือตา

 

ทำไมชนิดพันธุ์ต่างถิ่นจึงแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว

คางคกอ้อยตัวเมียที่โตเต็มวันสามารถวางไข่ได้ถึง 30,000 ฟองต่อครั้ง

“คางคกอ้อยสามารถเกาะอยู่บนตัวเมียในสายพันธุืเดียวกันเพื่อผสมพันธุ์ และมันยังเกาะไปตามสิ่งต่างๆ ที่หาได้ ไม่ว่าจะเป็นกบต่างสายพันธุ์ หรือแม้แต่รองเท้าบู้ท (ในกรณีที่คุณเดินผ่านหนองน้ำที่พวกคางคกกำลังผสมพันธุ์)” โจดี รอว์ลีย์ อาจารย์พิเศษสาขาชีววิทยาจากมหาวิทยาลัยนิวเซาท์เวลส์ กล่าว

การสืบันธุ์ของกบ, สัตว์ต่างถิ่น, ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น, คางคกอ้อย,
การกอดรัดจากด้านหลัง (amplexus) เป็นกลยุทธ์การสืบพันธุ์ของสัตว์จำพวกกบและคางคก เพื่อกระตุ้นให้ตัวเมียปล่อยไข่ออกมา และตัวผู้จะปล่อยสเปิร์ม เพื่อปฏิสนธิภายนอก

“ผมเคยเห็นคางคกอ้อยเพศผู้ตัวหนึ่งพยายามกอดรัดรากมะม่วง และยังเคยเห็นมันพยายามกอดรัดกระป๋องเบียร์เปล่า หรือแม้แต่กล่องฟิล์มที่ทิ้งแล้ว”

“พวกมันจะตระหนักได้ภายหลังว่าไม่ใช่ตัวเมีย และจะหยุดพฤติกรรมกอดรัดไปเอง มันอาจจะฟังดูแปลก แต่พฤติกรรมนี้นับเป็นกลยุทธ์หนึ่งของการสืบพันธุ์ ถ้าตัวผู้ตัวไหนช้าเกินไป ก็ย่อมไม่มีโอกาสได้ผสมกับตัวเมีย คางคกตัวผู้จึงต้องรีบแย่งชิงโอกาสในการผสมพันธุ์ โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่มีจำนวนประชากรสูง”

ในประเทศไทย ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น ที่กำลังรุกรานระบบนิเวศเป็นอันดับต้นๆ คือ เต่าแก้มแดง (Trachemys scripta) พบการระบาดในพื้นที่จังหวัดกรุงเทพ และปริมณฑล การระบาดของเต่าแก้มแดงเกิดจากผู้ที่นิยมเลี้ยงสัตว์แปลกบางคนนำไปปล่อยตามแหล่งน้ำธรรมชาติ และด้วยพฤติกรรมการหากินของเต่าญี่ปุ่นที่มักขุดไข่เต่าชนิดอื่น มันจึงกลายมาเป็นผู้รุกรานที่สำคัญของเต่าสายพันธุ์พื้นเมือง

เต่าแก้มแดง, ชนิดพันธุ์ต่างถิ่น, สัตว์ต่างถิ่น, สัตว์รุกราน
เต่าแก้มแดงเป็นหนึ่งในสัตว์ต่างถิ่นที่กำลังรุกรานเต่าพันธุ์พื้นเมืองในประเทศไทย

อีกหนึ่งผู้รุกรานที่อยู่ในเมืองไทยมาช้านาน และเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมมาตลอดคือ ผักตบชวา พืชน้ำที่ประสบความสำเร็จในการกระจายพันธุ์อย่างรวดเร็ว การแพร่ระบาดของผักตบชวาส่งผลให้แสงอาทิตย์ไม่สามารถส่องผ่านไปยังผิวน้ำด้านล่างได้ คุณภาพน้ำจึงต่ำลงจนส่งผลกระทบต่อสิ่งมีวิตชนิดอื่นๆ ที่อาศัยอยู่บริเวณนั้น

 

แล้วจะยับยั้งชนิดพันธุ์ต่างถิ่นได้อย่างไร
กรณีของคากคกอ้อยในออสเตรเลีย หลายปีที่ผ่านมามีการความพยายามในการควบคุมประชากรของคางคกอ้อย โดยการกำจัดคางคกตัวเต็มวัย เมื่อเร็วๆ นี้ ได้มีโครงการทดลองเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้รสชาติของคางคกอ้อยในสัตว์ประจำถิ่น โดยการให้สัตว์เหล่านั้นกินไส้กรอกที่ทำจากคางคกอ้อย ในระดับความเป็นพิษที่ทำให้สัตว์อาเจียนออกมา เพื่อให้สัตว์ประจำถิ่นเกิดพฤติกรรมการเรียนรู้ว่า คางคกอ้อยไม่ใช่เหยื่อที่สามารถกินได้

งานวิจัยชิ้นใหม่ที่เกิดจากความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยซิดนีย์และมหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ชี้ว่า พิษของคางคกอ้อยเป็นพิษต่อตัวมันเอง โดยใช้พิษของคากคกเป็นเหยื่อล่อลูกอ๊อด ซึ่งสามารถทำให้ลูกอ๊อดตายได้

ในประเทศไทย การควบคุมสัตว์ต่างถิ่นอยู่ในความดูแลของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยมีการกำหนดมาตรการป้องกัน ควบคุม และกำจัด ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นให้สอดคล้องกับสถานการ์ปัจจุบัน ส่งเสริมการศึกษาวิจัยด้านการนำชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานหรือมีแนวโน้มรุกรานไปใช้ประโยชน์ พร้อมทั้งเพิ่มเติมแนวทางการควบคุมหรือกำจัดชนิดพันธุ์ที่มีความเสี่ยงต่อการรุกรานสูง

 

เรื่องอื่นๆ ที่น่าสนใจ

เอเลี่ยนสปีชีส์ เดินทางข้ามมหาสมุทรด้วยขยะพลาสติก

 

เรื่องแนะนำ

Explorer Awards 2018: รศ.ดร.สุชนา ชวนิชย์

รศ.ดร.สุชนา ชวนิชย์ นักวิทยาศาสตร์หญิงไทยคนแรกที่ได้ไปสำรวจและดำน้ำในแอนตาร์กติกา และล่าสุดยังเป็นหนึ่งในทีมนักวิทยาศาสตร์ไทยที่เดินทางสู่มหาสมุทรอาร์กติก เพื่อสำรวจผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม

จับตามองจันทรุปราคาเต็มดวง : ปรากฏการณ์ตื่นตาบนฟากฟ้า

จับตามอง”จันทรุปราคา”เต็มดวง : ปรากฏการณ์ตื่นตาบนฟากฟ้า ผู้หลงใหลความงามบนฟากฟ้าอาจได้โชคสามต่อในค่ำคืนวันนี้ เมื่อ ซูเปอร์มูน ที่เกิดขึ้นเป็นครั้งที่สองภายในเดือนเดียวกันยังเป็น”จันทรุปราคา”หรือ”จันทคราส”เต็มดวงอีกด้วย  ผู้ช่วยชาญด้านคลาสกล่าวว่า ปรากฏการณ์เช่นนี้ไม่พบเห็นในรอบ 35 ปี และเป็นครั้งแรกในรอบ 150 ปีที่คนในทวีปอเมริกาจะเห็นปรากฏการณ์นี้ คืนวันที่ 31 มกราคมนี้ พระจันทร์เต็มดวงที่เกิดขึ้นจะเป็น ซูเปอร์มูน ครั้งที่สองที่เกิดขึ้นในรอบเดือนเดียวกัน ปรากฏการณ์นี้มักเรียกกันโดยทั่วไปว่า พระจันทร์สีน้ำเงิน หรือบลูมูน ขนาดที่เห็นใหญ่โตกว่าปกติของดวงจันทร์นั้นเกิดจากระยะทางที่โคจรเข้าใกล้โลกมากที่สุด ถ้าเพียงเท่านี้ยังไม่ตื่นตาพอ ผู้คนในบางภูมิภาคของโลกยังจะเห็นปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวงอีกด้วย และเมื่อเงามืดของโลกทาบทับบนดวงจันทร์ทั้งดวง บางครั้งเราจะเห็นดวงจันทร์กลายเป็นสีอมแดง เป็นที่มาของชื่อ พระจันทร์สีเลือด หรือ  บลัดมูน (blood moon) นั่นเอง ความพิเศษที่จะเกิดขึ้นในค่ำคืนนี้จึงเป็นที่มาของชื่อปรากฏการณ์ว่า “ซูเปอร์บลูบลัดมูน” (super blue blood moon) ระยะทางที่ดวงจันทร์จะโคจรเข้าใกล้โลกมากที่สุดในคืนนี้อยู่ที่ประมาณ 223,069 ไมล์ (358,996 กิโลเมตร) ทำให้ ดวงจันทร์ในค่ำคืนนี้ดูใหญ่กว่าปกติราวร้อยละ 7 และดูสว่างขึ้นร้อยละ 14   ส่วนปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวงนั้นนับว่าน่าตื่นตายิ่งนัก จันทรุปราคาเกิดขึ้นเมื่อโลกอยู่ระหว่างดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์จึงโคจรผ่านเงามืดของโลก […]

เกมพัฒนาสุขภาพจิตแก่บรรดาหมาแก่

เกมพัฒนาสุขภาพจิตแก่บรรดาหมาแก่ ยินดีต้อนรับสู่ “Clever Dog Lab” ในกรุงเวียนนา ของออสเตรีย ขณะนี้บรรดานักวิทยาศาสตร์กำลังเล่นเกมกับสุนัขแต่หาใช่เพื่อความสนุกสนาน พวกเขากำลังทดสอบว่าความรู้ความเข้าใจยังคงสามารถพัฒนาได้หรือไม่ในสุนัขที่มีอายุมากแล้ว เช่นเดียวกันกับที่ผู้สูงอายุยังคงเล่นเกมบางเกมอยู่เพื่อป้องกันโรคสมองเสื่อม เกมนี้มีชื่อว่า “ซูโดกุสำหรับสุนัข” แม้ขณะนี้จะยังไม่มีการวัดผลที่แน่นอน แต่บรรดาเจ้าของสุนัขที่อาสาพาสุนัขของตนเข้าร่วม พวกเขาล้วนยินดีเป็นอย่างยิ่งหากวิธีนี้จะช่วยพัฒนาสุขภาพของเจ้าเพื่อนสี่ขาขนปุยในระยะยาว   อ่านเพิ่มเติม สุนัขหรือแมว ใครกันแน่ที่ฉลาดกว่า?

โลกซับซ้อนในมุมมองเรียบง่าย

เรื่อง วตา แซ่ตั้ง เครดิตภาพจาก vanity fair,imdb   ในตอนที่ โอเวน ซัสคายด์ เกิด เขาดูเหมือนเด็กคนอื่นทั่วๆ  ไป  จนกระทั่งเมื่ออายุ 3 ขวบครอบครัวของเขาสังเกตได้ถึงความผิดปกติบางอย่าง  เขาเริ่มไม่พูด ไม่สบตา ไม่มีการแสดงออกอย่างที่เคยเป็นมา  เด็กที่ร่าเริงของครอบครัวซัสคายด์หายไป  ทำให้พวกเขากังวลและพาโอเวนไปโรงพยาบาล  หมอตรวจพบว่าอาการที่โอเวนเป็นอยู่นั้น คือภาวะออทิซึม หรือโรคออทิสติก ซึ่งทำให้พัฒนาการทางการสื่อสารของเขาหยุดลง ครอบครัวของเขาใจสลาย  ก่อนภายหลังจะพบว่า การดูการ์ตูนของดิสนีย์ซึ่งเป็นกิจวัตรเดียวที่ครอบครัวทำร่วมกันได้จะช่วยนำโอเวนให้กลับมา นั่นคือเรื่องราวของครอบครัวซัสคายด์ที่ถูกบันทึกเป็นหนังสือที่ชื่อว่า Life, Animated: A Story of Sidekicks, Heroes, and Autism โดย รอน ซัสคายด์ พ่อของโอเวน  และภายหลังถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์สารคดีซึ่งได้คำตอบรับด้านบวกจากนักวิจารณ์ และเข้าชิงออสการ์ในสาขาภาพยนตร์สารคดียอดเยี่ยม ไม่ใช่ครั้งแรกที่โรคออทิสติกถูกนำมาพูดถึงบนจอเงิน  ในช่วงทศวรรษ 80 – 90 เป็นต้นมา มีหนังทั้งฮอลลี่วูดและหนังนอกกระแส ที่พยายามจะสอดแทรกตัวละครที่เป็นออทิสติกเข้ามา แต่บทบาทของพวกเขามักเป็นเพียงสีสัน หรืออุปสรรคให้กับเรื่องราวที่เกิดขึ้น ไม่ได้เพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับออทิสติกให้แก่ผู้ชมเท่าไหร่นัก […]

Follow Me

NATIONAL GEOGRAPHIC ASIA

Contact

เว็บไซต์ : ngthai.com

บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน)

Tel : 02-422-9999 ต่อ 4244

© COPYRIGHT 2019 AMARIN PRINTING AND PUBLISHING PUBLIC COMPANY LIMITED.